2024 09 13 Rapport Molen van Sloten.pdf

De opgevraagde bestuurlijke documenten tonen aan dat vanuit ambtelijke zijde niet altijd juiste en volledige informatie is verstrekt. Niet aan bestuurders, maar ook niet aan de Ombudsman. Hierna wordt een aantal voorbeelden opgesomd: - De bijdrage van de gemeente in mei 2021 voor de gezamenlijke Startnotitie spreekt op twee plaatsen van een aanbieding aan de Stichting waartoe in overleg met de wethouder Grondzaken zou zijn besloten. Bij navraag blijkt deze aanbieding niet met de wethouder te zijn besproken; - In de notitie d.d.4 december 2017 wordt de wethouder gemeld dat de afkoopsom van € 80.000,- die de brouwerij aan de Stichting heeft betaald te laag is en volgens het vigerende grondprijsbeleid € 207.000,- zou moeten zijn. Hierbij wordt niet vermeld dat de afkoopsom van € 80.000,- is gebaseerd op een grondprijsadvies van de gemeente zelf uit 2015; - Ook wordt niet gemeld aan de wethouder dat G&O in 2017 de functie van de brouwerij heeft gewijzigd (van maatschappelijk in 2015 naar commercieel); - Door het weglaten van essentiële informatie wordt ambtelijk het onjuiste beeld opgeroepen alsof de Stichting de brouwerij een vriendendienst heeft bewezen door een (te) lage grondprijs te vragen; - In de Projectenstaf van 29 januari 2018 is vanuit ambtelijke zijde aangedragen dat het opeisbaar zijn van de afkoopsom van € 80.000 voor de Stichting “behapbaar” zou zijn.

Het woord “behapbaar” wekt de suggestie dat er is getoetst bij de Stichting. De financiële conditie van de Stichting is niet getoetst. Dit bedrag opeisen zou het faillissement van de Stichting hebben betekend; 20240824

Pagina 19 van 32

-

De ambtelijke antwoorden naar aanleiding van de bestuurlijke vraag “om de (on)mogelijkheden voor een bijdrage/subsidie in de exploitatie van de Molen van Sloten te bespreken” zijn niet adequaat. De antwoorden gaan niet in op de financiële mogelijkheden voor een subsidie/bijdrage zoals door de wethouder is gevraagd, maar beschrijven de financiële omstandigheden op dat moment in de planning & control cyclus, zonder te vermelden welk tijdpad er is naar een volgend financieel verdeelmoment en hoe deze kwestie dan te agenderen.

20240824

Pagina 20 van 32

4.3 Bevindingen naar aanleiding van verkenning oplossingsrichtingen Zoals in paragraaf 4.2 staat vermeld zijn in mei 2021 de besprekingen tussen de Stichting en de gemeente tijdelijk opgeschort. Tijdens deze schorsing en in afwachting van de bestuurlijke documenten die de Ombudsman bij de gemeente heeft opgevraagd, begint de Ombudsman de onderwerpen te inventariseren waarover inmiddels (bijna) overeenstemming is tussen beide partijen. a. Inzichten bij het bestuur van de Stichting Het bestuur van de Stichting is tijdens het onderzoek door de Ombudsman tot het inzicht gekomen dat grond in erfpacht uitgeven een specialistische bezigheid is. Ervaringen met de eigen gebrekkige administratie en het geleerde onderscheid tussen publiekrechtelijke verplichtingen (o.a. bouwen op basis van vergunningen) en privaatrechtelijke verplichtingen (zoals het tijdig aanpassen/indexeren van (onder-) erfpachtcontracten) hebben tot dit inzicht bijgedragen. Erfpachtbeheer is een bezigheid die niet direct behoort tot de kerntaak van de Stichting, maar als gevolg van de gemaakte afspraken in het verleden (de opgave om zoveel mogelijk financieel “self supporting” op de percelen te zijn) onvermijdelijk tot op de dag van vandaag tot de verplichte werkzaamheden van het stichtingsbestuur behoort.

En dat erfpachtbeheer aandacht vereist toont een berekening van de gemeente: indien de Stichting in 2020 de werkwijze van de gemeente zou hebben toegepast ten aanzien van het restaurant, het parkeerterrein, de kaasmakerij en de paardenstallen, dan zou de stichting per jaar ruim € 20.000,- meer aan canonopbrengsten hebben gehad. De ervaringen in het verleden leiden tot het inzicht bij het bestuur dat men de taak erfpachtbeheer tot een minimum moet beperken. En dit besef leidt tot het voorstel bepaalde percelen terug te geven aan de gemeente. Consequentie van dit voorstel is dat de gemeente voor die percelen waarvoor zij het erfpachtrecht terug krijgt, in de toekomst de grondopbrengsten ontvangt (halfjaarlijks canonbetalingen of eventuele toekomstige afkoopsommen). b. Inzichten bij de gemeente Ook bij de gemeente zijn nieuwe inzichten ontstaan als gevolg van het beschikbaar komen van tot nu onbekende documenten en de gevoerde gesprekken. Het zijn vooral deze documenten en gesprekken die maken dat er nu wel degelijk voor de gemeente overtuigende aanwijzingen zijn dat in het verleden, voorafgaand aan de totstandkoming van het erfpachtcontract uit 1989, afspraken zijn gemaakt over “self supporting” en dat de stichting hierdoor bepaalde bevoegdheden en vrijheden heeft.

