2023.10.04 Concept verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 04-10-2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 04-10-2023 van 09.00 tot 11.53 uur in de Willem Kraanzaal

Woensdag 18 oktober 2023 Plv voorzitter: het lid Van der Veen Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: N. Bakkali , K. van Klooster Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Emmerik (Partij voor de Dieren), Haijen (SP), Kabamba (Lijst Kabamba), Mangal (DENK), Perdok (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Smits (Volt), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA) Afwezige commissieleden: de leden Alberts (SP), Hakiki (DENK), De Jong (JA21), Molema (JA21), Nanninga (JA21), Yemane (GroenLinks) Overige aanwezigen: J. Brouwer

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen. • Hij zal vandaag het lid Nanninga vervangen als voorzitter van de commissie. • De volgende vergadering van deze commissie is op woensdagavond 18 oktober. Dan worden alleen de begroting en de legesverordening besproken. Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededeling. • ‘Together We Rise’ is een belangrijke organisatie. Het is belangrijk de dienstverlening ervan te behouden. ‘Together We Rise’ heeft een uniek aanbod en een groot bereik in de sociale basis. De organisatie ondersteunt vanuit ervaringsdeskundigheid slachtoffers van seksueel geweld op een laagdrempelige manier. Voor 2023 zijn afspraken gemaakt over de instandhouding van de stichting. De afdeling Onderwijs en het actiecentrum Veiligheid en Zorg hebben de middelen verstrekt. Voor 2024 en verder zijn de gesprekken nog gaande. In ieder geval is de intentie om eruit te komen voor een meerjarige subsidieverlening. Naar verwachting

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

zal voor het einde van 2023 een beslissing genomen wordt over de hoogte en de manier waarop gesubsidieerd wordt. Wethouder MOORMAN doet de volgende mededeling. • De basisschool Klein Amsterdam heeft besloten om nog dit jaar de deuren te sluiten. Voor de zomer is er een rapport van de onderwijsinspectie gekomen waarin de school als ‘zeer zwak’ werd beoordeeld. De school geeft aan dat het niet gaat lukken om op een redelijke termijn de kwaliteit te verbeteren, uitgaande van het team dat er zit. Er is goed contact met de school, en ook met het BBO die dit soort sluitingen coördineert, en zorgt dat alle kinderen een goede plek krijgen op een andere basisschool. Als er meer bekend wordt, zal zij de informatie delen met de commissie. Volgende week dinsdag is er een informatieavond voor de ouders, waarbij vertegenwoordigers van de gemeente aanwezig zullen zijn. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER heeft geen aanmeldingen gekregen voor agendapunt 3. Hij concludeert dat het punt gehamerd kan worden in de commissie en in de raad. Het lid Yemane heeft voorgesteld om de agendapunten 4 en 5 door te schuiven naar de vergadering van 1 november 2023. Hij concludeert dat de commissie hiermee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d.

13 september 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst Er worden geen verzoeken tot agendering gedaan. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

J. BROUWER spreekt in op persoonlijke titel over de Sloterweg en het AOV. Zijzelf maakt gebruik van het AOV en woont in Sloten, ten westen van de elektronische knip die daar is ingevoerd. Het RMC, de uitvoerder van het AOV, heeft zijn standplaats even verderop, aan de oostzijde van de knip. De meeste bestemmingen bevinden zich aan de oostkant, net zoals de toerit van de snelweg. Dit betekent dat de vervoerder flink moet omrijden om haar op te kunnen halen. Het AOV heeft al genoeg problemen om de rijtijden te halen en alle ritten goed uit te voeren. Daarom is het heel bijzonder dat het gewone OV een ontheffing heeft gekregen voor de knip, zodat men er gewoon langs kan rijden. Het AOV mag dat niet. Toen de Weesperstraat een tijdelijke knip kreeg, kreeg het AOV al snel een ontheffing. Zij ging ervan uit dat het AOV op de Sloterweg ook een ontheffing zou krijgen. Die is er echter nog steeds niet. Technisch gezien moet het mogelijk zijn. Zij vraagt haar, en alle andere Amsterdammers met een beperking die afhankelijk zijn van het AOV, hierin tegemoet te komen. Waar elke Amsterdammer met het gewone OV over de Sloterweg kan, zou dit ook moeten gelden voor het AOV. Het onderscheid dat nu ontstaat tussen regulier OV en AOV is in strijd met het VN-verdrag Handicap. Dat schrijft namelijk voor dat mensen met een beperking dezelfde rechten moete hebben als mensen zonder beperking. c.

Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid RUNDERKAMP merkt op dat in 2022 als gevolg van een valpartij 192 mensen zijn overleden in Amsterdam. Die cijfers baren zorgen en ze zijn niet te relateren aan vergrijzing of valpartijen in huis. De gemeente is verantwoordelijk voor het programma Valpreventie. Hij vraagt of de wethouder naar aanleiding van deze cijfers iets in deze aanpak gaat aanpassen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat valpreventie veel aandacht krijgt binnen GALA. Er zijn ook extra middelen voor. Er wordt gewerkt aan een nieuw plan van aanpak Age Friendly City, waarbinnen specifiek aandacht is voor buitenruimte en bebouwing, waarbij gedacht kan worden aan groen, toegankelijkheid van gebouwen, fiets- en looproutes. Ook wordt gesproken met Ruimte & Duurzaamheid voor een integrale aanpak. Het lid VAN PIJPEN vraagt of bij de verdere uitwerking onderscheid wordt gemaakt tussen vallen in de publieke ruimte en in privéruimte. Ook het onderhoud van de openbare ruimte is een aandachtspunt. Wethouder SCHOLTES is het daarmee eens. Daarom is er specifiek aandacht voor buitenruimte. Het lid WEHKAMP was bij een bezoek onder de indruk van het werk van Stichting SINA. Zij hoorde daar dat bij aanvraag van een stadspas je het inkomen van een jaar geleden moet opgeven. Daarom zijn mensen bang, na het toeslagenschandaal, om een foutief cijfer in te vullen.

Zij heeft uitleg gevraagd, want er zijn hardheidsclausules. Als iemand het jaar ervoor een goed inkomen had, en nu niet, wordt er bij de aanvraag van een stadspas rekening mee gehouden. Zij vraagt of dat verduidelijkt kan worden op de site. Zelf heeft zij het traject op de site voor de aanvraag van een stadspas doorgelopen, maar daar staat alleen dat gekeken wordt naar het inkomen van vorig jaar. Voor mensen die recent in armoede vervallen zijn, is het belangrijk te weten dat er een

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

hardheidsclausule bestaat. Dat moet dus genoemd worden. Zij vraagt de wethouder hiernaar te kijken. Wethouder MOORMAN gaat ervan uit dat de wijze waarop de stadspas toegewezen wordt, bekend is. Het volledige jaarinkomen van het jaar ervoor is daarbij maatgevend. De reden daarvoor is dat veel mensen in armoede een instabiel inkomen hebben dat maandelijks kan verschillen. Kijk je alleen naar de voorafgaande maand, dan krijg je geen goed inzicht in de situatie. Het wordt op deze manier ook voor mensen gemakkelijker, want ze hoeven niet elke maand informatie te verstrekken. De stadspas is bedoeld voor mensen die langduriger in armoede zitten, want die hebben vaak meer moeite om te participeren. Met de T-1-structuur zorg je ervoor dat je aan het begin, en vaak ambtshalve, kan toewijzen aan de mensen die de stadspas al hadden. Daarmee voorkom je dat mensen steeds allerlei nieuwe regelingen moeten aanvragen. Als mensen plotseling in ernstige armoede terechtkomen, is altijd maatwerk mogelijk, bijvoorbeeld bij de Voedselbank. Daar toetst men heel specifiek wat iemand op dat moment precies aan inkomen krijgt en wat precies aan uitgaven. Op basis daarvan wordt het toegekend. Daarnaast kan iemand die bij de Voedselbank loopt, ook aanspraak maken op alle andere armoedevoorzieningen. Bij acute armoede kan dus altijd een oplossing gevonden worden.

