20210526 Notulen beraadslagende vergadering - middag

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Poot. Mevrouw POOT: Wat ontzettend fijn om hier te staan want er is weer perspectief. Langzaam gaat Nederland weer open, langzaam gaat Amsterdam weer open en voorzichtig hoor ik zelfs ondernemers al weer spreken over investeringen nu de terrassen en de buitenlocaties weer open zijn. Ik was zelf afgelopen zondag in Artis en u kunt zich niet voorstellen wat een fijne sfeer dat was. Iedereen was blij, medewerkers, bezoekers, en ik kan u vertellen, ik had zelfs het idee dat de dieren blij waren dat er eindelijk weer mensen waren om te kijken. (De heer VAN DANTZIG: Het tekent de mens en de politieke partij wat dan het favoriete dier is dus daar ben ik benieuwd naar.)

21

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(De VOORZITTER: Natuurlijk mag u lang over uw favoriete dieren praten maar ik wijs u er wel op dat we een volle agenda hebben.) Daar moet ik toch wat langer over nadenken. Ik kom daar straks bij u op terug, mijnheer Van Dantzig. (De heer VAN LAMMEREN: De VVD geeft met haar opmerking dus toe dat dieren emotie voelen. Hoe verhoudt dat zich dan met het feit dat de VVD tegen het visverbod heeft gestemd vanwege dat het niet aantoonbaar was dat dieren pijn zouden kunnen lijden of ongemak zouden ervaren?) Ik vind het een heel belangrijk onderwerp en ik denk ook dat het het beste is voor dit onderwerp een flap te maken en dat doe ik graag met u, en die te bespreken in de komende commissie waar dierenwelzijn wordt besproken. Is dat goed? (De VOORZITTER: Dat vind ik goed. Gaat u door.) Ik was dus bij Artis en dat was echt geweldig. Ik wil er ook direct bij zeggen, we zijn er nog niet. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat die cijfers omlaag blijven gaan en het blijft belangrijk om onze waardering te blijven uitspreken aan al diegenen die iedere dag weer hard voor onze zorg werken, hard in onze stad werken. Daarvoor wil ik zeggen: chapeau! Ik wil even doorgaan op dat harde werken, want dat harde werken is ook te zien in de voorjaarsnota.

Laten we eerlijk zijn, het is niet gemakkelijk om alle ontwikkelingen en alle onzekerheden in een voorjaarsnota te vatten, dus daarvoor ook complimenten aan de wethouders en aan de ambtenaren wat dat betreft. Laten we eerlijk zijn, er staan echt zaken in die wij steunen. Als het gaat over het aanvullen van de tekorten voor het namenmonument, structureel maken van de budgetten voor evenementen, maar ook als het gaat over jeugdzorg, dan is het ons heel helder dat daar extra geld naartoe moet. Daarbij willen we wel zeggen dat het belangrijk is op de doelmatigheid te letten en mijn collega De Grave-Verkerk zal daarop terugkomen in de commissie Zorg. Alhoewel onze stad harder is geraakt dan de rest van Nederland weet ik zeker dat we er ook met hard werken weer bovenop gaan komen. Die veerkracht hebben steden nu eenmaal en die veerkracht heeft Amsterdam in het bijzonder. Dat betekent ook dat ik nu zou willen stilstaan bij de uitdagingen voor de toekomst en voor de komende tijd. Een aantal Algemene Beschouwingen geleden sprak ik over de zonen van vrienden van ons die op zoek zijn naar een huis, die graag het huis uit willen. Het is ze gelukt. De leraar gaat met zijn partner wonen en werken in Purmerend en zijn broer die een opleiding volgt voor DTP’er gaat met zijn vriendin in Almere wonen en zeer waarschijnlijk ook werken. Ik denk dat u dit allemaal ook wel om u heen ziet.

Jonge mensen en gezinnen die de stad uittrekken. Wat ons betreft is dit, hoe zorgen we dat we Amsterdam aantrekkelijk houden voor deze middengroepen, een van de allerbelangrijkste uitdagingen die er zijn voor de komende tijd. Juist deze mensen hebben de banen die onze stad zo hard nodig heeft. Denk aan de leraren, verpleegkundigen, agenten, ICT’ers, DTP’ers. Als zij vertrekken, wordt Amsterdam een stad van minima-inkomens en hoge inkomens. Dat is een beeld dat niemand aantrekkelijk vindt want dat heeft namelijk ook gevolgen voor onze voorzieningen. Het heeft gevolgen voor onze winkels, voor onze scholen. Uiteindelijk is de middenklasse het cement van onze samenleving en zorgt die voor de sociale cohesie. Als zij vertrekt uit onze stad, neemt dat een deel van de aantrekkelijkheid van Amsterdam weg. Nu is een van de belangrijkste redenen waarom deze groepen uit de stad vertrekken, het niet kunnen vinden van betaalbare woningen en daarvoor is maar een oplossing: de woningproductie flink opschroeven. (De heer ERNSTING: Mevrouw Poot zegt, er is maar een oplossing voor de prijsopdrijving en dat is meer bouwen, meer bouwen, meer bouwen. Dat is een bekend verhaal van de VVD maar andere instanties zoals De

22

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Nederlandsche Bank zeggen dat de hoge prijzen niet zo zeer worden veroorzaakt door het tekort aan woningen, maar door de financiële ruimte en door de druk van investeerders op de markt. Als u dan weet dat rond de 30% tot 40% van de woningen wordt opgekocht door investeerders om vervolgens te verhuren voor hele hoge huren, hoe ziet u dan die oplossingen?) Ik wil daar graag twee dingen over zeggen. Laat helder zijn, wij zijn absoluut niet voor speculatie. In die zin ga ik best met u mee om te kijken wat we daaraan kunnen doen. Maar laat ook helder zijn dat de afgelopen crisis natuurlijk wel degelijk heeft laten zien als de vraag wegvalt, dat woningen opeens goedkoper worden. Kijk naar de huren. In Amsterdam zijn de huren de afgelopen tijd met zeven procent gedaald, veel meer dan in de rest van Nederland. Ik ben het met u eens: geen speculatie, maar het gaat wel degelijk over bouwen, bouwen, bouwen. (De heer ERNSTING: Dat is in ieder geval iets, geen speculatie. Maar desondanks zijn die huren, die zeven procent verlaging, van superultra duur naar iets minder superduur gegaan. Het gaat natuurlijk met name om die druk op de koopmarkt voor starters, de mensen die zojuist werden genoemd in het verhaal van mevrouw Poot, die daar moeten concurreren met zeer kapitaalkrachtige investeerders.

Daar zit, denk ik, toch een belangrijk probleem.) Ja, maar zolang dit college niet eens een doelstelling stelt op koopwoningen in het middensegment of goedkope koopwoningen, ja, wat wilt u dan? Dan is het toch logisch dat er een tekort is aan koopwoningen. Ik wilde namelijk zeggen en dat blijkt ook wel uit deze interrupties, wij kiezen hier radicaal anders dan dit college. Wij zeggen, voer die bouwproductie op niet naar een schamele bijna 5.000 woningen maar naar bijna 9.000 woningen per jaar en bouw daarvan de helft voor de middengroep, 4.300. Dat kan, dat is al eerder gedaan. Overigens, en dan kom ik even terug op de heer Ernsting, huur én koop. Het klopt dat de helft van de Amsterdammers een koopwoning wil maar er slechts 30 procent beschikbaar is aan woningen in het koopsegment. (De heer MBARKI: Dank aan mevrouw Poot voor haar inbreng tot nu toe. Ik hoor mevrouw Poot zeggen dat het heel belangrijk is dat we een stad moeten blijven die zowel arm als rijk is en dat het belangrijk is die middengroep aan de stad te blijven binden. Ik hoor u zeggen, er is maar één oplossing en dat is namelijk bouwen, bouwen, bouwen.