De conclusie van de voormalige directeur G&O in zijn brief van 3 november 2017 dat het vigerende gemeentelijke beleid van toepassing is en “In verband hiermee doen zich geen bijzondere feiten of omstandigheden voor die aanleiding zouden moeten zijn om af te wijken van dat beleid” blijkt te stellig te zijn geformuleerd. Dit blijkt o.a. uit de brief van het hoofd van de afdeling Grondzaken van Stadsdeel Osdorp op 8 mei 1996 dat de Stichting canonverhogingen als gevolg van bestemmingswijzigingen zelf mag houden. Daarnaast blijkt een bestuurlijke basis te ontbreken voor het dreigende signaal van het afdelingshoofd Erfpacht en Uitgifte (in brief d.d. 15 april 2019) dat “Reeds uitgevoerde verbouwingen moeten worden teruggedraaid” In 2017 heeft immers de wethouder reeds besloten de in het verleden gerealiseerde uitbreidingen op het perceel niet met terugkerende kracht financieel te verhalen op de Stichting. c. Relevante ontwikkelingen op de achtergrond Eind 2018 is het door de Stichting in ondererfpacht uitgegeven restaurant voor € 2,4 miljoen overgedragen aan een nieuwe eigenaar. Als de nieuwe eigenaar de bestemming of omvang van dit ondererfpachtrecht wenst te wijzigen, dan is ook toestemming nodig van de eigenaar van de grond, de gemeente. En het 20240824

Pagina 21 van 32

ondererfpacht kan worden gewijzigd als ook de bestemming van het hoofderfpacht wordt gewijzigd. De nieuwe eigenaar van het ondererfpacht van het voormalige restaurant is een projectontwikkelaar die meerdere nieuwe bestemmingen verkent, zoals een hotel of een zorgvoorziening of woningen of een combinatie van deze bestemmingen. Het stichtingsbestuur onderkent door deze nieuwe situatie de complexiteit van haar rollen en verplichtingen t.o.v. de gemeente en t.o.v. de nieuwe ondererfpachter. Rollen die ver afstaan van het als vrijwilligersorganisatie exploiteren van een molen. Dit besef maakt het makkelijker voor het stichtingsbestuur om afstand te doen van de desbetreffende percelen. Zij is op deze wijze geen grondexploitant meer en het bestuur van de Stichting is ook geen natuurlijke gesprekspartner voor een projectontwikkelaar; de aandacht kan volledig gaan naar de molen en direct aansluitende activiteiten. De bereidheid van de Stichting om afstand te doen van een groot deel van haar erfpachtrecht maakt het voor de gemeente mogelijk voor deze locatie het vigerende erfpachtbeleid ordentelijk in te richten. Dit betekent dat de feitelijke situatie (en toekomstige wijzigingen) ten aanzien van deze rechten goed worden vastgelegd in de desbetreffende aktes.

Voor de voormalige restaurantlocatie kan de gemeente zelf direct meewerken aan een gewenste bestemming, inclusief de bijhorende, structurele meeropbrengsten in de toekomst innen. Daarnaast helpt overdracht van diverse percelen de bestuurlijke wens te realiseren om de (toeristische, historische, culturele en monumentale functie van de) molen voor de toekomst in stand te houden. d. Overeenstemming op diverse onderdelen Op 13 september 2021 is er overeenstemming over de volgende zaken: - Het bestuur van de Stichting wil een overzichtelijke, structureel gezonde exploitatie van de molen en direct daarmee samenhangende activiteiten zodat men zich kan concentreren op de oorspronkelijke doelstelling van de Stichting; - G&O wil een zuiver erfpachtstelsel. Daarnaast bewaakt de directie dat via gronduitgifte geen staatssteun/subsidie wordt verstrekt (aangezien dit niet mag). - Er bestaat op hoofdlijnen overeenstemming over de gedachte dat de gemeente erfpachtrechten terugneemt van de Stichting en dat tegenover deze overdracht een structurele subsidie dient komen te staan. Het gaat hierbij om overeenstemming op ambtelijk niveau; e.e.a. in dit stadium onder voorbehoud van bestuurlijke goedkeuring. 9 In de maanden na september 2021 wordt bepaald welke percelen bij de Stichting blijven en welke percelen voor overdracht aan de gemeente in aanmerking komen.

De gemeente had in eerste aanleg een voorkeur om ook het ondererfpacht voor de bierbrouwerij overgedragen te krijgen. Echter, huidige synergie-effecten tussen de molen en de brouwerij staan deze optie in de weg. Zo zijn de molen en de brouwerij fysiek met elkaar verbonden en makkelijk toegankelijk door middel van een glazen tussendeur, maken beide organisaties voor hun bezoekers gebruik van één invalidentoilet, is er een tweede gezamenlijke entree en maken bezoekers van de brouwerij gebruik van de tuin van de molen. Molen en brouwerij versterken elkaar op deze wijze in hun toeristische functie.