Het lid WEHKAMP las dat veel leraren op de basisschool Klein Amsterdam van buiten Amsterdam komen. Het is belangrijk dat die, nu de school sluit, behouden blijven voor de stad. Welke rol heeft de gemeente daarbij? Wethouder MOORMAN antwoordt dat de schoolbesturen zelf als eerste aan zet zijn. Er is de laatste jaren al heel wat ervaring opgedaan met scholen die samenvoegen, fuseren, soms zelfs bovenbestuurlijk. Er is iemand bij het BBO aangenomen die coördineert als er zoiets plaatsvindt. Allereerst moeten alle kinderen nu een goede plek krijgen. Achterstanden die zijn opgelopen in het leerproces moeten ingelopen worden. Het behoud van leraren voor de stad staat uiteraard heel hoog op het lijstje. Daarnaar zal door de schoolbesturen in kwestie gezamenlijk gekeken worden. Er zal ongetwijfeld een goed aanbod aan de leraren gedaan worden. Amsterdam heeft de leraren gelukkig veel te bieden. Het lid HAIJEN vroeg zich naar aanleiding van de inspraak af of het klopt dat RMC geen ontheffing heeft voor de knip Sloterweg. En als dat klopt, waarom dan? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de ontheffing voor het AOV inmiddels binnen is. Het AOV mag nu wel langs de knip. Het heeft inderdaad lang geduurd. BESPREEKPUNTEN 3.

Bekrachtigen van het besluit van het college tot het wijzigen van de Voorziening Brede Brugklas Bonus 2023-2027 van de Verordening op het lokaal onderwijsbeleid Amsterdam 2019 (VN2023-019809) Dit punt is gehamerd. Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling 6. Kennisnemen van de Bestuursrapportage 2022 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam (VN2023-019738) De VOORZITTER licht toe dat dit stuk is doorgeschoven bij de vorige vergadering. Het is geagendeerd op verzoek van het lid Van Pijpen van GroenLinks.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Het lid VAN PIJPEN vindt het eigenlijk wat vreemd dat bestuursrapportages ter kennisname worden voorgelegd aan de commissie. Ze zijn in de beleidscyclus vrij belangrijk, en het is ook belangrijk dat de raad zijn controlerende taak goed kan uitoefenen. Wat zij leest over mantelzorgondersteuning is business as usual. Men doet al een tijd hetzelfde, en het is de vraag of dat wel gerechtvaardigd is en logisch. Is het geen tijd om te kijken naar de mogelijkheden om het te versterken? Opvallend is de teruggang in de logeeropvang, want dat is een belangrijke vorm van mantelzorgondersteuning. Wat is de stand van zaken? Er wordt veel gezegd over ‘sluitende ketens’. Maar hoe werkt dat in de praktijk? Er is een relatie met veiligheid. In de afgelopen periode zijn er incidenten geweest die vrij ernstig waren. Er moet wat gebeuren. Zij vraagt een reflectie van de wethouder op de puinzooi die van de toegang tot de ggz is gemaakt. Naar verwachting zal het aantal mensen met dementie verder toenemen. Mensen met dementie kunnen gaan dwalen. Vooral als ze nog zelfstandig wonen, ontstaat ook op die manier problematiek. Uiteindelijk komt het bij de politie terecht. Zij vraagt of er wel voldoende kennis in de keten is en stelt voor om samen met de collega’s van Veiligheid een expertsessie over dit thema te organiseren. Als er belangstelling voor bestaat, hoort zij het graag.

Het klopt dat voorheen dementie ook niet onder de ambulante ondersteuning viel. Feit is dat er onvoldoende casemanagers zijn. Mensen kloppen dan bij de buurtteams aan. Zij vraagt hoe men daarmee omgaat. Indertijd heeft zij met het lid Runderkamp vragen gesteld over rolstoelen. Zij ziet daar weer een staaltje pingpongen in geval van aanbesteding. De gemeente is verantwoordelijk maar besteedt het uit. Cliënten zijn dan niet helemaal tevreden, komen daar niet terecht, en dan gaan we weer naar de gemeente. Die pingpongt het dan weer terug. Tussen al dat gepingpong zit degene die er last van heeft. Inmiddels zijn begrepen dat er contacten zijn en dat in de driehoek een bijeenkomst gepland staat met leveranciers, gemeente en gebruikers. Dat is heel goed, maar wat de gemeente doet om kwaliteitssturing te realiseren, zodat het gepingpong ophoudt. De alternatieve geschilbeslechting is natuurlijk mooi, maar het zorgt ook voor minder jurisprudentie. Het kan er ook voor zorgen dat assertiviteit beloond wordt. Zij vraagt hoe men bepaalt welke zaken zich lenen voor alternatieve geschilbeslechting. En hoe leer je zonder dat er jurisprudentie ontstaat? Het lid RUNDERKAMP brengt onder de aandacht dat het de Week van de toegankelijkheid is. Hij wil stilstaan bij de specifieke toegankelijkheid tot werken in een rolstoel. In de rapportage wordt geschermd met hoge klanttevredenheidscijfers.

In de behandeling van schriftelijke vragen wordt een positief beeld geschetst. Die cijfers komen echter niet overeen met de ervaringen van rolstoelgebruikers en Cliëntenbelang. Hij vraagt zich af hoe het komt dat er zo’n verschil is tussen de werkelijkheid op papier en die van mensen die daadwerkelijkheid in een rolstoel zitten. In de beantwoording van de schriftelijke vragen en in de rapportage wijst men op de oorlog in de Oekraïne en de coronacrisis als verklaring voor het gegeven dat een aantal reserveonderdelen nu niet op voorraad is zoals dat zou moeten. Zelfs hele generieke onderdelen zoals accu’s, een riem of een leuning zijn niet op voorraad. Alle daarvoor aangevoerde excuses falen. De oorlog bijvoorbeeld is in februari 2022 begonnen, dus die werkelijkheid bestaat ook al anderhalf jaar. Ook bij de gangbare onderdelen zie je dat veel gebruikers lang moeten wachten op reparatie. Hoe kan het dan dat de leveranciers zeggen dat ze de meer gangbare onderdelen wél op voorraad hebben? De wethouder verwijst in de beantwoording veel naar de contractonderhandelingen met de leveranciers. Hij vraagt er in de contractgesprekken bij de leveranciers op aan te dringen dat een lijst van misschien vijftig van de meest voorkomende onderdelen in ieder geval op voorraad gehouden wordt. De gemeenten kunnen samen een pool beginnen om zo de reparatietijd te verkorten.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

De leveranciers geven aan dat ze er alles aan gaan doen om het aantal leenrolstoelen, dat nu niet op orde is, weer aan te vullen. Hij vraagt wat die leveranciers precies gaan doen om dat voor elkaar te krijgen. Ook bij het reparatieproces is er een groot verschil tussen de leefwereld van de rolstoelgebruiker en de waarheid op papier. De reparatietijd van een rolstoel is misschien een dag, terwijl de doorlooptijd, dus de tijd tussen het moment van inleveren van de kapotte rolstoel en het moment dat de rolstoel weer terugkomt, soms wel veertig dagen bedraagt. Hoe zorg je ervoor dat die doorlooptijd zo kort mogelijk is? De leveranciers zeggen dat zij preventieve controles uitvoeren, maar dat wordt niet bevestigd door de rolstoelgebruikers die hij gesproken heeft. Sterker nog, de rolstoelgebruikers zeggen dat zij altijd zelf contact moeten opnemen met de leveranciers. Op de vraag of een oude accu vervangen moet worden krijgen ze te horen: ‘Doet hij het nog? Dan kun je verder gaan.’ Het lid WEHKAMP leest in de bestuursrapportage dat het aantal hulpvragen in verband met seksueel geweld explosief is gegroeid. Preventie is belangrijk. De Nationaal rapporteur Seksueel geweld tegen kinderen heeft voor de zomer een onderzoeksrapport gepubliceerd. Het blijkt dat daders die tot dit gedrag overgaan veelal te kampen hebben met psychische problemen. Ze hebben een grote behoefte aan hulp.