Kunt u met mij meegaan terug in de tijd naar een periode waarbij we ook in een crisis zaten en waarbij de VVD het verhaal dat ze vandaag houdt, destijds ook hield, en waartoe dat heeft geleid bij die woningen die destijds zijn gebouwd en die uiteindelijk niet in handen zijn gekomen van die middengroep? Hoe komt dat?) Ik vind het veel interessanter om naar nu te kijken en dan kan ik me toch niet voorstellen dat de heer Mbarki enthousiast wordt over de cijfers die onlangs zijn gepresenteerd. Als ik kijk naar hoeveel woningen er zijn gebouwd en worden gebouwd voor de middenklasse onder dit college, dan is dat dramatisch. Als ik kijk naar hoeveel woningen er in totaliteit in aanbouw worden genomen, dan is dat dramatisch. (De heer MBARKI: Dan help ik mevrouw Poot wel even een klein beetje op weg want we hebben de afgelopen jaren met elkaar gezien dat woningen die zijn gebouwd, niet in handen kwamen van die middengroepen. Daarin heeft onder andere de VVD een rol gespeeld door geen afspraken te willen maken en ook geen eisen te willen stellen aan bijvoorbeeld de toewijzing

23

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

van die woningen oftewel we bouwen woningen die uiteindelijk worden opgekocht door speculerende beleggers. De VVD staat erbij en kijkt ernaar. Dus mijn vraag is of de VVD het dan niet met mij eens is dat we naast bouwen, superbelangrijk, ook afspraken moeten gaan maken over het toewijzen waardoor zo’n starter een kans krijgt op de markt. Die heeft op dit moment geen enkele kans. De VVD blijft maar zeggen, we zijn voor die middengroep aan het bouwen.) Ik gaf net ook aan de heer Ernsting aan dat er wel degelijk bereidheid is bij de VVD om over dit soort zaken na te denken. Maar als de hoeveelheid woningen niet toeneemt en als we niet gewoon doelstellingen zetten op het koopsegment en die ook gewoon gaan realiseren, gaan we dit probleem niet oplossen. (De heer MBARKI: Dus als ik mevrouw Poot goed beluister, dan zegt zij dat ze het eens is met het feit dat we naast bouwen er ook voor moeten zorgen dat die woningen behouden blijven in het segment. Dat betekent dat we ook moeten gaan kijken naar voorrangsregels voor bijvoorbeeld sociale starters. Starters die eigenlijk moeten worden geholpen door ons om een woning te kunnen bemachtigen op een markt die wordt gedomineerd door speculerende beleggers. Is de VVD het daarmee eens?) Daar ben ik het echt niet mee eens. Er zijn afspraken, er zijn afspraken over de huren in het middensegment waarmee de beleggers het gelukkig eens zijn.

Er zijn afspraken over toewijzingen. Maar u koppelt verschillende dingen aan elkaar waarvan wij zeggen, dat hoort echt niet bij elkaar. Nogmaals, we komen hier alleen maar uit als we meer woningen gaan bouwen, wat we ook doen, in welk segment dan ook en met welke afspraken dan ook. (De heer FLENTGE: Op twee onderdelen vind ik het verhaal van mevrouw Poot wel opmerkelijk. Zij zegt, de vraag valt weg naar woningen. Ja, ik denk dat ik u kan vertellen dat voor een deel minder buitenlandse werknemers in 2020 naar de stad zijn gekomen waardoor die vraag ook echt is weggevallen. Tegelijkertijd, als het gaat om het opkopen van woningen door beleggers, stemde u tegen. Dus eigenlijk heb ik u op beide punten eigenlijk nooit steun horen verlenen. Hoe kan het nu toch dat u hier dit verhaal houdt en op dat soort essentiële punten afwezig bent in het debat de afgelopen jaren?) Zeker niet. In ons verkiezingsprogramma staat dat wij per project voor een koper per woning zijn dus het is zeker niet waar wat u zegt. (De heer FLENTGE: Ik ga er niet heel flauw over doen maar u heeft daartegen gestemd. Toen het ging om een opkoopverbod of een verhuurverbod, toen heeft u daar gewoon tegen gestemd. Dat kan natuurlijk maar daardoor verbaast uw verhaal mij een beetje. Laten we dan nog eens een andere oppakken. Over de expats, de internationale werknemers.

Natuurlijk willen die naar die mooie stad toe maar heel veel bedrijven zeggen, kom maar met ons mee in plaats van lokale werknemers scholen. Dan zou toch ook aan u de vraag zijn, is die verdringing die in het verleden heeft plaatsgevonden, is die u ter ore gekomen en zou u nu ook bereid zijn voor de toekomst, dus na de pandemie, daar toch eens een keer scherp naar te kijken om de balans in de stad overeind te houden?) Als de heer Flentge hier voorstelt om expats te weren, nee, dat lijkt ons een buitengewoon slecht idee. (De heer FLENTGE: Dan heb ik een hele open vraag aan u. Ik heb het over balans in de stad en ik heb het over verdringing gehad van een aantal

24

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

gezinnen die de stad uitgaan ook al – er zijn meer redenen voor – om de reden dat er internationale werknemers komen met belastingvoordelen die nog wel eens beter zouden kunnen zijn op de arbeidsmarkt of op de woningmarkt. Dan is de vraag aan u, bent u bereid de balans in de stad te houden als het gaat over buitenlandse werknemers versus lokale mensen, gezinnen die ook graag een woning willen hebben?) Ik vind het een beetje een ingewikkelde vraag want uiteindelijk kan niemand tegen balans zijn, maar de suggestie die de heer Flentge hier doet namelijk dat er expats zijn die ervoor zorgen dat gezinnen hier niet kunnen wonen, dat is een slechte suggestie. Nogmaals, het enige waarom het hier gaat, is ervoor te zorgen dat er ook echt wordt gebouwd en dat er woningen zijn voor deze groepen. Daarvoor moet er gewoon worden gebouwd. Zo simpel is het. (De heer VAN SCHIJNDEL: Misschien is het een beetje een ondersteunende interruptie. Natuurlijk is speculatie een slechte zaak. Maar ja, we zitten in een vrije, ondernemingsgewijze productie en er zijn allerlei rechtsregels die zich verzetten tegen waar de SP voor pleit. Dat is duidelijk. Nu gaat het erom dat dat extra bouwen een grote bereidheid vergt van investeerders, van beleggers om allerlei projecten te gaan bouwen in de stad.

Dat is nu juist een heel rampzalige ontwikkeling in de stad dat door al die stapeling van eisen met betrekking tot enz. enz. de tenderbereidheid heel slecht is waardoor er minder wordt gebouwd dan er zou kunnen worden gebouwd. Bent u dat met mij eens?) Ja. (De heer ERNSTING: Om het toch nog een keertje te proberen wil ik het even terugpakken op het begin. Mevrouw Poot zei, de enige oplossing is bouwen, bouwen, bouwen maar in de interrupties met mijzelf, de heer Mbarki en de heer Flentge leek het er toch op alsof ook mevrouw Poot zei, dat er nog andere maatregelen en oplossingen nodig zijn. Dus mijn vraag is, welke andere maatregelen ziet de VVD dan naast het bouwen, bouwen, bouwen om die woningmarkt toegankelijk te houden voor die middengroep?) Ik denk dat we het hierbij moeten houden dat het onwaarschijnlijk belangrijk is dat we bouwen. Als ik u daarop kan vinden en als we daarover afspraken kunnen maken, het liefst in deze periode en in deze voorjaarsnota, dan ga ik graag met u in gesprek welk flankerend beleid nodig is. Maar het start bij bouwen. Nogmaals, ik vind u daar graag op. Er zijn nog veel meer redenen waarom gezinnen de stad uittrekken.

