2023.10.18 Concept verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 18 oktober 2023 van 09.00 uur tot 11.30 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 1 november 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bakker (Partij voor de Dieren), Garmy (Volt), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Hylkema (VVD), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (Partij voor de Dieren), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), K. Norbruis (D66), Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Bilgin en Nijssen Overige aanwezigen: K. Hartman

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.06 uur en heet iedereen welkom. In het bijzonder verwelkomt hij het lid Norbruis, die vandaag haar debuut maakt in deze commissie. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen.  De leden Nijssen en Bilgin hebben zich afgemeld. Het lid Nijssen wordt vervangen door het lid Hijlkema.  De volgende vergadering van deze commissie vindt plaats op woensdagochtend 1 november 2023. Men dient er rekening mee te houden dat dit een afwijkend vergadermoment is. Het lid HAVELAAR meldt dat hij om ongeveer tien over half twaalf de vergadering moet verlaten. Wethouder PELS doet de volgende mededelingen.  Na de zomer is in de vergadering gesproken over de biomassacentrale in Diemen, waarbij zij beloofde de commissie op de hoogte te houden van eventuele ontwikkelingen. Vattenfall heeft na gesprekken met de verschillende gemeenten in de regio besloten de plannen te pauzeren en is bereid om eventuele alternatieven te onderzoeken. De gemeente is bereid mee te kijken naar alternatieven die wel binnen de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

duurzaamheidsdoelen passen en wil daarover het gesprek voeren met de minister. Het is belangrijk dat die meedenkt over mogelijke alternatieven voor die locatie. Over nieuwe ontwikkelingen zal zij de commissie opnieuw informeren. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER meldt dat de Begroting in eerste en tweede termijn wordt behandeld. Ook de Legesverordening staat op de agenda, maar daarvoor zijn geen aanmeldingen gekomen. Hij stelt voor dat punt te hameren en constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 28 september 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid VAN PIJPEN leest in de termijnagenda een toezegging over het op een goede manier zichtbaar maken van de lange termijn strategische agenda. Dat is nog niet gebeurd. De volgende vergadering is erg vol, zonder mogelijkheid tot uitloop in de avond. Zij vraagt de griffie om daarnaar samen met de voorzitter en eventueel de staf van de wethouder te kijken. Er moet voldoende tijd zijn om alles te bespreken. Eventueel zou misschien op een andere vergaderdag een avonddeel ingelast kunnen worden. Zij vraagt het betreffende punt uit de termijnagenda tot uitvoering te brengen. De VOORZITTER neemt nota van dit verzoek.

Bij de vorige commissievergadering is voorgesteld om de punten in de termijnagenda met betrekking tot Afval & Reiniging die betrekking hebben op de vorige bestuursperiode als ‘afgehandeld’ te beschouwen. Er is daarop geen reactie gekomen van commissieleden. Hij vraagt of de betreffende punten als afgehandeld beschouwd kunnen worden. Hij constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken tot agendering. De motivatie heeft in de dagmail gestaan.  TKN-2 op verzoek van het lid Krom  TKN-3 op verzoek van de leden Krom en Havelaar  TKN-4 op verzoek van de leden Lust, Havelaar en Van Pijpen  TKN-9 op verzoek van het lid Hofland Het lid VAN PIJPEN verzoekt deze TKN-stukken niet in de komende, maar de in vergadering erna te bespreken. De VOORZITTER zegt toe dat hij met een voorstel zal komen voor de agendering. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij agendapunt 3 K. HARTMAN spreekt namens Lokaal FNV Amsterdam. Hij merkt op dat de gemeenteraad in 2019 de klimaatnoodtoestand heeft uitgeroepen. Dat was terecht, want de wetenschap waarschuwt al tientallen jaren voor gevaarlijke klimaatveranderingen. De risico’s zijn voor een laaggelegen stad als Amsterdam extra groot. Toch las hij tot zijn verbazing dit voorjaar in Het Parool dat Amsterdam nog mijlenver verwijderd is van het behalen van de eigen klimaatdoelen. Lokaal FNV Amsterdam ziet de klimaatcrisis als de grootste bedreiging voor de werkgelegenheid en zekerheid van werknemers in Amsterdam. In een stad met extreme hitte, droogte, regelval en later deze eeuw de dreiging van overstromingen, kunnen de werknemers niet meer normaal en veilig werken. Wat voor effecten zullen de voedseltekorten, de drinkwaterschaarste, de infectieziekten en het stijgende aantal klimaatvluchtelingen hebben op de economie en werkgelegenheid? Als vakbond is de FNV niet er alleen voor werknemers hier, maar ook voor werknemers elders in de wereld. En ook de werknemers van de toekomst. Nu al sterven mensen in andere werelddelen als gevolg van de klimaatcrisis.

Boeren zien oogsten mislukken en hun vee sterven. Arbeiders moeten in onmenselijke temperaturen werken. Bedrijven verdwijnen onder de modderstromen, of gaan in vlammen op. Lokaal FNV Amsterdam spreekt zich ook uit voor de kinderen van nu. Die gunt zij een toekomst waarin ze een volwaardig bestaan kunnen opbouwen met voldoende banen en duurzaamheid in de samenleving. De klimaatcrisis bedreigt hun toekomst. Hoe langer je wacht, hoe groter die dreiging wordt. Naar zijn indruk heeft de gemeente nog te weinig het benoemen van het probleem, dus het uitroepen van de klimaatnoodtoestand, omgezet in handelen. Waar is de crisisaanpak, zoals die de gemeente in gang zette bij de coronacrisis, of de plotselinge stroom van Oekraïense vluchtelingen? De gemeente heeft laten zien dat zij het kan. Bij deze crisis staat nog veel meer op het spel. FNV Lokaal vraagt de urgentie van de klimaatcrisis veel duidelijker te laten zien in het beleid. De gemeente moet de Amsterdammers duidelijk maken hoe groot en concreet de dreiging is, en welke ingrijpende maatregelen nodig zijn. Hij vraagt bijvoorbeeld te zorgen voor een goed en betaalbaar openbaar vervoer. Cruises moeten verboden worden. Er moet gedaan worden wat nodig is om ervoor te zorgen dat Amsterdam in de toekomst een fijne en veilige stad is om in te leven en te werken.

Het lid NADIF signaleert de enorme tekorten in alle verschillende sectoren, zoals met betrekking tot de netcongestie, het Isolatieoffensief en andere doelstellingen die in de Routekaart voor een klimaatneutraal Amsterdam staan. Op wat voor manier zou de FNV Amsterdam hierin een rol kunnen spelen? Kan het tot een samenwerking komen? K. HARTMAN antwoordt dat het vooral om de veiligheid van het werk gaat. Vorig jaar werd het wereldkampioenschap voetbal in Qatar afgewerkt onder idiote, en zeer hete, omstandigheden. De FNV zal zorgen dat de werkomstandigheden netjes en normaal zijn. Er mogen geen gekke dingen met die mensen gebeuren. Het voorbeeld van Qatar moet vermeden worden voor Amsterdam.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld.

d. Rondvraag Het lid KROM kreeg van de FIX brigade vorige week een uitnodiging voor een bijeenkomst voor a.s. vrijdag. De FIX brigade had tot op heden geen duidelijkheid gekregen over de tender waarin men niet mee kan gaan. In de mail staat dat bij een ongewijzigde voortzetting van deze route een einde komt aan het bestaan van de FIX brigade per 1 januari 2024. Zij schrok van dat bericht. Iedereen ziet de meerwaarde van de FIX brigade in de stad. Is de wethouder op de hoogte van de situatie? Wat is de situatie rondom die tender? Wordt die nog aangepast zodat de FIX brigade mee kan? Wethouder PELS antwoordt dat in de afgelopen maanden veel tijd is besteed samen met verschillende initiatieven, waaronder de FIX brigade. Ook werd gesproken met de Energiewending en initiatieven uit Zuidoost. Er moet volgens BZK aanbesteed worden. De aanbesteding wordt zo ingericht dat de kans maximaal is dat lokale firma’s en initiatieven winnen. De aanbesteding is vorige week donderdag gepubliceerd. De FIX brigade heeft daarvan kennis genomen. Zij had toen de indruk dat de FIX brigade enthousiast was over de wijze waarop de aanbesteding is ingericht. De mail verbaast haar dus, ook omdat andere organisaties juist heel blij zijn met de manier waarop het nu is ingericht. Zij wil zoveel mogelijk lokale initiatieven toegang geven tot de aanbesteding.

