20230316 Verslag Gemeenteraad avond

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart Publicatiedatum 3 april 2023

AVONDZITTING OP DONDERDAG 16 maart 2023 Avondzitting op donderdag 16 maart 2023 Plaatsvervangend voorzitter: de leden Aslami, Abdi en Van Renssen Raadsgriffier: J. Houtman Verslaglegging: Notuleerservice Nederland

Voorzitter: het lid Aslami 17. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief inzake Inkoop enkelvoudige specialistische jeugdhulp en aanvullende preventieve opvoeden opgroei ondersteuning De VOORZITTER: Goedenavond allen. Wij gaan verder met agendapunt 17. Bij dit agendapunt is één motie ingediend. De heer Van der Veen van GroenLinks heeft het woord. Het lid VAN DER VEEN: Dank u wel. In mijn maidenspeech vorig jaar zei ik dat het bij de jeugdzorg te veel gaat over bureaucratie, wachtlijsten, personeelstekorten, bezuinigingen vanuit het rijk, eigenlijk alles wat er mis is. Mijn pleidooi was en is om de verhalen van Amsterdamse kinderen en jeugdigen leidend te laten zijn in ons gesprek. Wie zijn ze, wat maken ze mee, hoe gaat het met ze, wat gaat er in ze om, wat hebben ze nodig, en wat moet er gebeuren? In de brief die op dit moment op de agenda staat valt te lezen dat de wachtlijst voor hoogspecialistische jeugdhulp vanaf 1 januari aanstaande door bezuinigingen van het rijk 1.000 jeugdigen erbij krijgt, wat betekent dat er dus 1.000 huizen in onze stad waar 1.000 gezinnen wonen er 1.000 kinderen aan het wachten zijn. Stichting Het Vergeten Kind heeft daar een rapport onlangs over gepubliceerd en daaruit blijkt dat wachten schrijnend is, gevaarlijk ook, en grote gevolgen heeft voor kinderen.

Bestaande problemen verergeren, de spanning in het gezin loopt op, kinderen vallen uit van school en vereenzamen. Ze vrezen voor wat er met hen gebeurt als ze nog langer moeten wachten op bijvoorbeeld therapie. Volgens Stichting Het Vergeten Kind moet in Nederland acht op de tien kinderen, die specialistische hulp nodig hebben, wachten. Dat zijn vertaald vanuit die 1.000 kinderen, 800 kinderen in Amsterdam die in spanning zouden kunnen gaan zitten en aan zichzelf misschien ook wel gaan twijfelen. Daarom doet GroenLinks met negen andere partijen het voorstel om extra inzet en interventies toe te voegen op het moment dat er nog geen plek is bij de specialistische jeugdhulp, want het past niet bij Amsterdam om de kennis te hebben dat 1.000 kinderen op een wachtlijst komen en vervolgens niets te doen. We dienen daarom een motie in. Dank ook aan de wethouder voor haar tomeloze

1

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

inzet in het land om de bezuinigingen op de jeugdzorg te voorkomen. Ik ben ook benieuwd of er een update is met betrekking tot de hervormingsagenda en waar we op dit moment staan. Mijn vraag aan de wethouder is of ze in de loop van het jaar ons bijvoorbeeld via een raadsbrief, kan meenemen in haar visie en daarmee ook in ons eigen Amsterdamse verhaal. Ik zou heel graag willen dat de minder vocale groep jeugdigen met een verstandelijke beperking ook wordt betrokken bij die raadsbrief die er zou kunnen gaan komen, of dat daarnaast misschien een separate raadsbrief aan gewijd kan worden? Ik vind het goed dat het college een halt toeroept aan de wildgroei aan alle vrijgevestigde specialisten die werkzaam zijn in de jeugdzorg. Ik zie bijvoorbeeld ook dat zij geen wachtlijsten hebben omdat ze gewoon een ‘nee’ kunnen verkopen aan de deur. Ziet de wethouder mogelijkheden om daar wat aan te doen, wellicht ook in gesprek te gaan met de aanbieders? En tot slot zou ik eigenlijk nog heel veel willen vragen en bespreken rondom het OKT, en daarom dien ik namens mijn collega’s Abdi, Wehkamp en Bons ook het verzoek in om een technische sessie te organiseren rondom het OKT, zodat we daar ook verder met elkaar over in gesprek kunnen gaan.

De VOORZITTER: Ik vergat uw motie 115 voor te lezen van de leden Van der Veen, Abdi, Wehkamp, Bons, Khan, Broersen, Nanninga, Von Gerhardt, Bloemberg-Issa en Boomsma. Lid Abdi heeft het woord. Het lid ABDI: Dank u wel. De essentie van jeugdzorg voor mijn fractie gaat om het bieden van goede kwalitatieve zorg en hulp aan kwetsbare kinderen en gezinnen. Dat betekent dat we vooral moeten kijken naar de context waarin kinderen opgroeien. In de praktijk blijkt dat we ver verwijderd zijn geraakt van deze essentie. We hebben een stelsel dat al decennialang niet goed functioneert, een stelsel dat in crisis verkeert. De vraag naar jeugdzorg is spectaculair gegroeid in de afgelopen jaren en de wachttijden voor zware complexe zorg zijn te lang. Het personeelsverloop in deze sector is het hoogst voor alle zorgsectoren. Hervormingen vanuit het kabinet zijn nodig maar worden vooralsnog niet geleverd. Ik sluit me dan ook aan bij de vraag van mijn collega Van der Veen om te horen van de wethouder hoe het staat met de hervormingsagenda en de onderhandelingen. Al 40 jaar bereikt het overheidsbeleid voor een passend onderwijs en jeugdzorg haar belangrijkste doelen niet. ‘Het leidt ertoe dat niks of weinig structureels verandert in de jeugdzorg’, aldus onderzoeker Sharon Stellaard, wiens promotieonderzoek vorige week verscheen.

De Jeugdwet van 2015 bijvoorbeeld richt zich meer op lichte zorg om de zware zorg af te vlakken. Nu zie je dat hier lichte hulp juist het probleem is, er gaat te veel ernaartoe en het wordt onbeheersbaar. Nieuwe oplossingen die zorgen voor nieuwe problemen, maar oude problemen die blijven terugkeren, met het gevolg dat juist de meest kwetsbare kinderen ergens in de stad niet de hulp krijgen die ze altijd verdienen, maar er zijn ook geen makkelijke oplossingen. We moeten ook beginnen met een eerlijke reflectie van ons als overheid, ook van de politiek over duidelijke keuzes, zodat de jeugdzorg daadwerkelijk verbetert en zodat de meest kwetsbare kinderen en gezinnen in onze stad een eerlijke kans krijgen en perspectief. Deze aanbesteding van preventie en enkelvoudige jeugdhulp is nodig omdat de kinderen en gezinnen in onze stad

2

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

er baat bij hebben als er samenhang zit in de ondersteuning. De angststoornis van een kind kan heel goed te maken hebben met de schulden van de ouders of GGZ-problematiek van de ouders. Je helpt een kind dus niet als je ook niet de voorliggende problemen binnen het gezin wegneemt. In de praktijk zien we dat er te veel langs en achter elkaar gewerkt wordt in plaats van samen op te trekken in zo’n gezin. Je moet dus echt als gemeente kunnen sturen op de samenhang en de ondersteuning, en dat vraagt om samenwerking tussen partners in het sociaal domein, en dat kun je niet doen met 200+ aanbieders. Daar moeten we vanaf. We moeten komen tot een samenhangend aanbod van jeugdzorg, hulp voor kind en gezin en er ook voor zorgen dat we kunnen sturen en het perspectief verbeteren. En wij vinden ook dat we onze publieke middelen zo moeten inzetten om juist de meest kwetsbare kinderen en gezinnen in de stad die het het meest nodig hebben de meest effectieve ondersteuning krijgen. Uit onderzoek van de gemeente zelf blijkt dat de huidige hulp te versnipperd is geraakt en dat we veel meer uitgeven aan jeugdzorg in het centrum, Zuid, IJburg en NieuwSloten, terwijl de meest kwetsbare kinderen wonen in Nieuw-West, Zuidoost, en Noord. Dat is oneerlijk, en dáár moeten we echt wat aan doen.

