2. Voortgangsrapportage Ecosystemen.pdf
Tekst van het document
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Inhoud I
Inleiding en leeswijzer
S Samenvatting P Pijler 1: Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen 1.1 Opschalen transformatie bedrijven en impact meten 1.2 Ontwikkelen en ondersteunen van transitietools en publiek-private en publiek-civiele samenwerking 1.3 Ondersteunen onderzoek en kennisopbouw 1.4 Systeemverandering en Amsterdam als knooppunt voor impact ondernemen 1.5 Stimulering bewustwording en toepassing
P Pijler 2: Het versterken en eerlijker spreiden van de impact en innovatie economie over de stad
3 5
8 9 14 16
P Pijler 3: Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en impact ondernemers die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken 37 3.1 Toegang tot (internationale) markten en netwerken 3.2 Toegang tot kapitaal 3.3 Toegang tot kennis en talent 3.4 Gerelateerde en ondersteunende diensten
B Bijlage: Financiën
38 43 44 45 48
18 23
26
2.1 Het creëren van plekken in de stadsdelen waar ondernemers kunnen werken en leren 27 2.2 Versterken ondernemersvaardigheden in de innovatie en impact economie in de stadsdelen 29 2.3 Samenwerking tussen onderwijs en innovatieve en impact bedrijven stimuleren32 2.4 Stimuleren diversiteit en inclusie 33 2.5 Werken aan een positieve beeldvorming 36
2
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
I
Inleiding en leeswijzer
3
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Voor u ligt de eerste voortgangsrapportage over de opgave ‘Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen’1 (periode november 2023 – april 2025), één van de vijf opgaven die is benoemd in onze visie op de lokale economie ‘Een nieuw Amsterdams economisch peil’2. Met de opgave ‘Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen’ investeert het college 5 miljoen euro langs drie pijlers: 1. Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen. 2. Het versterken en eerlijker spreiden van de innovatie- en impact economie. 3. Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en van impact ondernemingen die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken. Het overkoepelende doel is om van Amsterdam de meest sociale en impactgedreven innovatiehub van Europa te maken. De agenda richt zich op het versterken van de innovatieve en impact ecosystemen in Amsterdam. Beide zijn van wezenlijk belang voor een vitale en sociale economie in Amsterdam, en daarmee voor de toekomst van de stad. De innovatie economie is belangrijk voor het aanpassings- en verdienvermogen van de stad en genereert de nieuwe ideeën die nodig zijn om bij te dragen aan de grote transities (energie, circulair, eiwit/voedsel, digitaal). De impact economie is van belang voor de transitie naar een meer sociale en ecologisch duurzame economie. En beiden werken aan vernieuwing van de economie.
Voor elk van de drie pijlers in deze agenda is een mix aan initiatieven en projecten geformuleerd bestaande uit enkele beproefde concepten en diverse nieuwe maatregelen om sommige hiaten te dichten. De agenda
bouwt voort op het fundament dat we afgelopen acht jaar met programma’s als StartupAmsterdam en Amsterdam Impact hebben gelegd2. In de verschillende maatregelen besteden we meer aandacht aan de verbinding met stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord, en het activeren van ondervertegenwoordigde groepen (niet-westerse achtergrond, opleidingsniveau, gender etc.). Stand van zaken Sinds november 2023 zijn meer dan 100 initiatieven, projecten, programma’s en evenementen voor ondernemers en talent op lokaal en internationaal niveau opgezet en ondersteund. De meeste maatregelen liggen op schema. Bij iedere maatregel in deze voortgangsrapportage is visueel door middel van een stoplichtenrapportage aangegeven waar maatregelen achterlopen op de planning. Soms heeft dit te maken met dat het ontwikkelen van partnerschappen langer duurt. We zijn er in geslaagd om juist ook in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost extra activiteiten op te zetten en het impact en innovatie ecosysteem in deze stadsdelen te versterken. We zien juist ook daar veel ambitieuze aspirant ondernemers die, met
de juiste ondersteuning, kunnen profiteren van de kansen die de ecosystemen bieden en zich kunnen laten inspireren om zelf een sociale onderneming of innovatieve startup te starten. Projecten gericht op specifieke sectoren als bijvoorbeeld het Plant FWD initiatief rondom de eiwittransitie leveren goede resultaten op. Deze sectorale aanpak breiden we uit. Balans opmaken De opgaveagenda is halverwege en dat is een goed moment om de balans op te maken. De komende periode zetten we extra accenten op: • Europese en landelijke samenwerking met innovatiehubs om de innovatiekloof met de VS en China te dichten • Versterken van het profiel van Amsterdam als innovatie hoofdstad en lokale structuur en samenwerking • Een impulsproject gericht op valorisatie bij kennisinstellingen • Europese en landelijke samenwerking in het impact ecosysteem en het versterken van één stevig narratief gericht op economische transitie Leeswijzer In deze voortgangsrapportage vindt u eerst een samenvatting met de belangrijkste resultaten in een tabel, daarna per pijler nadere toelichting op de voortgang van de maatregelen en tot slot een overzicht van de financiën in de opgave. In de rapportage zijn op verschillende plekken citaten en ervaringen opgenomen van betrokkenen.
