20221109 verslag gemeenteraad middag

En ik hoop dat het college dat zou willen uitvoeren. En dan moet ik volgens mij nog een aantal nieuwe noemen, drie stuks. Een motie van het lid IJmker over de Bezorgbelasting. Nogmaals ik weet het nummer hiervan niet, maar hij staat online. En dan ook nog een nieuw amendement over de Wachtlijsten bij de hulp bij huishouding. We hebben gezien dat hulp bij huishouding onder grote druk staat, dat de wachtlijsten enorm toenemen. Onlangs in Het Parool nog een artikel over verschenen. En wij vinden het erg belangrijk om daar ook geld voor vrij te maken, want het is eigenlijk een schande dat mensen zo lang moeten wachten op hulp die hulp nodig hebben. Daar maken wij 500.000 euro dan hopelijk voor vrij in deze besluitvorming. En tot slot ook een amendement van het lid Yemane over Menstruatiearmoede. Een toenemend probleem. Ook daarover hebben we kunnen lezen. Ook daarvoor is aandacht, weet ik, bij het college. Maar we vinden het nodig om daar ook een pilot voor te organiseren en we willen daar 50.000 euro voor vrijmaken. Dat zijn dan onze lijstjes. Voorzitter, sta me toe dan om nog een aantal andere amendementen van andere leden of moties na te lopen. Ik heb zojuist gehoord bij de bijdrage van de PvdA dat zij een amendement hebben om ook gratis ov voor kinderen mogelijk te maken op zaterdag. Dat steunen wij van harte.

Ik heb inmiddels begrepen dat dat amendement 494 is, dus bij deze is hij nog een keertje extra genoemd, want dan is het voor iedereen duidelijk. Voorzitter, er zijn nog een motie, ik heb alleen de partijen er niet bij geschreven, dus vind ik een beetje ingewikkeld nu. Er is in ieder geval motie 327 over het Inzichtelijk maken van armoede. Dat doel steunen we van harte, maar we vonden het lastig om deze te steunen. En hetzelfde geldt eigenlijk voor motie 366 van, ik denk, DENK over het Slavernijmuseum. Het Slavernij museum vinden wij van

71

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

eminent belang. Ik weet niet of u deze motie nog gaat indienen zometeen, of intrekt? O, u trekt hem in. Nou dan ben ik ook blij om te horen, want ik denk dat wij dat belang delen. Maar de motie zoals die er lag, zouden we niet kunnen steunen, terwijl we wel het belang delen en daar ook geld voor vrij hebben gemaakt in de begroting. Dus ik wil, ik vond het belangrijk om hier nog even bij stil te staan. Maar ik denk dat wij dezelfde mening zijn toegedaan. Motie 367 over het Eerder uitkeren van de energietoeslag. Ja, dat gebeurt echt al. Daar hebben we onlangs een brief over gekregen. Ik weet ook niet of die ingediend gaat worden. <zacht gepraat uit de zaal> Oké, nou weet je, dan houd ik het gewoon hierbij. Dan doe ik dat straks bij de stemverklaring en dat maakt het misschien een stuk eenvoudiger. Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Ernsting, en ook voor uw gedegen administratie. Een voorbeeld voor velen. Dan gaan we nu door naar de heer Garmy namens de fractie van Volt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank voorzitter, excuus voor de vertraging. Ik zal eerst beginnen met wat administratie. Motie 450, Lobbyregister, dienen we gewijzigd in. Hetzelfde geldt voor motie 349 over de Generatietoets. Motie 449, Digitale opleidingen en motie 452 Financiële risico’s in scenario brengen trekken we allebei terug. Dan mijn bijdrage.

Om te beginnen wil ik nogmaals de wethouder en het team van ambtenaren bedanken voor het opstellen van de begroting. Ik wil het college ook gelijk bedanken voor het positief preadviseren van onze motie over Leesbaarheid van de begroting. Hopelijk maakt het dit in de toekomst inzichtelijk en begrijpelijk voor alle Amsterdammers. Afgelopen maand was een bewogen maand voor Amsterdam. In een tijd, waarin we als raad met goed vertrouwen en op basis van goed onderbouwde keuzes een begroting in moeten stemmen, lezen we over undercover ambtenaren in de Telegraaf, de vraag hoe we het vertrouwen van Amsterdammers kunnen terugwinnen in Het Parool en de brandbrief van 800 ambtenaren in onze eigen mailbox. Deze nieuwsberichten zijn tekenend voor het vertrouwen in onze Amsterdamse politiek. Daarom zouden wij willen instemmen met een begroting die ons handvatten geeft voor de toekomst. Een begroting die duidelijk laat zien, welke keuzes er worden gemaakt. Want een begroting gaat over veel meer dan alleen geld. Het is niet zomaar een optelsom van financiële posten, het is een richtingaanwijzer voor de keuzes die we maken voor de toekomst van onze stad. Een richtingaanwijzer die moet leiden naar vertrouwen. Oud-raadslid, Johnas van Lammeren, zei vorig jaar: ‘Wat gaat de toekomst doen?’ Hij benoemde dat het volgend college wel een uitdaging heeft en dat zien we nu ook terug.

In deze begroting worden de keuzes vooruitgeschoven onder het mom van een bestuursopdracht, waardoor nog onduidelijk is welke keuzes het college gaat maken en wat de gevolgen daarvan zullen zijn. In tijden van onzekerheid mag je ook verwachten, dat er risicoscenario’s worden uitgewerkt. Of in ieder geval

72

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

dat transparant is met welke scenario er uiteindelijk is gewerkt. En uitweg waarin staat welke keuze de gemeente dient te maken bij bijvoorbeeld stijgende inflatie, hogere loonkosten en stijgende rente. We kunnen met zijn allen niet in de toekomst kijken, maar met name in onzekere tijden is het wel belangrijk om je hier goed op voor te bereiden. Hiertoe kan het helpen rekening te houden met verschillende scenario’s; de gemeenteraad moet immers in staat zijn om verantwoordelijke en geïnformeerde wijze het budgetrecht uit te voeren. De VOORZITTER: Inderdaad, meneer Garmy, u heeft een interruptie van de heer Schmit namens D66. Gaat uw gang. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit voor een interruptie. Het lid SCHMIT: Dank u wel, voorzitter. De heer Garmy stelt vragen bij de bestuursopdracht, maar ik heb eigenlijk een vraag aan de heer Garmy: vindt u het met mij niet zorgvuldig dat het college hier een bestuursopdracht maakt, kijkt hoe de observatie efficiënter maakt in lijn met de strategie die wij willen bereiken. Dat is toch eigenlijk een heel zorgvuldig proces? Het lid GARMY: Dank u wel voor de vraag. Wij ondersteunen de bestuursopdracht die alleen maar positief is als we meer inzicht krijgen in wat voor uitgaven en investeringen we hebben.

Alleen als je goedkeuring wilt voor een begroting van zeven miljard, is het handig als je daar vast wat inzicht in hebt en niet moet wachten tot de Voorjaarsnota. Dan ga ik nu verder met mijn bijdrage. Op onze motie over de scenario’s inzichtelijk te maken werd er door het college gezegd, dat we dit bij de Voorjaarsnota kunnen verwachten in de vorm van een stresstest en dat het wordt meegenomen in de bestuursopdracht. Wij begrijpen nog steeds niet, waarom dit niet nu al gedaan wordt en naar voren wordt geschoven, gezien de stijgende kosten. Hierover ook een vraag aan de wethouder. We vragen ons dan ook af hoe we moeten instemmen met een begroting die incompleet is en waarvan er wordt gezegd, dat niet alle investeringen in de begroting doorgang zullen vinden. Om een voorbeeld te noemen: indicatoren in de doelenboom ontbreken, niet elke indicator heeft een streefwaarde en er zijn bijna net zoveel indicatoren niet ingevuld als wel. Hoe kunnen we dan worden geacht dit als raad goed te controleren? En hoe kunnen we dan verwachten dat de gemiddelde Amsterdammer dit kan lezen en begrijpen? (Het lid BURGERS: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, ik hoorde de heer Garmy zeggen van: het is de vraag hoe wij kunnen instemmen met deze begroting. Echter deze begroting is volgens mij een uitwerking van het coalitieakkoord en volgens mij hebt u ingestemd met het coalitieakkoord.

