20210210 Notulen raadsvergadering avond

22

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(De heer VAN SCHIJNDEL: Daar zegt u wat, de rekenmeesters van het Planbureau voor de Leefomgeving. Is de VVD nu zo ver heen, zou ik bijna zeggen, dat die hierover de gezaghebbende uitspraken moeten doen? Kom nu toch-) De andere rekenmeesters zijn natuurlijk van het CPB, maar op het terrein van klimaat en energie is PBL de andere rekenmeester in Den Haag en daarmee moeten we het doen in dit land, vrees ik. Tot slot doet de VVD een dringende oproep en dat is een beetje een cri de coeur aan het adres van D66 dat het niet genoeg is om overal te roepen dat je buikpijn hebt van het voornemen windturbines te bouwen. Zet alsjeblieft je invloedrijke positie in als partij die onderdeel uitmaakt van het stadsbestuur, en haal windmolens uit de buurt van woningen en uit het groen tegen. Stem voor de voorstellen die wij doen om die 600 meter-norm te handhaven in Amsterdam; stem voor de motie om draagvlak op transparante wijze te creëren en stem alsjeblieft voor ons voorstel om meer aan zonne-energie te doen waardoor al die windmolens die zo veel onrust veroorzaken, niet meer nodig zijn. En dat is een oproep aan alle partijen. Tot zover.

(De heer KREUGER: Hoor ik nu goed dat de VVD hier D66 gaat verwijten dat die afwijkend moet gaan stemmen en dat soort dingen? Als de VVD nu zelf in de spiegel kijkt en kijkt wat ze zelf heeft gedaan, wat vindt de VVD dan van het verwijt dat ze nu aan D66 maakt?) Dit debat gaat over de partijen hier in de Amsterdamse gemeenteraad. Ik doe een beroep op D66 die in haar eigen verkiezingsprogramma van de Amsterdamse afdeling heeft staan: geen windmolens omdat ze overlast veroorzaken in de omgeving. In mijn verkiezingsprogramma staat hetzelfde. (De heer GROEN: Ik realiseer me dat ik net geen antwoord kreeg op een van mijn vragen. Ik ken de VVD niet als een factfree partij. Ik ben het vaak met haar oneens maar ze baseert haar keus op feiten en onderzoek. Vindt mevrouw Naoum Néhmé het nu niet een beetje voorbarig om nu alle onderzoeken er nog niet zijn, nu al zulke stellige uitspraken te doen over de effecten van windturbines en zou ze dat niet veel liever doen als we over een paar maanden de RES gaan bespreken en die data wel hebben?) Ik wil het debat gebruiken om iedereen te vragen de onrust die er is bij heel veel Amsterdammers weg te nemen en dan tegen die mensen die slapeloze nachten hebben, zeggen wacht u nog maar een paar maanden terwijl we vanavond met z’n allen ook kleur kunnen bekennen, sorry, dat vind ik te laat.

(Mevrouw TIMMAN: Het ging op een gegeven moment wel heel vaak over D66 en daarom dacht ik, laat ik me dan toch maar even mengen in dit debatje. Mevrouw Naoum Néhmé zegt dat ik overal roep dat ik buikpijn heb? Dat moet ze iets beter uitleggen want dat herken ik niet. Verder heeft zij een aantal moties ingediend maar we hebben zelf ook onze moties waarin we de zorgen die bewoners in groten getale hebben geuit bij ons, afdekken wat mij betreft.) Ik bedoel natuurlijk niet letterlijk buikpijn maar ik refereerde bijvoorbeeld aan de uitspraken van mevrouw Timman vanmorgen in De Telegraaf waarin ze zegt, we zien de kritische reacties; wij zijn ook heel kritisch en we proberen daaraan iets te doen. De oproep aan haar is om daar niet heel gemakkelijk overheen te stappen en ook niet met een paar moties de zaak proberen af te wimpelen omdat het nu eenmaal om ernstige zaken gaat.

23

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

De VOORZITTER: Ik zit een beetje met een dilemma want ik zie dat er nog een interruptie is van de heer Bakker en ook nog eentje van de heer Van Schijndel maar mevrouw Naoum Néhmé is echt door de spreektijd heen. Ze kan dus eigenlijk geen antwoord geven. (De heer N.T. BAKKER: Ik wil daarvoor toch mijn spreektijd gebruiken want ik mis tot nu toe iets in dit debat zowel bij de heer Kreuger als bij de VVD. Je merkt dat er totaal niet serieus wordt gekeken hoewel ze wel telkens aangeven dat de overlast ernstig is. Vindt de VVD het niet veel belangrijker dat er gezondheidsklachten zijn en geluidsklachten? Moet je daarmee dit betoog niet beginnen?) De VOORZITTER: Ik zie dat mevrouw Naoum Néhmé knikt, maar ze heeft geen spreektijd meer. (De heer VAN SCHIJNDEL: De vraag is even de volgende. Behoudzucht is natuurlijk niet goed. Conservatisme kan goed zijn. Dus het aspect naast gezondheid en betaalbaarheid is natuurlijk de esthetische kwaliteit, zichtlijnen over het IJ die kapot worden gemaakt door die windturbines of in Amsterdam Zuid op schuine daken al die lelijke zonnepanelen. Dat moet je toch niet willen? Dat zou de VVD als goed conservatief toch willen behouden, neem ik aan?) De VOORZITTER: Wie mevrouw Naoum Néhmé kan zien, die ziet misschien wat zij hiervan vindt. Ik moet echt wel de spreektijd handhaven anders krijg ik daar ontzettend veel gedoe over en dat willen we niet.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Het CDA Amsterdam staat 100 procent achter de ambities om minder fossiele en meer duurzame elektriciteit te gaan opwekken en dat vergt ambitie en inzet van ons allemaal, maar het vraagt ook nuchter, zorgvuldig en verstandig handelen. Juist omdat die energietransitie belangrijk is, moet je ook blijven openstaan voor voortschrijdend inzicht. Er zit nu gewoon een fundamentele weeffout in het beleid, in die regionale energiestrategie en dan doel ik op die vast inzet voor windturbines op land. Het is misschien begrijpelijk dat men aanvankelijk dacht, ja, we moeten alles doen wat we kunnen dus ook daar op land, maar je ziet wat het voor weerstand oplevert in Amsterdam en ook daarbuiten en terecht. Windturbines op gevoelige locaties leiden sowieso tot overlast onder een aanzienlijke groep en ook tot gezondheidsrisico’s. De heer Bakker zei het al. Structurele geluidsoverlast gaat ook altijd gepaard met gezondheidsrisico’s zoals ook duidelijk werd bij de expertsessie. Er werd wel beweerd dat mensen er geen last van hebben als ze zelf aan die windturbines meeverdienen. Voor een kleine groep geldt dat misschien maar ik herinner me ook een debat over overlast in de binnenstad waarbij voormalig wethouder Choho zei dat het een kwestie van perceptie was.

Dat kwam hem op niet aflatende hoon van de zijde van GroenLinks te staan en van vele andere partijen. Nu komt men met datzelfde argument. (De heer GROEN: De heer Boomsma spreekt zich uit over een ambitie tegen wind op land, maar stel nu dat uit het onderzoek dat we nu aan het doen zijn, blijkt dat er in Amsterdam ruimte is voor 50, 60, 70 MW aan

24

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

windmolens zonder dat dat heel veel overlast of hinder of schade aan natuurgebieden veroorzaakt. Is de heer Boomsma er dan wel voor om ze neer te zetten of is hij net zo vastberaden om windmolens tegen te houden als hij meent dat wij zijn om ze neer te zetten?) Nee, tegen de heer Groen zeg ik, alles wijst erop dat dat dus niet gaat. We weten dat nu al. Die windmolens leiden tot overlast; ze leiden tot gezondheidsrisico’s; ze ontsieren het landschap; ze zijn schadelijk voor de ecologie en de natuur en dat wordt nota bene bevestigd in die quickscan. Dus we weten dit al. (De heer GROEN: Ik hoor de heer Boomsma zeggen dat alles erop wijst, maar hij heeft de zorgvuldige onderzoeken die we aan het doen zijn, niet eens afgewacht. Ik vraag me af waarop hij dat stellige oordeel dan op baseert op dit moment.) Je hoeft geen onderzoek af te wachten omdat we nu al weten dat een windturbine op korte afstand van een woning tot overlast leidt. Dat weten we al. We weten ook al dat ze in ieder geval in mijn ogen en in die van vele anderen het landschap ontsieren. Voor mij is de schoonheid van ons cultuurhistorische landschap uniek. Die moet je beschermen. Dus dat weten we nu al. Ik denk dus dat je heel veel tijd, energie en moeite kunt verspillen door gewoon nu al te zeggen, dat was een verkeerde afslag.