Die hulpverlening is dus van groot belang, evenals het vinden van die hulpverlening. De rapporteur bepleit een beter beleid voor jonge daders van misbruik, vooral als het gaat om preventie. Jonge daders moeten begeleid worden om seksueel gezond gedrag te ontwikkelen. Daarnaast beveelt de rapporteur aan om anonieme en laagdrempelige hulpverlening voor jongeren te organiseren die zich nu zorgen maken over mogelijk delict gedrag. Zij vraagt in welke mate Amsterdam voorziet in de preventie van seksueel geweld, en het ontwikkelen van gezond seksueel gedrag. Zou het aanbod kunnen worden versterkt? Zou het een idee zijn om de suggesties van de rapporteur op te nemen in het handboek ‘Samen sterker tegen huiselijk geweld en kindermishandeling’, of in de aanpak ‘Veiligheid voor elkaar’? Cliëntenbelang Amsterdam maakt zich zorgen over de overdracht naar de aanbesteding dagbesteding. Men adviseert de overdracht goed te monitoren en te kijken waar de gaten vallen. In zijn reactie verwijst de wethouder naar de motie over het overdrachtsprotocol. Werken de aanbieders nu al volgens het nieuwe protocol? Is het duidelijk waar de gaten vallen? Het lid HAIJEN vervangt het lid Alberts voor dit agendapunt. In de brief van Cliëntenbelang spreekt men de wens uit om te zoeken naar alternatieven voor het aanbesteden. Die wens is de SP uit het hart gegrepen.

Een voorbeeld van waar het niet goed ging met de aanbesteding, is De Kwekerij. Het bleek toen moeilijk voor de raad om bij te sturen. Hij vraagt hoe het gaat met de overdracht. Hebben alle Amsterdammers inmiddels een fijne plek gevonden in de dagbesteding? Hij ondersteunt de bijdrage van het lid Runderkamp over de hulpmiddelen. Het gaat inderdaad om het verschil tussen de goede rapportcijfers en de praktijk. Enkele raadsvergaderingen geleden kwam er nog een aantal raadsadressen van Amsterdammers die aan de bel trokken. Ze moesten lang wachten voor reparaties van hun hulpmiddel, het was moeilijk contact te krijgen als ze belden. Er is dus wel degelijk een verschil tussen het mooie rapportcijfer en de signalen uit de praktijk. Hij las dat er een verhuisconvenant is afgesloten, dus dat je je hulpmiddel mee kunt verhuizen naar een andere gemeente. Dat is erg goed; het zorgt voor minder rompslomp en het scheelt gemeenschapsgeld. Voorheen ging dat niet zo. Als je je meldde bij het indicatieadviesbureau moest je een nieuwe indicatie aanvragen. Klopt het dat dat nu niet meer nodig is? En is iedereen daarvan op de hoogte? De gemeente moet er samen met de leveranciers voor zorgen dat er voldoende leentoestellen zijn. De ervaring leert dat het al veel langer ingewikkeld is om een leenhulpmiddel te krijgen, overigens geldt dat bijna overal in Nederland.

Hij roept op om hierin samen met de leveranciers verbetering in aan te brengen. In de beantwoording van de schriftelijke vragen van het lid Van Pijpen en het lid Runderkamp wordt gezegd dat de rolstoelen geen eigendom zijn van de gemeente.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Hulpmiddelen worden meestal in bruikleen verstrekt. Juridisch is de gemeente dan wel degelijk eigenaar van dat hulpmiddel. Het komt voor dat een aanbieder van hulpmiddelen failliet gaat. Dan is de vraag relevant van wie de failliete inboedel is. De gemeente zou dan juridisch toch eigenaar zijn. Klopt dat? Hij roept verder op om te zorgen voor voldoende leentoestellen. Het lid PERDOK merkt op dat het de Week van de toegankelijkheid is. Zij vraagt of liften passen bij de gebruikers van hulpmiddelen. De drukknoppen van liften, bijvoorbeeld bij metrostations, zijn niet aangepast aan mensen met een handicap. Die moeten wel erg lange armen hebben om erbij te kunnen. Bij veel metrostations is er te weinig ruimte. Zij hoorde dat de wethouder morgen in gesprek gaat met Cliëntenbelang. Zij vertrouwt op de expertise van die organisatie, maar dit signaal moet bij dat gesprek betrokken worden. Er kan nog meer gedaan worden om de toegankelijkheid voor mensen met een hulpmiddel te verbeteren. Steeds vaker blijkt de praktijk en wat op papier staat, zoals in onderzoeksrapporten, niet overeen te komen. Het lid MANGAL vervangt zijn collega het lid Hakiki. Hij vestigt er de aandacht op dat in meerdere culturen in Amsterdam het gebruikelijk is om hulpbehoevende familieleden in huis te nemen. Of men trekt zelf in bij de hulpbehoevende familieleden.

In hoeverre worden die gevallen meegenomen als mantelzorger. En als dat niet gebeurt, hoe zouden deze mensen zich kunnen melden? Hij vraagt hoe de Week tegen eenzaamheid is bezocht. Waren de activiteiten effectief tegen eenzaamheid? En hoe staat het nu met de mensen die deelnamen aan die activiteiten? En met de mensen die er niet aan meededen? Ten slotte vraagt hij waarom de eenzaamheid het meest voorkomt in Zuidoost en Noord. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.37-09.42 uur. Wethouder SCHOLTES heeft uit de technische sessie goede input gekregen voor een verdere verbetering van deze rapportage. Hij antwoordt het lid Runderkamp dat ook hij heeft geconstateerd dat het soms wel erg lang duurt voor een oplossing wordt gevonden voor een niet-goed functionerende rolstoel. Het vervangen van onderdelen van elektrische rolstoelen of leenrolstoelen duurt vaak nog echt te lang. Dat blijkt ook uit de beantwoording van de schriftelijke vragen. Morgen is er het gesprek met de aanbieders en Cliëntenbelang. Hij had de indruk dat er al heel veel op voorraad ingekocht wordt en dat het met name bij de technische onderdelen spaak liep. Hij hoort het graag als er andere signalen zijn; die zal hij dan inbrengen in het gesprek met de aanbieders. Het is werkelijk van belang dat het verbetert.

Soms zijn er wat simpeler rolstoelen waar minder maatwerk nodig is, en daarbij gaat het goed, maar er kan nog veel beter bij de elektrische rolstoelen, de leenstoelen en de procedures. Het lid VAN PIJPEN vraagt wie de verantwoordelijkheid heeft. Morgen is het gesprek tussen de drie partijen, dus gebruikers, leveranciers en de gemeente. Zij vraagt of dat een structureel gesprek wordt. Dat zou zij in verband met de kwaliteitssturing een goed idee vinden. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er sowieso structureel gesprekken zijn, zowel met Cliëntenbelang als met de aanbieders. Hij vindt het een goede suggestie om die driehoeksgesprekken structureel te maken. Er is inderdaad een verhuisconvenant getekend. Het klopt dat er dan geen indicatie meer nodig is. Voor zover hij weet zijn de leveranciers eigenaars van de rolstoelen. De genoemde punten zullen meegenomen worden in het gesprek. Er worden met de aanbieders zeer intensieve gesprekken gevoerd over de rolstoelen. Hij zal de commissie op de hoogte houden van eventuele verbetertrajecten ten aanzien van de rolstoelen die uit die gesprekken voortkomen.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Het lid RUNDERKAMP vraagt met collega’s van andere grote steden gezamenlijk het gesprek te voeren met de leveranciers. Misschien is het op die manier wel mogelijk om de voorraden van specifieke maatwerkonderdelen op orde te houden. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij vrijdag met de Wmo-wethouders van de G4 bij elkaar zit. Dan kan hij dit bespreken, met de kanttekening dat niet alle grote steden dezelfde aanbieders hebben. De leveranciers van Amsterdam zijn wel landelijk actief, dus ze kunnen hun voorraden aanvullen van elders in het land als de vestiging in Amsterdam het niet op voorraad heeft. In die zin is er al sprake van een grotere inkoop dan alleen Amsterdam. Hij zal het punt bespreken met zijn collega’s in de G4. Mantelzorgondersteuning zal met de vergrijzing steeds belangrijker worden. Het klopt dat er van de logeeropvang nog steeds relatief weinig gebruik wordt gemaakt. Wel is er een nieuwe logeeropvang geopend. Met de aanbieders zal bekeken worden hoe de bekendheid van die logeeropvang verder verbeterd kan worden. Ook zal bekeken worden in hoeverre de logeeropvang goed aansluit bij de vraag van mensen. In het algemeen zal hij intensiever kijken hoe mantelzorg verder ondersteund kan worden in deze stad. Het lid VAN PIJPEN vraagt wanneer iets verwacht mag worden over de mantelzorgondersteuning.

