20220126 Verslag gemeenteraad avond

De VOORZITTER schorst de vergadering voor een minuut. voorzitter: de heer Torn De VOORZITTER heropent de vergadering.

21. Kennisnemen van de Amsterdamse taxiaanpak VN2021-036508 gevoegd met 22. Kennisnemen van het rapport Taxi! een onderzoek naar malafide activiteiten en (ondermijnende) criminaliteit in de Amsterdamse taxibranche VN2021-036548 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Vroege inzake Denk aan omgeving taxiluwezone, nr. 018.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

40

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

-

R

bij de nadere uitwerking van de taxiluwezones zorg te dragen voor goed en veilig taxiverkeer aan de buitenranden van een taxiluwezone en aldaar zorg te dragen voor strenge handhaving van illegale praktijken zoals snorders.

Motie van de leden Vroege en Yilmaz inzake Genoeg ruimte voor anderen, nr. 019.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

in omgeving van iedere taxishotspotzone op acceptabele loopafstand taxi’s die niet in de digitale rij willen of mogen aansluiten de mogelijkheid te geven hun werk uit te kunnen voeren.

Motie van de leden Vroege en Yilmaz inzake Klant kiest zelf taxi, nr. 020.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

bij de nadere uitwerking van de taxiluwezones en de taxihotspotzones zoveel als fysiek mogelijk is, zorg te dragen dat het systeem niet sturend is ten aanzien van de keuzevrijheid van de klant voor een bepaalde taxichauffeur en/of bemiddelaar noch beperkend ten aanzien van bestaande en reguliere administratieve systemen tussen klant en taxi.

Motie van de leden Vroege, Yilmaz en Marttin inzake Iedere taxichauffeur herkenbaar en herleidbaar, nr. 021.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

bij de verdere uitwerking van de taxiplannen met voorstellen te komen dat klanten voor, tijdens en na een rit de identiteit van een chauffeur gemakkelijk kan achterhalen, ten einde in geval van misstanden adequaat te kunnen handelen.

Motie van de leden IJmker, Mbarki, Flentge en Yilmaz inzake extra aandacht voor taxiplatforms, nr. 022.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

aanvullend onderzoek uit te voeren naar de impact van platforms op de taximarkt; bij landelijke lobby in te zetten op aanpassing van WP2000 waarbij gemeentes bevoegdheid krijgen om regelgeving op te stellen voor de gehele taximarkt in Amsterdam; te onderzoeken welke juridische mogelijkheden er zijn om platforms zoals Uber die actief zijn in Amsterdam te verplichten hun data te delen met de gemeente.

Motie van het lid Yilmaz inzake brandbrief naar de minister, nr. 062.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

41

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

-

R

in G4-verband een brandbrief te sturen naar de minister (van IenW) met de oproep om de Wet personenvervoer 2000 zo spoedig mogelijk te moderniseren.

Motie van het lid Yilmaz inzake méér standplaatsen, nr. 063.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

extra taxistandplaatsen voor taxichauffeurs te realiseren.

Motie van het lid Yilmaz inzake invoeren van een Amsterdamse taxivignet, nr. 064.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

de mogelijkheden voor de invoering van een Amsterdams taxivignet te onderzoeken (gekoppeld aan de milieuzone) om daarmee alleen toegang te geven aan bonafide taxichauffeurs.

Motie van het lid Yilmaz inzake uitgebreide evaluatie van het nieuwe taxibeleid in 2024, nr. 065.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: het nieuwe taxibeleid uitgebreid te evalueren in vergelijking met het rapport Beke en deze naar de raad te sturen voor de zomer van 2024. Motie van het lid Yilmaz inzake Amsterdamse taxi’s uitstootvrij ná verkiezingen van 2028, nr. 066.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

het streven om een uitstootvrije taximarkt te realiseren uit te stellen tot na de volgende verkiezingen van 2028.

De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Vroege. De heer VROEGE: De problemen in de taximarkt zijn legio. Taxi’s worden misbruikt door zware criminelen om van alles door de stad heen te voeren. Tegelijkertijd – ik ben woordvoerder Verkeer – zijn dat vaak de meest voorbeeldige verkeersdeelnemers. Zo’n crimineel wil immers niet opvallen. Ik hoop dat de burgemeester alles in het werk zou kunnen stellen om die criminaliteit uit de taximarkten weg te halen. Dit gaat eigenlijk boven mijn pet als woordvoerder Verkeer. Er is nog een andere problematiek in de taximarkt. Ik noem de plof-bv’s, de verpanding van vergunningen. Dat mag allemaal niet; dat is allemaal kwalijk. Ik denk dat ook die problematiek hard moet worden aangepakt juist bij diegenen die die problematiek veroorzaken, degenen die zo’n plof-bv opzetten en die daar misbruik van maken. Het zou

42

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

goed zijn als het college samen met alle instanties daarvan veel meer werk gaat maken. Uiteindelijk willen we een taximarkt waar zelfstandige ondernemers hun boterham kunnen verdienen met eerlijk werk en waar klanten veilig van A naar B kunnen worden vervoerd. De voorstellen die het college doet, ik zie de meeste eerlijk gezegd niet heel goed zitten. Ik zal u uitleggen waarom. (De heer MBARKI: Ik heb een vraagje aan de heer Vroege. Dat gaat over die plof-bv’s. Vindt de heer Vroege dat een platform als Uber voldoende meewerkt om die plof-bv’s een halt toe te roepen?) Ik heb daar geen kennis van. Er zou misschien meer kunnen, meer moeten. Ik denk dat de problematiek eigenlijk is, dat iedereen daaraan moet meewerken. Aan het eind is natuurlijk wel degene die illegale activiteiten doet, de plof-bv-beheerder en degene die pacht en verpacht, die zijn natuurlijk schuldig aan het systeem. Die moeten we vooral aanpakken. De heer Mbarki is het met me eens, begrijp ik. De reden dat ik niet heel positief ben over de voorstellen van het college, zijn de volgende. Volgens mij zijn heel veel dingen die de wethouder voorstelt, technisch niet realistisch. We gaan eigen systemen bouwen van toegang en we gaan digitale wachtrijen maken. Allemaal ICT en overhead.

We weten al hoe problematisch het is om de mailserver in dit stadhuis te laten werken, laat staan dat we dit soort projecten tot een goed einde kunnen brengen. Ik denk niet dat wij daartoe in staat zijn. Misschien moeten we dat ook helemaal niet willen. Het tweede punt dat ontbreekt, is gewoon het gebruik maken van de markt. Er zijn heel veel professionals in de taximarkt. Denk aan organisaties als Uber maar ook TCA. Ik heb ze allemaal gesproken en ze zeggen tegen mij: wij zijn niet betrokken bij de ontwikkeling van dit beleid. Wij willen meedenken, wij hebben oplossingen, wij kunnen heel veel. Laat ons meedenken, laat ons meehelpen. Maar die hand wordt door het college niet aangenomen. Ik ben bang dat dat net als in de rondvaartbranche gaat leiden tot heel veel rechtszaken en boze ondernemers in plaats van dat we samen met ondernemers de problematiek gaan aanpakken. Daarom heb ik vier moties gemaakt, mede-ontwikkeld met enkele collega’s om de scherpe randjes er vanaf te gaan halen waardoor het misschien iets beter wordt. O ja, ik heb nog een laatste argument waarom ik denk dat het niet gaat werken. Een aantal voorstellen van het college is niet conform de wetgeving. De wet zegt namelijk wat anders. De wet zegt dat je als consument altijd mag kiezen. Ik weet dat dit college graag in gesprek gaat met de regering om de wet aan te passen.