We gaan nu die zeven zoekgebieden uit de RES halen en we moeten bijvoorbeeld kiezen voor een alternatief want die alternatieven zijn er gewoon en die alternatieven zijn beter. (De heer GROEN: Maar nu geeft de heer Boomsma eindelijk duidelijkheid want het gaat er helemaal niet om dat windmolens niet te plaatsen zouden zijn. Hij zegt eigenlijk dat hij de schoonheid van het landschap zoals hij dat percipieert, zwaarder weegt dan het vooruitzicht van totale klimaatontwrichting. Dat is zijn goed recht, maar dan is dat toch gewoon zijn standpunt?) Nee, want er zijn dus gewoon alternatieven. Zolang iemand mij niet kan uitleggen wat er mis is met die alternatieven, ben ik niet voor het plaatsen van meer wind op land. Plaats ze dan op zee. We hebben natuurlijk ook gepleit voor een kerncentrale omdat je inderdaad met een moderne kerncentrale meer elektriciteit kunt opwekken dan alle windturbines en zonnepanelen in Noord-Holland bij elkaar zonder die ruimte in beslag te nemen. Ruimte en ook natuur zijn gewoon ontzettend schaars in ons land en zeker in Amsterdam. Dus dat kan gewoon. Maar zelfs als je dus die kerncentrale nu niet ziet zitten, plaats die windturbines dan op zee. Wind op zee is goedkoper, het waait er harder, je hebt er minder last van en het is minder slecht voor de natuur.

Dus als iemand mij niet kan uitleggen waarom je ze niet beter op zee kunt plaatsen – en ik heb daartoe nog geen enkel argument gehoord – dan zeg ik, doe dat dan maar. (De heer VAN SCHIJNDEL: Ik wilde even terug naar wat de heer Boomsma zei over die energietransitie dat die heel belangrijk is en dat we dat allemaal samen doen. De heer Boomsma kent toch de inzichten over de betrekkelijkheid van de bijdragen die West-Europa kan leveren aan CO2reductie? Is het niet veel beter als de heer Boomsma gewoon eens afstand neemt van deze lijn van het CDA, de landelijke lijn, en als een vrij denker dit hier onder kritiek stelt?) Dat doe ik niet. Het is sowieso verstandig om meer duurzame elektriciteit op te wekken en zelfs als de heer Van Schijndel niet gelooft in klimaatverandering, dan nog is het verstandig omdat fossiele brandstof gewoon opraakt en omdat je minder afhankelijk wilt zijn van gas en van olie uit het Midden-Oosten. Dus dit is absoluut een richting die we sowieso op moeten alleen wel prudent en met beleid. Daarom zeggen wij, kies nu niet voor die

25

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

windturbines op land, maar kies voor de alternatieven die er gewoon zijn. Het is gewoon waanzin om hiermee door te gaan en daarom heb ik het ook een vorm van milieumasochisme genoemd. Je zet het door want als het maar pijn doet, dan lijkt onze verdienste hoger. Dat klopt natuurlijk niet; dat is onzin. De heer Kreuger zei het ook al, bij biomassa hebben we gewoon een fout gemaakt. Op een gegeven moment is dat besloten en omdat het bureaucratisch gezien zo is vastgesteld en op papier beter was, zijn we er maar mee doorgegaan. Laten we nu niet nog een keer diezelfde fout maken maar dan met wind op land. (De heer VAN SCHIJNDEL: Mijn stelling is dus dat Nederland of WestEuropa geen invloed kan uitoefenen op wat er gebeurt in de opwarming van de aarde. Dat is een belangrijk punt. Nu even kijken naar de kosten. We hebben nu 500 miljard euro, 700 miljard euro, misschien wel 1000 miljard euro die we volgens de Hoge Raad moeten uitgeven, Urgenda, tot 2050. Dat geld kan niet aan andere zaken worden besteed. Waarom wil de heer Boomsma vasthouden aan dat kader van we moeten en zullen die enorme bedragen besteden juist alleen hieraan? De afweging met andere sectoren wordt niet meer gemaakt.) Elke vorm van elektriciteit opwekking kost geld en heeft bepaalde nadelen, maar op dit moment is een windturbine op zee relatief betaalbaar. Dat is goedkoper geworden.

Dat staat nu op 3,5 cent per KW uur vergeleken met vijf op land. Ook elektriciteit die wordt opgewekt met kolen of met gas kost geld en daaraan kleven ook weer bepaalde negatieve neveneffecten. Dus ja, je moet kijken naar kosten maar je moet ook breder kijken naar maatschappelijke kosten en baten en daarom denk ik dat het zo onverstandig is om in te zetten op wind op land omdat het heel veel ruimte in beslag neemt, ruimte die we nodig hebben voor andere dingen. Kortom, is de wethouder bereid om dit heel zorgvuldig en serieus te gaan onderzoeken om die ambitie van land te verplaatsen naar zee en om die andere alternatieven zoals de VVD die heeft aangegeven en wat uit het plan komt van Windalarm die een hele set aan alternatieven op een rij heeft gezet, nader te gaan onderzoeken om te kijken of we op die manier deze ambitie kunnen waarmaken? Tot zover. (De heer VAN SCHIJNDEL: Ik had nog een interruptie. U blijft erg binnen die beperkte kaders van wat de verschillende varianten allemaal kosten. De hoofdzaak is dat het ongelooflijke hoeveelheden geld zal gaan kosten om het op deze manieren te gaan doen. Wat vindt u er nu van dat de Hoge Raad der Nederlanden het budgetrecht van het parlement weghaalt, althans voor die 500 miljard euro of 1000 miljard euro, tot 2050? Materieel wordt het budgetrecht van het parlement weggehaald. Wat vindt u daarvan?) Daar ben ik niet voor.

De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Soest. Mevrouw VAN SOEST: Ik wil het allereerst even hebben over de participatie, althans het ontbreken ervan. De achterkamertjes in de Stopera waren weer druk bezet want waar de burgers bij het verplaatsen van een stoeptegel worden bestookt met brieven, wordt er bij het plaatsen van 200 meter hoge windmolens uit een ander vaatje getapt. Een eenvoudige vraag uit de enquête: kunt u aangeven in hoeverre u het ermee eens bent dat extra windturbines worden gerealiseerd in Amsterdam? Met die vraag is draagvlak via een enquête gefabriceerd. Dat er 200 meter hoge windturbines dichtbij woningen zouden komen, dat werd niet vermeld net zo min als de gemeente Amsterdam zou worden verzocht

26

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

om de provinciale afstandsgrens van 600 meter los te laten. Ondanks de misleidende opzet van de vragenlijst was een grote meerderheid in de zoekgebieden buiten de haven fel tegen het plaatsen van windturbines. Dat kwam niet uit de enquête. Graag zou de Partij van de Ouderen die hele enquête van u inclusief de vragen ontvangen zodat we alsnog een keertje kunnen kijken wat daar nu is misgegaan. Suggestieve enquêtevragen over andermans gezondheid laten beslissen, is moreel onjuist, onethisch en ronduit asociaal. De wethouder drukt de windturbines zonder enig draagvlak of participatie van omwonenden erdoorheen. Bewoners voelen zich vermorzeld door de gemeente Amsterdam. Krijgen we de tweede affaire zoals de toeslagenaffaire en moeten de mensen eerst allemaal lijden voordat ze hun gelijk kunnen gaan halen? Welke dubbele agenda heeft GroenLinks hier met wijken van het gas afhalen – overigens ook tegen de zin van de bewoners – bleek het college op schoot te zitten bij energieleverancier Vattenfall. Welke financiële belangen spelen hier? Graag een toelichting van de wethouder. D66 stelde in haar verkiezingsprogramma voorstander te zijn van het opwekken van windenergie maar waar dat geen overlast geeft voor de omwonenden. Dus ik neem aan dat D66 tegen deze voordracht is.