En ik ben ook blij om te lezen bij kiezen, voor een ongelijke inzet in onze stad, juist ook om die kansengelijkheid te bevorderen. Uiteindelijk weten de hulpverleners het beste wat er nodig is voor een kind en een gezin. Ze hebben dan ook de tijd en aandacht nodig om dat werk te kunnen doen en de vrijheid moeten ze krijgen om die keuzes te maken die het beste zijn voor zo’n kind-gezin. We steunen het college om een lumpsum-financiering te introduceren met duidelijke afspraken, waarbij ruimte wordt gegeven aan professionals, de zekerheid met betrekking tot contracten, maar ook de garandering van de continuïteit in zorg. Echter betekent het ook dat gecontracteerde aanbieders veel ruimte krijgen om hun eigen keuze te maken, en wij vinden het belangrijk dat daar verantwoording op komt. Ik sluit me aan bij collega Van der Veen als het gaat over de wachtenden, en ben ik benieuwd hoe dat samenhangt met de aanpak wachtenden, en ook een eerdere motie die ik heb ingediend om ook de raad periodiek te informeren over de wachtlijsten, dus of de wethouder daar iets meer over kan zeggen? Wij vermoeden ook dat door deze aanbesteding verschillen kunnen komen in de wachtlijsten bij het wegwerken van de huidige ongelijkheid wegens strategisch gedrag.

Ik ben benieuwd of de wethouder weet hoe we daar zicht op kunnen houden en wat dat betekent voor de aanpak wachtenden? Het is daarnaast ook belangrijk om te sturen op partnerschap en samenwerking, en ook om dit te doen vanuit vertrouwen als gemeente. Echter, hoe verzekert de wethouder zich er van dat gecontracteerde aanbieders zich aan deze afspraak zullen houden als het gaat om eerste focus op de meest kwetsbare kinderen, gezinnen in de stad, en het daadwerkelijk te doen in samenhang? We hebben namelijk in het verleden gezien dat die vaak het laatst worden geholpen en dat de problemen veel te laat geadresseerd worden omdat partijen niet samenwerken en het daardoor verergert. Dan heb ik ook een vraag als het gaat over de vrijgevestigde die zich aansluiten bij gecontracteerde aanbieders. Het is daarom ook belangrijk dat deze aanbieders transparante

3

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

procedures hebben voor de keus voor samenwerking met vrijgevestigde aanbieders. Ik ben gewoon even benieuwd wat voor mechanisme deze aanbesteding kent, als het gaat over dat bepaalde waardevolle partijen toch misschien onverhoeds wegvallen die wij wel van meerwaarde zien voor de stad? Juist bij die enorme wildgroei van jeugdhulpaanbieders hebben we ook gezien partijen die onverantwoord maatschappelijk gedrag vertonen met zorggeld, en dat in de praktijk zorggeldfraude heel moeilijk op te sporen is. Vraag aan de wethouder wat de gevolgen zijn als gecontracteerde aanbieders toch blijken zorgen anders besteed te hebben of ongewenst maatschappelijk gedrag, vooral met zorggelden? De VOORZITTER: Lid Wehkamp heeft het woord. Het lid WEHKAMP: Jeugdzorg in heel Nederland kampt al jaren met grote tekorten met desastreuse gevolgen voor kinderen, jongeren en hun gezinnen. De aanbesteding die we vandaag bespreken is ook een gevolg van deze bezuinigingen. Het huidige aanbod van enkelvoudige jeugdhulp zou op andere terreinen moeten worden opgevangen. Het is belangrijk dat zorg en onderwijs bijvoorbeeld goed op elkaar aansluiten. Leraren geven nu echter aan dat ze de druk vanuit de zorg ook voelen in de klas. Hoe kunnen leraren hierin goed ondersteunen? Ik vraag voor drie onderwerpen nu in het bijzonder aandacht.

Betrek kinderen en jongeren, verzacht de wachtlijst-pijn en zorg voor goede overdracht, ook van het personeel. Betrek kinderen en jongeren. Fijn dat de wethouder het Jeugdplatform zo goed heeft betrokken, een uitgebreide reactie heeft gegeven ook, want niet over hen zonder hen. Het Jeugdplatform geeft aan dat cliëntenraden een belangrijk onderdeel is van de kwaliteitscontrole. Is dit nu ook goed in de selectiecriteria meegenomen? De wethouder gaf in haar brief van november aan dat ze graag met het Jeugdplatform verder in gesprek wil over hoe we de wachtlijsten zo goed mogelijk kunnen oplossen. Zijn deze gesprekken inmiddels gevoerd en wat neemt de gemeente hieruit mee? Verzacht de wachtlijst-pijn. Uit de brief van de wethouder blijkt dat deze aanbesteding 1.000 kinderen extra op de wachtlijst voor hoogspecialistische jeugd wil komen, en het is goed dat de gemeente daarom vijf miljoen extra investeert om te voorkomen dat de wachtlijsten even oplopen, maar dit zou veel problemen niet voorkomen. Juist bij de hoogspecialistische zorg zijn nu die wachtlijsten enorm. Heeft Amsterdam een goed overzicht van de wachtlijsten voor de jeugd, of hoe vaak wordt dit gemeten? Vorig jaar is de aanpak wachtenden gestart en in november is de aanpak geïntensiveerd.

Werkt deze aanpak nu goed? Wil de wethouder deze aanpak evalueren en de raad hierover informeren, zodat dit nog kan worden meegenomen voor de volgende aanbesteding, en voor deze? Ik steun de motie van GroenLinks om te onderzoeken welke extra inzet kan worden toegevoegd aan de aanpak wachtenden om zoveel mogelijk kinderen en gezinnen te ondersteunen. Deze aanpak betekent dat er meer op het bordje van onder andere de OKT’s terechtkomt. Kan de organisatie dat aan? Is er voldoende personeel? Is het mogelijk om kinderen die in het nieuwe stelsel onder hoogspecialistische zorg vallen een periode te laten overbruggen bij het OKT? Het is belangrijk dat

4

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

OKT’s extra GGZ-kennis en -expertise krijgen om deze kinderen bij deze overbrugging bij te staan, dan wordt de overstap misschien minder groot en kunnen OKT’s deze lichting tussen wal en schip met extra expertise helpen. Kan de wethouder onderzoeken of dit zou werken? Overdracht. Ook de jeugdzorg heeft te maken met personeelstekorten. Hoe wordt gewaarborgd dat het zorgpersoneel de weg vindt en de nieuwe werkgevers? Bij het debat over de dagbesteding heb ik een motie ingediend die ook aangenomen is over een goed overdrachtsprotocol bij de gemeentelijke aanbestedingen in de zorg. Wat is hiervan de laatste stand van zaken, en kan dit protocol bij deze aanbesteding ook gebruikt worden? De nieuwe aanbesteding is er in 2027. Wanneer wordt deze huidige aanbesteding geëvalueerd zodat deze lessen op tijd kunnen worden meegenomen voor de nieuwe aanbesteding? In Het Parool stond een artikel over dit debat vandaag, en er werd ook de zorg geuit door een jeugdpsychiater over kansengelijkheid. Kan de wethouder dit in de evaluatie meenemen? De VOORZITTER: De wethouder heeft het woord. De wethouder MOORMAN: Laat mij meteen maar beginnen met een vraag die de heer Van der Veen mij stelt: in welk licht moeten wij nu eigenlijk deze aanbesteding zien? Het gaat over de enkelvoudig specialistische jeugdhulp en de APOO, maar er zit natuurlijk veel meer omheen.

Dat is eigenlijk gewoon vanaf de sociale basis, de collectieve lichtere vormen van aanbod, met name preventie tot aan hele zware vormen van hoogspecialistische jeugdhulp, tot residentieel aan toe. Dat zit allemaal binnen dat jeugdzorgdossier, en dat hangt allemaal met elkaar samen. Ik wil graag toezeggen aan de raadsvoorzitter, op basis van deze vraag van de heer Van der Veen, om nog voor de zomer te komen met een hele duidelijke visiebrief hierop, omdat het ons denk ik allemaal helpt om het stelsel in zijn totaliteit te bezien en ook met elkaar te bespreken of de richting die we opgaan de juiste richting is. De heer Van der Veen stelde ook een vraag over wat vindt er nu plaats in de hervormingsagenda? Die gesprekken die lopen nog. Op 15 februari is er opnieuw een informeel overleg geweest om te kijken: heeft het nog zin om met elkaar door te praten? Daaruit is geconcludeerd dat het toch nog wel verstandig is om met elkaar te zoeken. Het is een ingewikkeld gesprek, wat helaas vooral gaat over de financiële kaders.