De indruk van de FIX brigade en zijzelf op donderdag was dat het op deze manier zou gaan lukken. Het lid KROM vraagt of er een vervolg komt op de gesprekken met de FIX brigade. Blijkbaar is het nog niet duidelijk genoeg of de FIX brigade wel of niet mee kan doen. Wordt daarover nogmaals gesproken met de FIX brigade? Zij vraagt nogmaals te bevestigen dat de tender nu zo is ingericht dat de lokale initiatieven mee kunnen. Wethouder PELS bevestigt dat de tender zo is ingericht dat lokale initiatieven mee kunnen. Vorige week donderdag is ook nog gesproken over de deadline van 1 januari 2024. Zij heeft daarbij aangegeven dat de gemeente altijd zal helpen om zo’n moment te overbruggen. Zij ziet het gevaar ook niet, want de start van de aanbesteding is in november. Zij weet van vele initiatieven dat ze niet apart die mail hebben gestuurd, omdat er een continu gesprek gaande is. Juridisch gezien kan de gemeente niet over de aanbesteding contact hebben met één partij. Over de uiteindelijke invulling lopen de gesprekken met de verschillende partijen, maar over de aanbesteding zijn de meeste gesprekken geweest. Zij heeft het volste vertrouwen dat het goed gaat komen. Het lid NADIF ziet dit steeds vaker gebeuren als het gaat om initiatieven binnen Duurzaamheid en Circulair. Je ziet het ook bij andere domeinen. Steeds wordt dan gezocht naar een oplossing voor specifiek één organisatie.

De gemeente heeft een bepaald doel en er komen initiatieven vanuit de burgers, en dan komt er toch weer iets tussen waardoor weer maatwerk geleverd moet worden. Zij vraagt hoe voorkomen kan worden dat zoiets in de toekomst bij andere initiatieven ook gebeurt. Misschien kan daarbij begonnen worden bij Circulair en Duurzaamheid. Het kan besproken worden bij De Stad van Morgen. Wethouder PELS deelt deze probleemanalyse. De oorzaak hiervan is dat veel gestart is met incidentele middelen of uit incidentele rijksmiddelen. Bij deze aanbesteding is besloten om aan te gaan besteden voor een langere periode, zodat er voor initiatieven meer zekerheid komt. Het liefste zou het college helemaal niet willen aanbesteden in het

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

sociaal domein, als er duidelijk partners in de stad zijn waarmee je wilt werken. Het is echter opnieuw gecheckt bij BZK, waar men zei dat er echt aanbesteed moet worden. De initiatieven moesten ook maar leren aan te besteden. Daarover heeft zij echt een andere mening. Zij vindt aanbesteden in deze niet het juiste instrument. Met wethouder Moorman probeert zij het Rijk duidelijk te maken dat je in het sociaal domein echt niet moet willen aanbesteden. Er moet een optie voor gemeenten komen om partners aan te wijzen. Amsterdam kan hierbij dus wel vooroplopen en zoveel mogelijk zekerheid geven. Het is goed om hier bij de bespreking van ‘Onze stad van morgen’ nog stil te staan. Het lid NORBRUIS heeft kennisgenomen van de discussie in de Tweede Kamer en de conclusie van de inspectie over de praktische uitvoerbaarheid van de plasticheffing bij niet-herbruikbare bordjes, bakjes en bekers. Het terugbrengen van niet-herbruikbaar plastic sluit natuurlijk aan bij de circulaire ambities van de gemeente. Heeft de wethouder een beeld bij de Amsterdamse situatie? Wat zijn de ervaringen? Hoe zit het met de naleving en de handhaving? Wethouder PELS antwoordt dat het vreemd is dat men nu al in de Tweede Kamer terugkomt op iets wat net begonnen is. Het loopt nu drie maanden. Er is een prijsprikkel ingebracht, zodat het meer kost.

Maar daarmee krijgen ondernemers die van plastic gebruikmaken een soort vergoeding, zodat men maar plastic blijft gebruiken. De consument betaalt. Het zou goed zijn om in plaats van het weggooien van het huidige systeem te onderzoeken hoe je kan reguleren. Zo heeft men in de EU de plastic wattenstaafjes weggereguleerd. Ze zijn niet tien cent duurder geworden, maar ze mogen niet meer van plastic zijn. De gemeente is bezig met een afvalpreventieplan waarbij onder andere ondernemers, ook financieel, worden gesteund om met alternatieven te gaan werken. Als er voldoende aanbod is voor alternatieven, zou je het gewoon moeten reguleren, zodat er geen plastic meer gebruikt wordt. Het lijkt haar echter geen goed idee om het kind met het badwater weg te gooien en het huidige systeem af te schaffen. Zij ziet dat er uitvoeringsproblemen zijn. Het heeft nog niet het beoogde effect. Er moet daarom nog veel meer gedaan worden. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.27-09.34 uur. BESPREEKPUNTEN Financiën 3.

Vaststellen van de Begroting 2024 (VN2023-021029) De VOORZITTER licht toe dat de Begroting in deze vergadering in eerste en tweede termijn wordt besproken. Voorafgaande en tijdens de commissievergadering kunnen moties en amendementen worden ingediend via de raadsbox @amsterdam.nl. De moties en amendementen moeten op naam van een of meerdere raadsleden worden gesteld. De ingediende moties en amendementen worden vrijdag 20 oktober via de dagmail verstuurd. De ingediende amendementen en moties zullen door het college schriftelijk gepreadviseerd worden. Amendementen en moties die na 19 oktober zijn ingediend, worden mondeling gepreadviseerd tijdens de raadsvergadering van 8-9 november. De schriftelijke preadviezen zullen uiterlijk 6 november verschijnen. Bij de behandeling van de Begroting wordt de gebruikelijke sprekersvolgorde gehanteerd. Eerst komt de grootste oppositiepartij aan het woord, dan de grootste coalitiepartij, en zo verder. Het lid HIJLKEMA merkt op dat de VVD een tegenbegroting heeft opgesteld die vandaag om 12 uur wordt gepresenteerd. Hij nodigt iedereen daarbij uit, want er kan dan diep op de VVD-plannen ingegaan worden. De VVD vindt de stad echt vies, en dat wordt niet alleen door het statiegeld veroorzaakt. Daarom wil de VVD graag extra investeren. Schoonheidsniveau A betekent

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

dat er voldoende containers zijn, dat de bewoners tevreden zijn. De wethouder heeft aangegeven dat er om dat te bereiken 25 miljoen euro nodig is. De VVD wil dat geld in haar tegenbegroting vrijmaken om de stad eindelijk eens echt schoon te maken. Het lid HAVELAAR stemt altijd in met alle voorstellen om de stad schoner te maken. Hij wijst echter op verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat het belevingsniveau tussen A en B heel cultureel bepaald is. Hij betwist de stelling van de VVD dat alle mensen in de stad niveau A willen voor 25 miljoen euro. Welk onderzoek heeft de VVD-fractie gedaan om deze stelling te onderbouwen? Tot nu toe blijkt dat veel mensen niveau B, dus sober maar verzorgd, ook goed vinden. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de stad vies is en schoner moet worden. Iedereen kan dat zien. Het lid HAVELAAR benadrukt dat 25 miljoen euro nogal veel geld is. Gaat de VVD dat uit algemene middelen betalen of uit de afvalstoffenheffing? Hij is benieuwd of de VVD in de hele stad van niveau B naar A wil. En wat wil men ermee bereiken? Het belevingsniveau tussen B en A wijkt in veel wijken niet veel af. Het lid HIJLKEMA herhaalt dat de VVD wil dat de hele stad schoner wordt en daarvoor 25 miljoen euro wil investeren. Het lid VAN PIJPEN vraagt waar de 25 miljoen euro vandaan moet komen. Om 12 uur presenteert de VVD haar tegenbegroting, maar dat wil zij toch niet afwachten.