De PvdA gaf in haar verkiezingsprogramma aan rekening te houden met de omwonenden dus ook de PvdA zal dan tegen deze voordracht stemmen. De SP vermeldt in haar programma dat windturbines alleen zullen worden geplaatst op de NDSM-werf en in het westelijk havengebied. Kom uw beloftes na en laat u niet gijzelen door GroenLinks. Stop direct met deze windmolenwaanzin en geef de Amsterdammers zonnepanelen. De bewoners krijgen een lagere energierekening in plaats van dat we de windcorporaties gaan lopen spekken. De stad verandert niet in een industriegebied en het draagvlak voor de energietransitie is in een klap enorm. Als je de bewoners meekrijgt om uw energietransitie zo te krijgen, kom dan aan de bewoners tegemoet. Geef hun gratis die zonnepanelen in plaats van dat we die windmolens daar neerzetten. Daartoe dien ik een motie in. Het proces van de gemeente is extreem doorzichtig. Er worden spelletjes gespeeld met de burgers van Amsterdam. College, hou hiermee op en stop met het bedonderen van Amsterdammers en draag dit onzalige plan vandaag nog ten grave. Tot zover. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Ceder. De heer CEDER: Er is de afgelopen periode veel en uitgebreid gesproken over het opwekken van duurzame energie in Amsterdam en terecht. Vanwege de klimaatcrisis moeten we haast maken met de schone energievoorziening.

Maar dat moeten we wel verstandig doen en daarom moeten we geen plannen doordrukken die ten koste gaan van natuurwaarden, biodiversiteit en waarvoor geen draagvlak is in de omgeving. Uiteindelijk zal dat namelijk averechts werken omdat we hiermee ook het draagvlak voor de gehele energietransitie op langere termijn op het spel zetten. In de raadscommissie is het standpunt van de ChristenUnie aangaande de plaatsing van windmolens uitgebreid toegelicht en ik ga er daarom nu slechts kort op in. De fractie van de ChristenUnie is geen voorstander van het plaatsen van windturbines in ieder geval de volgende zoekgebieden: de A10 Noord, Gaasperplas en de Diemerscheg, Amstelscheg en IJburg. Iets waarover veel partijen het inmiddels uitgebreid eens zijn, is dat volop inzetten om meer zonne-energie gewenst is. Van links tot rechts doet men inmiddels voorstellen hiervoor en terecht. Dat maakt dat wij een eerder ingediend plan nu per motie nogmaals willen indienen aangezien er nu veel meer partijen van overtuigd zijn geraakt dat de ambitie voor zonne-energie zo snel mogelijk wel wat mag worden opgeschroefd. Eerder werd het plan niet werkbaar geacht omdat het wat te vroeg zou zijn in het proces. Nu we een jaar verder zijn, doen we

27

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

een nieuwe poging want we hebben als stad vooralsnog zon op water uitgesloten maar in het geval van de Noorder IJplas is dit erg jammer. Daar staat namelijk een lokale coöperatie klaar om hiermee aan de slag te gaan en om slechts een beperkt deel van de plas namelijk 5% - 10% te gebruiken. We kunnen het goed inpassen in de omgeving en we kunnen direct onderzoek doen naar een goede ecologische inpassing van zon op water. Daarom hoop ik op brede steun voor mijn motie. (De heer GROEN: Het pleidooi van de heer Ceder voor zonnepanelen op de Noorder IJplas verwarmt mijn hart. Dat zullen wij van harte steunen. Maar mijn vraag betreft zijn oproep om nog meer zon neer te leggen want dat gaan we in de Noorder IJplas echt niet doen. Is de ChristenUnie dan ook voorstander van de mogelijkheid om eigenaren van hele grote daken die geen zonnepanelen neerleggen, er juridisch toe te dwingen daarop wel zonnepanelen neer te leggen?) Nou ja, de ChristenUnie is inderdaad voorstander van zonne-energie en ik denk dat we daarbij best ver mogen gaan. Maar juridisch dwingen? Mijn juridisch gevoel zegt me dat dat lastig is omdat je ook gewoon met eigenaren te maken hebt. Ik denk daar waar mogelijk en waar we met erfpacht te maken hebben of met andere zaken, kunnen we mensen uitnodigen. Dat hoor ik graag van de wethouder.

Ik denk dat we zeker ambitie mogen tonen maar dwingen daar waar eigendom niet van ons is, is volgens mij een onbegonnen zaak en draagvlakondermijnend. (De heer GROEN: De heer Ceder als lid van een van de regeringspartijen is er vast van op de hoogte dat juist de regering het onlangs mogelijk heeft gemaakt die grootdakeigenaren die geen zonnepanelen neerleggen, ertoe te dwingen wel zonnepanelen neer te leggen. Dus dan zal hij dat toch wel van harte steunen als hij meer op zon wil inzetten?) Als het juridisch kan en als het kabinet daarvoor een mogelijkheid heeft gemaakt, dan zullen wij dat steunen. Ik probeerde aan te geven dat wij niet iets zullen steunen wat onrechtmatig is. Als dat nu wel het geval is, dan heb ik daartegen geen bezwaar. (Mevrouw A.L. BAKKER: De heer Ceder begon zijn betoog over het belang van natuurwaarden. Draagvlak noemde hij ook. Maar als ik over die natuurwaarden nadenk en zie welke motie de heer Ceder over de Noorder IJplas heeft ingediend, dan begrijp ik dat niet zo goed. Er zijn nogal wat risico’s die kleven aan zonnepanelen op de Noorder IJplas. Dat gaat juist over verstoring van de natuur. Dus hoe kijkt de heer Ceder daar dan naar?) Dat is een goede vraag. Wij hebben deze motie al eerder ingediend toentertijd met GroenLinks en toen hebben we ook deze discussie gevoerd. Wij kwamen tot de conclusie dat de biodiversiteit minimaal wordt aangetast.

Het gaat ook om een klein gedeelte, 5% 10% van de plas. De risicoafweging zou juist in het voordeel uitvallen in de zin van dat het goed zou zijn ze te plaatsen in tegenstelling tot andere alternatieven. Dus ik ben het helemaal met mevrouw Bakker eens dat we daarnaar goed moeten kijken. Maar volgens mij is dat ook gedaan. Ik nodig de wethouder graag uit in te gaan op de risico’s met name in verhouding tot het plaatsen van windturbines. Dan denk ik dat zon op water het wint. De VOORZITTER: Ik krijg net door dat de heer Ceder door zijn spreektijd heen is. Mevrouw Van Soest mag nog interrumperen maar de heer Ceder kan niet meer antwoorden. Ik weet niet of u er dan nog behoefte aan heeft. (Mevrouw VAN SOEST: Ik had dezelfde vraag als mevrouw Bakker, dus die is geheel beantwoord.)

28

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Kiliç. Mevrouw KILIÇ: Als er iets duidelijk is geworden tijdens de raadscommissievergadering medio januari dan is het wel dat er grote onrust is ontstaan over de mogelijke plaatsing van windturbines dicht bij woonwijken. Dit tegengeluid dienen wij zeer serieus te nemen. Mijn collega Khan gaf het immers al aan bij de raadscommissievergadering. Voor de energietransitie is enerzijds technologie belangrijk en anderzijds het betrekken van burgers. We constateren dat de gemeente tekort is geschoten wat betreft het betrekken van mensen en daarmee draagvlak te creëren. Er was immers niet voor niets een recordaantal burgers komen inspreken. Het draagvlakonderzoek van de gemeente laat ook zien dat er bij 6 van de 7 zoekgebieden gewoon geen draagvlak is. Daarom dienen wij een motie in om alle zoekgebieden te schrappen met uitzondering van Sloterdijk. Uit andere regionale energiestrategieën is gebleken dat het mogelijk is om zoekgebieden te schrappen dus laten we dat in Amsterdam ook doen. Zoals eerder gezegd, het draagvlak is essentieel voor de energietransitie. Daarom moeten we zo snel mogelijk lering trekken uit het participatieproces tot dusver om ervoor te zorgen dat we in het vervolg niet meer dezelfde fouten maken.