Inhoudelijk komen we er eigenlijk vrij goed uit met elkaar, maar de gemeentes geven ook aan: willen we dit op de juiste manier uitvoeren? En we zitten al anderhalf jaar nadat we eigenlijk een hervormingsagenda hadden moeten hebben, en inmiddels zitten we ook al met zware bezuinigingen en zien we eigenlijk nog geen duidelijke richting van hoe we dat dan zouden moeten doen, dan klopt eigenlijk dat financiële ingroeipad er niet bij, en dan klopt ook eigenlijk het financiële kader wat daarbij wordt geschetst niet. Zeker niet zolang het rijk zelf niet duidelijk heeft gemaakt wat de inperking is van de Jeugdwet. En als die reikwijdte niet helder wordt gemaakt dan zal je je ook niet kunnen beperken in middelen. Ondertussen zien we natuurlijk nog steeds autonome groei, zien we ook grote effecten van maatschappelijke ontwikkelingen, de prestatiedruk in de samenleving. En we hebben het al vaker met elkaar over gehad dat heel veel jongeren mentale problemen ervaren, een toenemend aantal hebben natuurlijk corona gehad met een grote impact, bestaanszekerheid die onder druk staat. Dus dat alles zorgt ervoor dat de kaders ontzettend knellend zijn. Nou, zodra er iets te melden is over ontwikkeling op de

5

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

hervormingsagenda - morgen zitten we weer met elkaar in Den Haag - dan zal ik u daar zeker over op de hoogte stellen. En laat mij vooral uitspreken dat ik toch echt zeer hoop dat we er met elkaar uitkomen, omdat het in het belang van onze jongeren en de gezinnen waarin ze zijn echt heel essentieel is dat we met elkaar tot een goedwerkend jeugdstelsel komen. Dan was er nog een vraag, of ook een motie die ook door velen is ondersteund, over de aanpak wachtenden. Ik heb u daarover geïnformeerd, wij hebben een aanpak wachtenden, een casus tot casusaanpak. Er zijn veel redenen waarom kinderen op een wachtlijst staan. Dat is zeker niet alleen een financiële beperking, maar dat kan ook echt te maken hebben met de problematiek van de casuïstiek. Soms is er al heel veel geprobeerd en is het zoeken naar: wat is dan wel sluitend? We zien dat ook met name de kinderen met de maatregel dat daar het soms heel erg lastig is, het is de medewerking van de ouders die soms ontbreekt. Dus het is een veelheid aan factoren. Het is niet als je er zomaar heel veel geld tegenaan zet dat dan zomaar alle wachtlijsten zijn verdwenen. Maar wat we natuurlijk wel belangrijk vinden is dat die kinderen die de hulp het allerhardst nodig hebben, dat die dat ook krijgen, en dat er niet ondertussen nog allerlei andere problematiek aan het ontstaan is.

En daarom is die casus tot casus aanpak, die overigens voortkomt uit het feit dat we zo goed samenwerken met onze aanbieders. De tien aanbieders die we nu hebben binnen het hoogspecialistische deel, is naar aanleiding van de aanbesteding die daar is gedaan, het verminderen van het aantal aanbieders, en dan lukt het dus ook om met die aanbieders tot goede afspraken hierover te komen. Daarin zie je ook onmiddellijk hoe belangrijk het is dat je in vertrouwen kan samenwerken met een aantal partners die aan datzelfde doel werken en niet zomaar een enorm breed scala waardoor je er eigenlijk niet op kan sturen. Ik zie ook deze motie echt dan als een steun in de rug om verder te gaan met die aanpak wachtenden, en ik zou het daarom ook graag willen omarmen, ook om u daar zo goed mogelijk in mee te nemen en zo goed mogelijk te kijken hoe we dat zo effectief mogelijk kunnen doen. Dus dat is een positief preadvies op de motie 115. Dan de vraag over het toenemend aantal zzp'ers. Dat is echt een probleem, omdat het geld kost en zit daardoor de continuïteit in de weg. Mensen nemen ontslag en laten we zich vervolgens weer inhuren voor een hoger tarief als zzp’er, en daar zijn jongeren en gezinnen en wij als samenleving niet bij gebaat . Wij zijn op dit moment dan ook in gesprek met aanbieders om ook een overzichtelijk aantal aanbieders hebt om te kijken hoe we daar toch wat tegen kunnen doen.

En dan de OKT. Ik vind het verstandig, een technische sessie op de OKT. Ook omdat er natuurlijk meer druk gaat komen op het OKT. En ik denk dat ze dat qua expertise zeker zouden moeten aankunnen, want een heel groot deel van wat ESJH doet hoort juist ook bij het OKT thuis, hè, de lichtere vormen van psychiatrische of psychologische hulp. Maar de vraag is: kan dat dan ook in omvang bij deze transitie die we aan het maken zijn? Dan mevrouw Abdi, die had ook veel verwijzing naar de aanpak wachtenden, en: wat gebeurt er nu als die aanbesteding dan is gedaan en we zien dat er dan toch nog wat ontbreekt? Overigens, ook hier zie je natuurlijk dat doordat je het overzicht hebt, wat we bij ESJH ook zagen, dat je dus een beperkt aantal hebt waarbij je dus ook de gesprekken kan voeren over de kwaliteit over wat ze precies doen, zodat je dus ook steeds op de hoogte bent van elkaar. Daarin zie je dus eigenlijk ook al dat het werkt, maar het zou natuurlijk altijd zo kunnen zijn, en dat wil je zoveel mogelijk voorkomen aan de voorkant, maar het is wel verstandig om nog een check aan de achterkant te doen of er dan niet iets ontbreekt. En mocht dat dan onverhoopt toch zo zijn, dan bestaat altijd nog de mogelijkheid om tijdelijk daar extra aanbod bij in te kopen. Dan in

6

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

de richting van mevrouw Wehkamp. Ja, jongeren die worden betrokken, dat is overigens ook echt de wet, dus we houden ons hier ook gewoon aan de Jeugdwet om jongeren daar zo goed mogelijk bij te betrekken. En de gesprekken met het Jeugdplatform vinden eigenlijk continu plaats. Dus het is niet alleen maar in dit kader, maar hun zijn gewoon een partner voor ons om te zorgen dat wij ons beleid zo goed mogelijk uitvoeren. Ook naar aanleiding van uw vragen over het OKT: een expert technische sessie, dat gaan wij organiseren. Het overdrachtsprotocol, daar wordt u in mei over geïnformeerd. Overigens is het niet per se zo dat er 1.000 wachtenden bijkomen bij de ESJH, er komt alleen meer druk op de ESJH waardoor de wachtlijst toe zou kunnen nemen, maar dan blijven we nog steeds wel voorrang geven aan diegenen die de hulp het allerhardst nodig hebben. We hebben nu op dit moment 177 verschillende aanbieders. Dat is in een hele korte tijd is dat ongelooflijk gegroeid na een Open House-aanbesteding. Ook de kosten daarvan zijn enorm gegroeid. We zien dat deze vrijgevestigde psychologen - en dat is gewoon zoals we echt ook harde cijfers en data over hebben - met name in centrum en Zuid zijn gevestigd, en daarmee dus ook niet altijd degenen bereiken die de hulp het allerhardst nodig hebben.