Er is ook een aantal moties op dat gebied ingediend. Vervolgens geldt gewoon de wet. De wethouder moet zich aan de wet houden en veel aspecten van het beleid dat nu wordt voorgesteld, voldoen daar niet aan. Daarom denk ik dat het zonde van de tijd is om daarmee verder te gaan. Mijn moties helpen daarbij om meer conform de wet te doen en meer vrijheid te geven aan die consument om te kunnen kiezen welke taxi men wil. De vrijheid van de consument moet centraal staan. Dat mis ik in dit beleid. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw IJmker. Mevrouw IJMKER: We bespreken hier een onderzoek dat misstanden en criminaliteit in de taxibranche heeft onderzocht. De conclusies zijn niet mals. Als je het onderzoek goed doorleest en ik hoop dat de heer Vroege dat ook heeft gedaan, dan zie je dat veel van de excessen bij de chauffeurs zitten die rijden voor taxiplatforms. Het zijn de platforms zoals Uber die de structuren en systemen creëren om deze malafide praktijken mogelijk te maken. Dat gaat over accounts die aan de achterkant zijn gekoppeld aan

43

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

bedrijven of zogenaamde plof-bv’s. Ze werden al genoemd. Dat is precies waar onze huidige regelgeving tekort schiet. Met een verouderde taxiwet en gebrek aan juridische mogelijkheden om bijvoorbeeld verplicht data openbaar te maken, hebben we niet genoeg inzicht in waar de problemen zitten. Het gaat hier immers over data over Amsterdammers, over Amsterdam en dus zouden we die beschikbaar moeten stellen voor de hele stad zoals we in onze datastrategie hebben vastgesteld. Het gaat hier over platformwerk waarbij chauffeurs weinig betaald krijgen, met geen of slechte arbeidsvoorwaarden. Als het lastig is om een boterham te verdienen, kun je je voorstellen dat chauffeurs zich misschien eerder inlaten met malafide en criminele activiteiten zoals een van de conclusies van het rapport luidt. Dit college beoogt te willen werken aan een economisch rechtvaardige taximarkt en dat onderschrijft GroenLinks natuurlijk. Maar naar aanleiding van dit rapport vraagt GroenLinks samen met een aantal andere partijen om extra aandacht en aanvullend onderzoek naar precies de rol van die platforms en de rol van de structuren en systemen die dit gedrag veroorzaken. Daarbij gaat het om welke mogelijkheden er zijn om hiervoor regelgeving op te stellen, zo niet op lokaal niveau, dan wel landelijk. (De heer VROEGE: 85 procent van alle taxigebruikers maakt gebruik van een platform.

Dat is toch niet voor niets? Dat biedt voordelen: veiligheid, je hoeft niet met contant geld op stap, je hoeft geen ruzie te maken over de ritprijzen. Kortom, de klant is er heel blij mee. Wat zegt GroenLinks, fel tegenstander van Uber en platforms, tegen al deze Amsterdammers die misschien wel tot volle tevredenheid dagelijks gebruik maken van veilig vervoer van A naar B door middel van een platform?) Laat ik daarover twee dingen zeggen. Allereerst valt het me op dat D66 via de moties erg focust op de klant en niet zo zeer op de chauffeur. Volgens mij is dat ook iets waar we voor kunnen opkomen, want die worden uitgebuit door deze structuur. Als tweede weten we ook dat chauffeurs die wel zelfstandig willen werken, ontevreden zijn over Uber. Die zeggen, de ritprijzen zijn te laag, er wordt een te hoge commissie gevraagd en er is ook gebrekkige communicatie vanuit bijvoorbeeld het hoofdkantoor. (De heer VROEGE: Er zijn natuurlijk altijd mensen die niet geheel tevreden zijn. Er zijn ook heel veel mensen die wel tevreden zijn. De meeste chauffeurs in Amsterdam zijn zelfstandig ondernemer en kiezen zelf de bemiddelaar. Die rijden zowel voor TCA als voor Uber als voor eigen klanten. Het beeld dat u schetst, dat er alleen maar misbruik wordt gemaakt van deze arme chauffeurs, is totaal bezijden de werkelijkheid.

Nogmaals mijn vraag: de klant, de Amsterdammer die gebruik maakt van dit soort platforms, wat vindt GroenLinks daarvan?) Ik herhaal daarbij dat het mij hier niet gaat om de klant, maar het gaat om de chauffeurs die door deze structuren worden verleid tot bepaalde keuzes. Daarnaast is die 85 procent van de taxi’s niet gereguleerd en dat is waar deze motie om vraagt. Daarvoor willen wij aanvullende regelgeving ontwikkelen. (De heer ERNSTING: Een laatste poging dan, want GroenLinks gebruikt altijd termen als uitbuiting etc. De klant faciliteert dat. Dus vindt mevrouw IJmker dat zijzelf, GroenLinks en kiezers van GroenLinks wel of niet in zo’n taxi mogen stappen wat haar betreft? Of ben je dan gewoon een verkeerd mens?) Ben ik dan een verkeerd mens? Daar ga ik geen ja of nee op zeggen. Het gaat mij hierom. Anders dan een partij als D66 geloof ik niet dat de markt geheel wordt gecreëerd door simpelweg de keuze van de klant. Het gaat mij hier om bedrijven met

44

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

verdienmodellen die een markt creëren, stimuleren en vergroten door allerlei investeerders die achter ze aanzitten. De illusie dat de klant daarin nog een rol kan spelen, daar ben ik het niet mee eens. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Mbarki. De heer MBARKI: Ik heb niet meer zo veel spreektijd, dus ik moet mij helaas beperken. Ik sluit me voor een groot deel aan bij de woorden van mevrouw IJmker. Ik wil er nog wel een kleine toevoeging aan doen en dat is deze. Het grootste probleem dat wij nu hebben, is het ongelijke speelveld. We zien namelijk dat de TTO’s en de zogenaamde belmarktchauffeurs allebei te maken hebben met allerlei verschillende regels. Een van de regels die we hebben, is de verkeersovertreding. De TTO-chauffeur kan én een boete krijgen én een onttrekking van zijn vergunning. Daarop hebben wij ooit een voorstel gedaan maar dat is helaas nog steeds de praktijk. De Uberchauffeur daarentegen krijgt een boete en kan doorrijden. Dat is een rechtsongelijkheid wat mij betreft. Veel experts waarschuwen al jaren dat het anders moet. Ondanks veel voorstellen uit Den Haag om dit aan te pakken, weigeren partijen hieraan überhaupt toe te geven. Het zijn deze partijen die het systeem in de lucht houden. Dat is funest voor onze taxiondernemers, voor TTO-chauffeurs, voor Uberchauffeurs, voor verkeersdeelnemers en daarmee voor de rest van de maatschappij.

De enigen die baat hebben bij het systeem zoals het nu is, zijn de aandeelhouders van Uber. Dat stelt mij teleur. Ik dacht namelijk wel eens te horen dat de VVD en D66 in iets mindere mate de partijen zijn die zich hard maken voor de ondernemers. Maar wat is dat waard? Als je zo hardgrondig als de VVD de winstbelangen van Uber verdedigt, dan ben je tegen de lokale, hard werkende taxiondernemer. Dat geldt overigens ook voor D66. Als je zo hardgrondig tegen de belangen van de flitsbezorgers als Gorilla’s verdedigt, ben je tegen de belangen van de lokale groenteman. Als je het zo belangrijk vindt dat Deliveroo vrij baan moet krijgen, dan ben je tegen de lokale toko of snackbar. Dat is wat er aan de hand is. Ondernemerspartijen, zogenaamde ondernemerspartijen zijn tegen ondernemers. Daarom dien ik samen met mevrouw IJmker een motie in om dat te veranderen. Er is een nieuw kabinet met een nieuw elan. Laten we hopen dat dit kabinet wél het verschil wil maken. (De heer VROEGE: Een semi-filosofische vraag, maar wie bepaalt wat de markt is? Is dat de PvdA of is dat uiteindelijk gewoon de consument, die zegt: dit product vind ik heel belangrijk. Daarvan wil ik graag gebruik maken.) Een markt kenmerkt zich door een gelijk speelveld. Hier is sprake van een ongelijk speelveld.