9 De Algemene Subsidieverordening Amsterdam (ASA) 2023 kent geen concrete subsidiabele activiteiten.

De subsidiabele activiteiten worden opgenomen in subsidieregelingen of in nadere regels die op grond van de ASA 2023 worden vastgesteld, dan wel reeds op grond van de ASA 2013 zijn vastgesteld (zie het overgangsrecht van artikel 22, derde lid). Artikel 4:23, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna Awb) bepaalt dat het wettelijk voorschrift de activiteiten moet noemen waarvoor subsidie kan worden verstrekt. Naast de activiteiten wordt ook de wijze van verdelen van de subsidie in de nadere regels opgenomen. De Molen van Sloten heeft meerdere functies, o.a. een historische, monumentale en ook een toeristische. Daarnaast heeft het een buurfunctie. Het is niet aan de ombudsman om te bepalen hoe de gemeente de molen beleidsmatig moet duiden. Vandaar dat de ombudsman hier niet concreter op ingaat.

20240824

Pagina 22 van 32

Mocht de brouwerij in de toekomst een andere bestemming krijgen waardoor de huidige synergie wegvalt, ontstaat er een nieuwe situatie en kan (na noodzakelijke fysieke aanpassingen) alsnog worden besloten om ook dat perceelrecht aan de gemeente over te dragen. e. Overeenstemming, onder voorbehoud bestuurlijke goedkeuring Met de overdracht van een deel van haar erfpachtrecht aan de gemeente verliest de stichting een deel van haar opbrengsten, terwijl de gemeente het gunstige vooruitzicht heeft op structurele meeropbrengsten uit de overgedragen erfpachtrechten. Onlosmakelijk verbonden aan de overdracht van de perceelrechten aan de gemeente is dan ook een structurele exploitatiesubsidie van de gemeente aan de Stichting. Relevant referentiekader voor de hoogte van een dergelijke subsidie is niet de verwachte meeropbrengsten van de grond in de toekomst die de gemeente incasseert, maar wat de Stichting nodig heeft voor het doelmatig en eigentijds exploiteren van de molen en de molenschuur. Gemeente en de Stichting hebben de Ombudsman gevraagd - op basis van jaarrekeningen uit de achterliggende periode (exclusief coronaperiode), plus een meerjarige begroting (t/m 2026) en een plan voor groot onderhoud - met een onderbouwd voorstel voor een structurele subsidie te komen voor de molen en de molenschuur (tot aan het einde van het huidige canontijdvak 2039).

Bestudering van deze financiële documenten leidt tot het beeld dat de Stichting met een structurele exploitatiesubsidie van € 40.000,- (inclusief mogelijkheid tot reservevorming bij onderbesteding in enig jaar) in de gelegenheid is tot een verantwoorde exploitatie van de molen en de molenschuur. Deze berekening is mede gebaseerd op de aanname dat de Stichting succesvol blijft in fondswerving voor specifieke, aansprekende investeringen, zoals recent voor o.a. de vervanging van de wieken. f. Resumerend Doordat betrokkenen ingestemd hebben met de aanpak van procesbegeleiding door de Ombudsman om gezamenlijk eerst de historische ontwikkeling in beeld te brengen is ruimte ontstaan om minder vanuit een sfeer van conflict en meer vanuit oplossingen te gaan denken; van ‘wind tegen’ naar ‘wind mee’. Daarnaast is ruimte ontstaan om te reflecteren op de eigen rol en (on)mogelijkheden. De Stichting is tot het inzicht gekomen dat erfpachtbeheer en het exploiteren van grond structureel om specifieke deskundigheid vraagt. Doordat zij deze deskundigheid niet had en de Stichting ook niet is ingegaan op aangeboden hulp vanuit Stadsdeel Osdorp is men canonopbrengsten misgelopen. Een situatie die niet moet worden voortgezet. De gemeente is in deze periode o.a. tot het inzicht gekomen dat zij juridisch minder sterk staat dan gedacht en eerder in brieven aan de Stichting is uitgedragen.

Erfpachtrechten (gedeeltelijk) overdragen van de Stichting naar de gemeente is een basis voor een structurele oplossing van het geschil. Voorgesteld wordt de rechten voor het voormalige restaurant (nu hotel, woningen en/of zorgvoorziening in wording), de parkeerplaats en de kaasboerderij over te dragen naar de gemeente, terwijl de Stichting de rechten behoudt voor de molen, de molenschuur en de bierbrouwerij. De Stichting dient in dit voorstel voor deze erfpachtoverdracht aan de gemeente een structurele subsidie van de gemeente te ontvangen zodat een verantwoorde, eigentijdse exploitatie van de molen mogelijk blijft. Bestudering van jaarstukken uit het verleden in relatie tot toekomstige meerjarenbegroting en groot onderhoudsplan leiden tot een benodigd subsidiebedrag van € 40.000 op jaarbasis (incl. indexering) tot het einde van het canontijdvak. Na afloop van dit tijdvak als de canon voor de molen wordt herzien, dient het subsidiebedrag aan deze wijziging te worden aangepast. 20240824