En dat is ook precies één van de reden dat we zeggen: wij willen daar gewoon echt meer grip en zicht op hebben, omdat wij het ongelooflijk belangrijk vinden dat het geld - mevrouw Abdi zei dat mooi - voor jeugd moet natuurlijk bij de jeugd terechtkomen. De cijfers wijzen erop dat het nu precies andersom is. Dus juist op die plekken waar jongeren misschien ook zeker wel problemen ervaren maar misschien niet de allergrootste of de allerergste problemen, daar lijkt de ondersteuning nu met name te zijn. De VOORZITTER: Interruptie van de heer van der Veen. Het lid VAN DER VEEN: Ik wil de wethouder danken voor haar beantwoording, ook voor het positief preadvies. Ik had nog een openstaande vraag over de groep jongeren, jeugdigen met een verstandelijke beperking, of de wethouder daar wellicht in komende jaren ook wat meer aandacht aan zou kunnen besteden, wellicht ook in die visiebrief die we voor de zomer kunnen verwachten? De wethouder MOORMAN: Goed idee. Laten we dat doen. De VOORZITTER: Interruptie van mevrouw Abdi. Het lid ABDI: Ik had ook nog een openstaande vraag. Als het gaat over de wachtenden, de aanpak wachtenden. Ik had eerder een motie ingediend ook om de raad periodiek te informeren hoe het staat met de wachtlijsten.

Ik was even benieuwd wanneer we die eerste rapporten konden verwachten? De wethouder MOORMAN: Wij zijn voortdurend een update aan het maken van de wachtlijst, en dat varieert zo tussen de 650 tot 700 wachtenden. Overigens is het elke keer maar net weer het moment van meten. Dus op het moment dat we rapporteren moeten we ook oppassen, het is geen statisch cijfer maar een dynamisch cijfer dat blijft variëren. Maar ik vind het geen gek idee dat op het moment dat wij de motie hebben uitgevoerd en daarop terugkomen hoe wij omgaan met die aanpak wachtenden, dat wij u ook een update geven over: hoe staat het nu met de wachtlijst?

7

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER: Interruptie van mevrouw Abdi. Het lid ABDI: Ik had ook inderdaad de vraag: wat we doen met gecontracteerde aanbieders waarvan we erachter komen dat ze eigenlijk niet heel zorgvuldig omgaan met geld, of onverantwoord maatschappelijk gedrag vertonen, omdat wij wel kijken naar zaken als winstmarginalisatie. Maar ik was gewoon benieuwd wat we dan doen daarmee? En ook het toekomstige toewijzingsbeleid? De wethouder MOORMAN: Op basis van de afspraken die we maken, kan dan altijd een contract worden ontbonden. De VOORZITTER: Dank. Er is geen behoefte aan een tweede termijn, dus kunnen we agendapunt 17 afvinken, afkrabbelen.

18. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de tweede voortgangsrapportage inzet Amsterdamse schoolveiligheid De VOORZITTER: Gaan we over naar agendapunt 18. Ik heb hier een motie van mevrouw Abdi, c.s. motie nummer 87 inzake Amsterdamse schoolveiligheid aanpak te verbreden naar primair onderwijs. Ik heb op dit agendapunt alleen mevrouw Abdi. Mevrouw Abdi, aan u het woord. Het lid ABDI: Ik wil het eigenlijk even heel erg kort houden. We hebben inderdaad een motie ingediend om de huidige Amsterdamse aanpak schoolveiligheid dat verbreden naar het primair onderwijs van groep 6, 7 en 8, en ik wil daar graag het volgende over zeggen. We zien gewoon dat het ene ernstige incident rondom jongeren volgt op de andere. Jongetjes van 13 en 14 die gezocht worden voor een gewelddadige overval op een Albert Heijn aan het Frederiksplein. Kinderen van 10 die op de uitkijk staan voor drugsklusjes. Jongens van 15 en 16 verdacht worden bij het leggen van explosies in de stad. Het aantal steekincidenten die toeneemt door kinderen. Dit zijn allemaal hele zorgelijke signalen en berichten uit de stad over kinderen en jongeren die ogenschijnlijk uit het niets een heel fors, zwaar delict plegen. En juist in onze meest kwetsbare buurten wordt er dan ook alarm geslagen, en terecht.

Mijn fractie vindt, en ik denk vele partijen ook met ons, dat kinderen en jongen in onze stad het verdienen om veilig op te groeien. We hebben het vaker over de kwetsbaarheid van de thuissituatie van een kind, kijk alleen al naar de discussie die we net hebben gehad over jeugdzorg, maar voor mijn fractie is de leeftijd van kinderen en jongeren al reden om het te hebben over de kwetsbaarheid, en ze verdienen daarom ook onze hulp en bescherming. Het is cruciaal om te voorkomen dat kinderen en jongeren in deze situatie terechtkomen en vroegtijdig inzetten op preventie. Daarom ben ik ook blij dat dit college niet alleen investeert in kansengelijkheid, maar ook een brede integrale aanpak heeft ontwikkeld om scholieren te ondersteunen. Scholen spelen namelijk een cruciale rol, niet

8

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

alleen als een motor om kansengelijkheid in onze stad te bevorderen, maar juist ook als het gaat om het vroegtijdig signaleren en ingrijpen. En dat vraagt onder andere om investeringen in een goed pedagogisch klimaat, een veilig schoolklimaat, een nauwe relatie leraar en kinderen, maar ook goed samenwerken met alle partners in de stad op het gebied van jeugd en veiligheid. En daarom dien ik deze motie in om te kijken of we dat ook kunnen doen voor het primair onderwijs. De VOORZITTER: De wethouder heeft het woord. De wethouder MOORMAN: Dit geeft mij de gelegenheid om nu eens een keer het team te bedanken, want zij zijn sinds tweeëneenhalf jaar bezig met de schoolveiligheid, en dat is echt best wel een intensieve klus. Want we hebben veel scholen, en daar gebeurt ook nog wel eens wat. En met het Operationeel Team Schoolveiligheid zijn we bezig om een aanpak eigenlijk werkendeweg te maken, maar we staan ook al vrij stevig om scholen er zo goed mogelijk bij te ondersteunen. We moeten ons realiseren, je kan nooit alles voorkomen. Het gaat soms om zulke heftige incidenten, en we hebben helaas geen middel om alles te voorkomen. Maar het is wel onze plicht om zoveel mogelijk te voorkomen en daarbij de scholen ook zo goed mogelijk bij te staan, maar ook te zorgen dat jongeren niet in de fuik terechtkomen van mensen die ze echt misbruiken.

En we zien dat er echt een verjonging en een verharding aan het plaatsvinden is. Daar zit ook een hele lelijke, bijna economische wetmatigheid onder, hoe jonger je iemand in de criminaliteit trekt, hoe langer je misbruik van iemand kan maken, want onder de wet wordt iemand minder snel en minder hard gestraft, en dat betekent dat je iemand langer voor je kan laten werken, en dat is natuurlijk echt een gruwelijkheid die we zoveel mogelijk moeten blijven bestrijden. En dat begint echt bij preventie en ook bij de samenwerking die je nodig hebt met de verschillende partners. En scholen zijn daar een hele belangrijke partner in. De escalatie naar zware criminaliteit gaat helaas soms heel erg snel, maar het gebeurt niet zomaar. We doen natuurlijk ook en meer al op de basisscholen, onder andere het Preventief Interventie Team, het PIT, maar zeker deze schoolveiligheid aanpak zou daar een goeie aanvulling op kunnen zijn, dus ik wil de motie met dank omarmen. De VOORZITTER: Dank. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. 19. Kennisnemen van de raadsbrief, monitor en onderzoeksrapport over het lerarentekort in het primair onderwijs 20. Kennisnemen van berichtgeving over klassiek onderwijs en vaste docenten voor de klas verdwijnen in Amsterdam

9

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER: En gaan we over naar de gevoegde behandeling van agendapunt 19 en agendapunt 20. Motie 96 van het lid Khan, motie 105 van de leden Von Gerhardt c.s. en motie 107 van de leden Von Gerhardt, Boomsma en Broersen. Bij deze agendapunten hebben zich aangemeld om het woord te voeren mevrouw Wehkamp van D66, mevrouw Yemane van GroenLinks, de heer Von Gerhardt van VVD en mevrouw Alberts van SP, de heer Runderkamp van PvdA en de heer Khan van DENK. De heer Boomsma en de heer Van Schijndel. Mevrouw Wehkamp heeft het woord. Het lid WEHKAMP: Vandaag wil ik het hebben over de structurele betrokkenheid van leraren in de aanpak lerarentekort en de onderwijsplannen in het algemeen, want leraren voelen zich niet altijd gehoord in de plannen die betrekking hebben op hun werk. We zijn blij om te horen dat de wethouder spreekt met verschillende leraren over de lerarenagenda, maar moeten de leraren niet een vaste en structurele plek aan tafel krijgen bij de besluitvorming over noodplannen, een plek die ook blijft bestaan nadat de lerarenagenda is gepubliceerd? Het lijkt ons onwenselijk dat de leraren hier buiten de boot vallen, want wanneer ze goede ideeën hebben horen we die graag. Het zijn tenslotte de leraren die voor de klas staan. Zij weten wat het vak aantrekkelijk maakt of niet.