Nu wordt dit besproken, dus wil zij nu ook weten waar het geld vandaan moet komen. Verder vraagt zij hoe de VVD dat bedrag wil inzetten. Is het voor extra reinigers en vrachtwagens, of ook voor iets anders? Er is al een personeelstekort in deze stad. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de tegenbegroting van de VVD een heel pakket van maatregelen is. Hij kan niet een-op-een zeggen waarop bespaard wordt om de investeringen te kunnen doen. Het lid VAN PIJPEN vraagt of de VVD de afvalstoffenheffing wil verhogen. Het lid HIJLKEMA antwoordt ontkennend. Het lid VAN PIJPEN gaat er dan vanuit dat het geld uit de algemene middelen moet komen. Die moeten dus verhoogd worden. Wat gaat de VVD dan niet doen wat nu wel gebeurt? Of wil ze de schuld verhogen? Het lid HIJLKEMA wil de schuld niet verhogen. Hij verwijst voor het hele pakket naar het verhaal om 12 uur van de financiële woordvoerder van zijn partij. Het lid HAIJEN verwacht dat de VVD in haar tegenbegroting een flinke hap neemt van het ambtenarenapparaat. Het is te makkelijk om nu te zeggen dat 25 miljoen euro nodig is zonder te vertellen waar dat vandaan komt. Hoe gaat de VVD dit betalen? Het lid HIJLKEMA antwoordt dat er 25 miljoen euro vrijgemaakt zal worden voor een schonere stad. Hij kan niet een-op-een besparingen noemen die tegenover die investeringen staan.

Het lid KREUGER hoort de VVD zeggen dat er geen correlatie bestaat tussen baten en lasten, maar dat is toch de essentie van een begroting? Je haalt ergens wat weg, zodat elders wat meer geld beschikbaar is. Waar haalt de VVD de 25 miljoen euro dus vandaan?

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Het lid HIJLKEMA antwoordt dat er geen specifieke maatregel is die gelinkt kan worden aan deze investering. De VVD komt met een pakket aan besparingen en een pakket aan investeringen. Samen zijn die in balans. Het lid KREUGER vraagt wat de VVD met die 25 miljoen euro wil doen. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de VVD wil investeren in extra capaciteit. Dat zal geleidelijk gaan. Daarnaast komt er een voorstel voor extra doneerringen, zodat de pilot uitgebreid kan worden tot duizend extra vuilnisbakken. Daardoor zullen prullenbakken minder vaak opengebroken worden. Het lid NORBRUIS is benieuwd waarom de VVD ervoor kiest alleen te delen wat de uitgaven zijn zonder de besparingen uiteen te zetten. Kan het lid Hijlkema een paar concrete voorbeelden noemen waar de investeringen aan besteed worden? Het lid HIJLKEMA herhaalt dat de VVD een heel pakket aan maatregelen, besparingen en uitgaven heeft samengesteld. Het is onmogelijk om in deze commissie gedetailleerd te vertellen waar geld vandaan komt. Het lid NORBRUIS vraagt om in ieder geval één van die maatregelen te noemen. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat hij er al twee heeft genoemd. Er wordt extra geïnvesteerd in capaciteit. Daarnaast wordt geïnvesteerd in de doneerringen.

Het lid NOORDZIJ vraagt of het niet wat awkward voor de commissie is om het over een tegenbegroting te hebben, maar dan door er één specifiek onderdeel uit te lichten -dus 25 miljoen aan investeringen in een schone stad- zonder dat de keerzijde zichtbaar wordt gemaakt. Het moet ook betaald worden. Is dat niet awkward voor de commissie? De VOORZITTER wijst op de Nederlandse vertaling van het woord ‘awkward’, namelijk ‘ongemakkelijk’. Er wordt in principe gedebatteerd in het Nederlands. Het lid HIJLKEMA antwoordt het lid Noordzij dat in de Begroting ruimte vrijgemaakt wordt voor die 25 miljoen euro. Zijn fractie maakt andere keuzes dan de coalitie, en welke dat zijn wordt om 12 uur bij de presentatie van de tegenbegroting uiteengezet. Het lid NOORDZIJ merkt op dat het lid Hijlkema voorstelt om het er nú over te hebben. Het lid HIJLKEMA herhaalt dat er tal van besparingen voorgesteld worden door zijn fractie. Hij kan niet geïsoleerd aangeven welke investering met welke besparing betaald wordt. Het lid NOORDZIJ begrijpt dat je het niet een-op-een kan linken, maar dat vraagt hij ook niet. Als je aan de ene kant kosten maakt, moet het aan de andere kant ergens van betaald worden. Hoe kan de commissie op deze manier oordelen over dit eenzijdige voorstel van de VVD? Het lid HIJLKEMA herhaalt dat het om een heel pakket van besparingen gaat.

De VOORZITTER verzoekt de commissieleden niet verder interrupties te herhalen. Het debat verloopt in cirkels. Het lid BAKKER vraagt het lid Hijlkema om nu al drie voorbeelden te noemen van verschillen tussen deze tegenbegroting en de begroting van het college. Waarop wordt bezuinigd, of waar komt meer geld binnen?

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Het lid HIJLKEMA antwoordt dat in ieder geval op De Meervaart wordt bespaard, maar ook door een betere uitvoering in de ambtenarij. Het lid BAKKER wijst erop dat dit een debat over de begroting is. Je mag toch verwachten dat er antwoord komt op de vraag waar de VVD het geld vandaan wil halen? De VVD mag hierover bij zichzelf te rade gaan. Het lid HIJLKEMA is het daarmee niet eens. Hij wil dit niet linken aan specifieke besparingen, want het gaat om het hele pakket. De VVD wil gewoon een mooiere stad. Hij heeft ook al wat voorbeelden genoemd. Het lid HAVELAAR wijst op een onderzoek waarbij men aan het begin van een straat een bordje plaatste met de tekst: ‘In deze straat maakt de gemeente de stad schoon’. Aan het eind van de straat moesten bezoekers een rapportcijfer geven voor de schoonheid van de straat. Een uur later deed men hetzelfde in dezelfde straat, maar nu met een bordje ‘Hier maken de ondernemers de stad schoon’. Mensen gaven weer een rapportcijfer. Een uur later, dezelfde straat, stond er op het bordje: ‘In deze straat maken bewoners de stad schoon’. Wat bleek? Als er stond dat ondernemers of bewoners de straat schoonmaken, was de beoordeling van de schoonheid van die straat significant hoger dan als er stond dat de gemeente de straat schoonhoudt.