Heel vaak wordt ook groen genoemd en dat betekent ook dat we vergroening heel hoog op de agenda hebben staan en niet zoals GroenLinks wil door de auto de stad uit te duwen want juist deze gezinnen hebben die auto zo ontzettend hard nodig, maar door auto’s onder de grond te brengen waardoor er meer ruimte is voor voetgangers, fietsers en meer groen. Deze voorstellen deden we ook al bij onze tegenbegroting en het lijkt ons verstandig als een volgend college dit ook gaat uitvoeren in een deltaplan Wonen en Werken voor de middengroepen. Wij willen daar nu twee voorstellen aan toevoegen. We hadden het net al over werk en er is werk voor deze middengroepen in specifieke beroepen. Tegelijkertijd denk ik ook dat we allemaal wel zijn geschrokken van de kwetsbaarheid van onze economie kijkend naar de afhankelijkheid van toerisme maar ook kijkend naar de forensen die niet meer naar onze stad komen. Dat betekent ook dat wat ons betreft het vestigingsklimaat weer heel hoog op de agenda moet komen te staan. Wij stellen per motie voor de rode loper uit te leggen voor die bedrijven die gaan zorgen voor werkgelegenheid in Amsterdam. Dat kan

25

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

van een fintech tot logistiek dienstverlener, een laboratorium tot startups die helpen met de energietransitie. En zo’n rode loper bestaat bijvoorbeeld uit een aanspreekpunt bij de gemeente, het verkorten van vergunningstrajecten, hulp bij huisvesting, hulp bij het zoeken van personeel, noem maar op. Die motie dienen wij graag in. (De heer VAN LAMMEREN: Ik hoor de VVD pleiten voor groen. Het is fantastisch. Maar ook voor een bouwambitie van ik geloof 9.000 woningen per jaar. Ik heb twee vragen. Waar komt die 9.000 vandaan? Is die cijfermatig onderbouwd? En waar gaat de VVD die huizen plaatsen en ondertussen vergroenen?) Het ging over 8.700 woningen en dat aantal is gehaald in het jaar 2018 als ik mij niet vergis. Pin me er even niet op vast. Misschien 2016. En ja, dit is natuurlijk precies waar het over gaat. Auto’s onder de grond brengen en dan is er ook weer voldoende ruimte voor groen, voor voetgangers en in nieuwe gebieden bouwen. (De heer VAN LAMMEREN: De VVD zegt, we gaan auto’s onder de grond bouwen en daar gaan we die 8.700 huizen bouwen. Ik wil het niet chargeren tot een paar oneliners maar ik wil echt begrijpen waar de VVD die huizen wil zetten.

En waarop is die 9.000 gestoeld? Gaan we dat dan tot 2040 volhouden? Wat is de ambitie qua aantallen huizen en waar gaat u ze neerzetten? Als ze op parkeerplaatsen moeten komen, dan ben ik wel heel benieuwd naar hoe de VVD dat voor zich ziet.) Ik word hier al geholpen. HavenStad. Precies wat ik zei, mijnheer Van Lammeren, ik was kennelijk niet duidelijk: 8.700 en dat aantal is gehaald, pin me er niet op vast, in 2016. En als het gaat over de plekken, nou, moet ik ze allemaal voor u opnoemen? (De VOORZITTER: We hebben een lange dag voor de boeg. Uw spreektijden staan niet in verhouding tot uw wensen en ambitie om deel te nemen aan het debat, vaak tot uw grote frustratie. Ik zou willen afspreken dat we met elkaar een interruptieronde per onderwerp maken.) (De heer ERNSTING: Heel kort. Die parkeerplaatsen die allemaal onder de grond moeten komen, kosten zo’n 80.000 tot 100.000 euro per stuk. Als je dan echt wilt vergroenen, hoeveel parkeerplaatsen wilt u dan onder de grond brengen en hoeveel mag dat kosten?) Zoals u in onze tegenbegroting heeft kunnen zien betalen we dat uit het stoppen van het programma autoluw. Ik ga nu door want ik heb nog een tweede voorstel en dat tweede voorstel gaat over een middengroepentoets.

Om te toetsen of beleid nu bijdraagt of juist afbreuk doet aan de aantrekkelijkheid voor de stad voor deze middenklassen en voor het MKB bestaat al een dergelijke toets. Je moet dan bijvoorbeeld denken aan het afsluiten van de Piet Heintunnel. Wat doet dat nu met de bereikbaarheid van scholen waar mensen hun kinderen naartoe moeten brengen? Of hoge lokale lasten, wat doet dat nu met de totale koopkracht van de middengroepen in Amsterdam? Dat kan per keer of in een panel worden besproken. Hiervoor dienen wij ook een motie in. Dan kijk ik nog even naar het onderwerp veiligheid. Ook dat is een onderwerp dat vaak wordt genoemd door middengroepen om de stad uit te gaan. We hebben natuurlijk de afgelopen tijd behoorlijk wat akelige incidenten gezien en we spraken al onze waardering uit voor de burgemeester en de politie. Tegelijkertijd moeten we alles op alles zetten om het geweld en het wapengeweld te stoppen. U raadt het natuurlijk al, ik heb het hier ook over het middel preventief fouilleren. Alstublieft, is mijn oproep, haal het taboe eraf en gebruik het middel en zet het in om het geweld en het wapengeweld van de afgelopen tijd te stoppen.

26

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(De heer FLENTGE: Het gaat nog even over het vorige blokje over de toets. Ik ben het met u eens, het is belangrijk dat we de middenklasse voor de stad behouden blijft. Maar waarom hoor ik u niet over de mensen met lage inkomens?) Omdat ik net vertelde dat die middengroepen het cement van onze samenleving vormen. Je ziet dat die groepen onder druk staan en je ziet ook de hoeveelheid mensen die in deze middenklasse zit, juist omlaag gaan. Dus dat is de reden waarom ik daarop focus. (De heer FLENTGE: U zegt, de middenklasse is het cement van onze samenleving. Ook dat ben ik met u eens maar ook daar wederom vergeet u echt een heleboel hardwerkende Amsterdammers die met hele lage inkomens in deze stad het cement van de stad zijn. De schoonmakers, de mensen die de kinderopvang bemensen, de mensen die beginnend verpleegkundige zijn. Mensen die nog steeds met lage inkomens rondlopen. Wilt u die niet zien als mensen die het cement van de stad zouden zijn? Ik mag toch hopen dat u dat niet meent?) Ik heb net gezegd waarom ik hierop focus. Laten we eerlijk zijn, voor de lage inkomens doet Amsterdam meer dan voldoende. (De heer FLENTGE: U zegt net het cement van de stad, dat zijn de middeninkomens. Ik ben dat met u eens. Ik geef u heel erg aan dat ook mensen met lage inkomens ontstellend belangrijk werk doen in deze stad.

Wees daarover dan ruimhartig en zeg dan ook daar iets over als het gaat over al die mensen die in deze stad ontzettend noodzakelijk zijn om de samenleving overeind te houden.) Dat doe ik graag en dat geldt voor de lage inkomens, voor de middeninkomens en zeker ook voor de hoge inkomens in deze stad. Dus in die zin zijn we het met elkaar eens. Ik heb nog een paar voorstellen en de eerste gaat over afval. Dat is eigenlijk een probleem dat alle Amsterdammers aangaat. Laten we eerlijk zijn, het is toch eigenlijk van de zotte dat dit college deze kerntaak niet onder controle krijgt. En ja, natuurlijk, bewoners hebben hierin ook een verantwoordelijkheid maar uiteindelijk is dit probleem alleen maar op te lossen door of meer en grotere bakken of vaker ophalen en dat zou toch echt voor het einde van het jaar voor elkaar moeten zijn. Ons voorstel daarvoor is tweeledig. Wij denken dat het goed is een nieuwe startup in residence uit te schrijven waarbij we startups uitdagen hierover mee te denken en echt alle creatieve middelen aan te wenden om ervoor te zorgen dat die capaciteit omhoog gaat. Extra wagens huren, werkbrigade inzetten en ook op vrijwillige basis ambtenaren vragen die misschien werk hebben, die misschien minder werk hebben of boventallig thuis zitten, dus aan hen vragen mee te doen en hierin te helpen. Ook hiervoor dienen we een motie in.

We zijn het laatste jaar ingegaan van deze coalitie en een periode die vanwege corona natuurlijk heel anders is verlopen dan we eigenlijk van te voren dachten. En dat er veel geld is uitgegeven en dat er veel wordt geïnvesteerd, dat steunen wij. Maar uiteindelijk maken we ons wel heel erg veel zorgen over de houdbaarheid van de financiën. Als je kijkt naar deze voorjaarsnota, dan is die financieel ontzettend kwetsbaar. Als we kijken naar de enorme afhankelijkheid van gelden uit het rijk, als we kijken naar de oplopende schuldquote, als we kijken naar het leeghalen van de reserves waaronder het vereveningsfonds of het bedachte potje van de afkoopsommen erfpacht dat toch niet zo vol blijkt te zijn als gedacht, dan lijkt het ons verstandig een doorkijkje te maken naar de algemene middelen als deze risico’s zich allemaal negatief ontwikkelen. Ook daarvoor dienen wij een motie in. Mijn collega Torn zal als het gaat over het financiële deel, hierop verder ingaan in de commissie Financiën.