Leraren moeten dus vanaf het begin kunnen meepraten bij de ontwikkeling van nieuwe plannen en maatregelen, en niet alleen achteraf of te laat in het proces gevraagd worden. De plannen van het lerarentekort moeten in nauwe samenwerking met de leraren gemaakt worden, want de kwaliteit van het onderwijs begint juist bij de leraren. De wethouder heeft in de commissievergadering aangegeven dat de schoolbesturen in principe de leraren moeten vertegenwoordigen in een Taskforce. Taskforce lerarentekort is om maatregelen te formuleren en besluiten te nemen die het lerarentekort terugdringen. De VOORZITTER: Interruptie van de heer Runderkamp. Het lid RUNDERKAMP: Mevrouw Wehkamp die stelt dat de leraren vanaf het begin moeten worden betrokken bij het opstellen van de lerarenagenda, maar naar mijn weten is dat gebeurd en is met meer dan 50 verschillende leraren gesprekken gevoerd om deze lerarenagenda op te stellen. Wat is dan de definitie van mevrouw Wehkamp bij het betrekken van leraren? Het lid WEHKAMP: Als u het commissiedebat terugluistert hoort u ook dat ze niet bij de Taskforce zitten. En het gaat om een structurele sociale dialoog waarbij je niet alleen op schoolbesturen aan tafel zit tijdens onderhandelingen, maar meepraten en processen en dan mee kunnen denken.

Dus als ze om feedback worden gevraagd tussendoor dan heb je niet als gelijkwaardige sociale partner een gesprek over het lerarentekort. De VOORZITTER: De tweede interruptie van de heer Runderkamp.

10

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

Het lid RUNDERKAMP: Volgens mij lopen er nu twee dingen door elkaar. Dus aan de ene kant moeten de leraren worden betrokken bij het opstellen van de lerarenagenda, dat kunnen we nu concluderen. En aan de andere kant is het in die Taskforce juist dé plek waar de partijen die beslissing kunnen nemen, die aan de knoppen zitten, het bestuur die ook spreekt namens de leraren, en de gemeente die met elkaar kunnen spreken. Dus dan begrijp ik nog steeds niet eigenlijk wat het punt is van mevrouw Wehkamp. Het lid WEHKAMP: Ik ben een beetje verbaasd dat de Partij van de Arbeid toch ook de Arbeidspartij niet denkt dat schoolbesturen, ook de werkgevers, dus ook de werknemers vertegenwoordigen. Ik denk nu juist dat ook de leraren, of vertegenwoordiging van de leraren aan tafel moet zitten in de Taskforce. Bent u dat niet met mij eens of is heer Runderkamp dat niet met mij eens? De VOORZITTER: De derde en laatste interruptie van de heer Runderkamp. Het lid RUNDERKAMP: Wat mevrouw Wehkamp doet, die creëert een tegenstelling die daar niet is. De schoolbesturen die spreken namens de leraren aan tafel met de gemeente. Dat is de hele rol van die Taskforce. De VOORZITTER: Dat was geen vraag.

Het lid WEHKAMP: Het zou wel als goed vertrouwen blijken vanuit de gemeente om te laten zien dat je zowel de leraren als de gemeentebesturen aan tafel hebt, omdat je juist ook die ideeën wil horen, niet alleen één van de partijen. De VOORZITTER: Mevrouw Yemane van GroenLinks heeft het woord. Het lid YEMANE: Ook ik heb de monitor gelezen en het nieuws over onbevoegden voor de klas. En mijn vraag is, in de monitor zie je bijvoorbeeld dat bepaalde scholen totaal geen last hebben van de tekorten en andere scholen wel, en ik ben eigenlijk ook benieuwd - want wij waren ook laatst op een werkbezoek bij een school in Zuidoost - om inzichtelijk te krijgen eigenlijk waar dit zich nu afspeelt. Zou het college, de wethouder ook wellicht cijfers kunnen hebben of inzichtelijk maken in welke stadsdelen nu onbevoegden voor de klas staan, en wat die percentages zijn over stadsdelen breed? De VOORZITTER: De heer Von Gerhardt heeft het woord. Het lid VON GERHARDT: Het lerarentekort is, ondanks alle harde werk van deze wethouder, toegenomen, en dat is toch wel zorgwekkend. Maar ik denk dat er nog iets is wat nog zorgwekkender is, en dat is namelijk het feit dat eigenlijk een heleboel leerkrachten in deze stad verbaasd waren over het onzalig makende plan wat de schoolbesturen hier naar buiten brachten.

En ondanks dat ze het al hebben teruggetrokken, laat het namelijk zien dat de schoolbesturen, die in goed overleg zijn met de wethouder over

11

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

de maatregelen moeten nemen niet één op één kunnen spreken voor de leerkrachten. De docenten, die allemaal goeie ideeën hebben, hebben daar op dat moment allemaal aangegeven: wij voelen ons onvoldoende gehoord. Is dit dan niet het moment dat we tegen die leerkrachten zeggen: jullie krijgen ook een plekje op die Taskforce? En eigenlijk was ik verbaasd dat een wethouder van een Arbeiderspartij zei: nee, dat gaan we niet doen, want de schoolbesturen is voldoende. Ik denk juist dat schoolbesturen niet altijd weten wat het beste is, ik denk dat de leerkrachten weten wat het beste is. En als we dit probleem echt willen oplossen denk ik dat we niet anders kunnen dan die leerkrachten aan tafel krijgen, want alleen op die manier kunnen we de juiste maatregelen nemen om dit lerarentekort hopelijk ooit op te lossen. We hebben als stad onvoldoende zicht in de precieze cijfers, een aantal redenen waarom leerkrachten nu stoppen, wel ongeveer, maar we weten niet hoeveel leerkrachten er nu jaarlijks stoppen omdat ze met pensioen gaan, omdat ze minder gaan werken of omdat ze bijvoorbeeld naar een andere stad gaan. En als we echt goed willen sturen met de maatregelen die we nemen, hebben we dit soort cijfers nodig. En daarom dien ik een motie in om samen met de schoolbesturen te kijken of we tot deze cijfers kunnen komen, zouden we nog beter kunnen sturen op de maatregelen die we nemen.

Veel leerkrachten geven aan in het onderzoek dat een veilige schoolcultuur ontzettend belangrijk is om daar aan de slag te gaan om daar te blijven werken, maar toch ontbrak dat bij veel scholen, en dus dien ik ook een motie in om te onderzoeken hoe dat kan en hoe we dit kunnen verbeteren, omdat we op deze manier hopelijk meer leerkrachten kunnen behouden voor Amsterdam en nog meer leerkrachten kunnen aantrekken zodat straks ieder kind een bevoegde leraar voor de klas heeft. De VOORZITTER: Mevrouw Alberts heeft het woord. Het lid ALBERTS: Een aanvulling op wat er in de commissie al uitgebreid is besproken. De SP roept andermaal op aan zowel het stadsbestuur als de Amsterdamse schoolbesturen om daarop aan te dringen dat we een klas zonder bevoegde docent nooit als nieuwe realiteit zullen accepteren. Dat is één oproep. Want dat was natuurlijk ook dat artikel in de krant en toen is het allemaal gaan lopen, maar je moet daar niet in meegaan. En boven alles vinden wij dan ook nog dat de docenten in hun strijd voor herwaardering van het vak en de emancipatie daarvan dat we daar alle steun aan moeten geven, en niet stiekem laten morrelen aan de eisen die aan docenten gesteld worden, want dat is ondermijnend. En dat is ook niet goed om nog docent te willen worden of om ermee door te gaan. Dus die twee zaken wil ik nog een keertje benadrukken.