Zou het dus niet veel beter zijn om een kleiner bedrag, bijvoorbeeld 5 miljoen euro, te investeren zodat ondernemers en bewoners zélf meer gaan doen om de stad schoon te maken? Het lid HIJLKEMA blijft erbij dat die 25 miljoen euro nodig is om niveau A te bereiken. De wethouder heeft het zelf aangegeven. In het algemeen is dat bedrag nodig om naar niveau A te gaan. Naast de 25 miljoen euro voor afval wil de VVD ook elders investeren. Er is een groot probleem op het gebied van duurzaamheid. Zelfs in het meest optimistische scenario haalt men de 42% CO2-reductie in 2030 eigenlijk nauwelijks. Daarom moet er extra geld komen. In de afgelopen jaren zijn er maar een paar duizend huizen van het gas afgegaan. Daarom wil de VVD eenmalig extra investeren om extra kennis te geven aan al die VvE’s, de VvE Bond en de woningcorporaties, opdat ze beter CO2 kunnen besparen en isoleren. Daarnaast wil de VVD ook geld vrijmaken voor een onderzoek naar zonnepanelen op het water. De VVD wil weten of en waar het haalbaar is, en of het ook wenselijk is om op die manier extra CO2-ruimte vrij te maken. Het lid KREUGER hoort over investeringen in duurzaamheid, onder andere met betrekking tot aardgasvrij en zonnepanelen. Hij vraagt om hoeveel het gaat.

Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de VVD eenmalig 2,5 miljoen euro vrij wil spelen voor de kennisoverdracht naar de VvE Bond en VvE’s, en 1 miljoen euro voor onderzoek naar zonnepanelen op het water. Het lid KREUGER vraagt hoe in de praktijk kennis moet worden overgebracht naar VvE’s voor aardgasvrij. Waarom is dat zo belangrijk? Het lid HIJLKEMA antwoordt dat binnen VvE’s onvoldoende kennis aanwezig is over de manier waarop je moet verduurzamen. Het lid NADIF wijst erop dat hiervoor via het Isolatieoffensief al geld is vrijgemaakt. Er is aangekondigd dat de plannen hiervoor binnen twee weken bij de commissie liggen. Wat voegt de VVD eigenlijk toe aan het duurzaamheidsbeleid? Het VVD-voorstel is staand beleid. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de VVD 2,5 miljoen euro vrij wil maken voor extra kennisoverdracht naar de VvE’s.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Het lid NADIF herhaalt dat het om staand beleid gaat. Er is ook al geld voor vrijgemaakt om de VvE’s hierbij te ondersteunen. Ook gemengd bezit krijgt wat dit betreft aandacht, waarbij particuliere sociale verhuur en huisbezitters samen wonen in een appartementencomplex. Gaat het hier echt alleen over het bedrag? Hoe moet zij dit zien in de context van het geld dat vrijgemaakt wordt voor duurzaamheid? Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de VVD wil besparen door een verbetering van het ambtenarenapparaat en een strikter subsidiekader. Het lid NADIF vraagt of de VVD met een ‘beter ambtenarenapparaat’ doelt op ontslag van ambtenaren. Het lid HIJLKEMA gaat daar niet op in. Het lid KREUGER wijst erop dat de genoemde maatregel al bestaat. Net werd gezegd dat er bezuinigingen komen op het ambtenarenapparaat, iets wat zijn fractie overigens van harte ondersteunt. Maar nu begrijpt hij dat er extra capaciteit bij komt. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat de VVD wil besparen op het ambtenarenapparaat, maar niet noodzakelijkerwijs door ambtenaren te ontslaan. Het lid KREUGER vraagt hoe dat ambtenarenapparaat dan beter moet worden. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat je met een beter subsidiekader minder werk voor ambtenaren hebt. Je hebt de ambtenaren dan niet meer allemaal nodig. Het lid NOORDZIJ vraagt of de subsidies voor Pride nog doorgaan in de tegenbegroting van de VVD.

Het lid HIJLKEMA verwijst naar het hele pakket dat om 12 uur gepresenteerd wordt. Het lid NOORDZIJ vindt het een ongelijk debat worden. Het lid Hijlkema geeft een paar dingen aan de commissie die hij wil delen, maar er mogen geen vragen over gesteld worden ter verduidelijking. Het lid HIJLKEMA antwoordt dat hij al een aantal besparingen heeft aangegeven: de VVD wil besparingen op het ambtenarenapparaat, naast een strenger subsidiekader en besparingen op De Meervaart. Er wordt een heel pakket van maatregelen voorgesteld om geld vrij te maken voor een aantal gerichte investeringen ter bestrijding van afval op straat, voor beter isoleren, doneerringen, en een onderzoek naar zonnepanelen op het water. Het lid NOORDZIJ is benieuwd wat de VVD precies wil met de subsidies. Gaat Pride nog door in de tegenbegroting van de VVD? De VOORZITTER wijst erop dat dit eigenlijk een vraag is voor een andere commissie. Het lid HIJLKEMA vraagt zich af waarom Pride niet door zou gaan. Hij herhaalt dat de VVD vier concrete maatregelen voorstelt om duurzaamheid te versterken. Het betreft isolatie, kennisoverdracht naar VvE’s, een onderzoek naar zonnepanelen op het water, een schonere stad, doneerringen aan de prullenbakken. Dat wordt onder andere betaald door besparingen op de ambtenaren en een strenger subsidiekader.

Het lid NOORDZIJ is blij dat met de extra middelen voor Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Hij is benieuwd hoe die inzet er precies uit gaat zien en hoe dit er in de komende jaren toekomstgerichter uit gaat zien. Voor een aanpak van het afval op straat moet er in

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

de komende jaren heel wat gebeuren. In Noord en Nieuw-West is heel wat verhuisafval. Hoe zorg je ervoor dat de sterke groei van die stadsdelen wordt bijgehouden in het afvalbeleid? Verhuisafval zorgt ervoor dat rotzooi vanaf dag één voor de nieuwe bewoners genormaliseerd wordt. Ook in Zuidoost is er een probleem met de lage meldingsbereidheid. Dit kan niet in een keer opgelost worden, maar er moet wel in de toekomst verder naar gekeken worden. Hij is benieuwd of schriftelijk melden, of het melden bij een stadsdeelkantoor mogelijk gaat worden. De PvdA is erg blij met deze investeringen. Om de groeiende ongelijkheid in het straatbeeld tegen te gaan, zijn ongelijke maatregelen nodig. Daarvoor worden in deze begroting stappen gezet. De opdracht is om ongelijkheid in de openbare ruimte weg te nemen, en dat kan niet in één keer gebeuren. Er is een start gemaakt met de pilot met doneerringen. Die is uitgebreid. Hij hoopt dat men er in de komende jaren verder mee aan de slag kan. Eerder stond in de beantwoording van schriftelijke vragen van de VVD-fractie over de doneerringen nog dat bij een positief resultaat en beschikking over het budget, bepaald zou worden waar de doneerrekjes geplaatst zouden worden.

Als dat positieve resultaat er is, is het budget dan ook beschikbaar? Kan men dan direct aan de slag met de doneerringen? Hij is blij met de blijvende urgentie voor het thema duurzaamheid. De PvdA is benieuwd hoe de wethouder het effect inschat van de blijvende urgentie van het Isolatieoffensief, de plannen voor circulaire economie en de extra middelen om netcongestie tegen te gaan. Het lid KREUGER vraagt of de PvdA met JA21 bereid is om concrete doelstellingen mee te geven aan het college. Het lid NOORDZIJ antwoordt dat er al concrete doelstellingen liggen met betrekking tot afval en duurzaamheid. Het lid KREUGER antwoordt dat het hem om duurzaamheid gaat. Daarvoor is een centraal doel in 2030, maar liever wil hij het college op wat kortere termijn afrekenen. Een voorbeeld is een doelstelling zoals een aantal huizen dat volgend jaar geïsoleerd is tot label D. Of een bepaald aantal huizen aardgasvrij in 2027. Het lid NOORDZIJ wil zich beperken tot het controleren van het college. Afrekenen is voor hem niet aan de orde. Doelstellingen zijn altijd goed en hij kijkt graag mee als het lid Kreuger met een voorstel komt. Het is echter vooral zaak om aan de slag te gaan. Hij wil ook graag weten hoe het extra effect van de extra investeringen met betrekking tot netcongestie eruit komt te zien in verhouding tot de doelstellingen.