27

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Wij kijken optimistisch naar de toekomst en we weten zeker dat Amsterdam die magische aantrekkingskracht weer zal vinden. Amsterdammers zijn daarvoor veerkrachtig genoeg. Van mij zijn het mijn laatste Algemene Beschouwingen en vanaf hier zou ik dan ook mijn beoogd opvolgster, Claire Martens, enorm veel succes willen wensen. Ze gaat het super goed doen en de stad is bij haar in goede handen. (De VOORZITTER: Maar het is nog veel te vroeg om al afscheid van u te gaan nemen. Zo klinkt het wel. We kunnen nog een tijd van u genieten ) (De heer MBARKI: Niet voordat ik mevrouw Poot bedank voor haar laatste inbreng hier als fractievoorzitter bij de Algemene Beschouwingen. Dank daarvoor en voor de samenwerking de afgelopen jaren. Maar we nemen nog geen afscheid, want ik heb nog een hele goede vraag waarop mevrouw Poot nog moet antwoorden. Ze zegt namelijk, die middengroep is voor de VVD cruciaal. Die is belangrijk. U pleit ook voor die middengroep maar die middengroep ziet de afgelopen jaren heel veel gepleit vanuit de VVD maar feitelijk gezien worden er in Amsterdam woningen die voor die middengroep zijn bedoeld, niet voor 400.000 maar voor 600.000 euro verkocht zonder bezichtiging. Wat gaat u voor die groep doen? Als we alleen maar blijven pleiten voor die groep en niet gaan reguleren, dan valt ze alsnog buiten de boot.

Dus ik ben heel benieuwd naar wat mevrouw Poot concreet kan noemen behalve het bouwen. We bouwen nu voor speculerende beleggers, maar wat gaan we voor die starters doen?) Als wij samen afspraken kunnen maken over doelstellingen in het koopsegment zowel sociaal, midden als duur, dan doe ik dat graag. Ik wil u eigenlijk twee dingen noemen. Nogmaals, in ons verkiezingsprogramma stond niet voor niets dat we een koper per project, per huis willen. Dat is een van de zaken. En natuurlijk, dat zeggen wij ook al lang, als het echt noodzakelijk is om een tijdelijke opkoopbescherming te hebben in bepaalde gedeelten, natuurlijk. U weet dat wij daarvoor ook een voorstel indienen in de Tweede Kamer. (De heer MBARKI: Dit is een opening en die is goed. Daarmee laat de VVD ook zien dat er dus meer nodig is dan alleen bouwen. Maar is het ook zo dat de VVD ook zegt, we zijn bereid om lokaal te kijken naar wat we kunnen doen om starters op de woningmarkt die willen kopen, voorrang te geven of in ieder geval een eerlijker kans te geven ten opzichte van speculerende beleggers die opkopen zonder te bezichtigen?) Ik probeer een zorgvuldig antwoord te formuleren want wij willen ook geen speculatie. Daar vinden we elkaar. Kunnen we daarover met elkaar afspraken maken? Ja, natuurlijk. Alleen, u doet een voorstel dat ik op dit moment niet helemaal kan overzien.

Dus nogmaals, ik praat er graag verder over met u, maar tegelijkertijd hoort veel meer bouwen daar bij en daar horen ook doelstellingen in het koopsegment bij. (De heer MBARKI: Het is niet zo zeer een interruptie maar meer een dankwoord want ik zie een opening bij de VVD om de woningmarkt in Amsterdam te gaan reguleren. Dat is belangrijk; dat is nodig met name voor die starter.) (De heer VAN SCHIJNDEL: Allereerst dank voor de doorgaans in deze raadsvergadering toch erg goede inbrengen van mevrouw Poot. Nu even over als de ontwikkelingen tegen zitten en over de houdbaarheid van de financiën. Bent u het met mij eens als die tegenvaller hier zou liggen in het najaar, een andere variant, dat dan in ieder geval lockdowns van ondernemingen niet meer in aanmerking komen?)

28

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Ik dank de heer Van Schijndel maar hij heeft mij nu echt te hoog. Ik heb geen invloed op wat er in Den Haag daarover wordt besproken. Wat mij betreft volgen we zoals we altijd doen hier in Amsterdam, heb beleid dat daarover in Den Haag wordt afgesproken. De VOORZITTER: Daarmee is uw termijn ten einde en gaan we rustig naar een volgend debat. Het woord is aan de heer Ernsting. De heer ERNSTING: Bijzonder om hier weer te staan en ook bijzonder dat ik deze Algemene Beschouwingen mag doen. Eigenlijk had u natuurlijk Femke Roosma hier verwacht maar ik kan u mededelen dat u die binnenkort weer terug zult zien, binnen zeer afzienbare tijd zelfs. Wij Amsterdammers. Zo begon het coalitieakkoord dat GroenLinks, D66, PvdA en de SP drie jaar geleden sloten. Onze inzet was: verbondenheid, rechtvaardigheid, vrijheid en duurzaamheid. Ik neem u even mee naar toen want het lijkt nu wel een heel andere tijd. Het economische succes van de stad klotste tegen de plinten maar kende ook schaduwkanten. Mensen zagen hun stad vervlakken, de ongelijkheid nam toe, de publieke zaak stond onder druk, private winst voor enkelen, publieke armoede. De mensen vreesden te worden weggedrukt uit de stad door dat alles onbetaalbaar werd en de coalitie wilde ingrijpen.

Dus we bouwden betaalbare woningen, drongen de uitwassen van overtoerisme terug, investeerden in gelijke kansen, in groen, in autoluw, in werk, in een diverse economie, in de culturele sector, in opvang en in zorg. Toen kwam begin vorig jaar, het werd zo-even al gezegd, halverwege de periode die coronapandemie. Ineens viel alles stil. Ik wandelde door een compleet verlaten Nieuwmarktbuurt en Wallengebied met mijn kinderen op hun stepjes. Deze ervaring is misschien een beetje wat de autoloze zondag was voor de vijftigplussers onder ons. Maar laten we het niet romantiseren. In deze stille stad werd alles anders en tegelijkertijd scherper hetzelfde. Kwetsbare groepen werden nog kwetsbaarder; alleenstaande jongeren, eenzame mensen leefden noodgedwongen nog geïsoleerder dan voorheen. Mensen raakten in de schulden en raakten hun werk kwijt. Amsterdammers verdienen complimenten voor hun veerkracht, voor hun onderlinge solidariteit, barmhartigheid en vastberadenheid. Complimenten voor alle initiatieven die er zijn ontstaan om elkaar te helpen en voor het geduld dat iedereen heeft getoond. Dat is zwaar, heel zwaar zeker als je de mensen van wie je houdt, niet kunt vasthouden. Of dat je met lede ogen moet aanzien dat je zaak al zo lang is gesloten, als je inkomsten wegvallen of als de bodem onder je bestaan wegzakt. En dan er toch voor elkaar staan. Ook een groot compliment aan de zorg.

Aan de mensen die al meer dan een jaar keihard aan het werk zijn om ons gezond te houden in het ziekenhuis, in de huisartsenpraktijk of bij mensen thuis. En ook het college en de coalitie verzetten noodgedwongen de bakens met een plan voor duurzame banen, circulaire economie, met een aanpak jeugdwerkloosheid, met extra onderdak voor dak- en thuislozen, steun aan scholen en scholieren, met steun aan de kunst- en cultuursector en met extra bijdragen om de zorg op peil te houden ook in deze voorjaarsnota weer. Maar er blijft veel onzekerheid bestaan want we weten nog niet wat corona langjarig gaat betekenen voor de stad. Sommige delen van de stad gaan die impact harder merken dan andere. Een voorbeeld. Het is maar een voorbeeld. Het openbaar vervoer. Er zijn veel minder reizigers in het openbaar vervoer dus volgens de logica van de markt want het is een markt, zou het aanbod aan openbaar vervoer ook moeten dalen. Maar we willen natuurlijk allemaal voorkomen dat de rest van de stad een ver-wegshow wordt voor mensen uit Geuzeveld of Tuindorp- Oostzaan. Dat is niet rechtvaardig. De markt voorziet daarin dan ook niet. Een vergelijkbaar mechanisme zien we op de woningmarkt en in de zorg, de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Mensen met een praktische opleiding werken twee keer zo vaak in de getroffen sectoren. Kinderen van praktisch opgeleide