Hoe kan de commissie daarbij betrokken zijn? Wethouder SCHOLTES zegt toe dat hij de commissie voor de volgende vergadering daarover zal informeren. De afgelopen zomer was er weer een aantal nare incidenten met personen van onbegrepen gedrag. De samenwerking tussen politie en ggz is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Er loopt al een verbetertraject. Het aantal wijk-GGD’ers wordt uitgebreid, zodat de politie sneller en makkelijker kan bouwen op hen. Het is een punt dat nog extra aandacht nodig heeft. Naar aanleiding van het incident aan de Robert Scottstraat wordt een extern onderzoek uitgevoerd om lessen te trekken, vooral wat betreft de informatievoorziening en de samenwerking. De GGD gaat ook zelf intern met leersessies aan de slag. Het onderwerp staat hoog op de agenda van het college. Mensen met dementie, met hun dwaalgedrag, komen nu ook in beeld bij politie en de wijk-GGD’ers. Daarbij wordt goed samengewerkt met de verpleeghuizen die crisisbedden leveren als dat nodig is. De samenwerking tussen politie en zorg is geïntensiveerd. Er wordt geprobeerd om de samenwerking nog verder te verbeteren. Overigens het is heel ingewikkeld om ernstige incidenten voor 100% te voorkomen. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat het tekort aan casemanagers bekend is. Hij heeft geen signalen gekregen dat mensen zonder casemanager zich melden bij de buurtteams.

Er is regelmatig overleg met de buurtteams en de oudere zorgorganisaties die casemanagers leveren. Hij hoort andere signalen graag. Ambulante individuele ondersteuning heeft overigens altijd opengestaan voor mensen met dementie. Hij herkent dus niet van het lid Van Pijpen daarover zei. Het lid VAN PIJPEN wijst erop dat het staat in de brief van Cliëntenbelang Amsterdam, in reactie op hun opmerkingen. Daar komt dit ook vandaan. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij er nog naar zal laten kijken. Hijzelf heeft geen signalen dat mensen met dementie zich nu richten tot de buurtteams. Hij zal binnenkort in gesprek gaan met Alzheimer Nederland. Er wordt gewerkt aan een AgeFriendly City in de wetenschap dat het aantal mensen met dementie zal toenemen in de stad. Bekeken wordt wat gedaan kan worden om als gemeente meer dementievriendelijk te worden. Het streven is een dementievriendelijke gemeente te worden. Hij vindt het een belangrijk punt. Hij zegt aan de fracties van SP en D66 toe dat er binnenkort een stand van zaken wordt gestuurd met betrekking tot de overdracht. Hij antwoordt de SP-fractie dat er gezocht wordt naar alternatieven voor instrumenten en aanbesteding. Het lid WEHKAMP vroeg naar het overdrachtsprotocol, en of dat gebruikt wordt.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Wethouder SCHOLTES antwoordt dat het overdrachtsprotocol geldt vanaf de volgende aanbesteding, voor zover die er komt. Het is wel de bedoeling dat de partijen al in de geest van het overdrachtsprotocol handelen. Hij zal daarop in de brief specifiek ingaan. In verband met de Week van de eenzaamheid raadt hij aan een bezoek af te leggen aan de Hoftuin, waar men de Telefoon van de Wind kan vinden, een initiatief dat ooit begonnen is in Japan. Het is een plek waar mensen kunnen stilstaan bij het verlies van een dierbare. Ze geven als het ware hun woorden mee aan de wind, via de telefoon, in de hoop dat die zullen aankomen bij hun geliefde. Hij weet niet hoe de Week van de eenzaamheid is bezocht, maar zijn indruk is dat de activiteiten goed zijn bezocht en dat er veel aandacht voor is geweest. Het lid MANGAL wil vooral weten of de activiteiten actief waren. Kunnen ze herhaald worden, of moet je iets anders bedenken? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de Week van de eenzaamheid bedoeld is om bewustwording te creëren, niet alleen bij mensen die zich eenzaam voelen, maar ook voor andere mensen die de band met medeburgers willen versterken. De effectiviteit wordt niet gemeten, maar het lijkt hem goed om ermee door te gaan. Hij zegt het lid Wehkamp toe dat hij nog nader wil kijken naar het onderzoeksrapport. Hij komt er later schriftelijk op terug.

Hij antwoordt het lid Perdok dat de liften bij de metrostations van het OV-bedrijf zijn. Hij zal het bespreken met de collega’s die erover gaan. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat hij met de alternatieve geschilbeslechting niet bang is dat de jurisprudentie zal verdwijnen, want het reguliere proces blijft bestaan. Er wordt naar het gehele proces gekeken. Als er iets niet goed is gegaan in de procedure, komt er ruimte voor de alternatieve geschilbeslechting. En wat betreft de assertiviteit, is het in principe de jurist die kiest voor de alternatieve geschilbeslechting. Alle bezwaarzaken zijn geschikt voor die werkwijze, onder voorwaarde dat de betreffende Amsterdammer vrijwillig wil meewerken. Wat betreft leren en verbeteren verschilt de werkwijze niet van het reguliere proces. Alles wordt geregistreerd en bijgehouden. Het lid MANGAL vraagt iets te zeggen over cultuursensitiviteit en mantelzorgers, en waarom de eenzaamheid het grootste is in Noord en Zuidoost. Dat wordt niet onderbouwd. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij dat laatste niet weet. Veel van dat soort cijfers onderbouwen in ieder geval de noodzaak van ongelijk investeren voor gelijke kansen. Ten aanzien van de mantelzorgers is het streven zo cultuursensitief mogelijk te zijn. Dat geldt voor het gehele aanbod. Het heeft specifiek de aandacht.

Het lid MANGAL wijst erop dat heel veel mantelzorgers zich er niet van bewust zijn mantelzorger te zijn. Bij hun cultuur hoort het zorgen voor familieleden die hulpbehoevend zijn. Hij vraagt hoe die mensen in beeld komen als mantelzorger. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat daarvoor de kennis van de buurtteams belangrijk is. Daar moet men mensen naar het juiste hulpaanbod verwijzen. Toch zal hij nog verder kijken naar wat nodig is in het aanbod voor mantelzorg. Het aanbod blijkt niet helemaal aan te sluiten bij de vraag. Hij zal dit punt daarbij meenemen. Tweede termijn Het lid RUNDERKAMP leest in de beantwoording van de schriftelijke vragen dat de gemeente niet bijhoudt hoe vaak rolstoelen kapotgaan. Naar wat hij hoort, gebeurt dat vaak. De gemeente zegt dat dat beeld niet wordt herkend. Het zou daarom goed zijn als de gemeente in ieder geval een registratie krijgt van hoe vaak welke rolstoelen kapotgaan. Dat kan dan meegenomen in de contractgesprekken met de leveranciers.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Het gesprek voor morgen stond al langer gepland. Hij vond de suggestie van het lid Van Pijpen goed om het tot een periodiek overleg te maken tussen gemeente, leveranciers en rolstoelgebruikers. Het zou goed zijn als dieper ingegaan wordt op een procesreconstructie. Wat gebeurt er als een nieuwe rolstoel wordt aangevraagd, of wanneer een rolstoel kapot is? En hoe zorg je ervoor dat de doorlooptijd van de reparatie zover mogelijk omlaag wordt gebracht? Die dingen zouden samen besproken moeten worden. Hij vraagt het punt te agenderen voor de raadsvergadering. Wethouder SCHOLTES neemt de oproep om actiever het gesprek aan te gaan ter harte. De procesreconstructie hoort daar zeker bij. Hij zal bij de leveranciers de benodigde cijfers opvragen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het wordt voor een middellange behandeling geagendeerd voor de raad. Publieke gezondheid en Preventie 7. Raadsinformatiebrief publicatie van het vaccinatiegradenrapport en jaarverslag voor het Rijkvaccinatieprogramma (RVP) Nederland 2022 van het RIVM (VN2023019740) De VOORZITTER licht toe dat het punt op de TKN-lijst stond van de vorige vergadering. Het is geagendeerd op verzoek van de leden Van Pijpen en Staartjes. Het lid VAN PIJPEN vindt de cijfers zorgwekkend.

