20240704 DC conceptverslag openbare deel.pdf

In de raadsbrief worden de statiegeldproblematiek en de stijgende bezoekersaantallen meermaals aangewezen als de belangrijkste oorzaken voor de teleurstellende cijfers. Heel goed dus dat de wethouder de urgentie van de statiegeldsituatie in Amsterdam zo nadrukkelijk onder de aandacht heeft gebracht bij belangrijke partners als Statiegeld Nederland en Verpact. Het is ook mooi dat zij bereid zijn de kosten te vergoeden van maatregelen die de gemeente neemt om de inzameling van statiegeldblikjes en -flesjes te bevorderen. Ze vraagt of de gemeente de rekening van de kosten voor bulkinleverpunten, de tijdelijke inzamelpunten bij grote evenementen en festivals en de statiegeldautomaten op overdekte gemeentelijke locaties ook bij deze partners in rekening brengen.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 4 juli 2024

De doneerrekken zijn kennelijk vooralsnog geen succes. Er worden niet minder afvalbakken opengebroken en er wordt op te grote schaal ander afval dan lege blikjes en petflesjes in de rekken gepropt. De aanbeveling is dan ook om de proef te stoppen en al helemaal niet uit te breiden. Ondanks het feit dat doneerrekjes in principe een tijdelijke maatregel zouden zijn totdat het de producenten het eindelijk lukt om een volwaardig inzamelsysteem in te richten was van tevoren duidelijk dat deze doneermethode tijd nodig zou hebben om te landen. In de evaluatie staat ook dat het plaatsen van de doneerrekken niet gepaard is gegaan met aangepaste communicatie op of rond de afvalbakken. Had dat niet het verschil kunnen maken? Dit sluit ook aan bij wat de straatmanager van de Damstraatjes namens de ondernemers hierover gezegd heeft, namelijk dat nog niet gesteld kan worden dat de doneerrekjes niet werken. Zij zien liever dat de rekjes blijven hangen en willen dat er gekeken wordt naar aanvullende maatregelen, zoals het aanbrengen van communicatie bij de prullenbakken in combinatie wellicht met de magneten die het openmaken van de afvalbakken juist moeten vergemakkelijken. Het probleem lijkt namelijk te zijn dat ondanks de doneerrekken de statiegeldverzamelaars ervan uitgaan dat er nog meer te halen valt in de afvalbakken.

Is een monitoringsperiode van drie maanden niet wat kort om al tot zo'n verstrekkende conclusie te komen om het hele doneerrekjesidee in de prullenbak te gooien? En moet er niet eerst nagedacht worden over een andere vorm van de rekken? Er zijn immers veel voorbeelden van doneerrekken en doneerbakken die allicht duidelijker zijn en de doneerdiscipline ten goede zouden komen. D66 wil het dus nog niet opgeven en vraagt een reactie van de wethouder hierop. Een andere vraag is hoe het de gemeente denkt over een statiegeldinnameplicht van blikjes en petflesjes in te voeren voor kleine verkooppunten. Het lid Lust is geschrokken van het kennelijke feit dat het de gemeente vele miljoenen kost om lachgascilinders te verwerken en te filteren uit het restafval. Kan de wethouder de commissie meenemen in de stand van zaken met betrekking tot de bodemprocedure die verschillende gemeenten waaronder Amsterdam samen met de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Afval en Reinigingsdiensten wellicht starten tegen het rijk om deze enorme kosten te kunnen verhalen? Het lid KROM vindt het goed om te lezen dat wethouder haar team en iedereen in de uitvoering zo voortvarend aan de slag zijn. Ze heeft nog wel een paar opmerkingen.

Is het mogelijk om op de Nieuwmarkt en de Geldersekade ook afspraken te maken voor rolcontainers of dat het afval in de avond wordt opgehaald zodat het daar ’s ochtends niet meer over de straat verspreid ligt? Hoe kan het dat er niet gereageerd wordt op meldingen over een enorme berg opengescheurde zakken in De Pijp? Het is goed dat er eindelijk onderzocht gaat worden of er extra capaciteit kan worden vrijgemaakt om te handhaven op de 25-meterregel. Het wordt tijd om consequent te gaan handhaven zodat de verantwoordelijkheid ook echt belegd wordt bij de bedrijven die verdienen aan al die zakjes en pakjes die op straat liggen. In de terugkoppeling op het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren zijn geen aanvullende afspraken met grote vervuilers opgenomen en het is nog onduidelijk wat de aanvullende afspraken zijn. Heeft de wethouder de grootste vervuiler al geïdentificeerd? Zijn er gesprekken gevoerd? En zo ja, tot wat hebben die dan geleid? Wat gaat de wethouder doen om dat punt uit het voorstel alsnog na te komen? Het lid NIJSSEN ziet dat de klachten over zwerfvuil in Amsterdam zijn toegenomen met 61 procent ten opzichte van vorig jaar en dat was ook zichtbaar op straat. Dat de afvalbakken die buiten staan door de gemeente nu voorzien worden van magneet vindt hij bizar.