Pagina 23 van 32

Op deze wijze is het mogelijk het geschil te beslechten tussen de Stichting en de gemeente. De Stichting kan zich weer richten op de zaken en taken zoals deze staan beschreven in de eigen statuten, namelijk een molen exploiteren (zonder actief, zelf grondbeleid en erfpachtbeheer te hoeven voeren). Voor de gemeente is hiermee een geschil met een maatschappelijke organisatie opgelost. Tevens kunnen de aan de gemeente overgedragen percelen gaan voldoen aan het huidige erfpacht- en grondbeleid, waardoor in de toekomst opbrengsten kunnen worden gerealiseerd conform het vigerende beleid. Als tegenhanger voor deze grondoverdracht en toekomstige opbrengsten dient de gemeente aan de Stichting een structurele exploitatievergoeding te betalen tot einde tijdvak van jaarlijks € 40.000,- (prijsniveau 2024, jaarlijks op te hogen in verband met indexering). Bij een toekomstige canonherziening einde tijdvak en continuering van het huidige beleid inzake de Molen van Sloten dient het subsidiebedrag voor de Stichting bij canonherziening einde tijdvak conform de herziening te worden aangepast. Het berekende subsidiebedrag (€ 40.000, prijsniveau 2024) voorziet in een spaarcomponent voor de Stichting ten behoeve van groot onderhoud en investeringen (voor vervanging en/of uitbreiding (al dan niet in combinatie met fondswerving).

Het feit dat de hoogte van het subsidiebedrag structureel en inclusief is berekend op een reserveringsmogelijkheid voor groot onderhoud en eventuele (vervangings-)investeringen, betekent ook dat bij afloop van het canontijdvak voor de brouwerij (in 2039), de eventuele meeropbrengsten bij herziening van de canon aan de gemeente toekomen. Op deze wijze wordt zowel recht gedaan aan een zuiver subsidiestelsel als ook aan een zuiver erfpachtstelsel, en beschikt de Stichting structureel over financiële middelen voor de instandhouding van de Molen van Sloten.

20240824

Pagina 24 van 32

Bijlage 1: Tijdlijn en feiten 1636

Sloten krijgt Molen: de “Riekermolen” (huidige locatie de Nieuwe Meer)

1956

De “Riekermolen” moet worden verwijderd i.v.m. bouw westelijke tuinsteden van Amsterdam. De molen wordt overgebracht naar een plaats langs de Amstel, nabij de Kalfjeslaan. Aan Sloten, sinds 1921 deel van Amsterdam, wordt door de gemeente een andere molen toegezegd … 10

1980/11

Dorpsraad Sloten-Oud Osdorp verneemt dat de molen aan de Oosterringdijk (sinds 1847 aldaar in gebruik), door de aanleg van ringweg A10 om Amsterdam, geïsoleerd komt te liggen. De Dorpsraad krijgt van Rijkswaterstaat de molen ter beschikking. Deze wordt gedemonteerd en in afwachting van nieuwe bestemming in Sloten, opgeslagen op een molenwerf in Oterleek (NH).

1981

Oprichting Stichting Molen voor Sloten

1986

De exacte plaats waar de molen zal worden gebouwd wordt bepaald: een stuk moerasgrond wat de Stichting zelf bouwrijp moet maken en vervolgens ook qua infrastructuur voor en rond een watermolen zelf moet inrichten: graven van de Molensloot, realiseren kademuurdoorbraak en aanleg van een toegangsweg.

1986/03/25

Toespraak Wethouder Etty bij het afscheid van de heren Kuiper en Van der Puy van de Dorpsraad Sloten/Oud-Osdorp: “… Een windmolen voor Sloten moet er komen, nietwaar? De totstandkoming van een dergelijk project levert de nodige technische en financiële problemen op. Amsterdam zal alles doen wat in haar vermogen ligt dit idee tot werkelijkheid te laten komen.”

1988/10/20

Gemeente Amsterdam doet aan Stichting Molen Voor Sloten aanbieding tot het in erfpacht uitgeven van een terrein o.a. bestemd te worden bebouwd met een molen (voor niet-commerciële doeleinden), een restaurant met een b.v.o. van 250 m2, die als zodanig dienen te worden gebruikt.

1988/10/24

Stichting accepteert aanbieding.

1988/11/29

B&W besluit: - de molen die vroeger aan de Oosterringdijk stond naar Sloten te verplaatsen; - aangezien de Stichting nog een bedrag van fl. 80.000,- tekort in de vorm van een lening uit het Fonds Amsterdamse Ontwikkelingsmaatschappij dit bedrag te verstrekken; - dat de Stichting alle kosten van woon- en bouwrijp maken van het terrein voor haar rekening neemt, alsmede alle kosten van de (infrastructurele) werken. De kosten, die anders voor rekening van de gemeente komen, bedragen globaal fl. 60.000,-. In verband hiermee en niet in de laatste plaats in verband met de hoge herbouwkosten van de molen, welke slechts voor niet-commerciële doeleinden mag worden gebruikt, is besloten aan de Stichting de grondwaarde (fl. 149.600,-) te vergoeden. Een en ander is eens te meer verantwoord, daar op die manier een historische en beeldbepalende molen voor Amsterdam behouden kan blijven. Tevens wordt verzocht om vrijstelling van legesbetaling (f 12.000,-) te honoreren.