De daling van de vaccinatiegraad zet door en er zijn grote risico’s op het uitbreken van ziektes, waarbij juist in kwetsbare wijken slachtoffers zouden vallen. De oorzaken van de verslechterde vaccinatiegraad zijn divers, maar zeker is dat desinformatie, wantrouwen en angst een rol spelen. De rol die sommige partijen en organisaties spelen in het voeden van desinformatie, en de ondermijnende activiteiten op dit gebied zijn zeer kwalijk. De drie actielijnen lijken prima. Zij vraagt of er voldoende dwars- en kritische meedenkers zijn op deze aanpak. Is er ruimte voor een plan voor meer grootschaligheid in campagnes? Wordt daarbij samengewerkt? Wat gebeurt er landelijk vanuit VWS? Het lid STAARTJES vindt de grote schrik van de wethouder naar aanleiding van de dalende vaccinatiegraad terecht. De lage vaccinatiegraad betekent een bedreiging voor de gezondheid van alle Amsterdammers. Maar die dalende vaccinatiegraad speelt sinds 2015, dus dit kan niet als een verrassing komen. Zijn voorgangers in zijn fractie hebben in deze commissie veelvuldig gehamerd op het belang van het waarborgen van de publieke gezondheid in dit kader. Dat is een verantwoordelijkheid van de gemeente. Eerdere colleges hebben meerdere malen toegezegd dat ze de oorzaak van de dalende vaccinatiegraad gingen onderzoeken en het probleem zouden aanpakken, ook naar aanleiding van een toentertijd aangenomen motie.

Die tijd van onderzoeken is nu wel voorbij. Het is tijd om al het mogelijke te doen. Zijn fractie had dan ook een stevige brief verwacht van het college, zeker na de reactie in de media. In die brief had hij ambitie en plannen verwacht, mochten de huidige plannen tekortschieten, maar deze ontbreken. Zijn fractie steunt de ambitie om de problematiek onder de aandacht te brengen bij het Rijk. Amsterdam blijft echter al geruime tijd achter bij de rest van het land, ook al is er sprake van een inhaalslag. Amsterdam doet het beter dan Rotterdam en Den Haag, maar die doen het dan ook nog veel slechter. Utrecht doet het aanzienlijk beter. Het gaat om een landelijke opgave, maar de lokale inzet kan het verschil maken. Om die reden blijft zijn fractie hameren op een stevige aanpak. In de brief van de wethouder staat de oproep dat iedereen met ideeën die kan melden bij de GGD, wat sympathiek is, maar ook het beeld oproept van ideeënarmoede. Is het na al die onderzoeken niet al lang duidelijk wat er gedaan moet worden? En zo nee, waarom dan

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

niet? Er wordt meer verwacht van het college. Al in 2018 zegde het toenmalige college toe, naar aanleiding van schriftelijke vragen van de VVD, dat het college bereid was om de grenzen van het mogelijke op te zoeken als de vaccinatiegraad daartoe aanleiding zou geven. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat de VVD vindt dat er aanvullend moet gebeuren, als alles inderdaad al lang bekend is. Het lid STAARTJES antwoordt dat hij niet wilde zeggen dat álles al lang bekend was. Het lid VAN PIJPEN hoort het lid Staartjes zeggen dat het onnodig is dat mensen met ideeën zich kunnen melden bij de GGD. Het lid STAARTJES antwoordt dat hij het ook een sympathiek voorstel vindt. Hij maakt zich wel zorgen over een mogelijke ideeënarmoede bij het college. Het lid VAN PIJPEN vindt het raar het college te verdenken van ideeënarmoede als de wethouder andere mensen vraagt ideeën aan te leveren. Is dat niet een open houding die je van het college zou moeten waarderen? Het lid STAARTJES vervolgt zijn betoog met de vraag aan de wethouder of het huidige college nog steeds staat achter de toentertijd gedane toezegging, dus om de grenzen van het mogelijke op te zoeken op het moment dat de vaccinatiegraad daartoe aanleiding geeft. Verder vraagt hij of het college het met hem eens is dat er nu echt sprake is van code rood.

Is het college bereid om naast de inzet op extra voorlichting, ook met prikbussen die wijken in te gaan waar de opkomst het laagst is? Zo ja, wanneer begint men daarmee? Zo nee, waarom dan niet? Is de wethouder bereid om daar waar mogelijk extra stappen te zetten als het gaat om de registratie van de vaccinatiegraad bij de kinderdagverblijven? Is de wethouder dus bereid al het mogelijk te doen om dit aan te pakken? Het lid WEHKAMP is benieuwd naar de eigen inbreng van de VVD. Zij hoort voornamelijk vragen in plaats van eigen ideeën. Het lid STAARTJES antwoordt dat hij wel degelijk met ideeën kwam, zoals de prikbus en de plannen. Het lid WEHKAMP vraagt welke extra ideeën de VVD heeft. De prikbus bestaat al, was al een eerder idee van het college dat nu uitgevoerd wordt. Het lid STAARTJES antwoordt dat het voor zijn fractie het belangrijkste is dat de vaccinatiegraad goed geregistreerd wordt bij kinderdagverblijven. Nieuwe ideeën zijn natuurlijk welkom. Er zijn ook al heel veel goede ideeën ingebracht, en nu is het een kwestie van doen. De raad kan het nog hebben over de kosten en de praktische problemen. Het lid WEHKAMP vraagt wat met die registratie bij kinderdagverblijven moet worden gedaan. Zij vermoedt dat je daarbij te maken krijgt met landelijke restricties. Het lid STAARTJES antwoordt dat het geen nieuw idee is.

Er zijn al heel veel oplossingen; het is nu een kwestie van doen. Je moet ervoor zorgen dat de nu nog vrijwillige registratie bij kinderdagverblijven zo probleemloos mogelijk verloopt. Er ligt daarbij ook een taak voor het Rijk, maar op dit moment kijkt hij vooral naar het college. Welke stappen kan dat zetten om ervoor te zorgen dat de registratie goed verloopt? Amsterdammers krijgen op die manier een beeld van de veiligheid bij de kinderdagverblijven.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Het lid RUNDERKAMP wijst erop dat de vaccinatiegraden in Amsterdam opnieuw gedaald zijn, met enorme verschillen tussen de vaccinatiegraden van de verschillende stadsdelen. In sommige is de vaccinatiegraad zo laag dat een uitbraak van ziektes dreigt. Ziektes waarvan men dacht dat ze al lang waren uitgestorven. Het ligt niet aan de inzet van de wethouder, want die neemt de problematiek uiterst serieus. Hij onderschrijft de actielijnen die de wethouder in zijn brief heeft aangekondigd. Hij vond diens reactie in de media naar aanleiding van de nieuwste vaccinatiecijfers goed. Uit gesprekken met jonge ouders bleek hem dat de communicatie vanuit de GGD inzake het rijksvaccinatieprogramma niet altijd even eenduidig is. Zo werd een moeder meerdere keren gebeld om haar kind te laten vaccineren, terwijl dat al gebeurd was. In een ander geval werd de ouder niet gebeld voor de vervolgvaccinatie, terwijl het kind daarvoor wel de leeftijd had. Hij vraagt of de basisregistratie vanuit de GGD wel op orde is. De dalende vaccinatiegraden zijn een landelijk probleem en hebben alles te maken met vertrouwen. Sinds de coronacrisis hebben ze een enorme knauw gekregen. Er moet iets worden gedaan aan het dalende vertrouwen in de samenleving. Uit onderzoek blijkt dat huisartsen worden gezien als de meest vertrouwde beroepsgroep.