De fractie van DENK heeft begrip voor de heftige reacties van bewoners omdat plaatsing van windturbines ook nadelige gevolgen kan hebben voor de gezondheid. Dit heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de heftige emoties die gepaard gaan bij de mogelijke plaatsing van windturbines bij woonwijken en terecht. Dit moeten we koste wat het kost zien te voorkomen in de toekomst en daarom dienen we een tweede motie in die oproept tot lering trekken uit het participatieproces tot dusver en de verbeterpunten en leermomenten mee te nemen voor verdere invulling van het participatieproces. Onze derde motie heeft betrekking op een betere coördinatie met onze buurgemeenten. Er zijn veel berichten in de kranten verschenen inzake het vaststellen van zoekgebieden aan de stadsgrenzen. Daarnaast zien we dat onze buurgemeenten mogelijke zoekgebieden aanwijzen aan onze grenzen. Stel dat wij onze windturbines aan de overkant van die grenzen plaatsen, dan zou dat leiden tot een clustering van turbines op een locatie. Daarom dienen we een motie in met betrekking tot betere afstemming met buurgemeenten voor wat betreft het plaatsen van windturbines. Ik wil voorop stellen dat DENK voor duurzaamheid is. DENK is niet tegen het plaatsen van windturbines maar wel als er geen draagvlak voor is. Dit wekt grote weerstand tegen verduurzaming en is contraproductief.

De coalitiepartijen dienen hiermee rekening te houden want we zijn allemaal voor duurzaamheid maar als het op termijn tegen ons gaat werken, dan moeten we ons afvragen of we wel het juiste pad op zijn gegaan. Ik hoop daarom dat de coalitiepartijen zich niet gaan verschuilen achter het college maar ook moties ondersteunen waaraan bewoners die mogelijk last gaan krijgen van de windturbines ook wat hebben. (De heer GROEN: Ik was toch even verbaasd want ik hoorde mevrouw Kiliç zeggen, dat we geen maatregelen voor duurzaamheid moeten nemen als ze op termijn tegen ons gaan werken. Is ze het niet gewoon met mij eens dat het niet nemen van maatregelen op termijn ontzettend tegen ons gaat werken?) Dat zijn natuurlijk afwegingen die we moeten maken bij het nemen van de maatregelen. We moeten ook kijken of er draagvlak is want uiteindelijk is het wel de burger die daarvan de dupe kan worden maar die kan er ook van meeprofiteren. Ik denk dat het participatieproces en het luisteren naar de burger ook heel belangrijk is. We staan op een

29

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

lijn voor wat betreft de verduurzaming maar zoals ik al zei, participatie vinden we ook hartstikke belangrijk. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Groen. De heer GROEN: Windmolens op land zijn in Nederland hard nodig om verdere klimaatontwrichting te voorkomen. Elke windmolen telt en levert een substantiële bijdrage aan het terugdringen van broeikasgassen in de atmosfeer. Dat geldt ook in Amsterdam. Amsterdam verbruikt ongeveer de helft van alle energie in de provincie en we moeten niet denken of zelfs nastreven dat we in dit gebied met zijn intensief gebruik van ruimte zelfvoorzienend zouden kunnen zijn op het gebied van energie, maar we kunnen evenmin de verantwoordelijkheid afschuiven op andere regio’s. Dat zou asociaal zijn. Als we in Amsterdam windmolens kunnen plaatsen op een uit het oogpunt van gezondheid en hinder op een verantwoorde manier, dan moeten we dat ook doen en dan ook zo veel als past. (De heer BOOMSMA: De heer Groen zegt dat wind op land hard nodig is. Waarop baseert hij dat als hij weet dat er genoeg ruimte is op zee en dat wind op zee goedkoper is en voor minder overlast zorgt en minder ruimte in beslag neemt die we nodig hebben voor andere dingen?) Ik bestrijd deze manier van denken. Tegenstanders van wind voeren de hele tijd aan dat er voldoende alternatieven zijn. Het is eenvoudig niet waar.

Op zee zijn er ook allerlei problemen en daar kunnen we ook niet genoeg windmolens kwijt. Daar is scheepvaart, daar is visserij, daar is ook natuur. Het is gemakzuchtig om de hele tijd maar te roepen dat die windmolens elders moeten en we willen de pijn hier niet nemen. Dat is de reden dat ik pleit voor wind op land. (De heer BOOMSMA: De heer Groen ontloopt volkomen de vraag. Er is gewoon een keuze. Je kunt windmolens op land zetten, je kunt ze ook in zee zetten. En als hij zegt dat er geen ruimte op zee is, waarom heeft GroenLinks dan in haar eigen Green Deal gewoon 23 GW op zee in 2030 in plaats van 11,5 GW? Dan geeft GroenLinks toch aan dat er meer dan genoeg ruimte is om daar windturbines neer te zetten?) Ik zeg niet dat er geen windmolens op zee bij moeten, daar moeten heel veel windmolens bij maar dan zijn we er nog niet. We hebben windmolens overal nodig om in Nederland onze doelstellingen te halen. (Mevrouw VAN SOEST: Mijnheer Groen, u interrumpeerde Jan en alleman, dus misschien mogen wij u ook even wat vragen stellen. Weet u dat de zoekgebieden van de provincie niet noodzakelijk zijn in Amsterdam? Wist u dat heel veel gemeenten uit Noord-Holland bedankt hebben om aan deze poppenkast mee te doen? Bent u daarvan op de hoogte?) Ik vind het een schande dat die andere gemeenten hun verantwoordelijkheid niet nemen en ik vind het goed dat Amsterdam dat wel doet.

(Mevrouw A.L. BAKKER: Is de heer Groen zich ervan bewust dat dit college onlangs heeft besloten om voor 67 MW extra capaciteit aan datacenters in Amsterdam toe te laten wat gelijk staat aan 658 GW uur stroom?) We hebben allemaal duurzaamheidseisen gesteld aan die datacenters. Ik voel wel met de Partij voor de Dieren mee dat we behoedzaam en restrictief moeten zijn met het bijplaatsen van datacenters omdat het de opgave nog verhoogt. Tegelijkertijd moeten we de discussie loskoppelen. Een discussie voeren over de vraag of je datacenters wil of niet, laten we dat vooral doen, maar de tweede discussie is of we gegeven de huidige

30

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

energievraag die windmolens niet nodig hebben en het antwoord is ja, die hebben we heel hard nodig. Dus ik vind het gemakzuchtig om die discussies zo te verbinden. (Mevrouw A.L. BAKKER: Dus de heer Groen is het met mij eens dat we voor 658 GW uur stroom nodig gaan hebben voor die datacenters. Is hij zich er ook van bewust als we dit plan met die windmolens doorzetten, dat we dan slechts 50 MW uur realiseren wat gelijk staat aan 127 GW uur aan stroom wat dus veel minder is?) Mevrouw Bakker van de Partij voor de Dieren heeft duidelijk allerlei details voorbereid waarmee ze me nu overvalt. Ik neem het maar even van haar aan. Maar mijn antwoord was net dat we de discussie over de wenselijkheid van datacenters moeten loskoppelen van de wenselijkheid om windmolens bij te plaatsen omdat we die windmolens heel hard nodig hebben om duurzame energie op te wekken. En als mevrouw Bakker dan wil pleiten voor restrictief beleid voor datacenters, dan zie ik haar voorstellen tegemoet. (Mevrouw A.L. BAKKER: De heer Groen komt hier niet zo gemakkelijk mee weg want hij begon zijn betoog met de woorden dat we klimaatontwrichting moeten voorkomen. Dat hadden we veel sterker kunnen doen als dit college met GroenLinks aan het roer niet zo sterk had ingezet op die datacenters.