Het lid BAKKER merkt op dat er veel actie nodig is voor het bereiken van de Amsterdamse doelstellingen voor het milieu, en voor het behalen van de klimaatdoelen van het Parijse akkoord. Van Lokaal FNV kwam net een noodkreet over het klimaat, als grote bedreiging van de werkgelegenheid. De FNV mist de urgentie van het klimaatprobleem in het beleid, ook al heeft de gemeente de klimaatcrisis uitgeroepen. De budgetten voor de samengebrachte doelstellingen van CO2-reductie, afvalvrij worden en schone lucht dalen enorm, van 93 miljoen euro in 2023 naar 28 miljoen euro in 2027. De Rekenkamer heeft hierop gewezen. Zij vraagt een toelichting van de wethouder. Kunnen de doelstellingen gehaald worden met die daling van de budgetten? Moet er niet juist wat bij, gezien de druk waaronder die doelstellingen staan? Is het een bewuste keuze om het zo in te richten? Wil het college bij de voorjaarsnota met extra geld komen? Het lid NADIF wil het kort houden, want circulair wordt op een later moment besproken. Bij de Stad van morgen wil zij dieper ingaan op de manier waarop het geld wordt uitgegeven. Zij is blij met de vragen van de Partij voor de Dieren met betrekking tot de FIX brigade. Door het lid IJmker is een expertsessie over inkoop georganiseerd. De netcongestie baart ernstige zorgen. Hoe staat het daarmee? Haar contacten binnen de

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

provincie en de MRA geven aan dat men zich echt zorgen maakt over de effecten op Amsterdam en de andere gemeenten. Deze energienetwerken zijn allemaal met elkaar verbonden. Er is een groot ambtenarenapparaat met veel kennis en expertise, iets wat de kleinere gemeenten niet hebben. Zij vraagt hoe de samenwerking over de netcongestie met de kleinere gemeenten versterkt kan worden. Het lid VAN PIJPEN wijst erop dat het college meer geld uit gaat geven aan Afval en Reiniging. Dat is goed, want er ligt inderdaad nog steeds teveel rotzooi. Rotzooi moet vooral voorkomen worden, ook in de vuilniswagen en natuurlijk op straat. Zij kijkt uit naar het Burgerberaad en hoopt daar creatieve ideeën uit de stad op te doen. Eerder is gesproken over de verantwoordelijkheid van de industrie voor het zwerfafval. Zij denkt aan de invoering van het statiegeld en het openbreken van afvalbakken. Het is tijd dat de industrie meer gaat bijdragen aan de oplossing van dit probleem. Hoe zorg je ervoor dat afvalbakken niet hermetisch gesloten worden en dat er boetes worden gegeven voor armoede? Amsterdam moet een sociale en schone stad zijn. Het geld dat anders uitgegeven wordt aan reiniging, zou ingezet moeten worden aan de sociale stad. Dat gebeurt al met doneerrekjes, maar er is meer mogelijk. Er zijn ook nadelige effecten van doneerrekjes.

Zo worden ze ook gebruikt voor andere dingen, wat leidt tot nog hogere reinigingskosten. Haar fractie stelt voor om analoog aan de containeradoptanten de taak ‘prullenbakadoptanten’ in te voeren en deze in te zetten voor een cluster van prullenbakken in een gebied. Hun taak is om eventueel ook de omliggende ruimte schoon te houden. Ook zij zouden met een sleuteltje werken. Ook wil zij de mogelijkheid om de blikjes en statiegeldflesjes eruit te halen voor eigen gebruik. In samenwerking met de reinigers in het gebied zouden ze ook signalen over vervuiling door kunnen geven. Het idee van prullenbakadoptanten zou opgezet en uitgevoerd moeten worden samen met sociale organisaties. Behalve de opbrengsten van het statiegeld, zouden de prullenbakadoptanten ook andersoortige attenties moeten krijgen, passend bij de behoeften van de specifieke groepen die er gebruik van maken. Overigens is dit niet helemaal nieuw. In de Haarlemmerstraat is een groep die vanuit het koffiehuis daar actief is om de straat schoon te houden. Het gaat wel geld kosten. Zij wil dat het Afvalfonds Verpakkingen verantwoordelijkheid gaat nemen. Dat kan zich bij dit project van zijn goede kant laten zien. En als geld van Reiniging ingezet kan worden om de gevolgen van zwerfafval op te ruimen, zou met een iets andere inzet de sociale en schone stad bereikt kunnen worden.

Het lid HAVELAAR hoorde GroenLinks veel nadruk leggen op de sociale kant van het probleem. Hijzelf was geschrokken van het antwoord op zijn technische vraag nr. 80. Als je dit bedrag zou aanmerken als armoedebeleid, met hoeveel procent zou het budget van het armoedebeleid dan stijgen? Die stijging was 22,8%. Dat betekent dat een vijfde van het armoedebeleid plaatsvindt in de commissie Duurzaamheid, zonder dat de woordvoerders Armoede daar iets van weten. Hij vond dat nogal een hoog percentage. Het lid VAN PIJPEN vindt het juist heel goed dat het niet binnen het armoedebeleid wordt geregeld, maar in plaats daarvan binnen de afvalstoffenheffing zelf. Zo kijkt haar fractie er ook naar binnen de begroting Afvalstoffenheffing, en dus niet in het kader van armoedebeleid. Het lid HAVELAAR wijst erop dat de afvalstoffenheffing voor mensen op 100% van de bijstand, het wettelijk maximum, kwijtgescholden wordt. Ook de bijbehorende vermogenstoets is met 2000 euro verhoogd. Hijzelf vindt nog steeds dat armoedebeleid thuishoort bij Armoedebeleid. Hij vraagt hoe men binnen de GroenLinks-fractie daarover spreekt. Hij is bang dat de woordvoerders Armoedebeleid niet weten dat 20% van hun budget uitgegeven wordt in het kader van Afvalstoffen. Het lid VAN PIJPEN wil niet ingaan op wat besproken wordt in de GroenLinksfractie.

Zij ziet dit niet als armoedebeleid, maar als beleid binnen het afvalstoffenbeleid om op die manier te zorgen dat mensen de afvalstoffenrekening kunnen betalen. Dit is geen

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

armoedebeleid, maar het hoort erbij om solidair om te gaan met de kosten die gemaakt worden over afvalstoffenheffing. Armoedebeleid komt neer op het plakken van pleisters, omdat het landelijk beleid zo tekort schiet dat mensen in armoede verkeren. Dit beleid is voor de gemeente nodig om een solidaire stad te zijn. Het lid GARMY merkt op dat Amsterdam in 2030 een CO2-reductie van 60% moet hebben gerealiseerd. Als tussendoel is er een vermindering met 5% in 2025, wat staat voor een grote opgave. Volt staat achter deze ambitie en kan zich vinden in de investeringen die het college op het gebied van duurzaamheid gaat doen. In de begroting wordt vooral de grootschalige inzet van de gemeente benadrukt. Onderbelicht blijft het verhaal van de Amsterdammer zelf. Slechts een indicator in de begroting slaat op de rol van de Amsterdammer, namelijk de indicator die meet hoeveel Amsterdammers zich achter de energietransitie scharen. Opvallend is dat dit getal voor de komende jaren op 75% geraamd staat. Waarom verwacht men geen stijging? Hoe beoordeelt de wethouder dit getal? Is de wethouder tevreden, of is zij van mening dat steviger ingezet moet worden op het creëren van draagvlak? Waarom is er maar één indicator? De nadruk komt volgens de begroting op de uitvoering, maar men licht niet toe wat dat precies betekent.