Kunnen die dan niet een meer centrale rol krijgen in deze rijksvaccinatiecampagne? Het lid WIJMENGA vindt de dalende vaccinatiegraden zorgelijk. De twijfel om te vaccineren is vaak niet gebaseerd op kennis, maar op een gecreëerde angst. Als je gaat googelen, kom je van alles tegen. Je moet dus duidelijk maken dat een prik niet leidt tot autisme, maar dat je misschien wel even wat ziek kan worden. Niemand kent de gevolgen nog van de ziekte waartegen gevaccineerd wordt. Daarom moet duidelijk gemaakt worden hoe buitenproportioneel die anti-vaccinatieverhalen zijn. Samen met PvdA en D66 heeft haar partij landelijk in een motie gevraagd of het mogelijk is apothekers meer te betrekken in het vaccinatieproces. Dat zou kunnen door het geven van voorlichting, of het zelf toedienen van vaccinaties. Is dat een mogelijkheid in Amsterdam? Zij is benieuwd hoe omgegaan moet worden met gevallen waarin de kinderen zelf wel gevaccineerd willen worden, maar de ouders niet. Zij kent mensen die op hun achttiende naar het ziekenhuis gingen voor de vaccinaties, waar ze opliepen tegen een aantal problemen. Ondanks een herhaald verzoek om geen brief naar hun huis te sturen, kregen ze die uiteindelijk toch wel, met ruzie tot gevolg. Hoe groot is die groep? En wat kan ermee gedaan worden? Hoe meer kinderen nu niet gevaccineerd worden, hoe meer kinderen vaccinatie later misschien alsnog willen.

Daarmee zou nu al rekening gehouden kunnen worden. Zij vraagt tot actie over te gaan. Wat denkt de wethouder daarvan? Het lid WEHKAMP heeft zelf meegemaakt hoeveel de GGD extra doet om het vertrouwen te geven aan de ouders en andere bewoners over vaccinatie. Ook zag zij hoeveel angst er is in de samenleving voor vaccineren en hoeveel onjuiste informatie er rondgaat. Meer actie is inderdaad nodig, want mensen komen niet meer automatisch naar de vaccinatielocaties. Zij steunt de aanpak van de wethouder om via vertrouwenspersonen, zoals sleutelfiguren in de buurt, informatie over vaccineren over te brengen. Wantrouwen is een van de belangrijkste redenen voor de terugloop van de vaccinatiegraad. Amsterdam doet het relatief goed. Zij vraagt welke voorbeelden van andere grote steden Amsterdam kan gebruiken. Wat kan geleerd worden? Verder vraagt zij welke rol de voorschoolse educatie en de kinderopvang spelen. Het zou een optie kunnen zijn om daar voorlichting te komen geven. Zij is blij te lezen dat de campagne voor de inhaal-HPV-prik door het Rijk in een lichtere vorm is verlengd. Er wordt gekeken naar de leefstijl van jongeren. Zo wordt er met de openingstijden rekening gehouden. Ook kunnen jongeren zonder afspraak naar binnen lopen. Zij vraagt te onderzoeken of ook ’s avonds rond uitgaansgebieden actief voorlichting kan worden gegeven.

En als het veilig is, om de vaccinatiebussen voor HPV in uitgaansgebieden te plaatsen. Het gaat om de groep jongeren van 19-26 jaar, die daar vaak te vinden zijn.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Zij steunt ook het plan van de PvdA om huisartsen en apothekers een centrale rol te geven. Overigens feliciteert zij de wethouder met de sterke daling van het aantal HIVbesmettingen in Amsterdam. PrEP blijkt dus inderdaad effect te hebben. Het is goed te zien dat er in Amsterdam bijna geen HIV-besmettingen meer plaats kunnen vinden. Het lid MANGAL merkt op dat dit probleem sinds corona is gaan spelen, maar dat neemt niet weg dat de lijn al daarvoor is ingezet. Door corona is het wantrouwen verder versterkt. Hij vraagt wat het college heeft gedaan. Wat is met alle ideeën gebeurd? De jeugd zit op social media en ook hij probeert dat wat te volgen. De gemeente vindt hij daar maar weinig terug, en al helemaal niet als het over vaccinaties gaat. Mensen kunnen zich nu met ideeën melden bij de GGD, maar waar dan concreet? Hij oppert het idee van meer ‘in your face’-campagnes, zoals ook bij roken gebeurt. Meer inzet van ervaringsdeskundigen die ziek zijn geworden en niet gevaccineerd zijn. De HPV-vaccinaties zijn niet meer gratis. Denkt het college dat dit bevorderend is om de vaccinatiegraad te verhogen? En hoeveel gaat een vaccinatie kosten? En als er prikbussen de jongeren op gaan zoeken, moeten ze dan ook betalen? Het lid KABAMBA sluit zich aan bij vorige sprekers wat betreft de zorgwekkendheid van de signalen.

Het is goed dat het college erkent dat niet alleen gebiedsgerichte, maar ook doelgroepgerichte campagnes nodig zijn. Zij vraagt hoe dat etnisch-specifiek gedaan wordt. Hoe worden alle groepen meegenomen, zodat ze effectief bereikt kunnen worden op een manier die eerder voor hen heeft gewerkt? Zij denkt bijvoorbeeld aan een vertaalservice die opgericht is door iemand die hier ooit kwam als vluchteling. Het gaat dan niet alleen om uitleg voor mensen die de Nederlandse taal niet spreken, maar ook om mensen voor wie de informatie over de vaccinatie moeilijk te vinden is. Ook moet informatie gegeven worden over de kosten. Veel jongeren boven de achttien wonen nog thuis. Daar wordt dan hard gewerkt aan de rekeningen, waarbij alle extra kosten meetellen. Zij vraagt hoe op social media ook jongeren onder de achttien jaar bereikt kunnen worden, zodat ze wellicht bepaalde vaccinaties die ze gemist hebben nog voor hun achttiende kunnen krijgen. Daarmee worden kosten vermeden. Zij vraagt om bij de stadsdelen waar de daling het sterkste is, ook te kijken naar de multiproblematiek. Er zijn mensen die niet alleen wantrouwend zijn vanwege filmpjes, maar ook door de wijze waarop ze behandeld zijn. Zij denkt aan slachtoffers van de toeslagenaffaire. Wethouder SCHOLTES was inderdaad geschrokken hoever de vaccinatiegraad gedaald was ten opzichte van de normen van de WHO.

Vorig jaar zat Amsterdam daar al onder, maar nu gaat het richting 82%, terwijl het 90% moet zijn. Verrast was hij niet, want het is al vaker in deze commissie over dat onderwerp gegaan. Eerder heeft hij al aangekondigd dat samen met de GGD zou worden gekeken naar een intensivering van de campagne, gebaseerd op lessen die geleerd zijn uit het verleden. Dat staat ook in de brief. Het lijkt hem een stevige intensivering. Vandaag is er een grootschalige campagne begonnen met vaccinaties in sporthallen. Ook kunnen mensen op de 22 OKT’s terecht voor al hun vragen, en ook om geprikt te worden. Er wordt veel meer tijd genomen voor een-op-een voorlichting aan de ouders. Daarnaast gaat men wijk- en doelgroepgericht naar de mensen toe, in samenwerking met de sleutelfiguren en informele organisaties, huisartsen en apothekers. Dit is geen Amsterdams, maar een landelijk probleem van volksgezondheid. Een belangrijke oorzaak is het vaccinatiewantrouwen. Dat wegnemen is iets van de lange adem; het is een taai probleem dat met vele factoren te maken heeft. Er wordt voortgebouwd van de lessen die geleerd zijn uit het verleden. De ervaring bij corona leerde dat niet alleen de grootschalige campagnes werkten, maar dat het ook belangrijk is naar mensen toe te gaan en de tijd te nemen om vragen te beantwoorden.