Kunt u dat uitleggen?) Klopt. De ambities in het coalitieakkoord die onderstrepen wij. Alleen vanuit de begroting is niet duidelijk hoe ze daar invulling aan willen geven, want alles is heel vaag in de begroting. Dus eigenlijk wordt er gezegd: pas in de bestuursopdracht zie je wat voor keuzes we daarin gaan maken. (De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog)

73

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

Het college geeft zelf aan in de begroting, ik citeer: ‘Het nalaten van begrijpelijke, toegankelijke en betrouwbare communicatie leidt tot minder vertrouwen van de Amsterdammer in de overheid en ontneemt draagvlak in de samenleving tot vertraging in de uitvoering van ons beleid’ Even los van de leesbaarheid van deze zin, we zijn het eens met de inhoud, maar het is ironisch om dit te benoemen, terwijl er zoveel informatie in de begroting open blijft staan. Voorzitter, dan over onze moties. Het vertrouwen in de communicatie naar Amsterdammers komt ook terug in onze moties. In tijden waarin ons stadsbestuur zegt te willen gaan werken aan het vertrouwen geeft het college aan geen toegevoegde waarde te zien in een lobbyregister. Volgens het college zou een politieke lobby bijna niet plaatsvinden in de politiek, in de lokale politiek. Dit terwijl begin maart dit jaar uit een enquête onder raadsleden blijkt dat ook op gemeentelijk niveau stevig wordt gelobbyd. Als we in een tijd leven waarin het vertrouwen in de politiek afneemt en we stappen kunnen zetten om dit vertrouwen te herstellen, waarom spreekt het college dan zo openlijk uit hier geen toegevoegde waarde in te zien? Madrid, Boston Ottawa hebben allemaal een overzichtelijk lobbyregister, dat voor iedereen makkelijk online te vinden en te gebruiken is.

We hopen daarom dat we dit in Amsterdam ook kunnen invoeren, zodat we kunnen laten zien hoe onze besluiten worden vormgegeven. Voor vertrouwen staat transparantie namelijk centraal. Voorzitter, een week geleden hebben 800 ambtenaren van de gemeente Amsterdam een brandbrief gestuurd over ons eigen klimaatbeleid. Ze trekken net zoals zovele activisten en wetenschappers, en gelukkig ook politici, aan de bel. We moeten onze CO2-uitstoot drastisch verlagen, onze eigen klimaatcondities waarmaken en onze inzet voor een klimaatneutrale stad voor onze toekomst. Want de toekomst betaalt de rekening. En een aantal jaren geleden begon er een initiatief onder leiding van Jan Terlouw genaamd ‘De Toekomststoel’. De Toekomststoel is een lege stoel die in elke vergadering en elk overleg de toekomst vertegenwoordigt en ons eraan helpt herinneren om duurzaamheid mee te wegen in de beslissingen van vandaag. De Toekomststoel is een belangrijk en inspirerend initiatief om de waarde van toekomstige generaties te laten zien. En hoe mooi zou het zijn als we dat standaard gaan waarborgen in ons beleid? Daarom dienen we, met een aantal partijen, een motie in, waarin we het college oproepen om een generatietoets in te voeren in Amsterdam. Een toets die ervoor zorgt dat we de invloed van ons beleid op het Amsterdam van toekomstige generaties kunnen inzien.

Gelukkig is het Rijk hier al mee bezig en hopelijk kunnen wij als Amsterdam de kennis en ervaringen van het Rijk nu snel overnemen. Voorzitter, tot slot. We willen nogmaals het college bedanken voor het positief advies over onze motie over de leesbaarheid van de begroting, zodat Amsterdammers ook weten wat we hier aan het doen zijn. We hopen dat we hier snel mee aan de slag gaan, dat we niet dezelfde motie hoeven in te dienen bij de Voorjaarsnota. Tot zover, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Garmy. Dan gaan we luisteren naar de volgende spreker en dat is de heer Schmit namens D66.

74

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Dank u wel, voorzitter. Regeren is vooruitzien en begroten ook. Amsterdammers zien de inflatie en energieprijzen stijgen, en tegelijkertijd willen we werken aan de klimaat- en de wooncrisis. En dat vraagt om keuzes en wendbaarheid. En deze begroting laat zien, dat we er voor Amsterdammers zijn. Wanneer het moeilijk wordt, maar ook dat we blijven investeren in een duurzame toekomst van onze stad. En deze begroting maakt het mogelijk om kleine ondernemers, culturele instellingen, mensen met een laag inkomen door de dure winter heen te helpen. En anderzijds blijven we investeren in nieuwe woongebieden, de energietransitie en het onderwijs. En, voorzitter, onze fractievoorzitter zei het al bij de behandeling van de begroting: we willen als raad laten zien dat we samenwerken als een orkest. En ik ben ook enorm blij om te zien dat het blazersensemble van de VVD volop meedoet, de tamboerijn van de SP klinkt, het orgel van het CDA goed te horen is en DENK zijn noten laat klinken. Want samen zijn wij het orkest van de stad. De VOORZITTER: Ik ga u even onderbreken, want u heeft namelijk een interruptie, een mogelijk muzikale interruptie, van mevrouw Bakker. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker voor een interruptie. Het lid BAKKER: Nou, ik zal het u besparen. Als ik begin te zingen gaat iedereen weg, denk ik.

Ik hoorde de heer Schmit zijn betoog beginnen met ‘regeren is vooruitzien’. Dat zou natuurlijk hartstikke mooi zijn als dat de praktijk is. Nou heb ik, mijn fractie een motie ingediend om rekening te houden met de vele stormen die eraan komen. Dat we zoveel bomen verliezen elke keer en dat we dan, ja, achter de feiten aan geld moeten sprokkelen om de herplant te regelen. Dus als wij gaan vooruitzien, dan zouden we daar gewoon een duurzame voorziening voor moeten opnemen in de komende Voorjaarsnota. Dus kan ik dan D66 daarmee aan mijn zijde vinden en steunen jullie ook mijn motie? De VOORZITTER: Meneer Schmit, ik geef u even het advies uw microfoon uit te zetten als u niet aan het woord bent, anders gaat het van uw spreektijd af. U kunt de vraag beantwoorden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Dank voor deze vraag. Een duurzame stad is natuurlijk een stad waar iedereen kan wonen, waar woningen zijn. Een duurzame stad is een stad waar we goed met ons klimaat omgaan en een duurzame stad is voor D66 ook een stad waar iedereen gelijke kansen heeft. En dat moeten we goed afwegen. En wat ik zie in de begroting die hier voorligt is dat wij veel investeren in groen. En volgens mij heb ik net nog een debat gehad met de Partij voor de Dieren over dat we willen graag dat de gemeente investeert, maar dat ook private partijen kunnen investeren.

75

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

(Het lid BAKKER: Ja feitelijk investeert de stad onvoldoende in groen. Dat staat op papier. Dus mijn vraag is nogmaals aan D66: vind ik u aan mijn zijde dat we het gaan regelen dat we voldoende bomen terugplanten elke keer na een enorme storm, zodat we bomen in de stad op peil houden?) Nou ik denk dat als u de begroting leest en als u kijkt naar het verkiezingsprogramma van D66, zetten wij altijd in op meer groen in de stad. (Het lid BAKKER: Dat is nog steeds geen antwoord op mijn vraag. Want mijn motie vraagt om bij de Voorjaarsnota structureel geld op te nemen, dat we voorbereid zijn op de stormen, zodat we altijd de bomen kunnen herplanten die zijn omgewaaid tijdens een storm. Gaat D66 voor mijn motie stemmen?) U bent altijd vrij om in de Voorjaarsnota de motie in te dienen en dan gaan we er altijd serieus naar kijken. Voorzitter, ik vervolg mijn betoog. Want ik had het over het orkest en we vinden het mooi om met de VVD samen te werken aan het uitbreiden van kindregelingen voor huishoudens met en inkomen tot 150 procent van het sociaal minimum. En samen, denk ik, met een motie van D66 om sport en cultuur ook voor kinderen met middeninkomens toegankelijk te houden, zorgen we ervoor dat kinderen de middelen hebben om naar school te gaan of de contributie te kunnen betalen voor de sportvereniging.