Hier is sprake van een bedrijf, Uber, dat bijna geen belasting betaalt, terwijl de lokale ondernemer om de hoek gewoon belasting betaalt – waardoor de prijs hoger is. En voor Uber betaal je een habbekrats. Dat is er aan de hand. Er is een ongelijk speelveld. (De heer VROEGE: Nu is op zaterdagavond op normale tijden de ritprijs bij Uber veel hoger dan bij een TTO- of TCA-taxi. Toch kiezen de meeste consumenten voor Uber vanwege de veiligheid, vanwege de herkenbaarheid van de chauffeur, vanwege geen gezeur over de ritprijs, vanwege het feit dat je altijd een bonnetje krijgt. Hoe kan het dan als mensen meer moeten betalen, dat men dan toch kiest voor zo’n veilige chauffeur in plaats van een door de heer Mbarki zo geliefde TTOchauffeur?)

45

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

Allemaal Uberretoriek. Ik kan dit alleen geloven als Uber ook zijn data met ons deelt. Dan kan ik het staven. Nu kan ik er niets mee. (De heer VROEGE: Die data hebben wij. We hebben de taximonitor. Dat hebben we heel vaak besproken. Behalve dat 9 van de 10 TTOchauffeurs zich niet aan de regels houden, blijkt jaar op jaar dat 85 procent van de taxiritten met een platform gebeurt. De consument kiest daar met z’n allen voor. Welke data heeft u nog meer nodig?) Ik wil een eerlijke taximarkt die ook verkeersveilig is. Dat is het niet met de aanwezigheid van Uber. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Yilmaz. De heer YILMAZ: Het dossier taxi is voor ons erg belangrijk. Dat heb ik tijdens de campagne in 2018 al gezegd. We hebben veel bijeenkomsten gehad met taxichauffeurs. Net als de heer Mbarki ken ik de branche heel goed. Ik sta bijna dagelijks in contact met chauffeurs. Sinds dag 1 is het een belangrijk thema voor ons en misschien is het de laatste keer dat ik hierover kan spreken in de raad. Dat besefte ik pas gisteravond, dus het is een bijzonder moment voor mij. Een beetje droevig, maar niet minder belangrijk. We vallen vaak in herhaling want we hebben het steeds over de Wet personenvervoer 2000. Ik heb het net ook gehoord. Ik vind eigenlijk dat we een brandbrief moeten sturen en het liefst in G4-verband. Daarom heb ik een motie ingediend.

Daarmee wil ik de wethouder vragen samen met de collega’s van de andere drie grote steden een brief te schrijven richting de minister om toch die WP 2000 aan te passen. Die is immers sterk verouderd, past niet bij onze moderne tijd en er zit gewoon een groot gat dat wordt opgevuld door platforms. Als gemeente kunnen wij niet alles oplossen, maar gedeeltelijk kunnen we wel wat doen. De oplossing ligt echt bij de landelijke politiek, bij de WP 2000. Mijn eerste vraag aan de wethouder: is de wethouder bereid dit te doen? Wij zijn Amsterdam en wij zijn natuurlijk vaak het voorbeeld. Wij gelden als voorbeeld voor de grote steden, dus ik denk ook dat wij de grenzen moeten opzoeken, vooral de juridische grenzen. Dan kom ik gelijk bij de volgende motie van mij, want we hebben natuurlijk milieuzones. Ik vind dat we die moeten kunnen inzetten om een Amsterdams vignet in te voeren voor Amsterdamse taxichauffeurs. Dat kun je misschien koppelen aan zo veel mogelijk gegevens van de chauffeurs waarmee je het veilig maakt en waarmee je malafide chauffeurs uit de anonimiteit haalt. Ik weet natuurlijk niet of dat echt mogelijk is. Exacte details ken ik niet. Daarom heb ik een motie ingediend met de vraag dat te onderzoeken en te kijken wat er mogelijk is. (De heer VROEGE: Vindt de collega van DENK dat alle taxi’s uitstootvrij moeten worden? Hij heeft immers een motie om dat uit te stellen.

Of zegt hij, nee, gebruik alleen die camera’s die er toch hangen, maar dan ook voor andere doelstellingen?) Alle taxi’s uitstootvrij, dat is natuurlijk een mooie doelstelling van het college. Binnen een paar jaar moet dat ook gebeuren. Dat is een mooi bruggetje naar mijn volgende motie, want ik wil dat het college dat uitstelt naar 2026. Om terug te komen op uw tweede vraag: ja, we kunnen de camera’s ook inzetten voor andere doeleinden. Dat kan bijvoorbeeld om Amsterdamse vignetten te controleren. Dat is mijn doel. Ten minste, dat is mijn wens. Maar ik weet dus niet of dat juridisch haalbaar en mogelijk is. Daarom heb ik een onderzoeksmotie ingediend. (De heer VROEGE: Volgens mij moeten we dat helemaal niet willen, anders komt iedereen alleen maar op ideeën om andere dingen met

46

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

camera’s te doen. Bovendien hangen die camera’s alleen maar aan de randen van de stad. Als je binnen de stad rond rijdt, kom je niet langs zo’n camera. Welk probleem gaan we daarmee oplossen, is mijn vraag.) We hebben milieuzones. Die camera’s hangen inderdaad aan de rand van de stad. Wij zijn eigenlijk voor een soort wachtrij voor taxichauffeurs die een vignet hebben. Dan kun je ook aan volumebeleid doen. Dus ik zeg nu maar wat, maar laten we zeggen dat we per dag 1000 chauffeurs toelaten en dat 1000 kentekens binnen de milieuzone vallen, dan komt de rest op een wachtlijst buiten de milieuzone. Zo kun je aan je capaciteitenbeleid werken. Het taxibeleid, een nieuwe taxi-aanpak. Er verandert niet heel veel. Ten minste, ik zie mooie, ambitieuze plannen maar veel chauffeurs hebben daar twijfels bij. Wij willen eigenlijk dat dat zo snel mogelijk wordt geëvalueerd. Daarom hebben we een motie ingediend om uiterlijk 2024 – dus voor de zomer 2024 – de eerste bevindingen te rapporteren aan de raad. Tot slot. Het verpachten van bv’s en dat soort dingen of van auto’s, dat is inderdaad een groot probleem. Ik zit in heel veel groepsapps. Ik hoop niet dat de chauffeurs meekijken, maar ik lees bijna alles wat er wordt geschreven. Dagelijks zie ik echt tientallen berichten voorbijkomen met verzoeken om te kunnen pachten. Dat is echt een groot probleem.

Veel mensen deinzen er niet voor terug om dat nog steeds in het openbaar - nou ja, openbaar, in die groepsapps - te vragen. Ik hoop echt dat we met bijvoorbeeld een vignet of iets anders – dat is natuurlijk maar een suggestie – dit probleem kunnen aanpakken. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder De Vries voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de moties. Met het oog op de klok en de resterende agenda zou ik de wethouder willen vragen dat een beetje kort en bondig te doen, alstublieft. Wethouder DE VRIES: Ik snap het ongemak van de vele sprekers. De fractie van D66 zit wat de taxiwereld betreft nog in een roze wolk. Wij hebben er als college zorgen over. Als ik de openingszin pak in het betoog van de heer Vroege ‘zelfstandige ondernemers die een goede boterham verdienen met eerlijk werk’, daarmee ben ik het helemaal eens. Dat zou ik ook heel graag willen. Maar laten we reëel zijn: daar zijn we heel ver vandaan. Dat heeft natuurlijk ook met corona te maken. Die pachtverzoeken die de heer Yilmaz noemt, die wijt ik ook aan de coronasituatie dat het mensen tot hier zit en hen het water aan de lippen staat. Maar ook in de reële, normale situatie zie je gewoon dat grote bedrijven als Uber de markt beheersen. Daarin hebben veel zelfstandige ondernemers weinig speling. Klanten hebben daar op een gegeven moment weinig keuze meer.