Wat betekent het voor wat de gemeente probeert te doen? Waarschijnlijk bedoelt de wethouder dat men snel aan de bak moet, dus dat er veel werk ligt. Dat steunt Volt, maar niet vergeten mag worden om de mensen daarbij mee te nemen. Verduurzamen is iets wat je gezamenlijk moet doen. Het lid NORBRUIS benadrukt het belang in deze tijden van een wendbare begroting. Je moet kunnen investeren, maar met voldoende aanpassingsvermogen voor als de tijden veranderen. In deze lijvige begroting wordt duidelijk hoeveel het college doet voor de stad en de Amsterdammers. Ook wordt het duidelijk hoe groot en urgent de opgaven zijn waaraan het bestuur werkt. Het uitgangspunt van ongelijk investeren voor gelijke kansen wordt goed zichtbaar. De stad zet belangrijke stappen op het gebied van klimaat. Zij denkt aan het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed, de voortzetting van het Isolatieoffensief, de afspraken over verduurzaming van panden met woningeigenaren, instellingen, corporaties en andere gebouweigenaren. Ook zijn er de ambities van Amsterdam Circulair om het gebruik van nieuwe, niet-circulaire grondstoffen met 50% te doen laten afnemen in 2026. Er zijn klimaatplannen en er is klimaatgeld. Nu is het tijd voor klimaatactie. Er is haast geboden. Haar fractie is geduldig, wil niet kalibreren maar realiseren.

Terugkijkend naar de cijfers van 2022 blijkt er sprake te zijn van een onderbesteding van 11,6 miljoen euro. Dat is zonde. Het blijkt te komen doordat subsidies werden doorgeschoven, een campagne werd doorgeschoven, of omdat een bewonersinitiatief langer duurde. Al met al maakt haar fractie zich zorgen over het niet benutten van het potentieel. Het is zonde als de begrote middelen niet benut worden. Het is zonde te vertragen in plaats van te versnellen. Zij vraagt de wethouder of zij deze zorg deelt. Welke nieuwe energie is nodig om de zorgen over vertraging in de uitvoering weg te nemen? Het lid LUST is blij dat de gemeente ten aanzien van de Reiniging weer meer geld uitgeeft. Het verheugt haar te lezen dat extra veegploegen en buurtconciërges worden ingezet in de masterplangebieden Nieuw-West, Noord en Zuidoost. Verder zijn er dit jaar veertig extra chauffeurs aangenomen. Er wordt gewerkt om nog eens veertig vacatures op te vullen. Er wordt daarnaast fors ingezet op bewustwording bij Amsterdammers en bezoekers van de stad om troep op straat te voorkomen. Ook wordt ingezet op het werven van nieuwe containeradoptanten. De reeds ervaren adoptanten worden beter ondersteund met een communicatietool. Dit roept wel de vraag op welke communicatietool daarbij wordt bedoeld.

En hoe zou de tevredenheid onder adoptanten daardoor toenemen? Er zijn ondernemers die geen reinigingsrecht betalen en in plaats daarvan hun afvalzaken deponeren in openbare containers. In de Begroting wordt gesproken over circa 12.700 ondernemers die gezamenlijk 10,3 miljoen euro aan reinigingsrecht opbrengen. Helaas bestaan er dus ook ondernemers die geen reinigingsrecht betalen. De verwerking

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

van hun afval wordt betaald door de Amsterdammers en de bedrijven die wél netjes voor hun afval betalen. Dat misbruik wordt onderzocht. Men wil er in de toekomst steviger op handhaven. Zij heeft hier al eerder aandacht voor gevraagd. Zij vraagt of inmiddels bekend is hoeveel ondernemers geen reinigingsrecht betalen en al jaren meeliften op de afvalstoffenheffing van particuliere Amsterdammers. Wanneer is het onderzoek naar dit misbruik afgerond? Het lid HAIJEN is wat in verwarring geraakt door wat gezegd werd over het kwijtschelden van de afvalstoffenheffing. Het klopt dat de gemeenteraad het kwijtscheldingsbeleid vaststelt, maar de normbedragen worden toch vastgesteld in Den Haag? Dit college stuurt steeds brieven aan Den Haag met het verzoek die normbedragen te versoepelen zodat mensen een buffer kunnen opbouwen en toch nog in aanmerking komen voor kwijtschelding. Hij vraagt waar die normbedragen bepaald worden. Er staan in de Begroting plannen voor meer zonnepanelen op daken. Voor zover hij weet komt er wetgeving waarmee kantooreigenaren en particulieren verplicht kunnen worden om zonnepanelen op hun daken te leggen.

Klopt het dat er een dergelijke wet komt? Kunnen particulieren straks verplicht worden om zonnepanelen op daken te leggen? Ook de SP is blij met extra investeringen in de afvalinzameling en de reiniging in de stadsdelen Zuidoost, Noord en Nieuw-West, maar dat geld zat volgens hem ook al in de voorjaarsnota. Toch is het goed dat daarin extra geïnvesteerd wordt. Er komen plannen om voedselverspilling tegen te gaan. Er wordt gigantisch veel voedsel verspild. Hij vraagt bij die plannen de informele voedselinitiatieven in de stad niet te vergeten. Hij denkt aan ‘Hoop voor morgen’ in Zuidoost, ‘Adopteer een peer’ in de Waterlandpleinbuurt etc. Deze informele voedselinitiatieven maken vaak gebruik van afvalen reststromen. Hij vraagt deze te betrekken bij de plannen om voedselverspilling tegen te gaan. Het is natuurlijk een schande dat er Voedselbanken zijn in een rijk land als Nederland, maar nu ze er zijn mogen ze in dit verband niet vergeten worden. Hij staat te popelen om het visiestuk ‘Onze stad van morgen’ te bespreken, en dan met name de plannen voor een publiek warmtebedrijf. Het lid KREUGER is blij dat er veel aandacht in de commissie is voor het zwerfafval, en dan met name in verband met de statiegeldblikjes. Hij hoopt dat snel de doneerringen opgehoogd worden en dat er meer werkende inzamelpunten komen. Met de duurzaamheid loopt het niet zo vlot.

Op pagina 493 van de Begroting staat een staatje met de lasten voor de doelstelling 2050, namelijk CO2-neutraal. Opvallend daarbij is dat de investeringen teruglopen. Hij vraagt of het klopt dat de budgetten teruglopen terwijl de doelstellingen verscherpt worden. Hij leest verder dat de nadruk komt te liggen op de uitvoering van de energietransitie, bijvoorbeeld met het Isolatieoffensief. Hij vraagt wat daarmee bedoeld wordt. Het Isolatieoffensief heeft toch niets te maken met de energietransitie? Die laatste gaat over bronnen. Het Isolatieoffensief gaat gewoon over het besparen van energie. Hij vraagt of de wethouder het debat wel begrijpt als zij dit soort dingen opschrijft. Het lid HAIJEN merkt op dat als woningen beter worden geïsoleerd worden, je makkelijker kan aansluiten op stadsverwarming, en die heeft een andere energiebron. Ben je dan niet bezig met de energietransitie? Het lid KREUGER ziet het verband, maar bij het Isolatieoffensief gaat het over tochtstripjes of een enkele keer het plaatsen van dubbelglas. Dat is bij lange na niet genoeg om mensen aan te sluiten op een duurzame energiebron, en dan natuurlijk het liefste lage temperatuur. Dus nogmaals, begrijpt de wethouder het debat wel? Het lid NADIF wijst erop dat het Isolatieoffensief niet alleen gaat over tochtstrips of dubbelglas.