En, voorzitter, hiermee laten we zien dat Amsterdamse kinderen nooit de dupe mogen zijn van de gestegen prijzen. Ook ben ik blij om te zien dat we samen met DENK ervoor zorgen dat kinderen op zaterdag gratis met het OV kunnen. En met de D66-motie voor extra investeringen in de fietscultuur, zorgen we voor 600 extra kinderfietsen die zelf geen fiets kunnen veroorloven. En zo blijft de stad voor kinderen uit alle stadsdelen op de fiets en met het OV bereikbaar. Voorzitter, in een stad waarin je je veilig en vrij moet kunnen voelen, mag er geen ruimte zijn voor seksuele intimidatie en seksueel geweld. De impact op het leven van de slachtoffers is gigantisch en de hulp schiet vaak tekort. En om dit probleem structureel aan te pakken moeten we jong beginnen. Jonge Amsterdammers moeten leren hoe je met elkaar omgaat, online, offline, in een relatie of tijdens seks. Jongeren geven zelf aan hier ook behoefte aan te hebben, maar seksuele voorlichting schiet nu nog vaak tekort. En daarom dienen wij als D66 een amendement in om hier meer aandacht aan te geven. Ook seksuele en genderdiversiteit mag hierin niet ontbreken. En zo zorgen we samen ervoor dat een nieuwe generatie Amsterdammers opgroeit met de overtuiging dat iedereen vrij is om te zijn wie hij is, te houden van wie hij wil met respect voor zichzelf en de ander.

Maar ook voor vrouwen of mannen die slachtoffer zijn van seksueel geweld moeten we zorgen voor goede ondersteuning. Veel slachtoffers melden seksueel geweld niet uit angst of uit schaamte. Of omdat ze niet geloven dat er iets met hun melding gedaan wordt. En hier heeft de gemeente ook een rol in. En daarom willen wij dat de gemeente het meldpunt voor het Centrum Seksueel Geweld beter bekend maakt bij organisaties en Amsterdammers, zodat zorgverleners passende zorg kunnen leveren, zowel medisch als psychologisch. En dat we de daders kunnen aanpakken. Een ander probleem waar D66 zich al langere tijd voor inzet zijn de lange wachttijden voor Prep-pillen. Prep is het belangrijkste wapen tegen HIV. Er staan bijna 2000 mensen op de wachtlijst en deze zomer raakte nog iemand die op de

76

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

wachtlijst stond besmet met HIV. En voorzitter, elke wachtende is er wat ons betreft één teveel. We hebben nu de kans om HIV voor eens en voor altijd uit te bannen en wachtrijen mogen daar niet in de weg staan. En daarom dienen we een amendement in om ervoor te zorgen dat we de wachtlijst halveren. En daarnaast organisaties die zich hier hard voor maken goed te ondersteunen. Voorzitter, ik zei het al: regeren is vooruitzien en begroten ook. Met deze begroting laten we zien dat we er voor Amsterdammers zijn wanneer het moeilijk wordt en ook blijven investeren in een duurzame stad waar iedereen zichzelf kan ontwikkelen in vrijheid, veiligheid en verbinding. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Schmit. Dan gaan we nu nog luisteren naar de heer Bobeldijk namens de Socialistische Partij en daarna gaan we even schorsen. Maar eerst nog het woord aan de heer Bobeldijk. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bobeldijk. Het lid BOBELDIJK: Ja voorzitter, wij zullen met name inzoomen op de moties van de SP, maar wij vinden het ook logisch om iets te zeggen over die begroting. Want we zitten wel ook in een tijd waarin het best moeilijk is voor veel Amsterdammers. Veel Amsterdammers kunnen amper rondkomen en er zijn zelfs Amsterdammers die helemaal niet rond kunnen komen. En dan is het belangrijk dat er in een begroting sociale keuzes worden gemaakt.

En eerlijk is eerlijk, wij vinden dat de begroting daar keuzes in maakt die wij ook herkennen en daar zijn we ook blij mee. Is dan de begroting een SP-begroting? Nou niet helemaal, want wij missen daar een aantal punten in die wij wel belangrijk vinden. En dan gaat het met name over de ruimte die in het kader van de marktwerking mensen of organisaties met veel geld hebben om winst te maken ten koste van de leefbaarheid, of ten koste van Amsterdammers en dan met name de kwetsbare Amsterdammers. En daarom hebben we een aantal moties ingediend met name omdat we het ook in de zorg zien. We zien in de zorg onder andere dat de aanbestedingen van de zorg, mensen die onder andere van dagbesteding gebruik maken, in de knel komen, en vragen daarom een evaluatie. We zien dat kwetsbare leerlingen die afhankelijk zijn van leerlingenvervoer soms helemaal geen leerlingenvervoer krijgen op een dag, omdat die niet langskomt. En we zien dat mensen die noodzakelijke hulp in de huishouding of hulp bij het huishouden aanvragen, niet de hulp bij het huishouden krijgen, maar een plek op de wachtlijst. Wij vragen daarom op al deze drie punten actie van het college. En verder zien we dat mensen die afhankelijk zijn van een sociale huurwoning ook vaak de dupe zijn van bijvoorbeeld het verkopen van sociale huurwoningen.

En we hebben het eerder gehad over de 140 sociale huurwoningen die aan het Entrepotdok worden verkocht. Het is echt een bizar plan als je kijkt hoe lang de wachtlijst is voor een betaalbare huurwoning. Wij vragen ook om, daarbij, ook in hetzelfde kader om eens kritisch te kijken naar alle sloopplannen die er zijn. Wij sluiten niet sloop altijd uit, maar we hebben in Amsterdam een aantal kaders, en hou nou even al die sloopplannen eens tegen het licht.

77

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

En vervolgens zien we ook dat de leefbaarheid in de buurten soms onder druk staat als het gaat om winst maken. Onder andere voor de voetganger. Wij wachten eigenlijk te lang, vinden we, en dat vragen we ook in een motie, om te komen met beleidsrichtlijnen voor de voetgangers om voldoende ruimte te hebben op het voetpad en trottoir, omdat we te vaak zien dat die ruimte wordt afgesnoept door commerciële activiteiten, bijvoorbeeld door het verhuur van fietsen of scooters. En dat heet dan heel mooi ‘deelfietsen’ of ‘deelscooters’, maar het is gewoon verhuur en commercieel gebruik van die ruimte van de voetganger. Dus onze oproep is: kom met beleid en neem dit erin mee. En we zien ook dat de leefbaarheid in de buurten afneemt op het moment dat populaire buurtwinkels verdwijnen, omdat de huiseigenaar of de pandeigenaar denkt dat een ander gebruik van die winkel meer oplevert. Want ook dan wint het geld het van de leefbaarheid in de buurt. En tenslotte vragen we aandacht voor schone lucht. En daar hebben we het al eerder over gehad. Ook over de hel, zoals dat werd genoemd, waar we op afstormen plankgas. En dan wil ik ook met name kijken, we doen best wel veel met uitstoot bij auto’s, maar een van de grootste vervuilers van lucht zijn de cruiseschepen. En wij laten nog steeds cruiseschepen die enorm veel vervuiling in de lucht creëren toe.