29

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

ouders hebben twee keer zoveel kans op onderwijsvertraging. Gezinnen krijgen schulden door gemis aan inkomsten. Hoe gaat corona langjarig invloed hebben op de ongelijkheid in onze stad. Dat is heel belangrijk. De VNG wijst daar een paar dagen geleden in een artikel ook op. Om dat te blijven volgen is het essentieel kennis op te doen en de komende jaren daarop te blijven sturen. Daarvoor dien ik een motie in mede gesteund door D66, PvdA en de SP. We moeten dus ook langjarig inzetten om op een eerlijke en rechtvaardige manier uit crisis te komen, de Amsterdamse emancipatiemachine weer aanzwengelen en Amsterdamse belofte weer wat glans geven. Tegelijkertijd is er ook een blijvende transitie in de rol van de rijksoverheid nodig. Grote steden kunnen niet zonder steun van het rijk om een groot deel van die problemen structureel op te lossen zeker in de kwetsbare wijken. Wij steunen dan ook de oproep die er vanmorgen is gedaan. Het afgelopen jaar heeft de rijksoverheid veel uit de kast getrokken in de vorm van financiële steunpakketten die deels door onze organisatie zijn uitgevoerd. Complimenten voor de Amsterdamse ambtenaren die daaraan hard hebben gewerkt. Maar in de decennia hiervoor is vanuit de rijksoverheid heel veel blijven liggen, wegbezuinigd of aan de markt overgedragen. De overheid is die nieuwe rol die nu duidelijk nodig is eigenlijk een beetje ontwend.

Er moeten nieuwe instrumenten worden uitgevonden met de burgers maar dat is nog niet eenvoudig want de Haagse politiek werd in de jaren ’10 vooral gestuurd door wantrouwen, rancune en ressentiment. Dat leidde ook tot schandelijke uitwassen. Het toeslagenschandaal is maar een uiting daarvan. Het racisme dat daar om de hoek kwam kijken, is geen toeval. Institutioneel racisme is ook in Nederland jarenlang gevoed door retoriek en in maatregelen vooral gericht tegen marginale groepen in onze samenleving die dan tegen andere groepen worden uitgespeeld in een gevecht om kruimels. Dat zie je bijvoorbeeld ook scherp in hoe het VVD-beleid bewust volkshuisvesting heeft gedereguleerd jaren geleden en van de markt met als gevolg verdriedubbelde huren voor hetzelfde huis. Honderdduizenden huurhuizen en koopwoningen in het hele land zijn onbereikbaar geworden voor de lagere inkomens en voor de middenklasse. Dan schrikt een VVD-Kamerlid er vervolgens niet voor terug om vluchtelingen, statushouders tegenover gescheiden moeders te zetten en tegen elkaar uit te spelen. (De heer BOOMSMA: Ik ben het helemaal eens met de heer Ernsting dat de toeslagenaffaire een zeer ernstige kwestie aan het licht heeft gebracht, maar waarover ik val is dat hij zegt dat er zoveel beleid is dat wordt ingegeven door de rancune en ressentiment. Dat vind ik opmerkelijk.

We kunnen over allerlei dingen verschillend denken als grondbeginselen van beleid en over de uitvoering, maar denkt hij nu echt dat rancune is wat een aantal partijen in onze democratie drijft? Kan hij dat dan nog nader toelichten?) Ik vind het zeer ernstig om na te denken over hoe het debat met name in de Haagse politiek tot ons komt en ik weet dat het niet alles is, maar een doorsnee van alles wat er in de media terechtkomt sinds halverwege de jaren ‘00 en met name vanuit de uiterst rechtse hoek zoals de PVV. Hoe daar over groepen mensen wordt gepraat, dat voedt en dat maakt een voedingsbodem waarin het heel gemakkelijk wordt om groepen mensen weg te zetten bijvoorbeeld op basis van hun afkomst. (De heer BOOMSMA: Oké, de heer Ernsting had het dus specifiek over een partij als de PVV?) Ja, en partijen die daarin dan meegaan of tegenaan schurken. Nogmaals, dat toeslagenschandaal dat is natuurlijk uitgebreid onderzocht waar dat vandaan kwam. Dat ging natuurlijk ook voor een deel over de retoriek rondom de Bulgarenfraude bijvoorbeeld in de fraude die dan met name vanuit het buitenland zou worden aangewakkerd. Dat soort

30

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

woorden hebben dus ook een betekenis want ook in de uitvoering richten mensen zich naar wat er wordt gezegd en hoe er wordt gepraat. (De heer BOOMSMA: Oké, ik kan nog begrijpen dat de vrouw de bescherming misschien is doorgeschoten en dat dat een rol heeft gespeeld in de affaire. Dat denk ik zeker. Maar zegt de heer Ernsting nu eigenlijk dat ook een partij als het CDA, om maar even over mijn eigen partij te spreken, nu wordt gedreven door rancune of ressentiment? Dat zou ik buitengewoon betreuren want dat biedt weinig basis om samen verder te bouwen aan een zorgzame stad.) Ik verwijt partijen als VVD en CDA in ieder geval dat ze zich daartegen te weinig teweer hebben gesteld en dat ze daarvan niet hebben gezegd, nu gaat u een grens over. Sterker nog, als ik dan zie in de opiniepeilingen dat de achterban van het CDA en van de VVD liever met JA21 samenwerken - dat toch een afsplitsing is van een partij die ik helemaal niet fris vind - dan met een democratische partij als GroenLinks, dan vind ik dat heel merkwaardig. Het onderlinge wantrouwen tussen overheid en burgers zit diep. Laat de gemeente nu als vooruitgeschoven post van die nieuwe, sterke overheid die nodig is zich tot taak stellen dat vertrouwen weer te winnen. Om mensen te ondersteunen in plaats van hen hun plek te wijzen. In Amsterdam doen we dat ook al langer.

(Mevrouw POOT: Het is deels het vorige onderwerp maar de heer Ernsting gaf een mooi bruggetje, namelijk het vertrouwen tussen bewoners en overheid. Ik ben benieuwd hoe de heer Ernsting hiernaar kijkt want democratisering is een van de speerpunten van zijn partij in dit nieuwe coalitieprogramma. Er ligt een grote taak om de relatie tussen burgers, ondernemers en overheid te verbeteren en toch worden onder leiding van GroenLinks in dit college keer op keer blunders gemaakt. Ik heb het maar over de 24-uursopvang, de Nieuwe Meervaart, de volkstuinen en natuurlijk de windmolens. Dat zijn toch echt voorbeelden waarbij GroenLinks de bewoners bepaald niet serieus neemt. Wat vindt u daarvan?) Wat vindt de heer Ernsting daarvan? Ik hoor wat u zegt maar ik ben het daarmee niet eens. Ik denk juist dat er heel erg veel is geïnvesteerd in het contact met buurten en met burgers die zich zorgen maken. Dat gaat vaak over ruimtelijke ingrepen waarbij belangenconflicten ontstaan. Dus tussen een algemeen belang en het lokale belang waarbij mensen onderling het niet eens zijn. Ik denk juist dat de gesprekken rond bijvoorbeeld die 24-uursopvang heel erg nuttig zijn geweest. Ik denk ook dat een deel van de angst die daar is geuit, niet bewaarheid is geworden en wat dat betreft vind ik dat een voorbeeld van hoe het zou kunnen.

Dus dat je toch nadat er veel discussie is en we zien dat in het land ook als het bijvoorbeeld over AZC’s gaat, achteraf ziet dat er eigenlijk niet zo heel veel aan de hand was of dat met flankerende maatregelen – en dan is er geluisterd - een hoop van de nadelen zijn weggenomen. (Mevrouw POOT: In datzelfde coalitieakkoord wordt gezegd dat ideeën van bewoners vaak net zo goed zijn als die van bestuurders, maar ik hoor de heer Ernsting hier eigenlijk simpelweg zeggen, als wij het als bestuurders nog maar een keertje uitleggen, dan gaan bewoners wel om. Klopt dat?) Nee, dat klopt niet want wij luisteren altijd naar bewoners en of die betere ideeën hebben. Maar op een gegeven moment is er dan toch nog een moment voor deze raad en daar zijn wij ook voor aangesteld om een algemeen belang te wegen tegen andere belangen en ervoor te zorgen dat eventuele nadelen die er bij zo'n besluit worden genomen, worden verminderd dan wel worden weggenomen. En volgens mij is dat precies wat we hebben gedaan.