De woningcorporaties moeten ook grote investeringen doen voor het aanpassen van woningen zodat ze van het gas af kunnen en beter geïsoleerd zijn. Dat is iets veel groters dan alleen een tochtstripje. Misschien is het wel goed om bij de bespreking van het Isolatieoffensief de doelstelling van de verschillende woningcorporaties, en hoe zij het uitvoeren, mee te nemen. Nu wordt gedaan alsof het

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Isolatieoffensief maar iets heel kleins is, terwijl het een grootschalige operatie is over de hele stad. Het lid KREUGER antwoordt dat het Isolatieoffensief in de kern niets te maken heeft met energietransitie. Transitie gaat over energiebronnen, niet over het vervangen van enkel- door dubbelglas. Minder gas verbruiken is wel goed voor je energierekening. Het lid NADIF benadrukt nogmaals dat het Isolatieoffensief gaat over het minder gebruiken van energie en het gebruiken van andere vormen van energie. Het is echt meer dan het aanbrengen van tochtstrips. Het staat allemaal duidelijk in de stukken. Het lid KREUGER blijft erbij dat isoleren in de kern niets te maken heeft met energietransitie. Het lid NOORDZIJ hoorde twee redelijke argumenten waarom de energietransitie te maken heeft met het Isolatieoffensief. Hij vraagt waarom het lid Kreuger het er niet mee eens is. Het lid KREUGER antwoordt dat hij nergens heeft gelezen dat de 27.000 woningen die in 2028 een grote labelstap moeten maken van het aardgas afgaan, of gasvrij worden. Het gaat puur over een label E naar D of C. Daar zit nog niet aardgasvrij in. Het staat ook niet in de stukken. Het lid NOORDZIJ merkt op dat andere raadsleden hebben toegelicht waarom die twee dingen wél met elkaar te maken hebben.

Hoe denkt het lid Kreuger over die toelichting? Het lid KREUGER antwoordt dat energietransitie gaat over een duurzame energiebron. Isolatie gaat over energiebesparing. Het lid NOORDZIJ vraagt toch een reactie van het lid Kreuger op de toelichting van raadsleden over het verband tussen besparing en de energiebronnen. Je kunt ze niet los van elkaar zien. Het lid KREUGER antwoordt dat je met die link terechtkomt op een hogetemperatuurwarmtenet. Dan gaat het op de biomassacentrale of op het AEB. Is dat dan de duurzame optie? Hij vraagt wanneer het college met concrete doelstellingen komt. Hij leest over 2030, terwijl de doelstelling voor 2025 een vermindering van de CO2 met 5% is. Dat is helemaal niets. Hij vraagt welke concrete doelstellingen nog meer verwacht mogen worden voor 2025. Misschien kan er dan wel een echt debat komen bij de behandeling van de begroting voor 2025, waarbij gesproken kan worden wat er is gebeurd, wat is gelukt, hoeveel dubbelglas er is gezet, hoeveel woningen van het aardgas af zijn gehaald. Als de wethouder niet met concrete doelstellingen komt, zal hij die met de PvdA voor de wethouder formuleren. Het lid HAVELAAR wil in zijn bijdrage, die hij ‘Samen’ getiteld heeft, het hebben over de rol van burgers, bedrijven en de overheid. Twee jaar geleden vroeg hij de toenmalige wethouder wat Amsterdammers kunnen doen om de stad schoon te helpen maken.

Het antwoord daarop was dat ze eerst een cursus moesten doen tegen een bepaald bedrag. Hij maakt dus een motie bij de Begroting van 2021 zodat mensen de cursus konden volgen die ze moesten doen van de gemeente om te helpen de stad schoon te maken. Toen bleek dat die cursus niet nodig was. In de termijnagenda staat dat de wethouder zou kijken op welke manier de verhoging van de toeristenbelasting ingezet kan worden voor de uitvoering van de motie ‘Heel Amsterdam helpt de stad schoon te maken’. Hij vraagt of dat gelukt is, of moet het via een motie weer gerepareerd worden?

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

Eerder is al gesproken over de ramp van de plastic verpakkingen. De kosten nemen toe zonder dat de stad er schoner van wordt. Het college maakt in de Begroting een sneer naar bedrijven, maar toch is dat maar de helft van het verhaal. Het ontslaat de gemeente niet van de plichten. Het lijkt hem dus handig een bedrag daarvoor op te nemen in de Begroting. De gemeente begroot geen extra gelden, terwijl bekend is dat de reinigingskosten in sommige delen van de stad met maar liefst 20% gestegen zijn door de invoering van het statiegeld. Wat betreft de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing gaat het hem erom dat alle Amsterdammers een bijdrage kunnen leveren aan een schone stad, en op verschillende manieren. Dus ook deze doelgroep. Afval opruimen is niet gratis, moet men zich realiseren. Daarom vraagt hij die 18,6 miljoen euro tot onderdeel te maken van het armoedebeleid, zodat je er zicht op houdt. Hij wil het simpel houden, en dat wordt het niet door met een stofkam door de hele begroting te moeten gaan om uit te vinden wat de stad uitgeeft aan doelgroepen die heel weinig te besteden hebben. Hij complimenteert het lid Van Pijpen met haar plan voor prullenbakadoptanten. Dat is een goede manier om kwetsbare mensen een bijdrage te laten leveren waarmee hij heel erg blij is. Het CDA ondersteunt dit voorstel.

Hij vraagt wat gedaan kan worden in de vestigings- en vergunningsvoorwaarden om groene bedrijven met greencertificering, die weinig stroom gebruiken, te stimuleren. Verder vraagt hij wat de vervuiler betaalt, bijvoorbeeld voor evenementen in het Westerpark. Waar staat in de vergunningverlening dat ze ook moeten betalen voor het opruimen van de troep? Dat geldt ook voor gesubsidieerde publieke evenementen. Zit in de begroting die ze aan moeten leveren ook een kostenpost voor het opruimen? Naast de raadszaal staat een enorm grote hoeveelheid eten. Waarom niet iedereen vooraf broodjes laten bestellen, zodat niets weggegooid hoeft te worden? De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.34-10.45 uur. Hij stelt voor de partijen zonder spreektijd, namelijk JA21 en CDA, en de VVD die bijna zonder spreektijd is, in het kader van een gezonde oppositie twee interrupties te gunnen. Hij constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. Wethouder PELS merkt op dat in de afgelopen tijd erg veel energie is gestoken in het op orde brengen van de basis bij Afval. Het is gelukt om het extra bestuurlijk toezicht eraf te halen. Afval kan nu als een normale afdeling verder. Het is tijd om de aandacht te verschuiven naar wat meer gedaan kan worden in de stad. Deze lijn heeft zich ook uitbetaald. Het moet de komende maanden gaan over het afvalsysteem.

De stad wordt steeds drukker, met bezoekers en meer bewoners die dichter op elkaar komen te wonen. Dat vraagt veel van het afvalsysteem en van de reinigers. Zij wil bij de najaarsbrief stilstaan bij de stappen die hierbij zijn gezet en de stappen die gezet kunnen worden. Zij is het eens met de VVD dat een schonere stad niet gratis gerealiseerd kan worden. Het doel is nu 80% voor zwerfafval en 90% bijplaatsingen. Nu zit het op 85% met het zwerfafval. Het gaat goed, maar de beleving van de inwoners is anders. Er ligt een grote opdracht om dit te verbeteren. Als je naar niveau A wilt, zal dat geld gaan kosten. Zij is benieuwd naar de dekking die de VVD daarbij voorstelt. Iets wat je niet kan kopen is ander gedrag. Uiteindelijk zijn het niet medewerkers van de gemeente die het afval op straat gooien. Het zijn bezoekers en mensen die in Amsterdam wonen. Mensen die te weinig liefde voor de stad voelen om haar ook schoon te houden. Het is dus zaak om mensen te motiveren en zich gezamenlijk in te zetten voor die schone stad. Het is de vraag of het systeem nu ingericht is om het maximaal mogelijk te maken goed gedrag te vertonen. Er zijn daarbij nog punten die verbeterd kunnen worden, zodat het voor mensen makkelijker wordt om zich aan de regels te houden. Ook de producentenverantwoordelijkheid heel belangrijk. De producenten van het afval zijn hoofdverantwoordelijk.