Er probeert zich nu wel een aantal andere platforms in te vechten, maar dat is eigenlijk hetzelfde model. Het bedrijfsmodel is toch zo veel mogelijk ritjes realiseren tegen een zo laag mogelijk bedrag. Dat heb ik Uber voorgelegd en dat is door hen ook niet weersproken. Daarmee creëer je twee zaken: het mobiliteitsbeleid van de gemeente loopt een kras op, want we willen eigenlijk minder autoritten. Zeker als het niet nodig is, hebben we liever dat mensen een andere keuze maken qua mobiliteit. Maar het tweede punt is, dat het dus ook ingewikkeld wordt om aan die eerlijke boterham zelfstandig toe te komen. Dat zeg ik niet alleen, dat zegt ook de rechtbank. Die zegt, het zijn eigenlijk geen zelfstandige ondernemers. De constellatie van Uber maakt dat het werknemers zijn. Daar wordt vervolgens niet op geacteerd omdat zowel Uber als de betrokken ondernemers dat eigenlijk niet willen. Maar de feitelijke situatie heeft de rechtbank wel goed weergegeven

47

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

en het is wat mij betreft ook aan het ministerie en de Arbeidsinspectie om daar goed op toe te zien. Het wordt nooit benoemd, maar de Arbeidsinspectie moet gewoon toezien op het naleven van cao’s. De rechtbank zei, hier is eigenlijk sprake van een collectieve arbeidsovereenkomst. De afwezigheid van het rijk op dit onderwerp, terecht door een aantal van u aangekaart, is ook een probleem waarmee wij kampen. (De heer VROEGE: Misschien moeten we een keer een PvdA’er op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stationeren. Oh nee, dat is allang gebeurd. Een vraag. Beweert de wethouder namens het college van burgemeester en wethouders dat alle problemen op de taximarkt in Amsterdam zijn ontstaan door de komst van Uber en dat er dus voor de komst van Uber geen problemen waren op geen enkel gebied qua criminaliteit, qua onderpachting, qua verkeersveiligheid? Dus dat het tot 2015, 2016 allemaal rooskleurig was op de Amsterdamse taximarkt?) Dat is het college zeker niet van mening. Overigens, als iets fout is, wil dat niet zeggen dat al het andere daarmee automatisch goed is. Dat is geen logische redenering. Er kunnen ook nog andere dingen fout zijn. De vorige PvdA-minister die op Sociale Zaken zat, is in mijn herinnering iemand die zich wel druk gemaakt heeft voor het effect van de platformeconomie. Dus wat dat betreft slaat u de spijker op z’n kop.

We zijn ook heel benieuwd hoe de nieuwe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dit gaat oppakken wat dat betreft. Waar we nu mee te maken hebben, en daaraan refereerde de heer Yilmaz, is de minister van Infrastructuur en Milieu. Het is inderdaad zo dat de WP 2000 zeer sterk verouderd is. Het is alsof je met een paardentram zit te kijken naar de huidige situatie. Het heeft helemaal geen relatie meer met de hele digitalisering en alles wat er is gebeurd. Er moet dus echt nieuwe wetgeving komen. Uw suggestie van een brandbrief, laat ik zeggen, is in die zin ingehaald door het feit dat wij inderdaad al met de G4 hierover hebben gesproken. De burgemeester heeft al gesproken met het ministerie; ik heb al gesproken met het ministerie. Er komt een evaluatie van WP 2000; daar worden wij als steden bij betrokken. Er zal dan ook uit die evaluatie van WP 2000 nieuwe wetgeving komen. We moeten daar wel bovenop zitten qua sturing, want daar liggen grote belangen voor de stad Amsterdam. Dan wordt er nog even inhoudelijk op het voorstel ingegaan. Ik snap de waarschuwing die de heer Vroege geeft van, let op als we hiermee aan de slag gaan, hoe we de ICT-opdracht die hier ligt, goed oppakken. Zeker, daarmee houden we ook rekening. Ik ben blij dat Uber u heeft gezegd dat ze willen meewerken. Bij ons zeggen ze dat niet. Ze willen niet hun data delen.

We kunnen natuurlijk helemaal niets qua ICT als Uber hun data niet met ons willen delen. Het systeem bouwen we natuurlijk onafhankelijk van de specifieke aanbieder. Het moet voor iedereen kunnen gelden. Dus alleen wanneer er een data sharing zal plaatsvinden, kun je inderdaad gezamenlijk een ICT-systeem opbouwen. Daarvoor is op dit moment geen opening geboden aan ons door de betreffende organisatie. Dat snap ik ook wel, want hun core is natuurlijk die data. Dat is hun goud. Dus om dat nu aan een ander te geven ... (De heer VROEGE: Ik vind het een hele rare redenering van de wethouder. Bedrijven met kennis en kunde willen dat aanbieden om problemen in de stad op te lossen. De enige reactie van de wethouder is, geef uw data maar. Zegt u dat ook tegen alle andere ondernemers in de stad? De enige manier waarom je met de gemeente kan samenwerken, is door al uw data te geven. In uw verdere expertise zijn we niet geïnteresseerd, want wij weten het zelf allemaal beter.)

48

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

Dat heb ik in ieder geval niet bedoeld te zeggen. Ik heb alleen gezegd, wanneer je dit zou willen, een gezamenlijk ICT-systeem opzetten, dan is daarmee onlosmakelijk verbonden dat je gegevens met elkaar moet delen. Aangezien wij herhaaldelijk hebben gevraagd aan Uber of ze daartoe bereid waren en zij daarop herhaaldelijk nee hebben gezegd, heb ik al a priori de conclusie getrokken dat zo’n gezamenlijk optrekken om een gezamenlijk ICT-systeem te gaan maken, er niet in zit. Maar mocht dat anders zijn en mochten daar nieuwe openingen zijn, natuurlijk. Het lijkt me ook handig en beter om dit samen met de markt te doen. Dan wil ik nog even iets zeggen over de positie van de consument. We hadden het net over plof-bv’s. Ik moest ineens denken aan de plofkip. Dus de meeste consumenten willen geen plofkip kopen; de meeste consumenten willen niet dat beesten lijden. Toch liggen er nog altijd plofkippen in de schappen en worden ze ook nog altijd gekocht. Ga er inderdaad maar aanstaan. Dan moet je dus altijd de dure andere taxi kiezen in plaats van de Ubertaxi die geriefelijker is, veiliger en goedkoper. Maar je weet dat je daarmee een systeem in stand houdt, waarvan de rechter heeft gezegd, hier klopt niets van. Lastig hoor, voor de consument. Maar goed, ik ben een reële economist en geen theoretisch economist. Misschien is dat dan het verschil.

(De heer VROEGE: Behalve plofkippen liggen er heel veel alternatieven bij de poelier. Ik denk dan aan heel gezonde kippen – toen ze nog leefden. Het alternatief voor een Uber is toch een TTO-taxi waarvan uit de taximonitor blijkt dat 9 van de 10 zich niet aan de regels houden. Chauffeurs die homo’s weigeren, die joden weigeren, die omrijden, die ruzie maken over bonnetjes etc. etc. Dat is het alternatief dat u biedt.) Ik denk dat u nu een heel groot verschil maakt tussen de Uberchauffeur die overigens dezelfde is in de meeste gevallen als de TTO-chauffeur, dezelfde persoon. Men rijdt immers door de bank genomen voor de verschillende aanbieders. Dus dat onderscheid snap ik dan niet helemaal. Maar wat ik er alleen maar mee wil zeggen, is dat u doet alsof de consument bepaalt hoe de markt eruit ziet en ook volledige keuzevrijheid heeft. Dat bestrijd ik gewoon. De consument wordt geconfronteerd met een systeem waar een bijna-monopolist de markt in handen heeft die zelf aan de touwtjes trekt. De consumentenvrijheden, laten we daar gewoon reëel in zijn, die zijn niet altijd zo idealistisch zoals u dat nu schetst. Ik zal de heer Vroege niet meer tot een interruptie verleiden. Laten we naar demoties gaan. De motie van de heer Vroege over de omgeving van de taxiluwe zone, nr. 018.22. Daar is een positief preadvies op. De motie van de heer Vroege over genoeg ruimte voor anderen, nr.