Je moet ook richting specifieke doelgroepen gaan en nagaan wat de onderliggende factoren zijn. Er is geld gereserveerd voor nadere acties. De oproep aan andere partners, ervaringsdeskundigen en andere mensen blijft om met goede ideeën te komen. Die kunnen doorgegeven worden aan hem, of de GGD via het algemene nummer.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Hij antwoordt het lid Mangal dat het zaak is de ouders te bereiken. De GGD zit wel degelijk op social media, maar richt zich daarbij juist op de ouders, bij wie de vragen leven. Het is wel waar dat de gemeente wat betreft de aanwezigheid op de onlineleefwereld nog grote stappen te zetten heeft. Dat is dan ook een belangrijk aandachtspunt. De overheid kan het vaccinatiewantrouwen, en de manier waarop je mensen bereikt, echt niet alleen oplossen. Daarvoor zijn ook de huisartsen, de apothekers, de sleutelfiguren en de informele organisaties etc. nodig. Met deze extra inzet moet dat een extra impuls gegeven worden. Hij antwoordt het lid Mangal dat de campagne voor het gratis vaccineren nog is verlengd, tot medio 2024. In Noord is nog een nieuwe locatie geopend voor HPVvaccinatie. De wachtlijsten voor Amsterdam zijn daarmee verdwenen. Hij antwoordt de D66-fractie dat er na overleg met universiteiten en hogescholen bewust voor gekozen is om geen voorlichting te geven ’s avonds in uitgaansgebieden, of om daar een vaccinatiebus te plaatsen. Er wordt in die avonduren vaak alcohol gedronken en mensen moeten weloverwogen ervoor kiezen om zich wel of niet te laten vaccineren. Hij antwoordt het lid Runderkamp dat naar zijn idee de basis bij de GGD op orde is. Er kan weleens wat misgaan. Als dat zo is, hoort hij het graag opdat hij kan bijsturen.

De GGD nodigt zelf kinderen uit voor vaccinaties, in meerdere talen en ook met beeldmateriaal. Belangrijk is het ‘informed consent’. Sinds 2022 moeten ouders actief toestemming geven voor uitwisseling van persoonlijke vaccinatiegegevens tussen jeugdgezondheidszorg en het RIVM. Geven ouders geen toestemming, maar wordt er wel een vaccinatie gehaald, dan kan het zijn dat de ouders bij een volgende ronde nog weer een oproepkaart van het RIVM ontvangen. Dat kan inderdaad voor verwarring zorgen. De gemeente spant zich samen met de partners in om gegevensuitwisseling met het RIVM zonder actieve toestemming van de ouders weer mogelijk te maken. Daarbij kunnen ouders uiteraard bezwaar maken. Er ligt een wetsvoorstel in dat verband dat nog goedgekeurd moet worden door Eerste Kamer en Tweede Kamer. De huisartsen zijn zeker een belangrijke partner bij de vaccinatiecampagne. De GGD gaat met hen en de apothekers in gesprek over wat ze mogelijk extra zouden kunnen betekenen. Daarbij moet vooral gedacht worden aan voorlichting, want de uitvoering is aan de GGD. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat vandaag de nieuwe grootschalige najaarscampagne is begonnen. Mensen kunnen dus weer terecht in de sporthallen. Daarmee ontstaat een goed samenstel van grootschalige campagnes en kleinschalige, doelgroepgerichte acties in de wijken, en alle mogelijkheden bij de 22 OKT’s.

Ook wordt nog gekeken naar voorlichting in buurthuizen of kinderdagverblijven. Het lid VAN PIJPEN bedoelde met ‘campagne’ niet de prikcampagne. Zij doelde op een communicatiecampagne. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat bij de prikcampagne inderdaad een grootschalige communicatiecampagne hoort. Er is verder een gesprek met het ministerie om te bezien wat landelijk nog meer kan gebeuren. Hij vindt het nu behoorlijk stil bij de staatssecretaris als het gaat om vaccineren. Hij antwoordt het lid Wijmenga dat kinderen vanaf zestien jaar zonder toestemming van de ouders hun prik kunnen halen. Ze mogen zelf kiezen. Er wordt hun op die leeftijd actief gevraagd of ze gevaccineerd willen worden. Het lid WIJMENGA vraagt hoe dat dan wordt gecommuniceerd. Als je thuis een brief krijgt, kom je onder druk te staan van wat je ouders willen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat ze inderdaad een brief krijgen. Zijn eigen ervaring is dat kinderen van zestien steeds minder naar hun ouders luisteren. Hij zal kijken of aanvullende acties nog kunnen helpen. De GGD richt zich in de social media vooral op ouders, maar natuurlijk zijn er ook acties gericht op jongeren.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Hij antwoordt het lid Wehkamp dat het inderdaad fijn is dat Amsterdam het beter doet dan Rotterdam of Den Haag. Utrecht doet het nog beter. Hij weet niet wat de oorzaak hiervan is. In december gaat hij met de andere grote steden om tafel om te kijken welke lessen van elkaar geleerd kunnen worden. Hij verwijst de leden Kabamba en Mangal naar brieven van het college en gesprekken die hierover in het verleden zijn gevoerd. Er is veel gedaan en er wordt nu voortgebouwd op wat geleerd is. Hij erkent dat op het gebied van de online-leefwereld voor de gemeente stappen gezet moeten worden. De GGD is op social media zeker actief richting ouders en jongeren. Verder heeft de gemeente echt alle partners nodig. Dus ook mensen uit de doelgroepen zelf, uit de informele organisaties en de sleutelfiguren. Dat staat centraal in deze aanpak. Er wordt in verschillende talen gecommuniceerd. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in de blokkades die maken dat mensen zich niet willen laten vaccineren. Het lid KABAMBA vraagt hoe men specifiek inzet op de groep mensen die wantrouwig geworden zijn door de dingen die ze hebben meegemaakt, met name met de Belastingdienst. Het gaat daarbij dus om mensen die een goede reden hebben om wantrouwig te zijn. Hoe probeert men dat wantrouwen weg te nemen? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat wantrouwen naar de overheid vele oorzaken kan hebben.

De toeslagenaffaire kan zeker een van de oorzaken zijn. Geprobeerd wordt doelgroepgericht te communiceren en de zorgen heel serieus te nemen. Je moet maatwerk leveren. Tweede termijn Het lid STAARTJES vraagt of de wethouder het met hem eens is dat er sprake is van code rood. Of moet het percentage daarvoor nog verder dalen? Verder vraagt hij of de wethouder, los van de beschikbare kennis, het idee heeft dat de gemeente met de huidige inzet de grens van het mogelijke al opgezocht heeft. Zo nee, wat zijn dan de belangrijkste beperkingen? Het percentage van Utrecht ligt gemiddeld rond de 90%. Is dat percentage ook voor Amsterdam haalbaar? Als dat niet zo is, waarom dan niet? Het lid MANGAL mist een vertrouwenscampagne van de gemeente. Iedere keer blijkt het gemis aan vertrouwen bij de vaccinatiecampagne een cruciale rol te spelen. Je moet dus een campagne hebben gericht op vertrouwen. Om dat vertrouwen te laten ontstaan, is de vraag belangrijk hoe het staat met de diversiteit bij de GGD. Lopen daar genoeg mensen rond waarin de doelgroepen zich kunnen herkennen? Landelijk krijgen mensen te horen dat je na vaccinatie niet ziek wordt. Maar dat is natuurlijk niet zo, je kunt na een vaccinatie wel wat ziek worden. Het verhaal wordt dus niet duidelijk gebracht. Met een vaccinatie maakt men het lichaam klaar voor de echte aanval van virussen.