31

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(Mevrouw POOT: Dan klopt dus mijn beeld dat u zegt, als we het maar vaak genoeg uitleggen, gaan bewoners wel akkoord. Ik moet zeggen dat ik dat toch meer het doordrammen van een ideologie vind dan daadwerkelijk naar inwoners luisteren en de kloof tussen overheid de bewoners verkleinen.) Dat is totaal niet wat ik heb gezegd, maar nu neemt ook mevrouw Poot haar eigen rol niet serieus. Wat wij hier doen, is altijd belangenafweging. Het is altijd het belang schatten op de waarde die het heeft en kijken hoe je de nadelen van een besluit kunt wegnemen. Ik ga door. In Amsterdam doen we het al langer, mensen ondersteunen in plaats van ze op hun plek wegzetten. Dat doen we bijvoorbeeld door de pressie uit de inkomensondersteuning te halen en mensen niet te straffen maar te stimuleren. En met het community wealth buildingmodel willen we gericht werken aan een economische groei die buurten zelf ten goede komt. En we vangen mensen op. Ook hierin loopt Amsterdam voorop maar we vinden dat het rijk gemeenten beter zou moeten helpen om ook mensen die zogenaamd niet rechthebbend zijn, op te vangen. Daarom dienen we een motie in die ervoor pleit samen met andere steden op te trekken richting het rijk voor meer ondersteuning daarin. Dan tot slot nog die andere crisis, de klimaatcrisis. We kunnen er niet omheen.

Het klimaat verandert ingrijpend als wij het oppompen en het uitstoten van miljoenen jaren oude koolstofverbindingen niet weten te stoppen. Het is ook een verhaal over ongelijkheid en rechtvaardigheid want de fossiele industrie wentelt haar schade af op mensen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering. We kunnen die transitie naar duurzame energie niet alleen aan Groningen overlaten of wegredeneren naar de Noordzee. Het is echt een grote systeemverandering. En elke transitie maar zeker deze kenmerkt zich door dilemma's. Wat zijn de gevolgen, wie krijgt ermee te maken, welke buurt, welke gemeente, welke regio, welk land? We zien dat terug in onderhandelingen over internationale klimaatakkoorden tussen landen en we zien het deels ook in de windmolendiscussie waarover straks nog een debat komt. Is het de taak van de overheid om condities te scheppen, ik had het daarnet ook al over, dat zo'n transitie rechtvaardig gaat en dat de gevolgen voor de een niet te groot zijn maar acceptabel blijven en dat er wellicht ook voordelen zijn en dat ‘de ander’ ook een eerlijke bijdrage levert. De organisatie van die zorgvuldigheid en rechtvaardigheid is door de bedenkers van het landelijk klimaatakkoord misschien wat nagelaten. Regio's en gemeenten zoals Amsterdam pakken die rol nadrukkelijk wel. Dus drie transities, nauw verbonden.

Hoe komen we rechtvaardigheid crisis? Gaat Amsterdam weer open? Een transitie van systemen. Hoe krijgen we een overheid die ondersteunt in plaats van tegenwerkt? En tot slot een energietransitie om de toekomst van generaties na ons veilig te stellen. Ik was gisteren weer op de Nieuwmarkt en op de Wallen. Er zaten mensen op het terras en er stonden wat auto’s met buitenlands kenteken geparkeerd. De vishandel is weer open en mijn kinderen moeten weer uitkijken als ze op hun stepjes stappen. De stad veert op en het leven wordt hervat maar laten we niet terugkeren naar business as usual. De inzet op verbondenheid en rechtvaardigheid, vrijheid en duurzaamheid is harder nodig dan ooit. (Mevrouw POOT: Omdat ik het met de heer Ernsting eigenlijk nog even over een ander paradepaardje wil hebben, de 24-uursopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik hoor hem daar niet over en ook niet over de bedragen die daarmee zijn gemoeid. Tussentijds onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut laat zien dat er twee mensen zijn teruggekeerd. Dat kunt u toch geen successen dat kunt u toch geen barmhartig beleid noemen?)

32

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Volgens mij was dat ook nooit het hoofddoel van de 24-uursopvang. Het hoofddoel van de 24-uursopvang was het winnen van rust aan mensen die zich opgejaagd voelen, werken aan perspectief wat dat ook zou mogen zijn. Er zijn ook heel wat mensen die in de 24-uursopvang hebben gezeten die uiteindelijk een verblijfsvergunning hebben gekregen. Ik vind het dus tamelijk mager om niet te zeggen onbehoorlijk om het af te rekenen op het aantal mensen dat is teruggekeerd. (Mevrouw POOT: Het klopt. Ik ben blij dat u zegt dat er ook mensen zijn die een verblijfsvergunning hebben gekregen. Dat zijn er 8 van de 300. U heeft het over een crisis en die herken ik, maar dan moeten we ook met elkaar concluderen wat er goed gaat en wat er niet goed gaat. Wat niet goed gaat en dat is volgens mij dit, daar moeten we dan op een gegeven moment een einde aan maken. En dat geld gaan besteden aan die terecht een crisis die u hier noemt. Bent u daartoe bereid?) Volgens mij heb ik net een heel betoog gehouden dat we mensen in kwetsbare posities niet tegen elkaar moeten uitspelen en ik vind dat precies de keuze tussen mensen in kwetsbare posities die we niet moeten maken. (Mevrouw POOT: Ik moet heel eerlijk zeggen, ik vind het jammer. Het gaat hier over mensen die niet in Nederland mogen zijn.

Ik doe graag met u mee als het gaat over kwetsbare mensen die hier in Amsterdam en in Nederland mogen zijn.) (De heer VAN SCHIJNDEL: De heer Ernsting heeft het in zijn breed betoog over een systeemverandering met energie en zo en dan wordt er vaak bijgehaald the great reset. GroenLinks heeft de verkiezingen enorm verloren. Is het nu niet juist zo dat heel basale dingen als wonen, veiligheid, afval opruimen door de gemeente dat dat eigenlijk de great reset 2.0 zal zijn de komende jaren? Dus niet uw klimaatplannen?) Ik denk dat het het allemaal is. Als ik kijk naar het rijtje woningbouwcijfers, dan constateer ik dat zelfs vorig jaar nog 5.900 woningen in aanbouw zijn genomen. Dus we bouwen ook en we halen het afval op. En we hebben bezuinigingen goed gemaakt twee jaar geleden van het vorige college. Mag er meer bij? Dat denk ik ook. (De heer VAN SCHIJNDEL: Het is enorm positief dat u open staat voor meer erbij, dus in die woningbouw. U weet hoe het zit met die tenders die niet goed lopen. Dit is een momentopname waarnaar u verwijst. Dat is op zich positief nieuws maar een structurele inzet op veel meer woningbouw, niet alleen voor de middenklasse maar voor alle klassen(De VOORZITTER: En uw vraag is(De heer VAN SCHIJNDEL: lijkt mij een goed streven. Ook voor GroenLinks.) Ik ben het daarmee eens.