019.22. Eveneens een positief preadvies. Motie nr. 020.22 van de heer Vroege inzake klant kiest zelf taxi, ook die krijgt een positief preadvies. Wel even een toelichting. Als het om taxihotspots gaat, vinden we ook dat iedereen een aanbieder naar keuze moet kunnen kiezen, maar het idee van de taxihotspot is, dat er beperkte toegang is van taxi’s. Dus dat kan betekenen dat je wat langer moet wachten. Motie nr. 021.22 van de heer Vroege inzake iedere taxichauffeur herkenbaar en herleidbaar: een positief preadvies. Motie nr. 062.22 van de heer Yilmaz. Dat heb ik al toegelicht, dus ik ontraad de motie omdat we dit al doen. We handelen al in de geest van de motie. Motie nr. 063.22 van de heer Yilmaz over meer taxistandplaatsen realiseren: een positief preadvies.

49

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

Motie nr. 064.22 van de heer Yilmaz inzake Amsterdams taxivignet, dat is echt 300 keer door ons op alle mogelijke manieren onderzocht. Ik zou het graag willen, maar we draaien onszelf een rad voor ogen als we dat nu weer gaan doen. Om die reden ontraden we dat. Motie nr. 065.22 van de heer Yilmaz inzake evaluatie nieuw taxibeleid: positief preadvies. En motie nr. 066.22 van de heer Yilmaz, daar heb ik een probleem. De heer Yilmaz denkt dat er verkiezingen zijn in 2028. Dat zou alleen kunnen wanneer er dan Tweede Kamerverkiezingen zijn. Dat vind ik heel moeilijk te voorspellen of die inderdaad in 2028 kunnen plaatsvinden. (De heer YILMAZ: Dat is gewoon een slordigheidje geweest dat die verkiezingen erin staan. Wij bedoelen gewoon 2028, dus dat de chauffeurs een paar jaar extra hebben.) (De VOORZITTER: U bedoelt dan volgens mij 2026. Of niet? U zegt nu allebei wat anders. De heer Yilmaz trekt de verkiezingen eruit en u verandert de datum. (De VOORZITTER: Sorry, ik ga me er ook niet mee bemoeien. Als u allemaal maar weet waarover het gaat.) Helaas dan toch een negatief preadvies, want wij willen dit eerst met de taxibranche bespreken. We snappen het door u aangekaarte probleem. Men heeft een heel slechte tijd nu. Maar we willen niet meteen van die jaartallen, die doelstelling 2025 af stappen.

Eerst maar eens een gesprek met de taxibranche en dan komen we bij u terug met eventueel nieuwe voorstellen. (De VOORZITTER: Er moet nog een preadvies worden gegeven om motie nr. 022.22 van mevrouw IJmker.) Sorry. Daar zou ik het volgende op willen zeggen. Het eerste punt, dat krijgt een positief preadvies. Het tweede punt, die landelijke lobby, die is gestart. Dus dat is eigenlijk een beetje vragen naar de bekende weg en heeft een hoge mate van overbodigheid. Het derde punt, nou ja, dat hebben we ook al redelijk vaak onderzocht. Ik snap de vraag wel, maar dat heeft ook wel enige mate van overbodigheid. Inhoudelijk zou ik het heel graag willen. Dus over all neig ik ernaar te zeggen dat ik alleen op het eerste punt een positief preadvies kan geven. De rest is overbodig. De VOORZITTER: Namens het college ook even kort de burgemeester voor een bijdrage. Burgemeester HALSEMA: Ik kan denk ik heel erg kort zijn. Vanuit mijn portefeuille maken wij ons hele grote zorgen over de invloed van misdaad op de taxibranche. Er zijn drie soorten maatregelen op te nemen en die nemen wij alle drie. De eerste is het versterken van de informatiepositie vanuit het RIEC. Onder coördinatie van het RIEC kan opsporing en vervolging beter plaatsvinden. De tweede is het aanscherpen van de handhaving. Daarin zijn de effecten echter beperkt ook vanwege de schaarste die wij bij politie en handhaving kennen.

En de derde en daarmee sluit ik aan bij het betoog van de wethouder en dat is verreweg het belangrijkste, dat is het ordenen van de markt waardoor barrières kunnen worden opgeworpen tegen ondermijning. Het belangrijkste daarvan is vanuit de portefeuille Ondermijning dat het vergunningenstelsel wordt uitgebreid zodat de hele straattaximarkt daaronder valt en wij dus in staat zijn onderzoek te doen naar antecedenten bij taxichauffeurs.

50

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een stemverklaring? Het woord is aan mevrouw Marttin voor een stemverklaring. Mevrouw MARTTIN (stemverklaring): Een korte stemverklaring. Wij denken dat de hervormingen van de WP 2000 heel urgent zijn. Dus hoe eerder hoe beter. Ik hoorde de wethouder en de burgemeester dat zeggen: om de veiligheid te vergroten en ook om de illegaliteit en criminaliteit tegen te gaan. Dus alle moties die daartoe een oproep doen of die daarmee iets doen, daar zullen wij voor stemmen. De VOORZITTER: Dan gaan we kort schorsen voor een korte wisseling van woordvoerders.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

23. Kennisnemen van de uitkomsten van het onderzoek naar lokale en bovenlokale criminele structuren Wildemanbuurt VN2021-035280 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Yilmaz inzake buurtrechtbank in de Wildemanbuurt, nr. 014.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

een buurtrechtbank op te nemen als één van de maatregelen binnen het Masterplan Nieuw-West om de leefbaarheid te vergroten.

Motie van het lid Yilmaz inzake pilot buurtcoaches, nr. 015.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

een pilot ‘buurtcoaches’ te starten door de straatcoaches breder in te zetten om óók andere problematiek in de wijk te signaleren; met name die een negatief effect hebben op de leefbaarheid en sociale cohesie.

Motie van de leden Mbarki, Van Dantzig en Poot inzake de Wildemanbuurt, nr. 048.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

51

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

-

R

onderzoek te doen naar een buurtkamer i.c.m. een tijdelijke politiepost op de Osdorperban; samen met stadsdeel Nieuw-West, de politie en de buurt hier een geschikte locatie voor te vinden op de Osdorperban en de raad te informeren over de uitkomsten.

Motie van de leden Mbarki en Poot inzake de Wildemanbuurt, nr. 049.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

jongeren uit het postcodegebied (Wildemanbuurt) tijdelijk voorrang te geven bij interventies vanuit de regieaanpak (zowel preventief als repressief); hierin actief de samenwerking te zoeken met relevante organisaties om urgentie te benadrukken.

Motie van de leden Mbarki en Van Dantzig inzake de Wildemanbuurt, nr. 050.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

samen met het stadsdeel en relevante organisaties een oplossing te vinden voor deze jongeren (harde kern), die hierdoor geen aanbod en geen plek hebben in hun eigen buurt om te werken aan perspectief.

Motie van de leden Yilmaz en Veldhuyzen inzake pilot buurtcoaches, nr. 051.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

een pilot ‘buurtcoaches’ te starten door de straatcoaches breder in te zetten om óók andere problematiek in de wijk te signaleren; met name die een negatief effect hebben op de leefbaarheid en sociale cohesie.

Motie van de leden Yilmaz en Veldhuyzen inzake buurtrechtbank in de Wildemanbuurt, nr. 052.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

een buurtrechtbank op te nemen als één van de maatregelen binnen het Masterplan Nieuw-West om de leefbaarheid te vergroten.