Dus het snijdt helemaal geen hout wat de heer Groen zegt dat we die discussie los moeten zien want GroenLinks doet het een en lult vervolgens het ander om het zo maar even te zeggen.) Ik werp de taal, de suggesties en de krachttermen van mevrouw Bakker verre van mij. Dit college heeft natuurlijk een moratorium ingesteld aanvankelijk voor het bijbouwen van datacenters en kreeg toen nog van mevrouw Naoum Néhmé de wind krachtig van voren. Het heeft vervolgens een buitengewoon vooruitstrevend datacenterbeleid ingevoerd en als mevrouw Bakker dat nog wil aanscherpen dat staat haar dat vrij. Dan zal ze ook in debat moeten met de VVD naar ik aanneem en mogelijk ook met D66 want er zijn gewoon heel veel Amsterdammers die dolgraag Netflix kijken. Maar dat we daarop kritisch moeten zijn, dat ben ik met mevrouw Bakker eens. (Mevrouw VAN SOEST: Mijnheer Groen, bent u ervan op de hoogte dat de technologie al zover is dat we waarschijnlijk windmolens op de daken kunnen gaan zetten?) Ik zie de motie van mevrouw Van Soest daarover tegemoet. Ik denk alleen niet dat we daarmee de hele opgave gaan realiseren. Wat ik ook niet denk, is dat we als Amsterdam de verantwoordelijkheid voor het opwekken van duurzame energie kunnen afschuiven op buurgemeenten. Dat is ronduit asociaal.

Als we in Amsterdam windmolens kunnen plaatsen op een uit oogpunt van gezondheid en hinderverantwoorde manier, dan moeten we dat ook doen. Ik wil dus ook af van de veel ter sprake gebrachte quatsch dat er nog allemaal alternatieven zouden zijn. En ik heb dat al eerder gezegd bij interrupties. Waar we zonnepanelen kunnen neerleggen, doen we dat maximaal ambitieus. Op zee zetten we de windmolens neer die we daar kwijt kunnen. Wat we niet moeten doen is de hele tijd suggereren dat er nog alternatieven zijn en daarmee gemakzuchtig weglopen voor de moeilijke keuzes die we in Amsterdam moeten maken om de verantwoordelijkheid te nemen. GroenLinks ziet wel degelijk dat er veel zorgen zijn over de gevolgen van het plaatsen van windmolens bijvoorbeeld voor de gezondheid. GroenLinks ziet natuurlijk ook de moeilijke keuzes en dilemma’s die er zijn bij het bouwen van windmolens over hinder, over de gevolgen voor natuur of landschap. Maar dat er nadelen kunnen kleven aan windmolens betekent niet dat je ze dan maar vanzelfsprekend nergens behalve in de haven kunt neerzetten vooral niet als die nadelen binnen de grenzen van het acceptabele vallen.

31

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(Mevrouw VAN SOEST: Heeft u de technische sessie deze week voorbij zien komen van de provincie waarin men al veel verder is dan u? Waarin we eventueel al windmolens kunnen gaan zetten boven op de daken en dat ze heel ver zijn met voorstellen voor waterstof? Dan kun je dit niet blijven volhouden als GroenLinks hier in Amsterdam. U mag blijven doordromen, maar de provincie gaat het dan tegenhouden, ben ik bang. Ik wil graag weten of u die technische sessie heeft gevolgd.) Helaas heb ik die technische sessie niet gevolgd. Ik hoop dat mevrouw Van Soest mij een link wil doorsturen; dan zal ik die bekijken. Als zij op basis van die technische sessie nog voorstellen heeft, dan zal ik die met belangstelling bestuderen. (De heer VAN SCHIJNDEL: De heer Boomsma plaatste al het ernstige verwijt van milieumasochisme en ik kom met het verwijt van CO2-narcisme. CO2-narcisme omdat wat wij hier in Amsterdam of in Nederland doen totaal geen zoden aan de dijk zet op wereldschaal. Nu is het waar dat binnen de boezem van GroenLinks een richtingenstrijd gaande is tussen de lijn Groen en de mensen die zeggen, als er klimaatontwrichting komt, dan moeten we doen aan klimaatadaptatie, aanpassing aan klimaatverandering. Wellicht kan de heer Groen belichten of deze kleuren in het palet van GroenLinks te vinden zijn.) Ik vrees dat de heer Van Schijndel in verwarring is.

Het is de heer Kreuger van BIJ1 die pleit voor klimaatadaptatie en het verhogen van de dijken. Binnen GroenLinks denken we dat allebei noodzakelijk zijn omdat we veel te laat in actie zijn gekomen met het bestrijden van klimaatverandering. (De heer KREUGER: Als er op IJburg of in Amsterdam Noord nu een meerderheid tegen de plaatsing is van windturbines, komen die er dan wel of niet?) We gaan een integrale belangenafweging maken. Als dat toch de beste plaatsen blijken, dan kunnen we besluiten dat ze daar gaan komen. (De heer KREUGER: Dit is dus datgene waarvan ik al voorvoelde dat het die kant op ging. Dus de partij GroenLinks die de wethouder Democratisering aanlevert, zegt hier gewoon, als de bevolking tegen is, als de inwoners van IJburg, van Amsterdam Noord of een andere plek tegen windturbines zijn, dan gaan we ze er toch gewoon plaatsen als het binnen de integrale afweging past maar draagvlak maakt in principe niks uit.) Het draagvlak in Amsterdam is heel groot, 65 procent en bij de jongere generatie nog veel groter. Waar ze dan moeten komen, dat is een integrale afweging. Ik wijs er overigens nog maar even op dat de heer Kreuger nog geen uur geleden van mening was dat je als je een kerncentrale plaatst, de plek moet overlaten aan experts en dat hij draagvlak daarbij helemaal niet belangrijk vindt.

(De VOORZITTER: Ik zou de heer Groen willen vragen zijn bijdrage nu te continueren. De heer Kreuger wilde nog een interruptie plaatsen, maar zijn spreektijd is op. Aan het eind van het betoog kunnen de leden die nog wel spreektijd hebben, nog interrupties plaatsen.) Ik was aan het verduidelijken wat we in Amsterdam doen om op een heel zorgvuldige wijze te besluiten waar windmolens kunnen komen. Dat is zorgvuldig onderzoek en daarna een belangenafweging. Dan gaan we nog afwegen welke maatregelen we kunnen nemen om eventuele nadelen zo goed mogelijk in te perken. Daarna kunnen wij hier als raad op basis van het debat, op basis van de volgende RES, op basis van inspraak daar mogelijk bij en de brieven die we dan ongetwijfeld weer krijgen,

32

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

met z’n allen op basis van feiten in debat besluiten waar we dan eventueel windmolens mogelijk willen maken. Dat is de juiste volgorde en daarom vind ik dit debat ook zo voorbarig. Het wordt gevoerd zonder dat er een heleboel relevante informatie voor de besluitvorming – die we zouden moeten baseren op basis van feiten – nog niet beschikbaar is. Ten aanzien van het verdere proces is er een aantal voor de hand liggende suggesties te doen die aan de op zich begrijpelijke zorg van bewoners tegemoet kunnen komen en daarom dient GroenLinks twee moties in. Eentje roept op te onderzoeken hoe je windmoleninitiatieven kunt faciliteren bij het toepassen van een techniek die geluidshinder door molens minimaliseert en die garandeert misschien zelfs door het te verplichten om altijd de best available technology verplicht te stellen op het gebied van geluidshinder. De andere motie komt tegemoet aan vragen die er blijkbaar leven over wat nu een goed participatieproces is. Verschillende organisaties waaronder de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines, een belangengroep van mensen die in de buurt van windmolens wonen, hebben daarvoor al een gedragscode opgesteld. Wij stellen voor die integraal over te nemen.

(De heer BOOMSMA: Toch nog even over dat draagvlak, want begrijp ik nu goed dat GroenLinks gewoon zegt, ook als er massaal weerzin is en men het in grote meerderheid niet wil bijvoorbeeld in de buurt van IJburg, dan nog kunnen wij besluiten dat ze daar gewoon gaan komen. Is dat wat de heer Groen nu zegt?) Wat we gaan doen, is praten, participeren, kijken wat er mogelijk is. Draagvlak is iets anders dan het mogelijk maken van een buurtveto. Het is onze verantwoordelijkheid als gemeenteraad om een integrale afweging te maken. (De heer BOOMSMA: Begrijpt de heer Groen dat ik het dan wel bijzonder ongekend belachelijk vindt dat hij überhaupt de woorden draagvlak en participatie nog in de mond durft te nemen als hij bij voorbaat al aangeeft dat die windmolens er gewoon komen wat men er ook van vindt?) Dat is een misvatting. 65 procent van de Amsterdammers wil windmolens. We vergroten het draagvlak. We gaan de discussie erover aan om het begrijpelijk te maken, maar het probleem dat hier speelt, heet een collectief actieprobleem. Dat zou de heer Boomsma als de echte intellectueel moeten kennen. Windmolens zijn hoog nodig in het algemeen belang, maar bewoners lokaal denken soms dat het niet in hun eigen belang is om die windmolens in de buurt te hebben.