Wij vragen daar om acties en daarnaast ook te kijken naar het gebruik van privé vliegtuigjes, die relatief enorm veel vervuilen. Daar komen we ook voor met een motie. Die zullen we wel iets aanpassen, die zullen we aangepast indienen. En afsluitend wil ik ook nog aandacht vragen voor de Lutkemeer. Prachtig groen gebied, met vruchtbare grond, waar wij appels uit Nederland gewoon uit de omgeving bijvoorbeeld kunnen telen, in plaats van ze invoeren uit Nieuw-Zeeland of vanuit Chili. Wij vragen hier om, en dat is al eerder ter sprake geweest en toen is vaak gezegd: hier zitten financiële consequenties aan, maar we vragen niet om in het bestemmingsplan de deur dicht te gooien voor bedrijven, maar om de deur open te zetten voor een voedselpark. En om ook het gesprek met het Voedselpark en de aandeelhouders van het SADC, die hier belang heeft, om daarmee in gesprek te gaan. Dan wat betreft de moties. En dan wil ik toch nog even kort nog wat administratie daarbij zeggen want onze motie over de voetgangers is 480, die komt wel in de plaats van motie 431. En zoals ik eerder heb gezegd die motie over de privé vliegtuigjes die zal aangepast worden ingediend en dat is nummer 482. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Bobeldijk. Die laatste opmerking over die privé vliegtuigjes leidt nog tot een vraag van de heer Ernsting. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting voor een interruptie.

Het lid ERNSTING: Nee voorzitter, een eerder punt, namelijk over de Lutkemeer. Ik heb de motie gezien en u pleit voor een dubbelbestemming. Maar u bent ook bestuurder, u weet er misschien meer van dan ik, van die bestemmingsplannen. Bij mijn weten is een dubbelbestemming alleen van toepassing voor wat als het gaat over archeologische waarde, of over een bepaalde

78

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

bodemkwaliteit. En dan heb je dubbelbestemming archeologie. Hoe zit dat nou precies? Het lid BOBELDIJK: Op het moment dat je een bestemming weghaalt, dan krijg je planschade. Dat is een van de onderdelen waarom het zoveel zou kosten op het moment dat je zegt: hier kunnen geen bedrijven meer. Maar op het moment dat je zegt: ja, er kunnen hier bedrijven, maar er kan hier ook een voedselpark, je geeft het ook een agrarische stadslandbouw functie, dan heb je geen schade voor de belanghebbenden. En dan geef je het dus ook de ruimte om als het binnen de rest van de plannen past om dit toe te passen. Het lid ERNSTING: Ja voorzitter, dat dacht ik al. Maar dan is dit in hoge mate een virtuele ruimte. Want de waarde van de grond, om het maar even zo te zeggen, ik geloof dat ze dat willen kopen, die wordt toch in hoge mate bepaald door de mogelijkheden die een bestemmingsplan biedt. En in dit geval zullen bedrijventerreinen altijd waardevoller zijn dan een agrarisch gebied. Even geredeneerd vanuit de systemische wereld van een bestemmingsplan. Het lid BOBELDIJK: Ja kijk, op het moment dat daar agrarisch iets komt, daar is ook geld voor, en je zet die deur open, want nu staat die deur dicht, dan kan het ook dit op gaan leveren.

En we weten ook dat het initiatief op dit moment meer dan 8000 mensen heeft die het ondersteunen qua idee, meer dan 4000 mensen die er aan mee donateren, en dat het ook onder andere gedragen wordt door initiatieven die in andere steden al tot resultaat hebben geleid. Dus het zou zo maar wel degelijk mogelijk zijn dat het ook wat oplevert. Het lid ERNSTING: Ja nee, dat is super waardevol inderdaad al die initiatieven en die hebben wij ook natuurlijk verder in de stad van harte ondersteund. Het probleem is alleen hier dat die grond zoveel waard is geworden, mede door de bestemmingswijziging die daar in 2013, geloof ik, aan gegeven is. En dat maakt het zo onbereikbaar voor de mensen die dat ook graag daar zouden willen doen. Waarom zou het niet op een andere plek kunnen, ook met vruchtbare grond en ook in de buurt? Het lid BOBELDIJK: Ja, zoals de heer Ernsting waarschijnlijk ook weet is dit een van de meest vruchtbare plekken van de grond, dus ook mooi als het hier zou kunnen. En we vragen in de motie om vooral te onderzoeken om dit mogelijk te maken bijvoorbeeld door die dubbelbestemming. Maar als er andere creatieve ideeen zijn om dit mogelijk te maken, is dit ook prima. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Bobeldijk. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van uw bijdrage en schors ik de vergadering tot exact 15.50 uur. De VOORZITTER schorst de vergadering.

De VOORZITTER heropent de vergadering.

79

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER: Leden van de gemeenteraad, we gaan verder met de behandeling van de begroting. En het woord is, als ieder zijn plaats weer heeft ingenomen, aan mevrouw Nanninga namens JA21. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nanninga. Het lid NANNINGA: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de begroting, het slotakkoord. Wij doen er niet geheimzinnig over verder, dit is de vijfde nu, geloof ik, die ik hier meemaak, en ook in deze begroting staan de gemaakte keuzes ver van de logica en redelijkheid af zoals wij van JA21 die zouden invullen. Het geeft allemaal niks. We stemmen tegen, dat zal geen geheim zijn. En we beoordelen alle moties en amendementen, ongeacht of ze van links of een iets minder linkse partij komen, eerlijk op de inhoud en zullen uit al deze toevoegingen een keuze maken die onzes inziens deze begroting ietsje beter kunnen maken. En bij deze onze dank aan alle indieners voor hun inspanningen. Voorzitter, er nog wel iets wat ons zorgen baart. In de dagmail kwamen gisteren twee stukken tot ons naar aanleiding van een oproep daartoe van onze zeer gewaardeerde collega Boomsma van het CDA over de bestuursopdracht Inzicht in Beleid, Geld en Keuzes, en de bijbehorende uitvraag. Daaruit blijkt dat de wethouder nu een externe partij aan het werk gaat zetten om een beetje inzicht te krijgen in de eigen financiën en het begroten en het beheren van ons geld.

Er was een enquête in 2015 naar onder meer Lodewijk Asscher. Daaruit wisten we al dat de Partij van de Arbeid geen partij is waar per se boekhoudkundige genieën uit voortkomen Maar we zijn zeven jaar verder en je zou hopen dat er misschien ondertussen iets beter zou gaan in Amsterdam. Maar helaas, naast de instortende kades, de groeiende gewelddadige criminaliteit, de afnemende bereikbaarheid, bouwambitie die niet gehaald wordt, lijken ook de gemeentefinanciën een immer uitdijende black box als het gaat om effectiviteit, inzicht en nog zo wat essentialia. En als lid Boomsma niet had doorgevraagd, hadden we er niet achter gekomen dat we hier een externe partij voor nodig hebben. Zegt eigenlijk ook wel veel. De wethouder die zegt met zoveel woorden dat de gemeente eigenlijk nu onvoldoende idee heeft welk effect de uitgaven van het college hebben. En daar geven wij echt een welgemeend compliment voor, dat de wethouder dit erkent en daar geen doekjes om windt, het niet mooier maakt dan het is. En dat waarderen wij.

Er staat onder meer het volgende, ik citeer wat puntjes: - het inzicht in de rompbegroting is beperkt, - om nadrukkelijker te kunnen sturen en kiezen is er behoefte aan meer grip op de begroting, - om de toegevoegde waarde van ons handelen te vergroten is de behoefte om beter inzicht te krijgen in de doelmatigheid en doeltreffendheid van ons beleid in alternatieve beleidskeuzes - nog eentje: we constateren dat het ontbreekt aan een sluitende evaluatieplanning

80

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

- en we zijn niet goed in staat om op basis van meetbare beleidsinformatie een helder oordeel te geven over de vraag in welke mate het beleid heeft bijgedragen aan het bereiken van de afgesproken doelstellingen. Nou, het zal gerust, einde citaat trouwens, dit waren de punten die onder meer genoemd werden. Op zich zou het gerust kunnen stellen dat de uitgaven voor meer dan 95 procent vastliggen door eerder aangegane verplichtingen of besluiten, maar in Amsterdam, waar alles aan het bestuur progressief is, behalve kwaliteit, weet ik het nog zo net niet. En we zijn wel wat bezorgd dat hier nu weer een heel dure consultantopdracht wordt uitgezet enerzijds. Maar anderzijds zijn we dus, zoals gezegd, toch dankbaar dat deze uitvraag er is, zodat zowel Amsterdammers als wij op enig moment grondiger inzicht kunnen hebben in de doelmatigheid van de financiën van de gemeente en ook van de zuiverheid van de overwegingen van ons bestuur met betrekking tot het besteden van gemeenschapsgeld. Dat lijkt ons echt best wel handig. Tot zover, voorzitter, dank u wel. En ik wil u vriendelijk verzoeken de heer Kreuger ook nog het woord te geven in deze tweede termijn van de begroting namens JA21. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Nanninga. Inderdaad elk raadslid mag het woord voeren, dus het woord is aan de heer Kreuger ook namens JA21. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger.