Motie van de leden Veldhuyzen, Yilmaz, Flentge en Mbarki inzake jongerenraad in Wildemanbuurt, nr. 067.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

in samenwerking met jongeren uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een verkenning te doen naar de mogelijkheden om een jongerenraad op buurtniveau te organiseren in de Wildemanbuurt; op basis van deze verkenning gezamenlijk met jongeren uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een advies te schrijven aan de

52

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

-

R

raad waarin verschillende mogelijkheden staan beschreven om een jongerenraad op buurtniveau op te stellen; hierover te rapporteren naar de raad.

Motie van de leden Veldhuyzen, Yilmaz, Flentge en Mbarki inzake kinderraad in Wildemanbuurt, nr. 068.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

-

in samenwerking met kinderen uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een verkenning te doen naar de mogelijkheden om een kinderraad op buurtniveau te organiseren in de Wildemanbuurt; op basis van deze verkenning gezamenlijk met kinderen uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een advies te schrijven aan de raad waarin verschillende mogelijkheden staan beschreven om een kinderraad op buurtniveau op te stellen; hierover te rapporteren aan de raad.

Motie van de leden Veldhuyzen en Yilmaz inzake buurtplatform Wildemanbuurt, nr. 069.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

-

in samenwerking met bewoners uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een verkenning te doen naar de mogelijkheden om een buurtplatform op te zetten in de Wildemanbuurt; op basis van deze verkenning gezamenlijk met bewoners uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals een advies te schrijven aan de raad omtrent het nut en de noodzaak van het opzetten van een buurtplatform in de Wildemanbuurt; dit mee te nemen in de uitwerking en implementatie van het Masterplan Nieuw West; hierover te rapporteren aan de raad.

Motie van de leden Veldhuyzen, Yilmaz en Flentge inzake jongerencentrum Wildemanbuurt, nr. 070.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

een onderzoek uit te voeren in samenwerking met jongeren uit de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals naar de mate waarin er behoefte is aan de opening van een jongerencentrum in de buurt; de uitkomsten van dit onderzoek mee te nemen in de uitwerking en implementatie van het Masterplan Nieuw West; hierover te rapporteren aan de raad.

Motie van de leden Veldhuyzen, Yilmaz en Flentge inzake permanent buurthuis Wildemanbuurt, nr. 071.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

53

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

-

-

R

een onderzoek uit te voeren in samenwerking met bewoners van de Wildemanbuurt en lokale sociale professionals naar de mate waarin er behoefte is aan de realisatie van een permanent buurthuis; de uitkomsten van dit onderzoek mee te nemen in de uitwerking en implementatie van het Masterplan Nieuw West; hierover te rapporteren aan de raad.

De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Mbarki. De heer MBARKI: Aan de westkant van Amsterdam, vanaf hier gezien aan de andere kant van de Sloterplas ligt de Wildemanbuurt. Iedere keer dat ik onderweg naar het stadhuis rijd of andersom, rijd ik erlangs en misschien ga ik zo na de vergadering als we op tijd klaar zijn, nog even een frietje halen bij Van Vliet. Dat is namelijk een hele bijzondere snackbar. Ooit begonnen door de vader van een politieagent. Die politieagent is later wijkteamchef geworden op het August Allebéplein. Nog belangrijker: ze hebben daar een van de beste pitacorns met Serdersaus, de naam van de huidige eigenaar. Dat gezegd hebbende zal dit niet het beeld zijn dat bij heel veel mensen leeft bij de Osdorperban en de Wildemanbuurt. Diezelfde straat komt vaak in het nieuws door beschoten panden, drugsfondsten en de Wildemanbuurt recent ook nog als een plek waar een crimineel netwerk al decennia van generatie op generatie wordt doorgegeven. Dat lazen we in het rapport van bureau Beke. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Yilmaz. De heer YILMAZ: Ik wil eerst mijn collega Khan bedanken die dit heeft voorbereid. Wij hebben hiervoor bijzondere interesse en vooral hij heeft zich hierin erg verdiept. Dus ik ga zijn speech voordragen.

De Wildemanbuurt, beter bekend als de Osdorperban, is een levendige buurt die vele sociale en maatschappelijke initiatieven kent. Tegelijkertijd kent de buurt ook grote uitdagingen zoals dit rapport laat zien. Ik denk dat wij ons als gemeente moeten scharen achter de kracht van de buurt om op deze wijze criminelen te kunnen isoleren. Dat is het antwoord op de langdurige verwaarlozing van de Wildemanbuurt. Laten we extra aandacht en geld geven om het weefsel van de wijk te versterken. Zo ontnemen we de sociale zuurstof van de criminelen. De burgemeester betrek dit onderzoek bij het masterplan. Ik ben benieuwd of de burgemeester daarin de volgende voorstellen in overweging kan nemen. Het is belangrijk ook de jongeren in de buurt erbij te betrekken en eigenaarschap te geven. Wie weleens op de Osdorperban komt, weet dat er veel hangjeugd is. Dat is een onvermijdelijk gevolg in een buurt met veel jonge kinderen. Er is sport in de buurt, maar blijkbaar is dat aanbod niet voldoende voor iedereen. Wellicht moet er dichter bij de Osdorperban een jongerencentrum komen. Het tweede punt is de buurtrechtbank net zoals in Venserpolder. Is dat een optie in Osdorp? Het zou een sterk signaal zijn naar de buurtbewoners dat de overheid er ook voor hen is. Wellicht kan dit worden geïntegreerd in het masterplan Nieuw-West. Hierover dienen wij ook een motie in.

Daarnaast vraag ik mij af of een doorontwikkeling van de straatcoaches opportuun is. De straatcoaches richten zich voornamelijk op de jongeren, maar wellicht kunnen zij zich ook bezig houden met de leefbaarheid. In wijken zoals de Wildemanbuurt wordt

54

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

verloedering meestal minder snel gemeld bij de gemeente en dat heeft gevolgen voor het aanzien van de wijk. Ik denk daarbij aan kapotte ramen of niet opgehaald afval. Straatcoaches letten in de regel wel op als ze iets constateren, maar ze zijn er niet nadrukkelijk mee bezig. De fractie van DENK is van mening dat de verbreding van straatnaar buurtcoaches wellicht kan bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk doordat ze proactiever gaan letten op diverse vormen van verloedering in de wijk. Ook hierover een motie om een dergelijke proef te starten in de Osdorperbanbuurt. Boven al is het belangrijk dat wij als stadsbestuur consequent handelen voor een lange periode. Het vertrouwen van veel burgers in deze buurt is geschaad. Voorbeelden alom. Van het toeslagenschandaal tot aan facistisch geleuter over moslims, Marokkanen en immigranten zoals we bijna dagelijks kunnen aanschouwen in de Tweede Kamer of hier in de gemeenteraad. Daarom moeten we ons voor een lange periode committeren aan investeringen in gebieden zoals de Wildemanbuurt. Ik kom tot een afsluiting. De onderzoekers geven in het rapport aan dat de gemeente en politie over een volle gereedschapskist beschikken om onveiligheid aan te pakken.

Ik ben benieuwd naar alle tools in deze kist zodat de raad kan meekijken wat de totale reikwijdte is en welke instrumenten voor handen zijn om de Wildemanbuurt te versterken en te verbeteren. Hopelijk kan de burgemeester dat de raad doen toekomen. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Veldhuyzen. De heer VELDHUYZEN: Toen ik de stukken las, moest ik eigenlijk denken aan een oud stuk van Tsjalling Swierstra en Evelien Tonkens genaamd De schaduwzijde van de meritocratie. Ik las dat stuk toen ik als ambulant jongerenwerker een deeltijdstudie Sociaal werk deed. In die tijd werkte ik dagelijks op straat met jongeren die zijdelings of direct met criminele activiteiten bezig waren. Ik werkte niet in Amsterdam; ik kom ook niet uit de Wildemanbuurt en ik ben zeker ook niet opgegroeid in een wijk die door de politiek decennialang is achtergesteld zoals de Wildemanbuurt. Maar vroeger was ik zelf wel een probleemjongere. Geen harde kern of rising star, maar volgens de definitie van dit onderzoek misschien wel een criminele local. Wie weet. De problematiek die in de Wildemanbuurt speelt, is een structureel probleem en dat gaat verder dan de Wildemanbuurt en criminaliteit alleen.