Wij pleiten al geruime tijd, al jaren voor meer woningbouw, voor het bouwen van een goede stad, voor het bouwen van een groene stad, een complete stad en volgens mij is dat precies wat de Omgevingsvisie nu voorschrijft. (De heer VAN SCHIJNDEL: Maar dan is het toch zo als u de circulaire eisen, de hoge grondprijzen, andere eisen die u bij de woningbouw stapelt, dat die heel veel beleggers afschrikken en die beleggers gaan in plaats daarvan bestaande woningen opkopen. Dat noem je dan speculeren. Mijn vraag is dan of niet zaak is met name de grondprijzen en de circulaire eisen terug te schroeven omdat woningbouw veel belangrijker is.) De stelling van de heer Van Schijndel klopt niet want het is niet aangetoond dat hoge eisen leiden tot een lagere productie van woningen. Als ik het hele rijtje woningen nog een keer mag voorlezen? Vanaf 2014: 5.000, 8.000, 5.000, 7.000, 8.000 en in 2019 7.000

33

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

en in 2020 6.000 – een rampjaar. Ik vind het allemaal nog niet zo schrikbarend als allemaal wordt gesteld. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren. De heer VAN LAMMEREN: Wat fijn dat de maatschappij weer opent en wat fijn dat we weer wat meer bewegingsvrijheid en ruimte krijgen. Ik wou dat ik dat kon zeggen over alle dieren in de bio-industrie. Dus als u vanavond uw menukeuze maakt, denk dan even aan dieren die nooit kunnen bewegen, die niet naar buiten mogen, die hun hele leven in een kraamkamer liggen. Vaak is een kraamkamer bijvoorbeeld twee ijzeren stangen. Daar zitten ze vier weken tussen en ze kunnen niet bewegen. Dat is wat in Nederland in al die betonnen bunkers voornamelijk in Noord-Brabant, het prachtige Noord-Brabant waar ik vandaan kom, gebeurt. Sluit uw ogen daar niet voor. Denk terug aan de coronacrisis en aan hoe vervelend het is om binnen te zitten met je Netflix, je computer, je telefoon. God, wat hebben we geleden met ons allen. Dan over de voorjaarsnota. Het gaat altijd over investeren in de stad en ondertussen geven we geld uit als water. En ja, solvabiliteit, schuldenquota, ik heb er tien jaar lang over gezegd, dat gaat de verkeerde kant uit. Ook dit jaar zien we weer dat het verslechtert. Maar ik ga de wethouder hiervoor een compliment maken want hij heeft gewoon te veel geld uitgegeven en dat is in een tijd van crisis altijd goed.

Je moet opkomen voor je inwoners. Nu is de wethouder al wel bijna politiek verantwoordelijk voor de afgelopen 748 jaar en daarover wil ik het vandaag niet hebben. Wat we het vorige decennium hebben gedaan, is veel te veel geld uitgeven. Dat we dat in een tijd van crisis doen, is prima en ik zal daarover dan verder niet zeggen. Amsterdam is een prachtige stad en de keuzes die wij hier maken als gemeenteraad gaan nooit op korte termijn de ziel uit een stad halen. Dan zouden we onze invloed die we denken te hebben op de stad veel te groot inschatten. Wij geven richting aan een stad, maar dat is altijd met hele kleine stapjes. Alleen, de richting die we geven, dat gaat wel door. We kunnen vandaag de woningnood niet oplossen of het groenprobleem of het energieprobleem of de klimaatverandering. Maar de keuzes die wij hier maken, gaan wel decennia door. Zo kijken wij ook bij de voorjaarsnota. Wij zijn verantwoordelijk voor de toekomst van deze stad en wij zegt slechts passanten. De keuzes die we elk jaar hier maken met beleid maar ook door de financiële middelen die we daarvoor beschikbaar stellen, die moeten we goed overwegen. Ondertussen zijn we verantwoordelijk in het nu, in het huidige moment voor de inwoners van onze stad. Ik wil eigenlijk dit college en vooral ook de coalitiepartijen een compliment maken.

Wat ik de afgelopen drie jaar hier heb gezien, is dat zij de rampspoed die af en toe vanuit Den Haag wordt afgewenteld op de minder sterken in onze samenleving, hier hebben geprobeerd goed te maken. Dat zie je ook weer in deze voorjaarsnota en dat vind ik oprecht een compliment waard. Ik kan me nog een interviewboek van een wethouder Groot Wassink herinneren met de heer Kockelmann in ik geloof 2018 dat die daarvoor stond en zei, er komt heel veel vanuit Den Haag maar sommige dingen kun je wat harder aanpakken dan andere. En dat is ook wat er consequent hier is gebeurd de afgelopen drie jaar. Ik zie deze voorjaarsnota ook als een soort afronding van de laatste termijn van dit college. (De heer VAN DANTZIG: Ik wil graag beginnen met het in ontvangst nemen van de waardering van de heer Van Lammeren. Het is fijn en dat wil ik ook in zijn richting zeggen dat we zo bouwen aan die stad voor de toekomst. Maar ik worstel nog op een punt met de heer Van Lammeren en dat gaat over het zoeken naar kansen voor windenergie. Ik heb het debat van uw partij een beetje gevolgd in de gemeenteraad en het zou mij niet verbazen als u vandaag tegen de zoekgebieden voor windmolens gaat stemmen. Ik

34

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

vroeg me af of u dat hier wat meer zou kunnen onderbouwen gezien uw kraakheldere inzet voor een beter klimaat.) Ik hoop dat ik op veel meer punten afwijk van D66 dan alleen maar op de windmolens. Laat ik dat even voorop stellen. Anders heeft een aantal mensen toch gelijk dat je in Den Haag kunt kiezen uit D66 en de Partij voor de Dieren en heel veel partijen die op D66 lijken. Op die windzoekgebieden kom ik bij de RES terug maar ik kom daar zo meteen in mijn verhaal wel op terug. Dus geef me even de gelegenheid om straks antwoord op uw vraag te geven. (De heer FLENTGE: Ik vind het wel prettig, die woorden van de heer Van Lammeren omdat het ging over de armoede en de armoedebestrijding en over hoe je de klappen uit Den Haag opvangt. Ik hoop, dat spreek ik nu maar even uit dat wij elkaar blijven opzoeken de komende jaren. Je merkt dat er nu vrij eendimensionaal alleen nog maar naar de middenklasse wordt gekeken. Belangrijk, heel belangrijk voor de stad maar de groep die het heel zwaar heeft, is de groep met het lage inkomen en die groep mag absoluut niet uit beeld verdwijnen. Ik hoorde dat in het verhaal van de heer Van Lammeren terug. Ik hoop dat hij dat kan bevestigen en dat we elkaar hierin blijven opzoeken.) Ja zeker, in voorbereiding op de voorjaarsnota kijk je hoe het staat met de armoede in Amsterdam en waar we dan scoren.

Dan scoren grote steden helaas hoog op het lijstje. Maar dan zie je wel weer dat in Amsterdam de verdeling van die arme mensen of de minder welvarende mensen – ik wil uitkijken met mijn classificaties – de financieel minder welvarenden, dat die beter verspreid zijn over de stad. Ik zie ook de inzet en de worsteling hierin de gemeenteraad. De Partij voor de Dieren is opgekomen voor de erfpachters niet omdat die minder welvarend zijn maar die moeten ook het hoofd boven water houden. En zo komen wij ook op voor de kwetsbaren waarbij de SP daarin vele malen mondiger is omdat wij het meer over dierenwelzijn en klimaat hebben dan de SP, maar u heeft ons altijd aan uw zijde gevonden en dat zullen wij ook altijd blijven doen. Ik wil niet wonen in een stad waar kinderen met honger naar school gaan. Dat wil ik gewoon niet. U kent de televisiereclame “Ik kom niet naar het feestje. Ik heb gezegd dat ik ziek was, maar ik heb geen geld voor een cadeautje.” Dat is een tv-reclame, maar dat is wel de werkelijkheid voor een aantal gezinnen, veel te veel gezinnen hier in deze stad. Dus die steun gaat u krijgen. Volgens mij hebben we altijd alle armoedebestrijdingsplannen gesteund. Dus dat zijn de complimenten aan deze coalitie. Maar dan lees ik de voorjaarsnota. En dan begint het meteen in de eerste alinea over economische groei. Groei, groei, groei. Groei, groei, groei.

Ik hoorde net de VVD al met bouwen, bouwen, bouwen. Mijn slogan is altijd al geweest, dat is stouwen, stouwen, stouwen. De Partij voor de Dieren zou echt andere keuzes maken indien zij meer invloed had. Wij zouden echt een andere indeling van de stad willen; wij zouden echt minder willen bouwen dan dat er wordt voorgesteld. Ik zal u uitleggen waarom. Het CBS heeft voorspeld dat we tot 19 miljoen mensen groeien in Nederland in 2040. Dan kijk je hoeveel woningen er dan bij moeten komen en hoeveel daarvoor dan moet worden gebouwd. En hoeveel moet er dan in Amsterdam komen? Kijk, mensen moeten wonen. Dat hebben we ook in Den Haag bepleit. Dan was het, we willen de hele natuur volbouwen maar dat is gewoon niet waar. Dat was een mooi frame maar wij willen landbouwgrond omkatten naar woningen. Want er moet worden gebouwd; mensen moeten kunnen wonen en mensen moeten betaalbaar kunnen wonen. (De heer FLENTGE: Ik spreek de heer Van Lammeren hierover vaker maar mijn vraag blijft, waar wil de Partij voor de Dieren in Amsterdam dan landbouwgrond volbouwen?)