10 Terug te lezen in de toespraak van wethouder Luimstra bij slaan eerste paal Molen voor Sloten 15/06/1988.

20240824

Pagina 25 van 32

1988/11

Uit een brief aan de Gemeenteraad blijkt o.a. dat in de molen een klein museum komt. Het stadsdeel Osdorp is bereid de molen als trouwzaal te gebruiken. De molen kan, als enige werkende watermolen in de Amsterdamse regio die voor publiek toegankelijk is, een toeristische attractie gaan vormen. Jaarlijks wordt op 30.000 betalende bezoekers gerekend

1989/09/08

Uitgifte in erfpacht door Gemeente Amsterdam aan Stichting Molen Voor Sloten Als één erfpachtrecht in voortdurende erfpacht van de percelen: • gemeente Sloten (N.H.), sectie G, nummer 1981, groot 5.305 m2; • gemeente Sloten (N.H.), sectie G, nummer 1982, groot 1.585 m2; • gemeente Sloten (N.H.), sectie G, nummer 1983, groot 2.535 m2; • gemeente Sloten (N.H.), sectie G, nummer 1986, groot 40 m2,

1989/10

Bestuursvergadering Molen voor Sloten M.b.t. agendapunt 4 Kaasmakerij: “De kaasmaker wil het grasland gebruiken om een paard van zijn dochter te laten weiden. De bebouwing van het terrein is nu compleet, ook volgens RO. Er wordt nu niet meer bijgebouwd, wel is er nog ruimte voor een eventuele uitbreiding van het restaurant. Volgens Harms moet de molen nog altijd de hoofdzaak blijven. Kuiper benadrukt nogmaals, dat alle bijkomende projecten er slechts zijn om de bouw van de molen mogelijk te maken.”

1990/05/31

Eerste steenlegging door Burgemeester Ed van Thijn gelegd naast de 143 jaar oudere steen uit 1847 op 31 mei 1990. 11

1990/06/25

Negen maanden na de uitgifte in erfpacht aan de Stichting w0rdt een deel van het perceel in ondererfpacht uitgegeven (sectie G, nummer 1982 ) t.b.v. een uitbreiding van de kaasmakerij met woning (met een bvo van maximaal circa 160 m2).

1990/09/10

Door de Stichting wordt een deel van het perceel in ondererfpacht uitgegeven (sectie G, nummer 1983) met bestemming bouw van een restaurant met een bvo van maximaal ongeveer 300 m2. Dat de gemeente heeft ingestemd met deze uitgifte in erfpacht blijkt volgens de Stichting uit een brief d.d. 21 september 1989 van De Brauw & Westbroek aan de Gemeente Amsterdam (Afdeling RO/GZ) waarin staat opgenomen dat door de heer Woudstra van de afdeling RO/GZ van de gemeente telefonisch is bevestigd dat de toestemming van de gemeente voor de uitgifte in ondererfpacht niet behoeft te worden gegeven en dat in de akte van uitgifte in ondererfpacht met betrekking tot het restaurant, het grondoppervlak voor het restaurant kan worden gesteld op 300 m² (zonder dat in de erfpachtakte van 8 juli 1989 verandering behoeft te worden gebracht.)

1991/02/01

Zolder van de molen wordt trouwzaal; het eerste huwelijk wordt gesloten.

1991/09/11

H.K.H. Prinses Juliana stelt de molen in werking door het lossen van de vang.

11 Uit toespraak Burgemeester Van Thijn:

“Sloten heeft vanaf 1636 altijd molens gehad en ieder van ons met enig gevoel voor hoe Sloten eruit dient te zien zal moeten toegeven dat het veel te lang heeft geduurd … Ik heb grote bewondering voor de inzet van velen van de hier aanwezigen. De molen zal zeker het aanzicht van Sloten in grote mate bepalen en verfraaien. En daarmee is ook de stad Amsterdam een gezichtsbepalend gebied rijker geworden.”

20240824

Pagina 26 van 32

1991

De gemeente Amsterdam geeft volgens de Stichting publiekrechtelijke toestemming voor de bouw van de kaasmakerij en het restaurant middels de afgifte van een bouwvergunning. De gemeente heeft aangegeven zelf de verstrekte vergunningen niet meer te kunnen vinden.

1994/09/10

Mr. P.A. Nouwen, hoofddirecteur van de ANWB, onthult een informatiepaneel en draagt dit over aan dr. J.A. van Kemenade (Commissaris van de Koningin in de provincie NoordHolland) die op zijn beurt het bord aanbiedt aan de voorzitter van het bestuur van de Stichting: bewijs van erkenning voor de toeristische en monumentale waarde van de Molen van Sloten.