Het lid KREUGER: Ja dank u wel, voorzitter. Ja niet de meest gebruikelijke vorm, maar ik zou graag nog wat willen zeggen over de afvalstoffenheffing. Daar was nog twee weken geleden over gesproken in de commissie. En nu zijn al die agendapunten natuurlijk bij elkaar gevoegd. Ik was toen verhinderd. Maar ik wil daar nog wat over zeggen, maar niet voordat ik ook nog wat heb gezegd over een amendement dat JA21, de VVD en het CDA hebben ingediend over de vrijstelling voor leges voor kleine evenementen. Het college wilde die leges schrappen. En in plaats daarvan hebben ze het duurder gemaakt. Daar hebben wij een motie over ingediend, of een amendement, om dat recht te trekken en wat schetst mijn verbazing dat er gisteren of eergisteren in één keer in Het Parool kopt dat het college daar toch op gaat terugkomen en dat ze het goedkoper gaan maken. Nou ook in het kader van de nieuwe bestuurscultuur en hoe we met elkaar omgaan, vind ik het eigenlijk wel een merkwaardige vorm. Als dit waarschijnlijk een coalitiepartij was geweest, dan was er gewoon een belletje die kant opgegaan van: ‘jongens, we zien dat jullie dit willen, wij willen ook die kant op bewegen. Kunnen we elkaar ergens in het midden vinden?’ Ik wil het toch meegeven voor de volgende keer. Ik heb er niet wakker van gelegen, ik ben er ook niet ziek van, maar toch even dat meegeven aan het college.

En dan zie ik een interruptie. (Het lid ERNSTING: Ja voorzitter, want het kan het lid Kreuger toch niet helemaal verrassen dat dit eraan kwam, want het staat zowel in het coalitieakkoord als ook in de legestabel in de inleiding, dat de legestabel op de korte termijn nog niet bijgewerkt kon worden naar aanleiding van de nieuwe coalitieafspraken, en dat er dus nog iets aan zou komen. En dat is gebeurd. Dat is toch heel normaal?)

81

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

Nou volgens mij is dat niet normaal. In de eerste instantie zouden ze duurder gemaakt worden. Daar hebben wij op gereageerd, samen met de VVD en het CDA. En vervolgens wordt het, nou twee dagen voordat wij hier gaan stemmen over amendementen en moties, wordt de keutel ingetrokken en wordt het amendement overbodig gemaakt. Maar nogmaals, ik ben wel blij dat het gebeurt. (Het lid ERNSTING: Ik vind dat altijd een hele vieze uitdrukking, maar goed.) (De VOORZITTER: Los daarvan) (Het lid ERNSTING: Maar los daarvan, in de legestabel, die gewoon bij de stukken zat vanaf het begin, staat aangekondigd dat er meer tijd nodig is om de legestabel te verwerken. En dat er dus nog aan gewerkt wordt. Dus in die zin is daaraan gewerkt en is er voor 2023 een tussenoplossing gekomen. En ik denk dat dat, nou inderdaad, normaal is.) Nogmaals, het is heel goed dat het gebeurt, maar ik had liever een belletje daarover gehad. Goed, dan wil ik ook nog wat zeggen over het schoonhouden van de stad. Dat is toch een van de belangrijkste kerntaken van de gemeente. En er is ook al langere tijd is daar wat op aan te merken. En daarbij zien we eigenlijk twee hele opvallende trends waarvan heel veel mensen niet precies begrijpen hoe die nou met elkaar samenvallen.

En dat ze enerzijds zien dat de afvalstoffenheffingen wel significant duurder worden, maar dat de stad, en hoe opgeruimd die is, niet in hetzelfde tempo mee verschoont. En om even een beeld te schetsen om het te markeren: in 2018, en dat is zeg maar de periode voordat hier echt heel veel linkse mensen rechts van mij zaten, was voor een eenpersoonshuishouden de afvalstoffenheffing nog 235 euro. Die wordt dus nu 344 euro. Voor een meerpersoonshuishouden was dat 313 euro, is nu in 2023 wordt dat 459 euro. En ik denk dat er, nou los van het feit dat ik niet bij iedereen in de portemonnee kan kijken, denk ik niet dat elke Amsterdammer het een probleem vindt om meer te gaan betalen als hij ook echt ziet dat de stad daardoor schoner wordt, maar dan moeten ze daar wel wat voor terugzien en dat blijft nu op dit moment gewoon uit. Ja wij vinden het voorstel dat de VVD heeft gedaan om de afvalstoffenheffing te verlagen, vinden wij daarbij een hele legitieme. We kunnen ons ook aansluiten bij het verhogen, uit mijn hoofd 21 miljoen voor extra mensen op straat die het vuil gaan opruimen. En net als bij de VVD komt de dekking uit de potjes die u van ons kent. Dat is dus de illegalenopvang, broedplaatsen, bezuinigingen op het ambtelijk apparaat. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Kreuger. Dan gaan we door naar de volgende spreker.

Dit keer niet van JA21, maar de heer Khan namens DENK. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, ik begin met mijn administratie. Ik heb ook het vermoeden dat veel collega’s daar verheugd over zijn, gezien het <ONVERSTAANBAAR> het aantal squats-bewegingen die we zo direct met zijn allen gaan moeten maken. Ik begin met de moties die wij intrekken; moties nummer 320, 324, (32)5, (32)7, (32)9, 331,366, (36)7, (36)8, (36)9, 371, 414, 478. Er komen nog drie

82

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

accent-moties bij: 316a, 373 en 375. En voorzitter, er komen ook nog een paar squatbewegingen bij, we dienen nog twee moties in, daar kom ik zo direct op. Eerst even ten aanzien van motie 328, die gaat over het samenvoegen van leerwerktrajecten in de duurzaamheidssector met een woningurgentie voor jongerenwoningen. Ja, ik kan het preadvies volgen, dat het ingewikkeld is om dit te realiseren. Maar ik vind het dan toch wel belangrijk dat aan de jongeren die deelnemen dat aan hen wordt gewezen op de mogelijkheid om een jongerenwoning te krijgen, aangezien we die, nou ja, een aantal duizend van gaan bouwen de komende tijd, dat ze daar wel op worden gewezen. Als de wethouder dat kan toezeggen dat daarop gewezen wordt, dan kan ik deze motie intrekken. Voorzitter, ik heb ook een motie gericht aan het presidium: of Art. 1 van onze Grondwet vooraan bij de ingang van de raadzaal geplaatst kan worden. Laat het als een reminder dienen hoe belangrijk het is om alle burgers gelijk te behandelen. En twee, die heeft betrekking op een gewijzigde motie van mijn collega Koyuncu en de heer Asruf, sorry, dat wist ik wel, over het mogelijk maken van gratis OV op de zaterdag en die is al ingediend dus. Ja, amendement inderdaad. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Khan. Dan gaan we door met de fractie van BIJ1 en ik heb daarvoor op mijn lijst staan mevrouw Bons.