35

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Dan ben ik niet duidelijk genoeg. Ik wil geen landbouwgrond in Amsterdam volbouwen, ik had het over de Tweede Kamer en hoe de Partij voor de Dieren Nederland voor zich ziet. Want er moeten huizen worden gebouwd. De bevolking groeit onmiskenbaar. Negen procent tot aan 2040. En dat betekent dat we daar in dezelfde equivalent huizen moeten bouwen en dan zit daar misschien nog wel een extra factor in omdat de gezinnen kleiner worden. Mensen wonen meer alleen of in kleinere samenstelling. De Partij voor de Dieren zegt niet dat je niet kunt bouwen in Amsterdam. Wij zijn bijvoorbeeld ook niet tegen HavenStad. Maar waar wij wel tegen zijn, is de continue verdichting die we zien. Ik weet ook dat GroenLinks zich ertegen verzet dat iedereen maar vier meter de tuin inbouwt en daarmee complete straten aan het ontwrichten is omdat de parkeerdruk toeneemt en de openbare ruimte afneemt. Je krijgt klimaatadaptatieproblemen met water. De vuilcontainers zijn te klein geworden want er wonen gewoon meer gezinnen. En die complete verdichting van de stad ziet de Partij voor de Dieren niet zitten. Met corona is de reden ook heel erg duidelijk geworden. Spullen zijn niet het antwoord op welzijn en spullen gaan niet die beperkte bewegingsvrijheid oplossen. Het gaat om welzijn. Het gaat erom dat mensen buiten willen kunnen wandelen, kunnen voetballen, kunnen sporten, kunnen recreëren.

Als je die stad helemaal vol bouwt met veel meer mensen, dan wordt de druk op de openbare ruimte steeds groter. Dan moeten we parken afsluiten omdat het te druk wordt in het Vondelpark of een ander park. En dan zijn we nu parken aan het inrichten en dat neem ik dit college en deze coalitie dan wel kwalijk dat we parken, dat we al het groen voor de mens aan het inrichten zijn. Natuur op zich heeft al een waarde. Natuur heeft niet meer waarde als er meer mensen naar binnen komen. Dat is echt een verkeerde manier van denken. Je moet deze stad ertegen beschermen dat het te druk wordt. Agressiviteit neemt toe. De gezondheidskosten nemen toe. Psychische problemen nemen toe. Dat komt allemaal doordat er te veel mensen op een vierkante meter wonen. Dat wil de Partij voor de Dieren gewoon koste wat het kost voorkomen. (De heer ERNSTING: Dit is een bekend betoog. Aan de ene kant denk ik dan, de Partij voor de Dieren wil helemaal niet bouwen en aan de andere kant hoor ik de heer Van Lammeren net wel zeggen dat hij wel HavenStad wil bouwen. In HavenStad is die groendiscussie ook heel levendig. Hoe maak je nu voldoende groen in die HavenStad? Volgens mij hoort daar dan bij dat je keuzes maakt en volgens mij worden die ook gemaakt. Ziet de heer Van Lammeren dat ook dat het groen daarmee ook wordt uitgebreid?) Dat zie ik nog niet op dit moment.

Kijk, er is een hele discussie geweest over de vierkante meters en de groennorm en of Westerpark dan wel of niet meetelt en of we wel of niet begraafplaatsen meetellen. Stapje terug, grote plaatje, meer mensen, druk op vierkante meter groen per inwoner. Ja, er moet worden gebouwd. Het inwoneraantal van Amsterdam groeit, maar wij willen niet harder groeien dan de bevolkingsgroei. Ik snap ook niet waarom we dat zouden willen. Sterker nog, ik denk dat we minder hard moeten groeien dan de Nederlandse bevolkingsgroei. Dat betekent keuzes maken. De heer Ernsting heeft het zelf gezegd, politiek is keuzes maken en dan de nadelen proberen te verzachten of redelijk te maken en alles zo eerlijk mogelijk verdelen. Dat is wat politiek is. De Partij voor de Dieren is nooit bang geweest om keuzes te maken. Dat wordt mij ook wel eens verweten. Ik geloof dat wij gewoon de verbodspartij van deze raad zijn. Ik ben nog nooit bang geweest om een keuze te maken die voor sommige groepen misschien vervelender uitpakt. Maar dat past wel in ons beeld hoe wij de stad willen inrichten. (De heer VAN DANTZIG: U weet dat ik me natuurlijk een beetje heb ingelezen in stedenbouw. In mijn beleving staat al sinds de jaren ’80 in de visie op de compacte stad dat verdichting juist veel duurzamer is. Kleinere appartementen, minder spullen, minder verwarmingskosten. We gaan het

36

Jaar

2021

Vergaderdatum 26 mei 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

straks aan het eind van uw betoog nog even over de windmolens hebben waartegen u gaat stemmen, maar dit lijkt ook wel een beetje klimaatopportunisme, vindt u niet?) Omdat ik de stad niet wil volbouwen is dat klimaatopportunisme? Nou, dat zie ik niet zo. Dus nee, dat vind ik niet. Ik probeer me er helemaal niet snel vanaf te maken, maar ik kom echt nog op uw windmolens terug. (De VOORZITTER: Ik wijs er overigens op dat we nog uitgebreid over de RES gaan spreken.) Nog een correctie, de Partij voor de Dieren is niet tegen windmolens. Nooit geweest, nooit gezegd. De openbare ruimte. Ik heb het er al over gehad. Het wordt te druk. Dan nog iets over de parken. Weet je, ik hoorde net de VVD zeggen, we gaan de stad vergroenen en we gaan 9.000 huizen bijbouwen. Ik heb de VVD toen gevraagd waarom 9.000 en toen luidde het antwoord: dat hebben we ooit gehaald. Maar dat is toch geen antwoord? Ja, we hebben ooit 9.000 woningen gehaald. We hebben ook ooit minder gehaald. Moeten we dat dan bouwen? Waarom die 9.000? Volgens mij lopen we met 2.000 tot 2.500 huizen maximaal prima in de pas. We moeten immers het groen beschermen. Nog iets anders over de openbare ruimte, een extreem nadeel. Ik hoor iedereen erover en dat is altijd een verkiezingsthema. Dat is hoe schoon de openbare ruimte is. Elke anderhalve meter ligt er zwerfvuil en daaraan moeten we wat gaan doen.

Natuurlijk moet je ervoor zorgen dat de vuilnisbakken leeg zijn, maar het is ook een mentaliteitsshift. Het moet echt een mentaliteitsshift zijn. We hebben ooit een keer voorgesteld om een zero tolerancebeleid te gaan voeren in het centrum maar dat is helaas nooit echt goed van de grond gekomen. Iedereen die wat op straat gooit: gewoon een boete. Ik zie dat veel te weinig. Het kan niet zo zijn dat je denkt dat die openbare ruimte als een openbare vuilnisbak beschouwt of dat je te beroerd bent je spullen mee te nemen vanuit het Vondelpark naar huis. Je kunt het er naartoe sjouwen. Dan drink je het op, dan is het leeg en dan heeft het bovendien minder gewicht. Maar dan zet je het ergens in de buurt van een vuilnisbak. We hebben natuurlijk ook het initiatiefvoorstel om bedrijven verantwoordelijkheid te maken op een 150 m-norm, dus de McDonalds wordt wat ons betreft verantwoordelijk voor al het zwerfvuil binnen 150 meter want verder kan het niet volgens het juridische kader. Dat doen we niet om zo veel mogelijk boetes uit te schrijven, maar dat doen we om grote bedrijven, ook een Albert Heyn, bewust te maken van hoe ze met verpakkingen omgaan. Daar moet een mindshift komen. Je moet je als bedrijf verantwoordelijk voelen voor je eindproduct. Maar ook de Amsterdammer zelf moet verantwoordelijk worden gemaakt voor zijn of haar doen en laten.