1994/11/01

Brief met subsidietoekenning van Stadsdeel Osdorp aan de Stichting: op 7 juli 1993 is een eenmalige subsidie aan de Stichting toegekend van f 100.000,- ten behoeve van de aflossing van op de Stichting openstaande vorderingen. (In de periode 1996-2001 is jaarlijks door Osdorp f 15.000,- (= € 6.807,-) aan subsidie verstrekt aan de Stichting voor groot onderhoud aan de molen, zo toont een brief van Osdorp aan de Stichting d.d. 11 april 2001.)

1995/12/18

Stadsdeel Osdorp vermeldt in brief aan de Stichting dat naast de publiekrechtelijke toestemming in de vorm van een bouwvergunning ook privaatrechtelijke toestemming van de gemeente Amsterdam is vereist, in haar hoedanigheid als eigenaresse van de grond, op basis van de AB1966 die bij de uitgifte van toepassing zijn verklaard.

1996/02/01

Brief van Stadsdeel Osdorp aan de Stichting waarin wordt aangegeven dat het een vervolg is op de brief d.d. 18 december 1995. Brief toont dat de gemeente de Stichting erop heeft gewezen dat het realiseren van een serre/uitbouw door een ondererfpachter van de Stichting een canonaanpassing tot gevolg heeft en dat hieromtrent een aanbieding wordt gedaan. Aangegeven is dat bedoelde aanpassing gebaseerd is op het met de gemeente gesloten erfpachtcontract, in het bijzonder artikelen 6a en 6b en artikel 3 lid 6 van de Algemene bepalingen voor voortdurende erfpacht van 1966 (welke algemene bepalingen bij uitgifte van toepassing zijn verklaard). Tevens is de Stichting erop gewezen dat alle bepalingen die van toepassing zijn op de Stichting als erfpachter, ook van toepassing zijn op de ondererfpachters. Dit blijkt ook uit de in de akten van uitgifte in ondererfpacht opgenomen zinsnede: “Deze uitgifte is geschied onder overeenkomstige toepassing van alle bepalingen die het recht van erfpacht betreffen.” Aangegeven is dat de Stichting gehouden is toe te zien op de naleving van deze bepalingen door de ondererfpachter(s). Gezien het doel van de Stichting raadt de gemeente de Stichting aan canonverhoging volledig door te berekenen aan de betreffende ondererfpachter. De canonverhoging voor de uitbreiding van het restaurant met 87 m² BVO wordt vastgesteld op fl.

6.153,- per jaar en dit wordt omgezet in een afkoopsom (voor het lopende tijdvak, dus van 1 september 1996 tot 1 maart 2039) van fl. 81.015,-.

1996/03/26

Brief van Stadsdeel Osdorp aan de Stichting waaruit blijkt dat de gemeente de voormelde aanbieding heeft gewijzigd. De canonverhoging voor de uitbreiding van het restaurant met 87 m² BVO wordt gewijzigd vastgesteld op fl. 4.195,- per jaar en dit wordt omgezet in een afkoopsom (voor het lopende tijdvak, dus van 1 september 1996 tot 1 maart 2039) van fl. 55.145,-. Voor deze uitbreiding is reeds op 6 februari 1996 een bouwvergunning afgegeven door de gemeente Amsterdam met registratienummer 1228sdo96. Ook hier geldt echter dat naast deze publiekrechtelijke toestemming ook privaatrechtelijke toestemming van de

20240824

Pagina 27 van 32

gemeente Amsterdam, in haar hoedanigheid als eigenaresse van de grond, vereist was/is. De gedane aanbieding (voor het verkrijgen van de benodigde privaatrechtelijke toestemming) is NIET geaccepteerd. Er is niets terug te vinden over de gesprekken / acties na deze brief; 1996/05/08

Brief hoofd afdeling Grondzaken-Osdorp aan de voorzitter van de Stichting over het feit dat de verplichting tot betaling van canon voor de beide rechten van ondererfpacht (voor het restaurant en de kaasmakerij) niet zijn afgekocht. De reden hiervoor was onder andere dat de Stichting Molen voor Sloten op deze wijze van vaste inkomsten kon voorzien …

2002/02/27

Voordracht en besluit van de stadsdeelraad Osdorp v.a.v. verzoek van de heer Kuipers, namens de Stichting, om in de nabijheid van de Molen van Sloten een Kuiperijmuseum op te richten. Door de oprichting van een museum (totale bouwkosten fl. 450.000) kan ook het bezoek aan de molen een extra impuls krijgen. Stadsdeel Osdorp stelt voor het museum een subsidie van f 150.000,- beschikbaar en Economische Zaken (Centrale Stad) fl. 300.000,-. De bouwvergunning voor de bouw van het Kuiperijmuseum is verleend.

2003/10/27

Brief van Stadsdeel Osdorp aan de Stichting toont dat het dagelijks bestuur heeft besloten geen subsidie meer beschikbaar te stellen aangezien voor het trouwcontract het bestuur jaarlijks een basisbedrag van f 25.000 beschikbaar stelt en de Stichting een bedrag van € 275,- per huwelijk ontvangt, met een minimum van 60 huwelijken per jaar.