Er is volgens de wethouder een nieuwe campagne gestart die gratis is. Maar in de brief staat dat vanaf 2024 geen gratis eerste vaccinatie meer wordt aangeboden. Alleen de herhalingsvaccinatie is nog gratis. De vraag blijft dus staat wat de kosten zijn. Is het wel handig om deze mensen te laten betalen voor hun vaccinatie? Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe men met dwarsdenkers werkt. De GGD leert van eerdere ervaringen, wat goed is, maar dat blijft dus toch wat binnen het eigen systeem. Zij vindt het heel goed dat de wethouder oproept met ideeën te komen. Niet goed vindt zij het advies om het algemene nummer van de GGD te bellen. Kan dat niet concreter? Is het een idee om een ideeënmarathon te organiseren? Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Mangal dat hij niet gelooft in een algemene brede vertrouwenscampagne. Het vertrouwen van mensen in de overheid heeft met veel dingen te maken. Meer gelooft hij in de persoonsgerichte een-op-eenbenadering die nu deels ingezet wordt.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

Het lid MANGAL denkt dat het nogal wat tijd gaat kosten om het vertrouwen terug te winnen, als je 900.000 inwoners een-op-een gaat benaderen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij niet de illusie heeft dat hij in deze termijn het vertrouwen van alle Amsterdammers in de politiek naar 100% kan krijgen. In het bijzonder denkt hij aan de een-op-een-informatievoorziening bij de moeilijk bereikbare groepen. Dat blijkt te werken en daarom wordt dat geïntensiveerd. Het personeel bij de jeugdgezondheidszorg is in ieder geval divers. Er wordt daarbij ook gewerkt met sleutelfiguren uit de verschillende gemeenschappen om de herkenbaarheid voor deze mensen te vergroten. Hij heeft niet het beeld dat er onjuiste informatie wordt verstrekt. In de voorlichting staat dat je een beetje ziek kan worden van vaccinatie. Hij antwoordt het lid Staartjes dat hij zich kapot geschrokken is van de vaccinatiegraad. Dat komt neer op code rood. De 90% van Utrecht is ambitieus, maar het is wel de norm die gehaald moet worden. Hij weet niet of de grens van het mogelijke bereikt wordt. Dit is wat op dit moment is bedacht aan acties. Misschien is er meer mogelijk, en daarom roept hij op om met goede nieuwe ideeën te komen. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat bij de GGD een speciale mailbox zal worden geopend voor ideeën. De dwarsdenkersmarathon lijkt hem een goed idee waarnaar hij naar zal kijken.

Morgen komt er een debat in De Balie over vaccinatiewantrouwen. Het lid MANGAL vraagt te antwoorden op zijn vraag over het afschaffen van de gratis eerste vaccinatie vanaf 2024. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat mensen nog tot eind dit jaar een gratis eerste prik kunnen halen. Er moet een bepaalde periode zitten tussen eerste en tweede prik. Als ze voor het eind van het jaar de eerste prik halen, krijgen ze de tweede prik in 2024 ook nog gratis. Die gratis tweede prik loopt door tot medio 2024. Het zou inderdaad fijn zijn als alle prikken altijd gratis zijn, maar dat is nu niet zo. Onder de achttien blijft de HPV-prik gratis. Hij zal nog terugkomen op de kosten van een prik. Het lid EMMERIK vestigt de aandacht op het belang van een soepel verloop van de vaccinaties. Hijzelf moest met zijn dochter een paar keer anderhalf uur wachten. Daarbij zag hij mensen afhaken. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende besproken is. Het wordt geagendeerd voor een middellange behandeling in de raad. Hij schorst de vergadering van 10.52-11.03 uur. 8. Regiobeeld en Raamwerk: van zorg(en) naar gezondheid (ihkv GALA/IZA) (VN2023-019739) De VOORZITTER licht toe dat het punt op de TKN-lijst stond van de vorige vergadering. Het is geagendeerd op verzoek van de leden Van Pijpen, Staartjes en Runderkamp. Het lid VAN PIJPEN gaat in op de betekenis van ‘gezondheid’.

Vroeger was dat de afwezigheid van ziekte, maar dat volstaat tegenwoordig niet meer. Ook met een ziekte kan je soms prima leven, met de nodige aanpassingen. Het is in een vergrijzende samenleving ook irreëel te veronderstellen dat iemand die ook maar één kwaal heeft, ongezond is. Daarom is het concept van positieve gezondheid ontwikkeld. Dat is in de nota Gezondheidsbeleid die in 2021 is vastgesteld als leidend principe opgenomen. Er staat dat je bij gezondheid niet alleen kijkt naar lichaamsfuncties, maar ook naar mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. In het voorliggende kader wordt ingezoomd op drie determinanten van gezondheid: roken, beweging en voeding. Dat doet men omdat die de meeste ziektelast veroorzaken. Je kunt

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 4 oktober 2023

je afvragen of er niet eigenlijk ‘ziektekosten’ bedoeld wordt, in plaats van ‘ziektelast’. Behalve deze focus op wat rechtstreeks de meeste ziektelast en zorgkosten veroorzaakt, gaat het voorbij aan het begrip van positieve gezondheid en de brede context waarin die tot stand komt. In het stuk staat veel over veerkracht, maar dat begrip wordt niet toegelicht of verklaard. Zij heeft zich samen met een wetenschapper met dat begrip beziggehouden. Veerkracht is, zeker in deze setting, een sociaal fenomeen, en dat op drie niveaus: persoonskenmerken, sociaal en fysieke omgeving, en de sociale context in bredere zin. Veerkracht betekent dat je in al die drie bronnen voldoende kracht vindt voor de omgang met situaties, en dus om te werken aan positieve gezondheid en kwaliteit van bestaan. Moet preventie niet gaan over het verbeteren van de kwaliteit van bestaan? En als daar niet roken, meer bewegen en gezond eten in passen, is dat top. Maar het gaat om meer dan dat. Een sociale determinant in dit stuk die ook ingaat op de leefomgeving mist zij. Een ander leidend principe in de nota Gezondheidsbeleid is dat het perspectief van de Amsterdammers centraal gesteld wordt. Zij vraagt hoe dat bij de keuzes die in deze nota gemaakt worden om op die drie determinanten te focussen is gebeurd. En draagt dat ook bij aan de kwaliteit van hun leven? Zij is al met al nogal kritisch op dit stuk.

Zij was dat ook in een eerdere meepraatsessie samen met ambtenaren. Toch staan er ook heel goede dingen in het stuk. De health in all policy vindt zij uitstekend. Ook de zoektocht naar een meer integrale aanpak vanuit en binnen het ambtelijk apparaat, bijvoorbeeld het opzoeken van aansluiting bij afdelingen die zich met bewegen en sport bezighouden vindt zij prima. Hoewel zij in die aansluiting dan wel groen en openbare ruimte mist. Op zichzelf is er niets mis met meer bewegen, minder roken en gezond eten. Maar je moet niet doen alsof je daarmee naar een goede gezondheid gaat; daar is meer voor nodig. Het gaat om de kwaliteit van leven, en dat is niet gelijk aan het verminderen van de zorgkosten. Zij vraagt een reactie van de wethouder. Zij vraagt zich af waarom dit stuk niet als kaderstellend wordt beschouwd. Zo ziet zij het wel. Waarom wordt het niet aan de raad ter besluitvorming voorgelegd? Zij wil graag weten hoe dat in de toekomst gaat met het regioplan dat komt in het kader van het IZA. Het lid STAARTJES merkt op dat in dit stuk scherpe keuzes gemaakt worden voor de samenhangende meerjarige inzetten, ook vanuit de gemeente. Het woord ‘pingpongen’ werd eerder al door het lid Van Pijpen in de mond genomen. Dat pingpongen is voor hem binnen dit domein de grootste zorg. In het Amsterdam-akkoord is opgenomen dat de gemeente mensen die willen stoppen met roken gaat helpen.