Het is gewoon gemeentelijk eigendom waar je vanaf moet blijven en als je dat openbreekt, dan moet je gewoon gehandhaafd en moet er een boete uitgedeeld worden. Het is de omgedraaide wereld dat het makkelijker gemaakt wordt om die bakken open te maken en het zwerfvuil alsnog op de straat terechtkomt.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 4 juli 2024

Hij vraagt of er op de grachtengordel nader onderzoek gedaan kan worden een aantal ondergrondse containers en nog meer afvalboten toe te voegen zodat mensen hun zakken gewoon kunnen dumpen op de plekken waar ze moeten komen en niet meer op straat hoeven neer te zetten. Want dat is natuurlijk hoe zwerfafval ontstaat. Het lid KROM wil erop wijzen dat die afvalbakken niet worden opengebroken omdat mensen het leuk vinden om dat te doen. Dat het heeft te maken met het feit dat ze moeite hebben om te overleven. Ze had iets meer empathie verwacht van de VVD. Ze vraagt wat de VVD dan ziet als oplossing voor het probleem. Het lid NIJSSEN heeft in de afgelopen maanden een heel aantal voorstellen gedaan om het aantal inleverpunten voor statiegeldproducten uit te breiden in Amsterdam. Daar heeft het college deels gehoor aan geven. Op grote evenementen en allerlei andere plekken wil hij meer statiegeld-inleverlocaties zodat het ook niet meer in die bak terechtkomt, maar gewoon op de plek waar het hoort te komen. Het lid VAN MUNSTER vindt het pijnlijk dat in een rijk land als Nederland mensen moeten graaien in vuilnisbakken op zoek naar blikjes omdat ze niet rond kunnen komen. Die mensen zijn niet het probleem. En dan voorstellen dat die mensen een boete te geven, dat is mensen die op een rug liggen nog een trap nageven. Hij vindt dat mensonterend.

Hij waardeert de voorstellen van collega Nijssen om meer statiegeldinzamelpunten te realiseren, dat is broodnodig. Maar het is ook zo dat de Kamer jarenlang de staatssecretaris heeft gevraagd om het niet over te laten aan de sector om dit te regelen, want dan komt het niet goed. Dat is nu wel gebleken. Hij is trots op de ambtenaren die de buurt in gaan, want er wordt heel veel gedaan om de problemen op te lossen. En eindelijk wordt in Amsterdam grofvuil op afspraak opgehaald. Het is dan wel belangrijk dat lokale initiatieven een kans maken bij de aanbesteding voor het ophalen van grofvuil. Er zijn kringloopwinkels in de stad die al jarenlang goed werk doen en ook ervoor zorgen dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt actief zijn. Hij vraagt of de wethouder kan aangeven hoe Rataplan en De Lokatie worden meegenomen in de aanbesteding zodat er straks niet een gehaaide partij er met de opdracht vandoor gaat. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren voor beantwoording van de vragen. Wethouder VAN BUREN zal de complimenten doorgeven aan de ambtenaren. Het ligt niet aan de inzet van de ambtenaren dat de stad niet schoon is en uit een landelijk onderzoek blijkt ook dat de statiegeldproblematiek een breder probleem is. Medebeheerder de openbare ruimte kan meegenomen worden in het uitvoeringsprogramma, maar dat is meer een beleidsplan.

De uitvoering ligt bij de stadsdelen. Indien gewenst, dan kan dat worden meegeven aan de portefeuillehouders in de stadsdelen. Naast de SUP-middelen worden er voor het voorkomen van zwerfafval ook middelen beschikbaar gesteld vanuit coalitiemiddelen en de toeristenbelasting en de wethouder komt bij de begroting nog met een bestedingsplan van tien miljoen extra. Het is dus niet zo dat het college onvoldoende geld beschikbaar stelt voor een schone stad en het is niet zozeer dat er meer geld nodig is om de stad echt schoon te krijgen. Wat betreft de magneten om die prullenbakken open te maken, de gemeente is er niet op uit om mensen te beboeten, want dat dan breng je ze nog verder de afgrond in. De wethouder heeft onlangs gesproken met Verpact en hen gewezen op hun verantwoordelijkheid om meer inzamelpunten te realiseren. Er is afgesproken om een proef te doen in Zuidoost met inzamelbakken waarin gedoneerd kan worden en waar mensen makkelijk die blikjes eruit kunnen halen zonder dat ze in vuilnis hoeven te graaien. De proef wordt betaald door Verpact en het stadsdeel is verantwoordelijk voor het beheer.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 4 juli 2024

-

-

Er zijn ideeën om een soort inzamelhubs te creëren zodat mensen niet meer in de rij hoeven te staan bij de supermarkt. Ook dat wordt betaald door Verpact. Er is met Horeca Amsterdam gesproken over de verantwoordelijkheid voor die 25-meterregel. Daar zal op worden gehandhaafd maar er zijn ook ondernemers die het goede voorbeeld geven De wethouder heeft nog niet helemaal in kaart wie de grootste vervuilers zijn, daar komt ze nog op terug. Er zijn wel afspraken gemaakt met fastfoodketens die een breder terrein schoonhouden in plaats van de 25 meter waartoe ze verplicht zijn. De kosten van de opengebroken prullenbakken en die statiegeldproblematiek bestaan onder andere uit kosten voor extra mensen om de omgeving goed te reinigen, dat is tot nu toe ongeveer anderhalf miljoen. De kosten van beschadigde afvalbakken zijn naar schatting drie ton.