Swierstra en Tonkens beschrijven in hun stuk dat de meritocratie een type samenleving is, waarin je volgens de normen van de samenleving als individu presteert, en bepaalt hoeveel status, macht en inkomen je hebt. Tegelijkertijd staan gelijke kansen niet gelijk aan gelijke uitkomsten. Mensen hebben namelijk verschillende startposities en daarom is ongelijk investeren voor gelijke kansen ook zo belangrijk. In de woorden van lokale, hulpverlenende arts Jurawan: de kinderen hier hebben andere zorgen waardoor onderwijs al snel vaak een bijzaak wordt. Het is in deze context niet vreemd dat mensen die het niet lukt om volgens de normen van de samenleving te presteren, op andere manieren op zoek gaan om status, macht of inkomen te verwerven. En ja, in Amsterdam kom je dan redelijk snel uit bij de criminaliteit, helemaal als dat letterlijk om de hoek is in je eigen buurt in de drugshoofdstad van Europa. De criminaliteit speelt zich echt niet af in een vacuüm. De problematiek in de Wildemanbuurt is echt onlosmakelijk verbonden met de criminalisering van drugs en het kapitalisme dat economische ongelijkheid in stand houdt, verergert en daarmee ook criminaliteit in de hand werkt. Het feit dat institutioneel racisme niet wordt genoemd in de brief van de burgemeester of in het onderzoeksrapport vind ik opmerkelijk.

Institutioneel racisme: in de Wildemanbuurt heeft 64 procent van de bewoners een zogenaamde niet-

55

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

westerse migratieachtergrond waarvan het merendeel Marokkaanse Nederlandse is. In Nederland is er niet alleen sprake van onderadvisering, arbeidsmarkt- en stagediscriminatie, discriminatie op de woningmarkt en allerlei andere discriminerende vormen van racisme, maar racisme zelf maakt mensen ook letterlijk ziek. Er is ook sprake van institutioneel racisme dat de levens van mensen en in het bijzonder van mensen met een zogenaamde niet-westerse achtergrond gewoon kapot maakt. Ik denk aan het toeslagenschandaal. Hier in Nederland is er ook een racistisch burkaverbod ingevoerd onder aanvoering van een Tweede Kamerlid die oproept om tientallen miljoenen moslims uit Europa te deporteren. Er worden in politieke partijen gesproken alsof Marokkaanse Nederlanders een plaag zijn. Sterker, ik zie moslimhaat en de demonisering van Marokkaanse Nederlandsers bijna iedere dag wel ergens in de media voorbijkomen. Dus dan kan het toch niet zo zijn dat er geen aandacht wordt besteed aan institutioneel racisme en moslimhaat in het rapport of in de brief van de burgemeester. Nou ja, precies hierin dienden wij eerder al een motie in om jongeren uit ontwikkelbuurten expliciet te betrekken in het coronaherstelplan en een amendement om financiering van de zelforganisatie van bewoners in ontwikkelbuurten.

In diezelfde context vroeg ik de burgemeester om alle betrokken organisaties en bedrijven van masterplan Zuidoost te verzoeken te reflecteren op hun eigen positie omtrent institutioneel racisme. Als mensen worden uitgesloten van en door de samenleving, als mensen geen geld hebben, geen toekomstperspectief zien maar wel leven in een consumptiemaatschappij waarin geld gelijk staat aan status, dan kijk ik er niet vreemd van op als mensen zich niet meer aan de regels gaan houden. Daarom vind ik de probleemstelling en de onderzoeksvragen van het onderzoek ook nogal eng geformuleerd. Het gaat immers alleen maar over criminaliteit. Ik mis echt de bredere context en de invloed van kapitalisme en institutioneel racisme en ook het gebrek aan aandacht voor positieve talentontwikkeling. Ik weet dat dit onderzoek onderdeel is van een veel bredere aanpak waarin er ook aandacht is voor preventie, maar het stoort mij persoonlijk dat er in alle stukken, sterker nog, alleen in het rapport, maar drie keer wordt verwezen naar het woord talent en dat de term enkel in de context van criminaliteit wordt gebruikt. Juist talentontwikkeling speelt zo’n cruciale rol in het voorkomen van criminaliteit. Hierom dient BIJ1 samen met verschillende andere partijen een vijftal moties in gericht op preventie in plaats van repressie.

We pleiten onder andere voor onderzoek naar het opzetten van een kinderraad, een jongerenraad en een buurtplatform, het openen van een jongerencentrum en een permanent buurthuis. Volgens BIJ1 zijn deze initiatieven een goede toevoeging aan de bestaande voorzieningen in de buurt zoals Homebase en Station Wildeman. Hiermee kan de gemeente echt haar verantwoordelijkheid nemen om de verandering van onderop door bewoners zelf te stimuleren. Verder is BIJ1 ook nogal kritisch over het sloopbeleid. Is het daadwerkelijk nodig om te gaan slopen of kan er ook worden gerenoveerd? Zoals ik het begrijp, ligt de keuze van bewoners bij renovatie. Als er dan toch gesloopt gaat worden, dan dringt BIJ1 aan op het recht op terugkeer van de oorspronkelijke bewoners, de bouw van grote, betaalbare gezinswoningen en ook maximale betrokkenheid van bewoners bij de planontwikkeling. In de woorden van life coach Nasser Bellari: met de sloop van de wijk moet de sociaalculturele identiteit van bewoners niet worden weggevaagd. (De heer ERNSTING: Ik kan het betoog van de heer Veldhuyzen voor een groot deel volgen, maar we hebben zeg maar de vernieuwing van de Wildemanbuurt nog geen twee maanden geleden besproken hier in de gemeenteraad, de fysieke omgeving waar inderdaad voor een groot deel

56

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

zelfs renovatie aan de orde kwam. Voor een deel ook sloop en nieuwbouw. We hebben daar juist benadrukt dat daar inderdaad sociale woningbouw moet blijven waarbij er voldoende woninggrootte moet blijven. Die blijft. En waarbij mensen kunnen terugkeren. Een 100 procentgarantie kan niet worden gegeven, maar wel een percentage daar aardig dicht bij in de buurt. Dus wat dat betreft hoop ik dat dat ook de heer Veldhuyzen gerust heeft kunnen stellen. Is dat zo?) Die betreffende raad zat ik ziek thuis, dus het stelt mij zeker gerust om dit te horen, want is uiteraard in lijn met de ideeën van BIJ1 Ter afsluiting alleen nog de opmerking dat het bijzonder is dat er totaal geen aandacht is voor de rol van mannen en mannelijkheid, terwijl de harde kern die is onderzocht, enkel bestaat uit mannen. In totaal gaat het dus om 147 jongens en mannen en maar 9 vrouwen. BIJ1 pleit er dan ook voor om de rol van mannelijkheid in relatie tot criminaliteit en geweld verder te onderzoeken. Daarvoor zullen we in de toekomst een voorstel indienen. Ik voel me toch genoodzaakt om dit opnieuw onder de aandacht te brengen bij de burgemeester en deze raad. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de moties. Burgemeester HALSEMA: Ik moet zeggen, na het laatste betoog is het niet eenvoudig om een heel beknopt antwoord te geven.