Als je die buurtbewoners dan vraagt of ze die molens willen, dan hebben ze er allemaal belang bij om te zeggen, doe dat maar niet hier. En daarmee speel je bewoners eigenlijk tegen elkaar uit en dan gooit iedereen de hinder van die windmolens bij elkaar over de schutting. Uiteindelijk staan die windmolens dan nergens of alleen maar in buurten waar de buurtbewoners niet assertief of goed genoeg georganiseerd waren om zich ertegen te verzetten. Dat is wat we niet moeten doen. Er is een klassieke oplossing voor zo’n collectief actieprobleem en dat is namelijk dat een derde partij die boven de partijen staat en een integrale belangenafweging kan maken, uiteindelijk zegt: zo gaan we het doen. (Mevrouw VAN SOEST: Is de heer Groen ervan op de hoogte dat de GroenLinkswethouder al heeft gezegd, koste wat het kost maar die windmolens komen daar te staan? En bent u eventueel bereid tot een referendum in heel Amsterdam Noord om een peiling te trekken? Iedereen trekt nu die enquête van het Dagelijks Bestuur in twijfel. Om alle twijfel weg te nemen stel ik voor dat we een referendum houden over de windmolens in Amsterdam Noord. Bent u daartoe bereid?) Nee, dat lijkt mij een slecht idee, voorzitter.

33

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(Mevrouw VAN SOEST: Waarom vindt u dat een slecht idee? Kunt u dat omschrijven? Vertrouwt u de bewoners niet?) We gaan het gesprek aan en we kijken in heel Amsterdam. Ik heb het net uitgelegd. We maken een integrale afweging en mevrouw Van Soest vraagt nu om een buurtveto. (Mevrouw VAN SOEST: Kijk eens aan. Ik stel voor dat we de bewoners aan het woord laten. Uiteindelijk zijn dat de mensen die ons kiezen. Dus laten we dan een referendum houden onder hen. Waar is de heer Groen nu bang voor?) Ik heb de vraag al beantwoord, voorzitter. De VOORZITTER: Ik hoor ook dat de heer Groen inmiddels door zijn spreektijd heen is dus u kunt hem nog interrumperen, maar hij kan niet meer antwoorden. Ik kan me voorstellen dat we doorgaan. (Mevrouw KILIÇ: Ik wil mijn vraag wel stellen want dan kan de heer Groen erover nadenken. Een korte vraag. De heer Groen gaf net aan dat 65% van de Amsterdammers voor windmolens is maar hoeveel van die 65% woont eigenlijk in de zoekgebieden?) De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Heinhuis. Mevrouw HEINHUIS: De afgelopen tijd is er veel publiek debat geweest over dit onderwerp en dat is goed en belangrijk want het gaat hier om grote dingen, grote dingen als klimaatverandering en de noodzaak om over te gaan tot duurzame en schone energie. Maar het gaat ook over letterlijk grote dingen namelijk de windturbines. Dat daarover onrust ontstaat, is begrijpelijk.

Bewoners zijn geschrokken van de plannen van de gemeente en daarom wil ik het hier eerst hebben over de communicatie en participatie. Hoewel er in de RES nadrukkelijk aandacht voor participatie is, zijn veel bewoners nog kritisch over hoe zij de afgelopen tijd zijn betrokken. Ze voelden zich vaak overvallen en ze zeggen dat ze niet het idee hadden dat er naar hen werd geluisterd. Dat moet echt beter zeker bij zo’n belangrijk onderwerp. Daarbij moeten we er alles aan doen om bewoners te horen en hen bij de plannen te betrekken. Op dit moment is er veel angst ontstaan voor een deel ook omdat informatie die de bewoners wel bereikte, niet altijd evenwichtig was. De PvdA dient daarom samen met andere partijen een motie in voor het opzetten van expertsessies voor bewoners. Hier kunnen ze terecht met hun vragen en daar kunnen ze twee kanten van het verhaal horen. Hierin is het van groot belang dat de sessies per stadsdeel worden ingericht zodat ze laagdrempelig zijn en ook toegankelijk voor bewoners die bijvoorbeeld laaggeletterd zijn zoals veel bewoners in Noord of voor bewoners die de taal niet goed spreken. Ik ben ook benieuwd naar de stad van zaken met betrekking tot de brief die naar alle bewoners in de zoekgebieden zou worden gestuurd die naar aanleiding van een voorstel in de stadsdeelcommissie Oost van mijn collega’s daar al in Oost is rondgestuurd.

(Mevrouw VAN SOEST: U heeft het erover om de burgers beter te gaan informeren met expertsessies etc. Waarom moet dat nu? Waarom is dat niet vooraf gedaan, dus voordat we deze discussie en deze onrust onder de bevolking hebben veroorzaakt?) Ik constateer dat die onrust er nu is en ik heb zelf de expertsessie die door mijn collega’s was georganiseerd, bijgewoond en ik vond dat heel veel waarde toevoegen. Daarom vind ik het belangrijk dat zo’n zelfde sessie beschikbaar wordt gemaakt voor bewoners waar ze zelf terecht kunnen met hun vragen.

34

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

(Mevrouw VAN SOEST: Bent u bereid om eventueel een motie te steunen om een referendum te houden in Amsterdam Noord over de windmolens?) Nee en als u het goed vindt, maak ik nog snel mijn betoog af. Ik heb nog een paar zinnen. Wij nemen zeker de zorgen van bewoners over hun gezondheid serieus. Niemand wil windturbines die leiden tot ernstige gezondheidsschade en daarom moeten we per locatie zeer goed in kaart brengen wat de risico’s zijn en op basis daarvan moeten we steeds de afweging maken. Ook moeten we aansturen op het gebruik maken van de best mogelijke techniek die tot zo min mogelijk hinder leidt. Op dit moment is het voor ons vooral van belang dat bewoners beter worden betrokken, worden voorzien van goede informatie en dat hun zorgen serieus worden genomen zodat we daarna een goed afgewogen beslissing kunnen maken over waar er mogelijk windturbines kunnen komen te staan. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer N.T. Bakker. De heer N.T. BAKKER: Ik heb mijn betoog geordend langs drie lijnen. Ik zal eerst ingaan op onze zorgen met betrekking tot de volksgezondheid en windmolens en dan zal ik iets zeggen over participatie om tot slot in te gaan op het nieuws dat multinationals als Amazon onze duurzame energie opkopen. Ik hoorde zelfs vandaag dat Elon Musk met zijn bitcoins Tesla energie slurpt die ook van deze duurzame oplossingen gebruik maakt.

Maar goed, de volksgezondheid. De SP maakt zich grote zorgen over de effecten van windmolens op de leefomgeving en de gezondheid van omwonenden. We stelden in Den Haag bij monde van de heer Van Gerven, een SP-kamerlid al een aantal vragen. Maar tijdens de expertsessie vertelde een oud-medewerker van de GGD Amsterdam dat het geluid van windmolens ... geluid weg ... Nederland wel voldoende bescherming bieden tegen overlast en gezondheidsklachten. Jan de Laat, audioloog van de Universiteit Leiden, liet zien dat windmolens op 500 tot 600 meter afstand bij omwonenden kunnen leiden tot klachten als slapeloosheid, concentratieverlies en hoofdpijn om nog maar te zwijgen over de gevolgen van laagfrequente tonen. Oud-hoogleraar en kno-arts mevrouw Veenstra drukte ons op het hart de zogenaamde voorzorgplicht in acht te nemen en in het hart van de besluitvorming te plaatsen. De overheid heeft namelijk de plicht om te voorkomen dat mensen worden blootgesteld aan gezondheidsrisico’s. De Europese Unie draagt onszelf op dit voorafgaand aan besluitvorming wetenschappelijk te onderzoeken. De SP vraagt zich af of wij als Amsterdam wanneer we een afstandsnorm van 500 meter tot woningen hanteren wel voldoende bescherming bieden. Stellen we omwonenden niet bloot aan gezondheidsrisico’s? Dus graag een reactie van de wethouder op dit punt.