2005/12/22

Brief Ontwikkelingsbedrijf/Hoofd Vastgoedadvisering aan Stichting Molen van Sloten over Uitleg verschil canonherziening einde tijdvak en canonindexering.

2015/01/12

Aankondiging in mailwisseling tussen de Stichting en stadsdeel Nieuw-West: uitgever en contractvormer/ Afdeling Planning en Investering.“ De Stichting Molen van Sloten en Kuiperijmuseum heeft het voornemen om een deel van de bij haar in erfpacht zijnde grond in ondererfpacht uit te geven aan een brouwerij; die werkt met mensen die een afstand hebben met de arbeidsmarkt.”

2015/05/18

Grondprijsadvies van G&O/Afdeling Regie en Advies over Molen van Sloten met Brouwerij. De memo vermeldt als reden voor het grondprijsadvies: uitbreiding. Ook vermeldt de memo dat het feitelijke gebruik niet afwijkt van de bestemming en dat de bestemming o.a. een kleine brouwerij is die werkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Op basis van het programma wordt een grondprijsadvies gevraagd voor de bestemming: “Sociaal-maatschappelijke bestemming. Mensen met handicap worden begeleid.” Regie en Advies geeft vervolgens een grondprijsadvies: Brouwerij valt onder de bestemming cultuur & ontspanning/bedrijf.

2015/10 02

Uit: de Westerpost van 7 oktober 2015. Van: www.amsterdam.nl Vrijdag 2 oktober 2015 stelden wethouder Choho (Duurzaamheid), bestuurscommissievoorzitter Achmed Baâdoud (Economische Zaken) en Rients Smeding (directeur Van Gelder Groep) officieel de generator in werking die de Molen van Sloten van eigen stroom gaat voorzien. De generator is een langgekoesterde wens van de vrijwilligers van de Molen van Sloten en werd mogelijk door een financiële bijdrage van stadsdeel Nieuw-West, vanuit Economische Zaken en groot landelijk aannemingsbedrijf Van Gelder Telecom B.V. (….) De generator gaat eigen duurzame stroom opwekken en houdt tevens de waterstand in de omgeving op peil. Het is een zichtbare verbinding tussen de eeuwenoude

20240824

Pagina 28 van 32

Amsterdamse traditie van duurzame (wind-)energie en de moderne vormen van energieopwekking. De Molen van Sloten wordt gerund door een grote groep actieve vrijwilligers uit Dorp Sloten maar bleek steeds moeilijker in staat kostendekkend te draaien. Met de komst van de generator wordt de molen structureel onafhankelijk van subsidiegelden. De energiekosten waren een belangrijke kostenpost. De generator levert een jaarlijkse besparing van 8000 euro. De Molen van Sloten genereert ook inkomsten uit onder andere toerisme en is tegenwoordig een populaire trouwlocatie. 2016/11/24

Notitie telefoongesprek tussen voormalig directeur G&O en een medewerkster Erfpacht en Uitgifte toont dat de voormalig directeur bevestigt dat hij destijds toestemming heeft gegeven voor de ondererfpachtconstructie waarbij het restaurant en de kaasmakerij de grond in ondererfpacht verkregen van de Stichting, waarbij de opbrengsten die uit deze ondererfpacht voortvloeien aan de Stichting toekomen. De voormalig directeur heeft tevens gezegd dat hij dit destijds besloten heeft vanwege de culturele waarde en dat hij hier nog steeds achter staat. De vraag of deze toestemming op papier is vastgelegd kon de voormalig directeur niet beantwoorden.

2017/02/10

De gemeente Amsterdam verstrekt een omgevingsvergunning, OLO2468529, voor de nieuwbouw van een bierbrouwerij met productiefaciliteiten op de locatie Akersluis 8-D, 1066 EZ Amsterdam.

2017/02/27

Rapport over feitelijk gebruik erfpachtrecht van de Stichting Molen van Sloten

2017/05/18

Eerste paal wordt geslagen voor de brouwerij

2017/05/19

Afdelingshoofd Erfpacht en Uitgifte mailt aan voorzitter Stichting:“… de metingen en berekeningen zijn eindelijk gereed zodat we nu een compleet voorstel aan wethouder van der Burg kunnen doen. Dat voorstel met alle plussen en minnen zal voor het eind van deze maand bij de wethouder liggen, zodat hij daarop een beslissing kan nemen.”

2017/09/13

Verklaring van W.F. Velthuis, van oktober 1985 t/m april 1998 voorzitter Stadsdeel Osdorp, tevens dagelijks bestuurder grondzaken over gemaakte afspraken in het verleden inzake “self supporting” zijn van de Stichting door middel van canonopbrengsten.

2017/11/01

Map wethouder Grondzaken over verzoek van de Stichting: “De waarschijnlijkheid dat in geval van een gerechtelijke procedure de rechter tot het oordeel komt dat de gemeente aanspraak zou kunnen maken op aanpassing/verhoging van de canon kan op grond van het voorliggende dossier zeer moeilijk worden bepaald.”