Ik zal zeer mijn best doen. Het onderzoek naar de Wildemanbuurt is inderdaad een criminaliteitsonderzoek. Het is even heel goed dat nog te benadrukken. Dat komt voort uit de aangescherpte aanpak die de afgelopen jaren is gestart om veel meer aandacht te gaan hebben voor preventie van criminaliteit waarbij niet alleen op het niveau van de jongeren zelf maar ook voor de systemen waarin ze zijn verwikkeld, voor de buurt, het gezin, de grotere sociale omstandigheden, aandacht is. Het is eigenlijk heel goed dat het uw verontwaardiging wekt, want dat was ook de bedoeling. We hadden natuurlijk een vermoeden van de concentratie van misdaad in de Wildemanbuurt en wat wij wilden, was dat boven tafel krijgen. Dat is ook gelukt. Nu is de vraag wat we ermee doen. Dat loopt langs twee sporen. Het eerste spoor is eigenlijk binnen de portefeuille Openbare Orde en Veiligheid waarin wij een groepsaanpak hebben ontwikkeld, steeds meer aandacht krijgen voor het systeem waarin jongeren opereren en proberen met allerlei preventiemaatregelen daarvoor aandacht te vragen. Het tweede spoor, en dat refereert eigenlijk heel erg aan de veel bredere opmerkingen die hier zijn gemaakt, is dat wij een masterplan Nieuw-West aan het opzetten zijn.

In dat masterplan is het de bedoeling dat de samenloop van armoede, sociale problemen, kansenarmoede, institutioneel racisme aan te pakken en tegelijkertijd aandacht te krijgen, voldoende aandacht te besteden aan de oorzaken en dan duurzame, langdurige oplossingen zoeken. Oplossingen in het onderwijs; oplossingen in gezinnen; oplossingen in de structuren waarmee mensen te maken hebben. Of dat nu de corporaties zijn die ermee te maken hebben of het onderwijs, alles moet daarbij aandacht krijgen. Alleen, propt u dat alstublieft niet allemaal in de aanbevelingen die volgen op een heel beperkt onderzoek naar misdaad in de Wildemanbuurt. Want ik ben het met u eens dat het van groot belang is, dat er de komende jaren net als in Zuidoost in Nieuw-West niet projectmatig, niet een projectje zus, niet een projectje zo, maar werkelijk aandacht is voor het wegwerken van grote sociale achterstanden waardoor kinderen en jongeren in die buurten veel minder mogelijkheden en kansen hebben. Daarbij wil ik wel eens hebben

57

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

opgemerkt, dat er veel aandacht uitgaat naar de problemen die er zijn, maar het is ook wel eens goed om te melden dat de meerderheid van de opgroeiende jongeren in NieuwWest inmiddels een hbo+-opleiding heeft. Dat krijgt namelijk heel weinig aandacht, maar dat is er ook. (De heer VELDHUYZEN: Ik wil graag nog een opmerking maken, want ik prop het niet allemaal samen in dit beperkte onderzoek over criminaliteit. Ik probeer aan te geven dat het allemaal onlosmakelijk met elkaar te maken heeft. Natuurlijk steun ik ook het masterplan Nieuw-West. Dat staat buiten kijf. Maar het enige wat ik probeerde aan te geven in mijn betoog, is dat je die criminaliteit niet los kunt zien van de bredere context, de samenleving waarin we leven en de wijze waarop dat is georganiseerd.) Dat ben ik volstrekt met de heer Veldhuyzen eens. Misdaad is geen geïsoleerd verschijnsel. Het is heel vaak het effect van langdurige, sociale uitsluiting. Werkloosheid is een hele grote voorspeller voor later crimineel gedrag. Overigens de beste voorspeller voor later crimineel gedrag is nog altijd eerder crimineel gedrag omdat met name verblijf in gevangenissen heel weinig helpt aan het oppakken van je leven. Dus dat klopt. Er moet aandacht zijn voor de brede sociale, culturele context en voor het bureaucratische systeem, het economische systeem waarin jongeren en anderen opgroeien.

Tegelijkertijd dient misdaad ook separaat aandacht te hebben, omdat misdaad namelijk ook een oorzaak is voor sociale ellende. In wijken zoals de Wildemanbuurt waar te veel criminaliteit is, leidt dat vervolgens ook tot het vertrek van mensen die de wijk onveilig vinden, waardoor de tegenstellingen groter worden, waardoor de buurt verder verloedert. Dus misdaad moet specifieke aandacht hebben en moet tot specifieke maatregelen leiden. Daar was dit onderzoek voor bedoeld. Daarover gaan de aanbevelingen. Maar ik ben het met u eens en daar kom ik op terug bij de moties, dat er ook fundamentele maatregelen in Nieuw-West mogelijk met voorrang in de Wildemanbuurt nodig zijn. (De heer VELDHUYZEN: Ik begrijp dat de burgemeester voor repressief beleid moet kiezen, maar dan vraag ik mij af waarom wij zo veel politiecapaciteit inzetten om bijvoorbeeld kraakpanden te ontruimen, terwijl er zo veel criminelen, mensen die dodelijk geweld gebruiken, gewoon in zicht zijn in een openbaar rapport dat iedereen kan lezen.

Dus wat gaat er dan veranderen als het gaat om de politie-inzet? Dit zeg ik niet omdat ik een fan ben van repressie, maar dat is toch wel een vraag die bij me opkomt als ik zo het betoog van de burgemeester hoor.) Zoals u weet, is bij de reorganisatie van de politie en rekening houdend met de schaarste van de politie, alle inzet uitgegaan naar het terugbrengen van de politie naar de basisteams. Ik heb een aantal keren meegelopen met de wijkagenten op de Osdorperban en in de Wildemanbuurt. Daar is men buitengewoon actief. Daar heeft men echt heel goed zicht op de jongeren daar. Er zijn hele nauwe contacten. Ook bijvoorbeeld in hetzelfde deel van de wijk is er heel nauw contact tussen de politie, buurtvaders, buurtmoeders, straatcoaches. Die zijn daar buitengewoon actief. Daar vinden dus heel veel activiteiten plaats. De politie is daar in de eerste plaats gericht op preventie en niet op het uitvoeren van repressie. Die is daarvoor overigens niet te beroerd als het nodig is. Het is ook nodig af en toe. Maar de politie is daar sterk aanwezig. De inzet van de gemeente Amsterdam in combinatie met de politie en de Amsterdamse driehoek is juist op de basisteams in de wijken. Daarvoor hebben we sterk gereorganiseerd. En terzijde, kraken is bij de wet verboden.

58

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 26 januari 2022 Raadsnotulen

R

Laat ik doorgaan naar de moties. Ik zou er een algemene opmerking over willen maken. Veel van uw moties bepleiten eigenlijk de introductie van allerlei nieuwe initiatieven en projecten die deel uit zouden moeten maken van een masterplan NieuwWest en heel veel van uw suggesties die u daarin doet, vind ik goed. Maar wij zijn op dit moment bezig een directeur aan te stellen voor het masterplan Nieuw-West. Die komt de komende weken. Ik zou eigenlijk al uw moties die daarover gaan, zo willen uitleggen dat wij ze voorleggen aan de directeur die daar wordt aangesteld zoals we Saundra Williams hebben aangesteld in Zuidoost. Die moeten ruim mandaat hebben om bij schaarse middelen afwegingen te maken wat het belangrijkst is. Daarbij hebben we allang vastgesteld dat bewonersparticipatie en participatie van jongeren heel belangrijk zijn maar ik zou graag zien dat de nieuwe directeur de mogelijkheid heeft om langs uw moties te lopen en dan te zeggen: dit is wel verstandig maar met de schaarse middelen zetten we even liever hier op in dan daar op in. Zo zou ik uw moties graag willen lezen. Ik ga naar motie nr. 048.22 van de heer Mbarki. Een tijdelijke politiepost is voor mij op dit moment niet te beslissen. De buurtkamer zou ik heel graag willen betrekken bij het masterplan Nieuw-West.