En dat betekent ook dat we gaan luisteren naar de maidenspeech van mevrouw Bons. Dus wij wensen haar daarbij veel succes. Mevrouw Bons. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bons. Het lid BONS: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ‘het is belangrijk weerstand te bieden aan de weergave van de geschiedenis als enkel het werk van heldhaftige individuen’. Dit citaat van Angela Davis maakt duidelijk dat het belang van bijeenkomen, het belang van bewegingen en gemeenschappen groot is om veranderingen in de samenleving te bewerkstelligen. Mijn wieg stond in het katholieke Margaretha van Cortonaklooster in Leiden, waar in 1970 de ongehuwde arme vrouw haar kind kon krijgen om het daarna achter te laten in de hoop dat inwoners die het beter getroffen hadden haar kind wilden adopteren. Op mijn 1e kwam ik terecht bij een zeer gegoed gezin met een lange traditie aan familiewaarden, waar het mij aan werkelijk niets ontbrak. Woonplekken en verblijfadressen waar ik mij fijn kon ontwikkelen. In de Duin- en Bollenstreek, Hillegom, Vogelenzang, Noord-Kennemerland, Aerdenhout, de Luberon in Zuid-Frankrijk, Saint Germain des Prés in Parijs en aan het Singel hier in Amsterdam. Ik had en heb er altijd een bed en een warme, gastvrije familie.

Wat ik met de paplepel meekreeg zijn waardes zoals klaarstaan voor de ander, je goederen en je geld delen met mensen die het minder hebben getroffen als jijzelf, en er altijd voor te zorgen dat jouw acties de wereld een beetje mooier en lichter maken. Dit zijn de waarden die ik bij BIJ1 vind en in deze raad wil vertegenwoordigen: gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en solidariteit. Mijn biologische ouders komen van de Banda-eilanden, waar de stad Amsterdam mede verantwoordelijk is voor genocide en slavernij. Ook deze vergeten historie leeft in mijn genen voort. Als je belangrijke onderdelen van de slavernij

83

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

wegpoetst of minder belicht, kun je erg moeilijk spreken over een gedeelde geschiedenis. Het is voor mij dan ook van het uiterst belang om het hoofdstuk slavernij en de rol die Amsterdam daarin speelde zuiver en compleet te archiveren. Slavernij vond niet alleen plaats in de West maar vindt bijna parallel en synchroon plaats op de Banda-eilanden. Doordat de Nederlandse geschiedschrijvers in het Amsterdam onderzoek duiden dat de Banda-eilanden en de Molukken deel zijn geweest van slavernij, begint het besef te leven onder de Molukse gemeenschap dat het onzichtbaar maken van deze eeuwenlange onderdrukkende band met Nederland en Amsterdam diepe sporen heeft nagelaten in onze Molukse gemeenschap. De doorwerking van slavernij op de Molukken en de genocide horen in ons arsenaal voor museale geschiedschrijving en herdenking te worden opgenomen. Mind you, Amsterdam herbergt de grootste Molukse gemeenschap van heel Nederland. Voorzitter, er zit ook een donkere kant aan mijn rooskleurig bestaan en laat die nou juist liggen in het deel van mij dat kwetsbaar is en waar ik zelf, treurig genoeg, weinig aan kan doen. Voorzitter, ik was vanaf kind af aan anders, altijd de enige of de eerste. Dat kwam door mijn huidskleur en door mijn innerlijke adem, mijn ziel. In mijn geheel witte, gegoede familie werd mijn kleur altijd buiten beschouwing gelaten.

Ik groeide op met: ’Maar wij zien geen kleur, voor ons ben je gewoon net als ons. Voor jouw kleur daar liggen mensen zoals wij voor in de zon.’ Als ik de deur achter mij sloot in Aerdenhout, Lacoste, Parijs of van het grachtenpand op het Singel en buiten stond, was er altijd direct de confrontatie met de discriminatie en racisme en werd ik keer op keer ontdaan van mijn privileges. Buiten in de massa was ik gewoon een donker kind. Ik maakte mee wat het is om onderadvies te krijgen van leraren. Terwijl mijn neefjes en nichtjes en vrienden allemaal naar het vwo gingen, belandde ik op de toenmalige IVOmavo in Aerdenhout. Ik stapelde totdat ik net als ieder ander uit mijn familie op de Vrije Universiteit terecht kwam. De onderadvisering gaf mij de kans om vrienden van kleur te krijgen en om te zien wat het is om te leven in armoede. En waar ik leerde dat de wereld niet gelijkwaardig is, ook al leert de wet ons anders. Vanwege de spanningen en mijn vriendenkring van vrijgevochten gays, rolde ik al jong in de boys-escort, het sekswerk in jongensbordelen en go-go-dancing en de gayscene van de It en de Roxy. Marginalisatie bestond natuurlijk toen ook al. Echter in onze meerderheid van gelijkgestemden in de Roxy, Matso, It en Havanna leek de provincie en de mening van provincialen er voor ons totaal niet toe te doen.

Hoe drastisch is deze vrijheid en het gevoel van kracht als sneeuw voor de zon verdwenen en zijn velen weer terug in de kast. Voorzitter, in de jaren tachtig en negentig was mijn Amsterdam een vrijhaven, waar wij naast sublieme vrijheid een seksuele revolutie ontketenden die hand in hand liep met de Aidsepidemie. In 1992 raakte ik zelf geïnfecteerd met het hiv in New York, waardoor ik merkte hoe makkelijk je in een maatschappelijke vicieuze cirkel neerwaarts kunt belanden. Stigma en angst, depressie en rouw, diepe, diepe rouw, het beheerste lang de LHBTIQ++-scene en dus ook het mijne. Het niet kunnen kopen van een huis of een simpele lening afsluiten, in mijn tijd waren dat onmogelijke doelen als je hiv had. Het mag een wonder zijn, dat ik er nog ben en daar(voor) ben ik de medische zorg en de toegang daartoe eeuwig dankbaar. Voorzitter, voor de jongeren onder ons: deze stad was een vrijbroedplaats, waar experimenten en ontdekken zonder scherpe grenzen mogelijk was. De mensen

84

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

die gemarginaliseerd de verzuiling uit kwamen rollen, hadden Amsterdam tot republiek uitgeroepen en leefden daar vrij en blij. Krakers, punkers, house- en draggemeenschappen en kunstenaars, sekswerkers, heel Nederland keek de ogen uit naar wat er allemaal in Amsterdam kon en mocht. De positie van avant-gardisten is helaas omgeturnd naar die van paradijsvogels. En daarmee zijn we verkast naar de marginale stemmen in de stad die vaak het onderspit delven in het normaliseren en, zoals mijn witte grachtengordelfamilie benoemt: de vertrutting van deze stad. Het zijn deze Amsterdammers, vaak zwart en van kleur, die mijn partij BIJ1 een stem geven. De afgelopen periode is er veelvuldig (vaak) gecommuniceerd over onze partij, alleen niet mét ons. Ik ga uit van het standpunt ‘nihil de nobis, sine nobis’ oftewel ‘nothing about us without us’. Onze partij is een bijzonder partij, waar intersectioneel en anti patriarchaal, antiautoritair de sleutelwoorden zijn voor ons handelen en moreel kompas, als politici van BIJ1, maar ook zeker onze achterban. Gelijkwaardigheid en het blijvend vechten tegen onrecht op verschillende assen marginalisatie is mijn opdracht. De een iets meer dan de ander, altijd in evenwicht met gelijkwaardige aandacht. Zo botste ik als eerste transvrouw-van-kleur op tegenwerking in de partij van mijn bestuur en ook onderin op de lijst.

De stem van een transpersoon-van-kleur telt voor mensen die geen deel zijn van onze partij als ondergeschikt en mindervalide. Het is nu juist onze partij, die ook de gemarginaliseerde mensen onder de gemeenschap van mensen van kleur wil betrekken. Natuurlijk mits men er de kwalificaties voor heeft. Wat een gedoe zagen wij in de kranten voorbij komen over mijn eventuele capaciteiten als fractievoorzitter. Dit zonder het in acht nemen van mijn managementen politieke ervaring, lobbyvaardigheden en mijn werk binnen de Europese commissie in Brussel, mijn werk in het veranderen van Europese wetgeving en ook mijn zetels NCO-delegaties, afgevaardigde van de Board van Human Aids in Genève, het maakte mij in het oog van de door heren bestuurde processen binnen het Amsterdams bestuur ongeschikt. De hand van het patriarchaat, mannen die de baas zijn, had zich ook binnen onze partij genesteld als een Paard van Troje. Daar zijn we gelukkig zonder al te veel kleerscheuren vanaf gekomen. Het is een belangrijke boodschap voor onze kiezers en voor de media, dat onze partij vanuit de marges opereert en daarbij zwart en van kleur feminisme altijd centreert. Mensen die zich vrouw voelen, vrouwen en queerpersonen die samen met mannen van alle kleuren feministisch en intersectioneel werken en denken, dat is BIJ1.