Het lid HAVELAAR vraagt of die anderhalf miljoen en drie ton boven op de kosten komen van de 20 procent hogere reinigingskosten in wijken waar het vuilnis nog met zakken aangeboden wordt. Wethouder VAN BUREN kan dat zo niet beantwoorden. Ze is in overleg met omliggende gemeenten om die kosten te verhalen bij Verpact. Voor het inzamelen in parken wordt ook gekeken naar de bulkinzamelpunten en voor vuilniszakken staan in de parken grote groene containers De brief ligt bij de verantwoordelijk portefeuillehouder in het stadsdeel, die werpt er nog een laatste blik op. De wethouder kan verzekeren dat de brief nog voor het reces verstuurd wordt en dan krijgt de commissie de brief ook. Het is bijzonder dat de VVD parkeerplaatsen wil opofferen voor ondergrondse afvalcontainers Er wordt nog bekeken hoe in de toekomst de afvalinzameling in het centrum vorm wordt gegeven. Ondergrondse afvalcontainers zijn daarbij een optie, maar dat is in de grachtengordel wel ingewikkeld. Voor de Geldersekade wordt onderzocht of het afval veel meer binnen kan worden gehouden voordat het aan de weg wordt gezet. De wethouder komt daar nog op terug. De wethouder weet niet waarom in De Pijp de klachtenafhandeling niet goed is gegaan. Ze moet nog onderzoeken wat daar specifiek het probleem is. Over het algemeen worden meldingen wel snel opgevolgd.

De doneerrekjes worden nog niet helemaal afgevoerd maar het is wel duidelijk dat het veel meer troep oplevert. Er moet meer gestuurd worden op mentaliteit en gedragsverandering. Het lid KROM vraagt of de wethouder iets ziet in het verhogen van het statiegeld en of ze dat ook met Den Haag wil opnemen. Wethouder VAN BUREN heeft daar nog geen mening over. Ze heeft hierover contact met omliggende gemeenten en andere wethouders om daar gezamenlijk in op te trekken. Als dat een oplossing zou kunnen zijn, dan zal ze dat zeker meenemen. Het lid LUST vraagt of ze goed begrepen heeft dat voor nu die doneerringen in deze vorm worden weggehaald en er gekeken wordt naar andere mogelijkheden om doneerbakken neer te zetten die duidelijk maken waar ze voor bedoeld zijn. Wethouder VAN BUREN bevestigt dat er wordt gekeken naar doneerbakken waar je makkelijk die blikjes uit kunt halen en die minder troep aantrekken. Het lid VAN MUNSTER vraagt of het mogelijk is om mensen die blikjes en flesjes verzamelen vanwege het statiegeld een baan bij de gemeente aan te bieden. Wethouder VAN BUREN antwoordt dat mensen altijd welkom zijn om te solliciteren.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 4 juli 2024

-

-

Wat betreft de bodemprocedure over de lachgascilinders, Amsterdam heeft zich voor een verkenning aangesloten bij andere gemeenten. Na de zomer wordt bekend of ze die bodemprocedure daadwerkelijk gaan starten en daar zal de wethouder de commissie over informeren. De wethouder blijft sturen op het inzamelen bij kleine verkooppunten. In de aanbesteding voor het ophalen van grofvuil wordt duidelijk opgenomen dat de overeenkomst gegund zal worden aan partijen die het best scoren op drie gunningscriteria, te weten dienstverlening aan Amsterdammers, sociaal werkgeverschap en een recyclepercentage.

Het lid VAN MUNSTER vraagt of de wethouder in gesprek is met Rataplan en De Lokatie om te ervoor te zorgen dat zij de aanbestedingsprocedure goed doorlopen. Wethouder VAN BUREN is persoonlijk niet in gesprek maar denkt dat ambtenaren bij het uitvragen wel in gesprek met hen komen. Het is de bedoeling dat er bij de inzamelhubs wordt samengewerkt met HVOQuerido, Pantar of het Leger is Heils. Het kan ook werkgelegenheidsproject zijn en die ideeën worden zeker meegenomen. Het lid KOPPEJAN verzoekt dit agendapunt te agenderen voor de raadsvergadering van 17 juli aangezien ze overweegt moties in te dienen, waaronder één inzake het inzamelen van statiegeld in de parken nog deze zomer. De VOORZITTER zal het verzoek voor een korte bespreking in de raad voorleggen aan het presidium. De VOORZITTER sluit het openbare deel van deze vergadering.

23