De VOORZITTER: De heer Runderkamp heeft het woord. Het lid RUNDERKAMP: In Amsterdam is het lerarentekort opgelopen tot 16,8 procent. In de praktijk betekent het dat er momenteel 150 vacatures openstaan en dat er meer dan 500 plekken voor de klas worden ingevuld door onbevoegde leraren, door mensen die momenteel een zij-

12

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

instroomtraject volgen, door onderwijs ondersteund personeel, mensen die niet bevoegd zijn om direct les te geven. En het meest zorgelijke, alarmerende van deze hele ontwikkeling vind ik dat deze zich in het volle zicht afspeelt. We monitoren de lerarentekorten, dus weten exact wat er aan de hand is. En de gemeente Amsterdam die doet ontzettend veel. We hebben een grotestedenbonus, we hebben een voorrangsregeling voor huurwoningen, we investeren in het werven en ondersteunen van zijinstromers, van onderwijsondersteunend personeel. En desalniettemin loopt het lerarentekort sinds 2016 gestaag op, en het is de prognose dat, als dit zo doorgaat, dat in 2025 het lerarentekort meer dan 20 procent is. Ik wil mij volledig aansluiten bij de oproep van mevrouw Alberts: de strijd met betrekking tot de aanpak lerarentekort mag niet worden opgegeven. We mogen niet accepteren dat er in het primair onderwijs onbevoegde leraren voor de klas zullen staan. En er zijn nu twee onderwerpen die specifiek voor de PvdA van belang zijn, vooruitlopend op de lerarenagenda, en dat is dat het lerarentekort in het regulier onderwijs 16,8 is, maar in het speciaal onderwijs 31 procent. En dat betekent dat ons meest kwetsbare leerlingen het vaakst te maken hebben met onbevoegde leraren voor de klas. En daarnaast zien we dat het lerarentekort ongelijk is verdeeld over de stad.

Waar in het centrum het lerarentekort 3,8 procent is, is het in Amsterdam Nieuw-West meer dan 25 procent. Dus dat betekent dat het lerarentekort niet alleen kwalijk is voor de kwaliteit van het onderwijs, maar de klap van de kwaliteit voor het onderwijs ook nog eens ongelijk aankomt over de rest van de stad. Kan de wethouder op deze twee punten reflecteren? De VOORZITTER: De heer Khan heeft het woord. Het lid KHAN: Vier jaar geleden was ik commissielid, dan was het lerarentekort voor mij een maatschappelijk probleem. Nu dat mijn oudste kind Nasser naar school gaat, is het ook een persoonlijk probleem geworden. Nasser heeft het in zijn eerste leerjaar al kennisgemaakt met vier docenten. Elke week staan er drie docenten voor de klas waarvan er twee onbevoegd zijn. Dat is de realiteit wanneer we het hebben over lerarentekort in Nieuw-West. De docenten zijn stuk voor stuk kanjers, en ze doen hun uiterste best, daar wil ik helemaal niets aan afdoen. Maar Nasser, zijn klasgenootjes en alle andere kinderen uit al die buurten die krijgen gewoon niet het onderwijs wat ze verdienen. Ze hebben alleen de pech dat ze opgroeien in het stadsdeel dat heel lang is achtergesteld. Ik hoef niet verder uit te leggen wat de gevolgen hiervan zijn voor de kansenongelijkheid en de samenleving zelf , daar hebben we het heel vaak over gehad.

Het lerarentekort is toegenomen, ondanks de enorme inspanningen tot, bijna 17 procent. En wat ik niet begrijp is het voornemen van dit college om betaald parkeren uit te breiden in juist die stadsdelen waar het tekort het hoogste is. Jullie zullen misschien denken: dat is het stokpaardje van DENK. Dat is het ook, maar de gevolgen zijn wel zeer reëel. Ik ga citeren uit een melding die ik heb ontvangen van een schoolbestuurder van een grote scholengemeenschap van Nieuw-West. Drie punten, die zegt: ‘80 procent van het personeel heeft de auto nodig. De invoering van betaald parkeren zal het aantrekken van nieuw personeel bemoeilijken’. De verwachting is dat ze ook nog eens medewerkers gaan kwijtraken. Ja, scholen kunnen een parkeervergunning aanvragen. Maar ik ben benieuwd: zijn

13

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

school hiervan voldoende op de hoogte, hoe gaat het met de aanvragen? Lukt het allemaal wel? Kan de wethouder toezeggen dat zij een inventarisatie doet toekomen naar de raad waarin wordt verduidelijkt: lopen ze tegen bepaalde dingen, problemen aan, knelpunten? Overigens krijg ik niet alleen te horen dat scholen hierover klagen, ook de kinderopvang klaagt over tekorten die zij nu al ervaren, maar ik ben benieuwd of de wethouder signalen heeft dat daar het probleem ook zal toenemen wanneer er betaald parkeren wordt uitgebreid in die stadsdelen? En kunnen zij worden geclassificeerd als een maatschappelijke instelling, zodat zij ook aanspraak kunnen maken op die voordelen zoals een extra aanvraag van een extra parkeervergunning? Er zijn nog meer organisaties in het stadsdeel die de gevolgen ondervinden van het uitbreiden van het betaald parkeren, ik noem artsen en zorgmedewerkers die kwetsbare groepen helpen in het stadsdeel zoals Nieuw-West, maar ook in Zuidoost. Maar ik denk dat het draagvlak van de uitbreiding van betaald parkeren kan vergroot worden als deze ook ten goede komen voor één van de meest urgente problemen in Nieuw-West en Zuidoost. De verwachte parkeerinkomsten bedragen jaarlijks meer dan 30 miljoen extra vanaf 2024. In de stukken kunnen we lezen dat leraren vertrekken vanwege een te laag salaris. Eén plus één is twee.

Laten we zorgen dat die lerarenbonus wordt aangevuld met de extra financiële toelage. En daarover wil ik een motie dienen met als dekking die extra verwachte jaarlijkse inkomsten vanuit de parkeerbelasting. De VOORZITTER: De heer Boomsma heeft het woord. Het lid BOOMSMA: Wij stevenen af op een lerarentekort van 20 procent. Er gaan meer leraren met pensioen dan erbij komen, en dat is een heel groot probleem, want leraar is eigenlijk het belangrijkste beroep dat er is. Helemaal eens met de heer Khan, we moeten alle parkeervergunningen die een school nodig heeft verstrekken. Er zijn ook veel extra mogelijkheden geschapen, maar als er nog steeds scholen zijn die hier tegenaan lopen dan gaat dat nu voor, want we willen allemaal een autoluwe stad. Heel veel mensen willen dat, maar dit heeft gewoon nu prioriteit. En daarom moeten we ook onderzoeken of leraren die nu met pensioen gaan, of dreigen te gaan, wat nu de beste manieren zijn, of er manieren zijn om die te verleiden om nog langer te blijven. Maar dat heeft de wethouder toegezegd om daar nog een keer naar te gaan kijken. Ik was vorige week op een werkbezoek bij Stichting Het Potentieel Pakken, en ik denk dat die stichting een methodiek heeft ontwikkeld die ook veel kansen biedt, en dat is vooral gericht op urenuitbreiding.