Der zijn diverse wetenschappers die veel strengere afstandsnormen bepleiten dan 1500 tot 2000 meter afstand en ook in het buitenland hanteert men strengere eisen dan in Nederland. Daar komt bij dat vele huidige normen zijn gebaseerd op windmolens uit het verleden. De techniek schrijdt voort en de molens worden groter. Is dan de wens van Amsterdam om een norm van 500 meter te hanteren wel reëel? Weten we zeker dat we de gezondheid van omwonenden niet in de problemen brengen? We kunnen het wel hebben over draagvlak, maar waarom is er nog niet genoeg draagvlak? Omdat men nog niet weet of de gezondheid van omwonenden niet in gevaar komt. Daarom komen wij met een motie medegesteund door collega Timman van D66. De motie roept op een heldere analyse te maken van de gezondheidsrisico’s want wat kunnen we doen om dit maximaal te verminderen? De motie stelt dat het belang van de gezondheid van omwonenden een prominente rol moet krijgen in de besluitvorming. Dat de SP zich zorgen maakt om de volksgezondheid betekent niet dat de SP geen voorstander is van schone energie of dat we de klimaatverandering niet willen aanpakken.

35

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Integendeel. Binnenkort krijgen we als gemeente wellicht de instrumenten om het voor elkaar te krijgen industriële daken vol te leggen met zonnepanelen zoals eerder al is genoemd. Wordt hier al gewerkt aan een toekomstscenario om extra zonnepanelen op industriële daken te leggen? Worden er al gesprekken gevoerd om de netcapaciteit te vergroten zodat we ook meer stroom uit zonnepanelen kunnen verwerken? En ten overvloede, ik zeg het nog maar eens, had Amsterdam NUON natuurlijk nooit moeten privatiseren. Dan hadden we nu werk kunnen maken met een publieke infrastructuur. Dan de participatie. We begrijpen dat corona alles ingewikkeld maakt maar twee dingen kunnen we als gemeente wel doen: allereerst ervoor zorgen dat iedere bewoner een brief in de bus krijgt met de uitnodiging om mee te praten. Als tweede zouden wij graag zien dat er ook fysieke bewonersavonden worden georganiseerd voor wie niet digitaal vaardig is. Voor dit laatste daarom ook een motie. Dan helemaal ten slotte en dat is misschien wel het ergste wat ons overkomt op dit moment. Afgelopen week kwam naar buiten dat Jeff Bezos van Amazon de stroom van 35 windmolens heeft opgekocht, een hoeveelheid stroom die gelijk staat aan het verbruik van een half miljoen Nederlandse huishoudens. Dat zijn idiote praktijken.

Als we dan ook zien wat Elon Musk van Tesla doet, namelijk bitcoins uitgeven om vervolgens al onze duurzame energie die met subsidies hier met windmolens wordt opgewekt op te kopen – we hebben allemaal Lubach gezien – dan plegen we roofbouw, werkelijk roofbouw op de planeet. En dat wordt vervolgens doodleuk afgekocht met een soort milieuaflaat. Het is werkelijk universele onzin. Als we geen mogelijkheden zien om onze volksgezondheid eerst universeel op te lossen, als we echt klimaatverandering willen stoppen, dan is het tijd voor een systeemverandering. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Timman. Mevrouw TIMMAN: Er is natuurlijk al veel gezegd, maar wat ik het belangrijkste vind, is dat ik sinds november vorig jaar elke dag tot nu toe, elke dag, contact heb gehad met een bewoner en met name uit IJburg en Amsterdam Noord en dat is soms telefonisch en soms per e-mail, maar dat zijn best indringende gesprekken. Sterker nog, gek genoeg durf ik te zeggen dat het heel goede gesprekken zijn omdat het gesprekken zijn met betrokken burgers die oprechte zorgen hebben. Zo sprak ik gisteren met een kinderpsychiater die in Amsterdam Noord woont en die ook de serie Klassen volgt waarin onze wethouder Moorman regelmatig verschijnt.

Die maakt zich zorgen over de kinderen die bij die ring A10 wonen en die zich ook zorgen maakt over het argument dat er al een ring is en dat dus dat extra geluid niet uitmaakt. Zij zegt terecht, die ring is ’s nachts stil en die windturbines razen ’s nachts door. Die kinderen hebben het al zwaar dus als wij hen ook nog hun nachtrust ontnemen, wat doen we dan met de kansen van die kinderen? Dat was een gesprek dat ik gisteren had. Vandaag had ik een bewoner van IJburg aan de lijn en dat is iemand die zelf werkt in de duurzaamheidssector en die absoluut overtuigd is van de noodzaak van wind en ook wind op land en ook binnen de gemeentegrenzen. Sterker nog, hij woont zelf ook op korte afstand van een zendmast voor elektriciteit. Ik kan u vertellen, die staan ook door de stad en die zijn ook niet gezond. Daar zit een elektromagnetisch veld omheen, dus het is ook niet zo dat we nu iets gaan doen waar we het equivalent niet van kennen. Maar ook hij had zorgen. Hij had zorgen over het draagvlak voor de toekomst, zorgen over het draagvlak voor de energietransitie die nog voor ons ligt, de lange weg die wij nog hebben te gaan en hoe snel het draagvlak op dit moment afbrokkelt. Dat zijn gesprekken die ik voer met Amsterdammers en ik moet u zeggen, het zijn serieuze gesprekken maar ik leer er veel van.

36

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Daarom hebben we vier moties opgesteld al dan niet in samenwerking met andere partijen. We zullen ook een aantal moties van de oppositie die we goed vinden, steunen omdat we echt denken dat we moeten proberen dit proces zorgvuldig te doen met zorg voor de volksgezondheid en op basis van burgerparticipatie. Over die volksgezondheid heeft de heer Bakker natuurlijk al een stevige motie opgesteld waarbij ik graag meeteken. Verder hebben wij nog gekeken naar de omkering van de bewijslast. Als een locatie wordt voorgesteld om een windturbine te plaatsen, dan willen we het college de opdracht geven te laten zien en te onderbouwen waarom het van mening is dat op die plek de volksgezondheid niet in gevaar is. Dan over de zorgvuldigheid. In de hele RES-systematiek zit weinig democratische controle. Sterker nog, die zit bijna helemaal bij de gemeenteraad. Dus er komt veel op gemeenteraadsleden af en ik denk dat ik al mijn collega’s hier aan mijn zijde heb als ik zeg dat het veel is voor ons. Nu wil ik ons werk niet nog meer belasten, maar ik wil wel een extra democratische toets. Dus we willen in samenwerking met de stadsdelen die burgerparticipatie verbeteren binnen de stadsdelen en ook in samenwerking met de stadsdeelcommissies. Juist die stadsdeelcommissies zijn natuurlijk de oren en ogen van de buurt.

Dus zij zullen ons moeten helpen bij het zoeken naar draagvlak en ook bij het peilen of dat goed gaat en of er draagvlak is. Dan nog een motie over audiovisuele techniek. Er is op dit moment techniek beschikbaar die wordt gebruikt bij vliegtuigoverlast. Vliegtuigen zijn eigenlijk bussen met grote windturbines eronder. Die techniek kan heel precies in kaart brengen wat de overlast is bij welke windrichting, bij welke weersomstandigheid en welke factoren nog meer van belang zijn. Dus daarmee kun je het burgerparticipatietraject inhoud geven. (De heer BOOMSMA: Eens met D66 en het belang dat die partij hecht aan burgerparticipatie. Maar is D66 het ermee eens dat je die turbine niet moet plaatsen als een meerderheid van mensen de windturbine niet wil? Dat is toch de kern van het idee van draagvlak en participatie.) Voor ons is volksgezondheid het doorslaggevende criterium. Dus wij hebben een motie en die kunt u steunen, waarin wij zeggen dat de volksgezondheid op nummer 1 staat. Los van draagvlak vinden wij dat het allerbelangrijkste. Maar draagvlak is ook iets en dat is de discussie over het onderzoek dat de wethouder heeft gedaan, draagvlak kun je heel lokaal definiëren en je kunt het stadsbreed definiëren. Wat je ziet en dat zie ik ook in de gesprekken en de e-mails dat stadsbreed er in het algemeen echt wel draagvlak is voor windturbines.