Het is best een ingewikkeld experiment om alles met de intersectionele lens te analyseren, maar het is verdomd de moeite waard om zo te opereren. Dat mannen vrouwen als een stropop gebruiken om zo binnen de partij als splijtzwam te fungeren, stopt als mensen intersectioneel opkomen voor elkaar. En als ook onder zwarten en mensen van kleur de afweging gemaakt kan worden of iemand ondanks marginalisaties kan fungeren als leider, fractievoorzitter en daarmee het uithangbord zijn en voor een intersectionele feministische politieke partij stomweg omdat iemand daar de werkervaring, het cv en de kennis voor heeft. Voorzitter, het zorgen van verheffing van minderbedeelden en het betrekken en omarmen van eenieder die nu uitgesloten wordt door het systeem, dat ook mij zodra ik buiten mijn witte familie stapte, direct opat en afvoerde naar het afvalputje van de

85

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

samenleving. Dat betekent concreet dat ik bijvoorbeeld na mijn transitie al mijn credits verloor in mijn oude beroepsgroep. Tot mijn 30e had ik alle schaapjes op het droge, maar verloor alles door mijn keuze om te gaan leven als vrouw. Ik had namelijk gewacht of alles op de lange baan geschoven, omdat mijn levensverwachting als persoon met hiv zonder goedwerkende medicatie zeer instabiel was. Pas toen ik de combitherapie ging gebruiken, startte voor mij een leven met een levensverwachting en perspectief, iets wat ik vanaf mijn 21e tot aan mijn 28e niet had gekend. Voorzitter, de transitie, ik noem het devaluatie in gender, had tot gevolg dat ik in de bijstand belandde en toen noodgedwongen moest omscholen naar de zorgsector, waar ik een jaar lang aan het bed stond. Ook daar was mijn levensmotto: ‘omkijken naar en barmhartig zijn voor kwetsbare mensen.’ Ik gun onze stad dezelfde toewijding van haar stadsbestuur. Mijn werk als activiste voor de sekswerkgemeenschap, transgemeenschap, LHBT-emancipatie en hiv- en aids-activisme heb ik altijd verbonden met politiek, of dat nu internationaal, Europees of regionaal is. Voor mij is de democratie het hoogste goed, waar een mens voor kan strijden. Dat wij hier wekelijks samenkomen kan levens redden. En het is voor mij en mijn partij dan ook geen lichte taak.

Om te komen tot een eerlijke verdeling, waarbij altijd gedacht wordt aan de burgers die door systemisch racisme, discriminatie en uitsluiting op de achterbank van de bus of te voet moeten gaan, daar valt mijn oog en dat van BIJ1 op. Het is mijn netwerk van LHBTIQ++, mensen van kleur, sekswerkers en mensen zonder privileges die altijd in de hoek staan waar de klappen het hardst vallen. Of het nou door de coronacrisis, of door geweld in de familie, met je partner, of op je werk waar je blijvend en structureel gepest wordt en waardoor je niet vooruit kunt komen in ons kapitalistisch systeem. De politieke inhoud die ik geef in uw raad, in onze raad, zal altijd met aandacht zijn voor gemarginaliseerden. Alleen door systeemverandering kan onze stad een werkelijke plek worden waar iedere inwoner heldhaftig, barmhartig en vastberaden kan participeren. Mensen uit de marge die moeten rondkomen van weinig en die niet op de eerste rij zitten als het gaat om economische voorspoed zijn vaak niet makkelijk te bereiken om hun tijd en energie te investeren om met de politiek te gaan praten, gewoonweg omdat zij bezig zijn te overleven. Voorzitter, ons land staat in brand. Het neoliberalisme van tien jaar Rutte heeft ook zijn weerslag op onze stad. Jongeren in onze stad worden gedwongen langer dan voorheen bij hun ouders te wonen vanwege een gebrek aan betaalbare woonruimte.

De armoede- en energiecrisis slaan disproportioneel in onze wijken neer. Kinderen gingen voor deze crisis al zonder ontbijt naar school, ouderen doen hun verwarming niet meer aan. Wij hopen dat deze groepen door ons Amsterdams college goed ondersteund zullen worden. Onlangs waren wij als Amsterdammers eensgezind bij de boom die alles zag, wij herdachten de slachtoffers die dertig jaar geleden vielen bij het vliegtuigongeluk dat de Bijlmermeer trof. Die eensgezindheid, voorzitter, gunt BIJ1 heel Amsterdam. Ook wij in deze raad willen bijdragen aan constructieve maar ook zeker activistische linkse politiek en brengen in onze bijdragen initiatiefvoorstellen en discussienota’s deze energie mee, opdat de mensen met de minste draagkracht in deze zware tijden nog niet meer kopje onder zullen gaan of uit beeld raken. Het is pompen of verzuipen de komende periode en in zulke tijden moeten we out-of-the-box samenwerken, want in crisistijd hebben we een opdracht om te zorgen voor verbetering.

86

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

U vindt mij en mijn fractie aan uw zijde als het gaat om het scheppen van loyaal beleid waarin gelijkwaardigheid en liefde voor de Amsterdammers centraal staat, ongeacht waar hun wieg stond of hoe dik hun portemonnee is. Dank voorzitter. (applaus) De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Bons. Hij is uit. Voor uw bijzondere en persoonlijke maidenspeech, waarin u ook ons helemaal meenam naar de geschiedenis van uw leven. Buitengewoon indrukwekkend. Ik zie mevrouw Ahmadi aanstalten maken om ook niet iets te zeggen namens de fractie van BIJ1. Vooruit, gaat uw gang. Ik meld er overigens wel bij, mevrouw Ahmadi, dat BIJ1 nog 3 minuut 29 spreektijd heeft. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi. Het lid AHMADI: Ja, na zo’n prachtige maidenspeech heb ik maar weinig toe te voegen. Ik ga het wel op de moties en de intrekkingen daarvan houden. Dus dank je wel, Dinah. En daarvoor trekt BIJ1 motie nummer 351 en (3)52 in, en motie 474 willen wij indienen bij agendapunt 7, omdat die ziet op de reclamebelasting. Verder vinden we het heel mooi om te zien dat er een hele grote reeks aan moties en ideeën is voortgekomen voor de begroting. Ik denk dat als we horen hoeveel mensen belang hechten aan betaalbaar of gratis OV, dat ons initiatiefvoorstel voor gratis openbaar vervoer voor Amsterdammers er vast wel doorheen komt binnenkort.

En daarnaast dienen wij een aantal extra moties in; eentje omdat mensen in armoede en mensen met een stadspas meer moeite hebben om aanspraak te maken op de fondsen die voor hen open staan. Nu heeft het Rijk het prachtige stadsbudget opgezet en hopen wij dat wij mensen vaker kunnen wijzen op de mogelijkheid die aan te vragen, omdat zij hier waarschijnlijk heel goed gebruik van kunnen maken. Daarnaast dienen we een motie in om ons inkoopbeleid in te zetten om goed gedrag onder bedrijven te stimuleren. Niet alleen duurzame inkoop, maar ook gendergelijkheid, ook mensenrechtenrespect buiten onze grenzen om. En hopen wij dat deze ook kan rekenen op steun. Dan hebben we nog een motie over een beleidsprobleem dat we al langer zien, die ligt bij woningcorporaties en dat is namelijk dat mantelzorgende kinderen die in huis wonen bij hun ouder, hun woning kunnen kwijtraken na het overlijden van die ouder. Nu wordt hier geen beleid op gevoerd en hopen wij dat we als Amsterdam kunnen kijken of wij kunnen inzetten op gesprekken om toch positief beleid af te dwingen met betrekking tot dit probleem. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Ahmadi. En BIJ1 heeft nog 1 minuut 34 spreektijd voor de rest van de vergadering. Dan gaan we nu, even iets anders dan de volgorde, door met mevrouw Kabamba namens de lijst Kabamba.