Want er zijn relatief veel mensen in het onderwijs die parttime werken, en een aanzienlijk deel daarvan werkt zo rond de 20-25 uur. En er is uit enquêtes gebleken dat veel van die mensen ook best openstaan, of tenminste zeker 40 procent, om dat aantal uren dat ze werken uit te breiden. Dat is nog geen laaghangend fruit, maar dat zou wel één van de beste oplossingen zijn voor de krapte, omdat dat bestaande en bevoegde leraren betreft. Hiervoor is wel een traject nodig, moet met mensen in gesprek gaan om te kijken wat zou er nu voor nodig zijn? Mensen geven dan vaak voorwaarden aan. Welke voorwaarden zijn er dan om dat aantal uren uit te breiden? Maar daar is wel winst te boeken, denk ik. En die organisatie heeft bijvoorbeeld daar ook een methodiek voor ontwikkeld met informatiepakketten, met intensieve dialogen. Dus ik denk dat daar echt kansen liggen. Dus ik wil de wethouder vragen om ook dat aspect nader te onderzoeken, misschien met deze organisatie in gesprek te gaan voor zover dat nog

14

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

niet het geval is. En kijken of met andere vergelijkbare initiatieven, en kijken of je die methodiek wat meer kunt gaan uitrollen over de scholen, en ook als daar meer geld voor nodig is. Maar ik denk dat hier echt wel kansen liggen en dat we die ook moeten grijpen. De VOORZITTER: De heer Van Schijndel heeft het woord. Het lid VAN SCHIJNDEL: Het lerarentekort, dat brengt mij een beetje in een lerarenmode. En ja, ik was een beetje geïnspireerd door het betoog van het lid Runderkamp. Kijk, dus als je de sociaaldemocratische gedachte wil actualiseren dan is inderdaad het onderwijs, wat lid Boomsma zegt, juist. Er is eigenlijk geen belangrijker vak dan leraar. En het is ook zo dat traditioneel de maagmens, dus het louter consumentistische mensbeeld van het kapitalisme, daar moet iets tegenover worden gezet. Nou, kom ik dan tot het praktische punt om er wat aan te doen. We moeten beseffen dat het geen vetpot is, het lerarensalaris, en dat het wonen in de stad erg duur is. Dus ik steun het voorstel van het lid Khan om de parkeerplek bij de school gratis te maken, en dus niet de plekken te gaan verminderen. En verder denk ik dat de speciale voorrang voor leraren in toewijzing van sociale huurwoningen moet worden bekeken of dat niet veel groter kan. Dat betekent dus ook dat reguliere wachtenden, urgenten, nog langer zullen moeten wachten.

Maar dat is een afweging die wij wel willen maken. Ja, de grotestedenbonus, daar repte het lid Runderkamp van. Dat is mooi dat die bestaat, maar wellicht dat die aanzienlijk moet worden verhoogd. De VOORZITTER: De wethouder heeft het woord voor beantwoording in eerste termijn. De wethouder MOORMAN: Over de deelname van de leraren aan de plannen die worden gemaakt. We ons moeten realiseren, de Taskforce is niet een soort cao-onderhandeling, hé? Het is geen onderhandeling tussen werkgevers en werknemers, het is een Taskforce, en dat betekent dat degenen die daadwerkelijk iets kunnen betekenen voor de leraren daar met elkaar samenwerken. Dat zijn de schoolbesturen, die gaan over de arbeidsvoorwaarden van leraren, dat is de gemeente en dat zijn de opleidingen. Maar natuurlijk is het zo dat we dat doen op basis van de wensen en de behoeftes die de leraren hebben. En precies om die reden is er een heel uitgebreid onderzoek gedaan, onder meer dan 50 leraren, we uitgebreide gesprekken met hen gevoerd: wat gebeurt er nu, wat heeft u nodig, waarom zou je eventueel willen vertrekken? Wat kunnen wij, degenen die dat daadwerkelijk voor mekaar kunnen krijgen, daarvoor doen? Dus ik neem echt afstand van het beeld dat wij niet zouden werken samen met de leraren. Sterker nog, wij spreken zeer regelmatig met leraren.

Overigens is er natuurlijk niet een soort van vertegenwoordiging, tenzij u wijst naar de vakbonden. De vakbonden spreken wij ook regelmatig. De VOORZITTER: Een interruptie van de heer Von Gerhardt.

15

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

Het lid VON GERHARDT: Het geluid van de leerkracht in Amsterdam is: wij worden niet gehoord, er wordt onvoldoende geluisterd naar onze plannen, terwijl wij zulke goeie ideeën hebben. Dus hoe verklaart de wethouder dit? De wethouder MOORMAN: Welke leerkracht zegt dat? Het lid VON GERHARDT: Volgens mij waren de wethouder en ik samen op dezelfde demonstratie, daar heb ik met een heleboel leerkrachten gesproken, en die zeiden stuk voor stuk tegen mij: er wordt onvoldoende naar ons geluisterd, er wordt onvoldoende met onze plannen gedaan, neem ons nu serieus, neem ons nu aan tafel want wij hebben zulke goeie ideeën om dit op te lossen. De VOORZITTER: Interrupties via de voorzitter. De wethouder heeft het woord. De wethouder MOORMAN: Precies daarom was ik daar, en ik spreek heel regelmatig met leraren. Ik heb eerlijk gezegd niet het geluid van leraren dat zij zeggen: de gemeente luistert niet naar ons. Ik heb hele tegengestelde geluiden. Ik was daarom daar ook afgelopen vrijdag. Ik heb overigens u daar niet gezien bij de AOb, een bijeenkomst die was aangekondigd bij die manifestatie, bij het Theo Thijssen standbeeld. Het was prettig geweest als u daar ook bij aanwezig was geweest, want wij hebben die gesprekken heel regelmatig.

Maar wij hebben hier ook een hele grote hoeveelheid leraren in de stad, gelukkig nog wel, zo'n 8.000 leraren die hier zijn, en daarvan spreken we heel veel leraren heel regelmatig om precies te horen wat zij willen. En, ja, er is een situatie ontstaan door een ongelukkig interview in de krant waarbij een aantal schoolbestuurders zich hebben uitgedrukt wat in een verkeerd keelgat is geschoten van een aantal leraren. Dat betekent niet dat wij daarmee niet zouden luisteren naar leraren. En u weet van mij dat ik mij verslikte in mijn ontbijt toen ik dat interview las, dat ik de schoolbesturen onmiddellijk ook heb gesproken daarna, dat heel duidelijk de norm, die ook nog eens een keer door mevrouw Alberts hier is bevestigd, is gesteld. Wij accepteren nooit dat het het nieuwe normaal wordt dat een bevoegde leraar gemist zou kunnen worden in het klaslokaal. En eerlijk gezegd denk ik achteraf: nou ja, het is misschien maar goed ook dat het uitgesproken is. En op die manier hebben wij die norm weer heel duidelijk met elkaar gesteld. De VOORZITTER: Een derde en laatste interruptie, kort en bondig. Het lid VON GERHARDT: Ik wil allereerst tegen de wethouder zeggen dat raadslid zijn een deeltijdbaan is, ik ook nog gewoon moet werken, dus daarom niet overal altijd bij kan zijn.

Ik vind het ook jammer dat op deze manier die woorden worden gebruikt, want ik spreek ontzettend veel met leerkrachten. En volgens mij maakt het dan niet uit of je overal altijd bij aanwezig bent. Maar mijn vraag is, als de leerkrachten aangeven dat ze graag aan tafel willen, als de leerkrachten aangeven dat zij het nodig achten en daarmee denken het lerarentekort op te kunnen lossen, wat heeft de

16

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

wethouder dan op tegen om die leerkrachten aan tafel te zetten en een vaste plek te geven? De wethouder MOORMAN: Nogmaals, er wordt hier gewoon een hele rare schijntegenstelling gecreëerd. Tenzij de heer Von Gerhardt aangeeft dat wij alle 8.000 leraren aan tafel zouden moeten zetten. Nou, ik nodig u graag uit om die tafel met mij te bouwen. De leraren zijn gehoord, en worden voortdurend gehoord. En het is dus niet zo dat er niet naar leraren wordt geluisterd, maar het zijn uiteindelijk de schoolbesturen, de opleiders en de gemeente die aan de slag moeten om die leraren zo goed mogelijk te helpen. Dat gaan wij niet van de leraren vragen, wij moeten aan de slag om die leraren zo goed mogelijk te ondersteunen want dat is onze functie. En wat u doet, door te zeggen zij moeten onderdeel zijn van de Taskforce, daarmee legt u het probleem eigenlijk bij de leraar terug. Ik weet niet of u zich dat heeft gerealiseerd? Mevrouw Yemane heeft een goede vraag. Want het lerarentekort bestaat uit heel veel verschillende onderdelen. We zien de vacatures die openstaan, en het is goed dat we dat in beeld beginnen te krijgen want het is heel lang verborgen gebleven, onbevoegden voor de klas. En daarin zien we ook echt wel verschillen tussen de verschillende stadsdelen, verschillende scholen, altijd de verschillen op de verkeerde manier.