Alleen, als je heel lokaal gaat inzoomen, dan krijg je een ander probleem en dat is ook vanwege die volksgezondheid. Dat komt steeds naar voren in alle gesprekken die ik heb gevoerd. Dus daarom hebben we zoiets van dat we dat sowieso aftikken dat daarover geen twijfel meer bestaat. En dan zul je zien dat je in bepaalde wijken zich hopelijk kansen gaan voordoen waar bewoners zeggen, we willen misschien wel meeparticiperen, al dan niet financieel, en dat er dan toch kansrijke locaties ontstaan in een van die zoekgebieden. (De heer BOOMSMA: Ik begrijp dat D66 zegt dat de volksgezondheid centraal staat, maar er is ook een onzekerheid die er altijd is. Je heb bepaalde normen en er zijn allerlei verschillende wetenschappelijke onderzoeken die nu al wijzen op het feit dat het gezondheidsschade zou kunnen opleveren. Die onzekerheid gaan we de komende maanden niet zomaar oplossen. Dus is D66 het er wel mee eens dat we vanuit het voorzorgsbeginsel dat moeten meewegen? Dus als er risico’s zijn, dat je dat dan ook als reden ziet om geen windturbines binnen 600 meter van woningen te plaatsen.)

37

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Ik begrijp wel wat u doet, mijnheer Boomsma. U bent voor kernenergie en daaraan zitten ook risico’s, misschien kleine risico’s maar de gevolgen van die risico’s zijn gigantisch. In dit dossier is er niet zoiets als een gratis lunch. Of wij gezondheidsrisico’s belangrijk vinden? Ja. Onzekerheid totaal wegnemen, dat is niet mogelijk. En dan heb ik het ook maar even over die zendmasten die gigantisch hoog zijn en die ik persoonlijk veel lelijker vind dan windturbines. Daaraan zitten ook gezondheidsrisico’s en daarin zit ook een marge en daaromheen wonen ook mensen. Dus dat is de realiteit van leven in Nederland waar de ruimte gewoon schaars is. (De VOORZITTER: Ik vraag u uw betoog te vervolgen want de heer Boomsma zou nog wel een interruptie willen plaatsen, maar hij heeft helaas geen spreektijd meer.) Laat ik dan tot slot afsluiten met een shout out naar mevrouw Naoum Néhmé want die had het over mijn bijdrage in de krant. Het is natuurlijk wel zo dat we geen fan zijn van windturbines in of zeer nabij woonwijken en ik denk dat dat voor de meeste partijen hier in deze raad geldt. Daar zal draagvlak natuurlijk niet aanwezig zijn. Maar het is natuurlijk wel zo, hoe verder hoe beter.

Ook in de zorgvuldigheid willen we in deze RES-systematiek willen we eerst kijken waarmee de wethouder komt met alle zekerheden die we hebben aangebracht door middel van onze moties en we willen kijken waar we uitkomen. Het is te belangrijk om het nu op voorhand af te schieten terwijl we nog niet veel weten. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Schijndel. De heer VAN SCHIJNDEL: Ik probeer een beetje te improviseren. Het eerste punt, draagvlak, ik denk dat de wethouder zou moeten kijken naar de intensiteit van de afkeer. Dus de gepassioneerde minderheid van mensen in de buurt. Ze zijn hartstikke tegen en dat weegt veel zwaarder dan heel makkelijk stadsbreed vragen of iedereen toch wel voor duurzaamheid is. Dan de kwestie van de great reset, het allerbreedste kader. We hebben nu de coronacrisis die alles ontzettend veel moeilijker maakt maar als dat eenmaal voorbij is, dan gaan we echt werken aan de energietransitie, de klimaatcrisis enz. Is dat nu niet ongelooflijk naïef om dat te denken? Er zal een great reset 2.0 komen en die komt dan neer op een herbezinning op de oude duurzaamheidsidealen die vreselijk kostbaar zijn en veel te weinig opleveren en ten koste gaan van andere zaken die veel belangrijker zijn. Ik denk dat Amsterdam toch op den duur genoopt zal zijn daarnaar realistischer te kijken. Dan het punt van gezondheid.

Ik vond het betoog van de heer Bakker voortreffelijk. We hebben de Geluidshinderwet, er is Europese regelgeving. Er moeten waarschijnlijk ook milieueffectrapportages worden gedaan(De VOORZITTER: Ik moet u helaas abrupt onderbreken want u spreektijd is helemaal op. Ik kijk nog even naar de heer Bakker die om een interruptie had gevraagd maar daarop kan de heer Van Schijndel niet meer antwoorden.) (De heer N.T. BAKKER: Dan wil ik toch even een opmerking maken want de heer Van Schijndel had het over de great reset. Is hij het met mij eens dat de coronacrisis tevens een klimaatcrisis is oftewel hebben we hier niet te maken met een aantal crises die in elkaar grijpen?) (De VOORZITTER: Gezien het feit dat de heer Van Schijndel niet meer kan antwoorden, zullen we het maar als een retorische vraag opvatten.) De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw A.L. Bakker.

38

Jaar 2021 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 10 februari 2021 Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Mevrouw A.L. BAKKER: We hebben het verschillende woordvoerders horen zeggen: de afgelopen weken is er bij raadsleden en experts een hevig debat losgebarsten over de vraag of wij in Amsterdam windturbines willen en zo ja, waar plaatsen we die dan? Ons standpunt is altijd helder geweest. Wij zijn alleen voor windmolens als ze mens, dier en milieu niet schaden. Helaas is dit een dichtbevolkte stad waar aan de randen veel groen is met een levendige biodiversiteit én waar Natura 2000-gebieden liggen en dat is een lastige opgave. Dat betekent namelijk dat windturbines of te dicht bij woonwijken komen te staan of in het groen terecht komen. De Partij voor de Dieren vindt het niet wenselijk om windturbines vlak bij woningen te plaatsen. De geplande turbines komen deels op 350 tot 500 meter van zeer dichtbevolkte woonwijken te staan en die 600 meter-norm die internationaal gezien al zeer laag is, wordt hiermee niet gehaald. In buurlanden als Denemarken en Duitsland zijn de afstandsnormen veel strenger. De Partij voor de Dieren vindt dat de gezondheidsrisico’s van mensen zeer serieus moeten worden genomen.

(Mevrouw TIMMAN: Ik vroeg me af waar mevrouw Bakker die informatie vandaan haalt dat bepaalde locaties al zijn ingetekend op bepaalde afstand want ik heb die informatie nog niet gezien.) Als we naar de globale locaties kijken, dan kunnen wij niet anders dan concluderen dat ze te dicht bij de woonwijken komen te staan. Zo simpel is het gewoon. Volgens mij heeft mevrouw Timman dat zelf in haar betoog zojuist ook aangegeven dat we een dichtbevolkte stad zijn en dat het heel erg moeilijk is om verder van die afstand te komen. (Mevrouw TIMMAN: Maar u heeft het over specifieke locaties en daarvan vraag ik me af, hoe komt u dan aan die specifieke locaties?) Ik doel op de zoekgebieden waarover we het hele debat voeren. Ik begrijp werkelijk niet wat mevrouw Timman mij vraagt. (Mevrouw TIMMAN: Ik weet wat een zoekgebied is en ik weet wat een locatie is. Dat zijn twee verschillende dingen. Een zoekgebied is een groot gebied waarbinnen je locaties gaat zoeken om een windmolen te kunnen plaatsen en u heeft het steeds over locaties, dus ik vroeg me af of u al extra informatie had. Maar misschien bedoelt u gewoon zoekgebieden?) Dat is logisch dat ik dat inderdaad bedoel. Wij zijn ook tegenstander van windturbines plaatsen in het spaarzame groen.