87

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

De VOORZITTER geeft het woord an het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik zal proberen om het kort te houden. Maar aangezien ik hierna heel snel naar huis wil gaan, hoeft dat eigenlijk niet. Dus ik wens jullie veel succes. Ik ben nog niet zo lang afgesplitst, zoals jullie weten, en daarom heb ik ervoor gekozen om allereerst wat te zeggen over de moties, via de moties die ik ondersteun door mee te tekenen of door morgen mee te stemmen, laat ik een geluid horen dat jullie vaker zullen horen in eigen moties, amendementen en de andere zaken. Wat namelijk belangrijk is voor lijst Kabamba, en ik zeg ‘wij’, omdat we inmiddels met meer dan twee zijn, is de bestaanszekerheid van Amsterdammers. Ik heb eerder hier gestaan en verteld hoe Amsterdam voor mij een plek is geweest waar ik kon gaan van iemand die was van ouders, of was van een gemeenschap en zichzelf niet mocht zijn tot iemand die zichzelf kon ontwikkelen. Omdat Amsterdam nou eenmaal al heel lang een stad is waar mensen juist naartoe komen om de vrijheid te vinden die ze elders niet vinden. Die vrijheid zit hem allereerst in die basisbehoeftes die je nodig hebt; een dak boven je hoofd, eten, al die dingen die zo moeilijk zijn in deze crisis. We hebben het over verschillende soorten armoede, en ook ik doe daaraan mee, want je moet natuurlijk heel goed specificeren waar je het over hebt.

Maar over het algemeen neemt armoede in dit land toe en daarom ook in deze hele dure stad. Ondertussen hebben we ook initiatieven die belangrijk zijn voor het bewustzijn van de Amsterdammer en eigenlijk de Nederlander. Zoals het Slavernijmuseum, waar wij hard voor vechten, maar ook meer erkenning en meer samenwerking met de communities, gemeenschappen die heel lang hun stem niet hebben gehoord, niet hebben gezien en graag met de erkenning en ook de heling, en als het mogelijk is eigenlijk wordt hiervoor gevochten dus- wanneer het mogelijk is herstelbetalingen. Dan heb je ook nog dat deze stad net herdacht heeft dat wij de grootste vliegtuigramp hebben gehad, die Nederland heeft gekend, namelijk de Bijlmerramp, zoals die wordt genoemd. Daarin is heel duidelijk geworden, als wij teruggaan in de archieven, dat in deze stad niet iedere Amsterdammer even gelijkwaardig is behandeld. Hierin komen termen terug, zoals intersectionaliteit. Een term die verzonnen is, bedacht is door een zwarte vrouw, omdat zij merkte dat zij in het witte feminisme haar zwartheid en daarom haar bestaan niet goed genoeg terug kon vinden en daarmee ook de worstelingen die daarbij kwamen kijken. En natuurlijk heb je mensen van alle achtergronden in deze wereld die zich kunnen herkennen in die afwijzing.

Als het gaat om waar lijst Kabamba voor staat is het juist niet alleen erkenning van de afwijzing, want als je iemand afwijst en die persoon kwetst en daarna zegt: ‘Hé, ik herken het’, en voor de rest doe je daar niets mee, dan heb je eigenlijk niets gedaan. Het gaat ook om het bewerkstelligen van processen, zodat de volgende generatie een beter leven heeft. Daarom ondersteun ik ook moties die te maken hebben met een beter klimaat, daarom ondersteun ik ook moties die te maken hebben met openbaar vervoer. Onze stad wordt steeds groter en groeit op dit moment veel sneller dan de openbaar-vervoersmogelijkheden voor mensen met een kleine portemonnee. Voorzitter, ik wil nog als laatste benadrukken dat ik niet geloof dat dit heel makkelijk zal zijn de komende jaren. Zoals een lieve wethouder me had verteld: in 2023, wanneer je weer terugkomt, is er nog steeds armoede waar je tegen kunt strijden, maak

88

R Jaar

2022

Vergaderdatum 9 nov 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

je geen zorgen. Wat ik nog mee wil geven aan iedereen hier is, ik geloof nog steeds, net zoals bij mijn maidenspeech, dat iedereen die hier zit, hier zit voor een bepaalde gemeenschap, een bepaalde Amsterdammer die graag een beter Amsterdam wil. Ik denk alleen dat als wij kijken naar de mensen met de kleinste portemonnee, met de meeste zaken waar ze niets aan kunnen doen tegen zich, als we naar die groepen kijken en kijken hoe we met hen omgaan, dan kunnen wij peilen hoe goed we het eigenlijk doen hier in Amsterdam. En dat is wat ik mee wil geven aan iedereen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Kabamba. Dan gaan we door met de volgende op de lijst en dat is de heer Boomsma namens het CDA. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma. Het lid BOOMSMA: Dank, voorzitter. En ik dank en feliciteer mevrouw Bons met haar indringende maidenspeech. Ja, de heer Schmit die zei, die begon net en zei: regeren en begroten is vooruitzien. Maar soms moet je ook achteruit kijken, want mensen die nooit achteruit kijken naar generaties uit het verleden, die kunnen ook niet naar voren kijken naar de toekomst. En daarom haalde ik bij mijn algemene beschouwingen Casper van Baerle aan, die zei in zijn toespraak over de wijze koopman, die zei dat de grootsheid van Amsterdam is gebouwd op natuur en arbeid, op talent en fortuin.

Dat zijn twee dingen die iedereen nodig heeft om iets te bereiken. Nou Machiavelli sprak in dit licht van ‘fortuna en virtu’. Maar fortuna en virtu zijn nooit gelijk verdeeld en dat zal ook nooit het geval zijn, dus volledig gelijke kansen zijn een illusie, maar volledige gelijkschakeling is gelukkig ook niet nodig voor menselijk geluk. Liefde en dankbaarheid zijn daar belangrijker in, maar ja, daar gaat de overheid niet over. Dat neemt niet weg dat wij als gemeente natuurlijk wel moeten proberen om iedereen zo goed mogelijke kansen te geven en daartoe de voorwaarden te scheppen. Nou, dat vraagt een overheid die armoede krachtig bestrijdt en ik zie dat het college dat gelukkig ook doet. Maar het is ook cruciaal dat je de middenklasse, de ruggengraat van de samenleving, niet uit het oog verliest en daar zullen wij dan ook op blijven hameren. Ja, de financiële uitdagingen zijn groot. Ik dank de wethouder voor het toesturen van de zogenaamde bestuursopdracht en het verstrekken van de opdracht aan een extern bureau om de hele financiële organisatie door te lichten. Ik ben het wel eens met mevrouw Nanninga dat ik het toch, ja, confronterend vind, om het zo te zeggen, dat er zoveel jaar na de financiële enquête dat het nodig is om een extern bureau van consultance in te huren om inzicht te krijgen in waar het geld nou eigenlijk naartoe gaat.

En ik vind dat, gezien de uitdagingen waar we voor staan, dat de overheid dan ook echt moet kijken naar de eigen organisatie en kijken wat er effectiever kan. Dus ik heb een motie ingediend bij de algemene beschouwingen voor een taakstelling van vijf procent. Nou die taakstelling dat wilde het college niet, want men zegt van: ja, wij willen ook wel inhoudelijke keuzes onderzoeken. Maar als Amsterdam dan bijna 17 procent meer ambtenaren heeft dan het gemiddelde van de G4, dan moet je ook bereid zijn om te kijken naar efficiency-mogelijkheden, moet je ook bereid zijn om te kijken