Dus die kinderen die al veel meekrijgen van thuis hebben ook meer kans op een goede bevoegde leraar voor de klas. De VOORZITTER: Interruptie van de heer van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Kijk, ik begrijp van de wethouder dat aan tafel zitten nu schoolbesturen opleiders en de gemeente. Waarom nu niet een hele kleine afspiegeling van de 8.000 Amsterdamse leraren, zeg, een stuk of vijf of zes, die toevoegt aan die Taskforce? Dan wordt het wat groter. Maar dan worden zij gehoord op een institutioneel gewaarborgde wijze. De wethouder MOORMAN: Ik voel gewoon een heleboel irritatie op dit moment. En die irritatie die bestaat eruit dat hier dingen tegen elkaar opgezet worden alsof er niet geluisterd wordt naar de leraren. En ik vind dat gewoon een vals beeld, want daarmee besmet u eigenlijk de lerarenagenda. De lerarenagenda is ontstaan vanuit de behoeftes van de leraar. Daar zijn we begonnen, en doordat de hele tijd een soort beeld wordt geschetst: ja, maar ze zitten er niet echt. Wat dus niet zo is, want er is naar ze geluisterd, ontstaat er een beeld alsof dat allemaal tegenover elkaar zijn. Ik neem daar gewoon afstand van. Het irriteert mij. Ik vind het een rare manier van de dingen voorstellen. De VOORZITTER: Derde en laatste interruptie van de heer van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ik ben van mening dat dit gewoon een zakelijke uitwisseling van argumenten moet zijn.

Dat is deliberatieve democratie. Dus dat soort emoties van ergernis en schijntegenstelling creëren, wie doet dat nu? Dat is helemaal niet de inzet, noch van de heer Von Gerhardt, noch van mij.

17

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER: Dat was geen vraag. Interruptie van mevrouw Wehkamp. Het lid WEHKAMP: Als u ook de leraren hoort, waarom niet in het Taskforce, waar bent u bang voor om dat te doen? De wethouder MOORMAN: Ik ben helemaal nergens bang voor, maar het gaat om de rollen die ieder heeft. In een Taskforce geef je elkaar taken. De schoolbesturen die moeten uitvoeren, de opleidingen die moeten uitvoeren, de gemeente die moet uitvoeren in het belang van de leraar, en daarom wordt de leraar gehoord, aan het begin van het proces, tijdens het proces, aan het einde van het proces, bij de evaluatie van het proces, iteratief nog een keer. Maar het is het idee dat je een leraar ook belast met het zware werk wat er al is in een Taskforce zonder dat je de leraar een taak geeft, is een hele gekke gedachte. En ja, misschien heeft de heer Van Schijndel gelijk, maar ik vind het eigenlijk wel verstandig om uitleg te geven waarom deze irritatie bij mij aanwezig is, omdat ik het een verkeerde manier vind van het gesprek voeren. Omdat heer Van Schijndel dingen tegenover elkaar zet, en dat is nu juist níet in het belang van de leraar. Daarmee voedt u een beeld alsof er niet naar de leraren wordt geluisterd, terwijl juist gedurende het hele proces naar de leraar wordt geluisterd, maar de leraar ook wordt ontlast, juist, in het krijgen van een taak.

Wij moeten de leraar niet meer taken geven, onze taak is om de leraar te ondersteunen. Dat is precies waar het over gaat. Ik was bij mevrouw Yemane die een goed verzoek had waar ik gewoon op dit moment geen opvolging aan kan geven omdat we het nu niet weten. Dus wij weten niet precies waar het verschilt. En dat komt omdat dit onderzoek wordt uitgevoerd landelijk. Dat is een ander type onderzoek dan dat wij eerder deden. Daar heb ik u ook over geïnformeerd waarom. Omdat wij de allereerste waren in Nederland die dit onderzoek deden, daarmee de tekorten in beeld kregen. Waar het ook wel verstandig is om dat te kunnen vergelijken met andere gemeentes hebben we ervoor gekozen om dat dan te doen in de G5 waar die noodplannen worden uitgevoerd. Maar ik vind het eigenlijk een heel goed idee om mee te geven voor een vervolgonderzoek om te kijken of we dat onderscheid kunnen maken. Zeker ook omdat ik weet dat de gemeentes er soms anders mee omgaan. Dus in sommige plekken wordt het feit dat een onbevoegd iemand voor de klas staat, niet per definitie genoteerd als zijnde tekort. En dat zou ik heel slecht vinden. Ik weet dat het in Amsterdam wel gebeurt omdat we daar scherp opsturen, maar dat zou ook een vertekening van het beeld geven. Dus ik wil dit verzoek heel graag meenemen en aangeven aan het rijk dat het goed zou zijn, mijn vervolgonderzoek, om dat te doen.

Dan kom ik bij de heer Von Gerhardt die heel terecht zegt: ja het is eigenlijk heel … Waar bent u? Ja oké. Interessant. Dat het is toegenomen, het lerarentekort, en dat is natuurlijk een zorg die wij allemaal hebben. En dan heeft u het ook over een aantal moties die u daarvoor heeft ingediend. Een motie die … Dan moet ik even goed het nummer erbij zeggen. Dat is motie nummer 105, waarbij u zegt: ja, de reden waarom leraren weggaan, dat blijkt ook wel uit het onderzoek … Oh, u bent toch weer bij de VVD. Ik dacht even dat er sprake was van … Ja, je weet het

18

R Jaar 2023 Vergaderdatum 16 maart

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

niet. Partijen werken samen tegenwoordig en kan zomaar tot wisselingen gaan leiden, maar dit is ook wel overzichtelijk. Motie 105 die ingaat op die veilige en gezonde cultuur op school, dat dat een reden zou kunnen zijn dat leraren vertrekken, misschien ook wel een reden waarom er verschillen zitten tussen scholen. U vraagt daarbij eigenlijk om een verdieping in dat onderzoek, en om samen met het BBO in gesprek te gaan om dat te bekijken. Ik vind dat verstandig om te doen, dus ik zeg u graag toe dat we deze motie, als het wordt aangenomen, gaan uitvoeren, en misschien ook wel gaan uitvoeren als het niet wordt aangenomen. Motie 107 vind ik iets ingewikkelder. Niet zozeer omdat ik het niet zou willen weten, want ik zou het wel dolgraag willen weten, maar omdat het heel ingewikkeld is. Ik vraag me overigens af, u zegt OSVO. Gaat het dan alleen maar om voortgezet onderwijs? Ik heb het vermoeden dat u dat ook zou willen weten van het primair onderwijs, dus dan zou het ook gaan om BBO. Maar het wordt niet geregistreerd, en dat zou betekenen dat wij dan het verzoek zouden moeten doen aan alle schoolbesturen om dat vanaf nu te gaan registreren. De vraag is dan ook: krijg je dat goed in de registratie? Het is een extra belasting, een extra taak die je daarmee zou moeten uitvoeren.

Voordat je daar informatie op hebt die echt stuurbaar is ben je jaren verder, want dan pas heb je het een beetje in beeld, en ik denk dat we nu aan de slag moeten. Dus ik begrijp de gedachte. Ik zou het ook heel graag willen weten. We hebben deze data niet, en dan denk ik: dit is nu niet iets wat gewoon heel snel helpt bij het oplossen van het lerarentekort. De VOORZITTER: Interruptie van de heer von Gerhardt. Het lid VON GERHARDT: Ik zou wel de wethouder willen vragen om met de schoolbesturen in gesprek te blijven gaan of er manier is om dit te kunnen doen, maar dan zal ik voor nu de motie intrekken. De wethouder MOORMAN: Dat vind ik zeer constructief. In de richting van mevrouw Alberts heb ik eigenlijk al gezegd dat wij het volstrekt met elkaar eens zijn, en ik vind het ook goed dat u dat maar blijft onderstrepen, want we kunnen dat niet vaak genoeg doen. En ik heb afgelopen week bij de bijeenkomst van AOb ook gezegd: eigenlijk zou het elke dag op de voorpagina van de krant moeten staan dat wij een afschuwelijk lerarentekort hebben die de toekomst van onze leerlingen bedreigd. En niet alleen maar als dit soort uitspraken worden gedaan. In de richting van mijnheer Runderkamp. Ja, speciaal onderwijs. Dat vind ik echt heel zorgelijk. Een derde van de leraren is daar te kort. Dat betekent dat ook echt wel wat moet gebeuren.