De Amsterdammers betalen ervoor dat het uiteindelijk wordt opgeruimd. De gemeente moet volop inzetten op afvalpreventie. Hoe zorg je ervoor dat de producten niet uitlokken tot weggooien, maar zorgen voor hergebruik en dat er überhaupt minder afval komt? Daarvoor is de hulp van de Amsterdammers nodig. Amsterdammers moeten makkelijk toegang hebben. Mensen kunnen nu al naar de

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

gebiedsmakelaar stappen met hun meldingen van rotzooi. Het wordt nu dus al zo laagdrempelig mogelijk gemaakt om te melden. Initiatieven zoals de containeradoptanten zijn zeer verheugend, en zij denkt dat de prullenbakadoptanten een heel mooie toevoeging kunnen zijn. Het Afvalfonds Verpakkingen heeft de voorbereidingen niet goed gedaan bij de invoering van het statiegeld, maar is er wel verantwoordelijk voor. Het zou mooi zijn als het Afvalfonds Verpakkingen prullenbakadoptanten mogelijk maken. Dat zou inderdaad samen met de verschillende organisaties kunnen gebeuren, organisaties die nu betrokken zijn bij de mensen die door armoede gedwongen zijn om het open te breken. Het Afvalfonds zou gefaciliteerd kunnen worden in het schoonhouden van de locaties. Zij wacht de motie hierover af. In haar ogen zou armoedebeleid zich moeten richten op het stoppen van de armoede en het voorkomen ervan. Kwijtschelden doe je om te voorkomen dat mensen dieper in de ellende komen. Je komt niet uit de armoede doordat je de afvalstoffenheffing niet hoeft te betalen. Zoals de SP al zei, worden de normbedragen in Den Haag vastgesteld. Het is eigenlijk pijnlijk dat de gemeente nu geld overhoudt, want er zijn mensen in de stad die het goed kunnen gebruiken.

Hij antwoordt de PvdA-fractie dat het niet mogelijk is alle verhuisbewegingen in de gaten te houden, maar wel weet zij het als grote projecten worden opgeleverd. Er wordt dan extra containers bijgeplaatst. Het is de vraag of het huidige systeem voor het aanbieden van grof afval nog wel past bij de dichtbevolkte stad. Er wordt onderzoek naar gedaan. Er moet een discussie plaatsvinden over de vraag of het huidige systeem uiteindelijk houdbaar is. Het lid NOORDZIJ is het eens dat het goed is om die discussie te hebben. Wanneer zijn de uitkomsten van dat onderzoek te verwachten? Wethouder PELS antwoordt dat het niet kan bij de komende brief, maar wel bij de brief daarna. Nu is men nog bezig met de verkenning. D66 vroeg naar het reinigingsrecht. Het onderzoek is afgerond en nu wordt bekeken welke acties daarop ingezet moeten worden. Zij zal dat sneller delen met de raad, in de volgende brief. Wat uit dat onderzoek komt moet daarbij betrokken worden. Zij schrok ervan. Is het bestaande systeem niet te fraudegevoelig? Daarover moet nog verder gesproken worden. Zij antwoordt het lid Havelaar dat zij zich herinnert een hint te hebben gegeven, en niet zozeer een opdracht had gekregen met betrekking tot de toeristenbelasting. Er is nu een potje gevonden. Niet alle plastic verdwijnt uit het restafval, en deze middelen komen uit het statiegeld.

Op dit moment wordt daarvoor een plan gemaakt, waarbij de burgerinitiatieven meer bestendigd zullen worden. Het lid HAVELAAR is blij met deze opmerking van de wethouder. Het is een spannend potje. Moet er nog een motie komen? Wethouder PELS antwoordt dat het afgevoerd kan worden van de termijnagenda, maar toegevoegd kan daaraan worden dat zij met de raad zal delen op welke wijze dekking gevonden wordt voor burgerinitiatieven in de stad in de middelen vanuit het Afvalfonds Verpakkingen. De commissie kan dan nog aangeven of het voldoende is of niet. Zij vermoedt dat het zal duren tot de voorjaarsnota voordat het besproken kan worden. Op dit moment moet er in bepaalde gebieden meer opgeruimd worden. De schatting is dat het om 20% meerkosten gaat. Het betekent dat er soms andere dingen in het gedrang komen. Er worden tegen meerkosten extra teams ingezet. De meerkosten worden gemonitord om te controleren of het niet te ver buiten de begroting valt. Het heeft echter een effect op de eigen teams, die op die manier misschien niet meer aan alles toekomen. Ook dat wordt gemonitord. Zij hoort nog geen alarmbellen. Zij denkt dat het nog gedekt kan worden binnen de begroting vanuit de afvalstoffenheffing. De evenementenorganisatoren zijn sowieso verplicht hun eigen terrein op te ruimen. Er zijn drie uitzonderingen. Voor Koningsdag is het lastig om één evenementenorganisator aan te wijzen.

Pride doet de gemeente zelf, zoals ook het gebied rondom de Arena, waar je ook te maken hebt met meerdere grote organisaties. In principe

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 18-10-2023

is een evenementenorganisatie verantwoordelijk voor de locatie. Interessant is de vraag welke verantwoordelijkheid ondernemers hebben die geld verdienen aan een evenement, maar er geen verantwoordelijkheid voor dragen. Daarbij kan gedacht worden aan Pride en Koningsdag. Wat mag je verwachten van een café dat dicht bij de Prideroute ligt? Zeker langs de grachten ontstaat een bed van glas. Is het niet mogelijk afspraken te maken met de ondernemers? Misschien moet je meer verantwoordelijkheid verwachten van de ondernemers. Het lid VAN PIJPEN is het met dat laatste zeer eens. Zij vraagt hoe het zit met de verantwoordelijkheid van organisatoren voor het terrein rondom het evenemententerrein. Ook daar komt veel rotzooi op straat. Wethouder PELS antwoordt dat zij bij evenementenorganisatoren wil benadrukken duurzaam te werken. Je kunt niet één evenement voor de rotzooi rondom het evenemententerrein verantwoordelijk houden, en dus ook geen boetes uitdelen. Dit probleem zou onderdeel kunnen zijn van een aanpak voor evenementen. Zij ziet ook deze behoefte. Hoe kan je organisatoren voor een breder gebied dan het eigen terrein verantwoordelijk maken? Het lid KROM sluit zich aan bij de wethouder wat betreft de verantwoordelijkheid voor de ondernemers. Hoe zit het met de 25 m-regel? Wethouder PELS veronderstelt dat er juridisch nogal wat haken en ogen zullen zijn.

Het kan zijn dat bij een evenement de organisator geen vaste locatie heeft. Wanneer is dan wel of niet verantwoordelijk? Ook zij denkt na over mogelijkheden om de 25 m-regel bij het toekomstige plan betrekken. Het lid HAVELAAR is het eens met wat de wethouder zegt over de rol van het bedrijfsleven. Zijn suggestie is dat de gemeente het niet allemaal zelf gaat verzinnen. Bij Pride zijn twee clubs die subsidie willen. Je kunt ervoor zorgen dat beide organisatoren een plan moeten aanleveren over de omgang met zwerfafval. Dat kan meegenomen worden in de waardering van het bid. In hoeverre gebeurt dat al? Is de wethouder anders bereid het te onderzoeken? Wethouder PELS antwoordt dat zij dit zal betrekken bij het denken over de verantwoordelijkheid van ondernemers die op zo’n dag goed geld verdienen aan een publiek evenement. Zij denkt daarbij niet alleen aan de Pride, maar ook aan de veel complexere situaties rond de Arena of Koningsdag. Misschien kan een pilot gedaan worden voor het afgebakende gebied van de Pride. Zij antwoordt de D66-fractie dat het wat betreft duurzaamheid neerkomt op uitvoering. Dat is de insteek van dit college. In ‘Onze stad van morgen’ staan geen vergaande doelen, maar het gaat juist over de uitvoering, hoe de versnelling waargemaakt kan worden. De doelen zijn bekend, en nu is het tijd in te zetten op de uitvoering.