2018/01/29

Stafvergadering wethouder Grondzaken over verzoek van de Stichting om ondanks bestemmings- en bebouwingswijziging door realiseren van een bierbrouwerij, af te zien van aanpassing canon.

2018/12/28

Het in ondererfpacht uitgegeven gedeelte met bestemming restaurant wordt door de ‘oude’ ondererfpachter overgedragen aan een commerciële partij met omvangrijke ontwikkelplannen (waarbij de restaurantfunctie waarschijnlijk komt te vervallen).

2019/01/31

Klachtbrief van de Stichting aan de burgemeester.

20240824

Pagina 29 van 32

2019/04/24

Tweede klachtbrief van de Stichting aan de burgemeester

2019/ 05/ …

Stichting wendt zich tot Ombudsman

2020/03/15:

Nederland voert een “intelligente lockdown” in

2020/09/23:

Nederland voert een gedeeltelijke lockdown in

2021 mei

In het kader van de Startnotitie in wording stuurt Erfpacht en Uitgifte uitwerkingen voor “de te onderzoeken oplossingsrichting en een voorstel voor de algehele afwikkeling van het dossier”. E.e.a. zou afgestemd zijn met de wethouder Grondzaken.

2021/05/18

Ombudsman bevraagt gemeente tijdens deze verkennende fase naar oplossingen i.v.m. reactie van de gemeente begin mei aangezien de status van de reactie vragen oproept. De voorstellen van de gemeenten spreken (op pagina 10 en 11) van besluiten die in overleg met de wethouder zijn genomen … Wanneer die besluiten zijn genomen wordt niet vermeld. Vragen van de Ombudsman: “-Graag ontvangt de Ombudsman z.s.m. deze besluiten en de achterliggende documenten die tot deze besluiten hebben geleid. (Het gaat hier waarschijnlijk om Stafstukken.) -Moeten we deze aanbieding zo lezen dat volgens de gemeente het hier om een eindbod gaat?”

2021 april-juni In verband met verhuur van de ruimte voor het voormalige Kuiperijmuseum wordt een doos met oude documenten over de Stichting gevonden, waarin o.a. ook correspondentie met de gemeente over De 7 Deugden. De voorzitter van de Stichting stelt op verzoek van de Ombudsman aan de hand van deze documenten een tijdlijn op in relatie tot het lopende onderzoek door de ombudsman. 2021 juni: Samenleving gaat weer open 2021/09/13

Tussen de gemeente en de Stichting is er op basis van de Startnotitie overeenstemming over de volgende uitgangspunten (o.a. vastgelegd door de Ombudsman in email): - De Stichting wil een overzichtelijke, structureel gezonde exploitatie van de molen en direct daarmee samenhangende percelen/bedrijven zodat men zich kan concentreren op de oorspronkelijke doelstelling; - G&O wil een zuiver erfpachtstelsel en vanuit die invalshoek bezien is staatssteun via de grond aanbieden geen optie; - Er bestaat overeenstemming over welke percelen de gemeente terugneemt (restau-rant / hotel in wording, parkeerplaats, kaasboerderij) en wat er bij de Stichting blijft: de molen, voormalig museum en de bierbrouwerij; - Er bestaat overeenstemming over het feit dat terugname van de grond door de gemeente gepaard dient te gaan met een structurele, jaarlijkse subsidie; Aantekeningen hierbij: - onder voorbehoud bestuurlijke goedkeuring; - de voorwaarden waaronder e.e.a. plaats dient te vinden zijn nog onderwerp van gesprek

2021 november: Nederland voert o.a. een avondlockdown in 20240824

Pagina 30 van 32

2021/11/24

Gesprek Ombudsman en G&O/Erfpacht en Uitgifte (via Teams) over door de gemeente gedane aanbiedingen aan de Stichting na 2017 en diverse verstrekte grondprijsadviezen vanaf 2015. Daarnaast gaat het gesprek over welke percelen die nu onder het erfpachtcontract van de Stichting vallen in aanmerking komen om te worden overgeheveld naar de gemeente. Over veel feiten is er overeenstemming. Er blijken tussen de Ombudsman en de gemeente verschillende beelden te heersen over De 7 Deugden (o.a. maatschappelijke of commerciële functie, en de mate van fysiek gebonden zijn van de brouwerij aan de molen).

2021 december: Nederland gaat over tot een ‘harde lockdown’ 2022 februari: Openstelling samenleving 2022/03/24

20240824

Kennismakingsgesprek tussen de Stichting, huidige ondererfpachters van de Stichting, projectontwikkelaar Midvast en vertegenwoordigers G&O onder leiding van de Ombudsman over o.a. (1) de toekomstplannen van betrokkenen op de betreffende locatie en (2) gevolgen voor de rechtsverhoudingen als gevolg van overdracht van bepaalde erfpachtrechten van de Stichting aan de gemeente.

Pagina 31 van 32

Bijlage 2: Kadastrale kaart

20240824

Pagina 32 van 32