1 Op 29 november vastgesteld in de gemeenteraad 2 De 4 leidende principes uit de Visie Een nieuw Amsterdams Economisch Peil: 1) maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, 2) ongelijk investeren in gelijke kansen, 3) lokaal potentieel benutten en 4) anders internationaliseren.
4
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
S
Samenvatting
5
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Opgave ‘Versterken innovatie en Impact Ecosystemen’ 1) Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen.
2) Het versterken en eerlijker spreiden van de innovatie- en 3) Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en van impact economie. impact ondernemingen die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken.
Voortgang: Voortgang: • Opschalen transformatie van bedrijven: diverse • Ondersteunen van innovatie en impact hub in Noord programma’s gestart zoals Building Better Business i.s.m. B (bestaande uit Buurman Circulair, Technoord en de Corp en Economy for the Common Good (20 deelnemende Werkplek) en Nieuw-West (New Wave Hub); onderzoek bedrijven) en in voorbereiding: Steward Ownership en uitgevoerd naar innovatieve ecosysteem in Zuidoost en Doughnut Deep Design komende tijd inzet op realiseren 1 à 2 hubs in Zuidoost • ESG initiatief opgestart met drie actielijnen: 1) Ondersteuning • Samenwerking in tal van ondernemersprogramma’s van ondernemingen op ESG en CSRD; 2) Vertegenwoordiging en evenementen met lokale partners (1) I.M.P.A.C.T., sociale vraagstukken in gemeenschappen en 3) Beleids Toekomstwinkel en Added Colour; allen in Zuidoost); 2) ontwikkeling en kennisuitwisseling; daarnaast impact meting MINA met focus op versterken en zichtbaar maken van initiatief in opstart met Universiteit Utrecht en Hogeschool de MENA (Middle East North African) vrouw; 3) Road to van Amsterdam the Next Web evenementen in Zuidoost en Nieuw-West) • Vier sectorinitiatieven opgestart, één afgerond: 1) Circular • Inzet op verbeteren van toegang tot kapitaal voor Innovation Collective (textielsector met programma voor vrouwelijke ondernemers via Fem Start waarin tot eind 10 bedrijven die 1,7 miljoen
euro financiering hebben 2026 250 ondernemers in Noord, Nieuw-West en Zuidoost opgehaald en 35 banen hebben gecreëerd (afgerond); worden ondersteund 2) Green at Heart (testen van tools bij ESG / CSRD • Doorontwikkeling programma Boost je Buurt gericht op implementatie met 120 sociale impact ondernemers; impact ondernemers die werk maken van de inclusieve, 62 kregen Europese subsidie van 8.000 euro voor duurzame en of gezonde buurt; 27 ondernemers nemen verduurzaming; 3) DIGISET (digitalisering van sociale deel aan editie 2025 ondernemingen en ondersteunende organisaties met 6 • Ondersteuning diversiteit en inclusie initiatieven; 7 transnationale workshops voor tot nu toe 79 bedrijven) evenementen ondersteund, 100 tickets gesponsord 4) intrapreneurship dat 40 jonge leiders stimuleert en voor ondervertegenwoordigde groepen, samenwerking begeleidt om impact in hun bedrijf te vergroten en in versterken diversiteit en inclusie bij handelsmissies; instrumenten ontwikkelt, 5) koplopers-initiatief creatieve opzetten van Opt & Out Netwerk om ondernemers uit communicatie sector (verbinden sector en vergroten impact) de LHBTIQ+ community te ondersteunen • Uitvoeren Impact Deals experiment (8 deals met bedrijven • Samenwerking tussen onderwijsinstellingen en bedrijven in die hun impact in Amsterdam willen vergroten en hierbij voorbereiding w.o.
bedrijfsroutes tijdens Bedrijven in Zicht maatwerkondersteuning kregen van de gemeente) • Opstarten van CEO-tafels waar met 100 impactvolle • Nieuw Amsterdams Verbond van start met 31 leden bedrijven gesprekken zullen worden gevoerd om hen (maatschappelijke initiatieven, bedrijven, Amsterdammers, beter te bedienen en te kijken hoe ze bij kunnen dragen fondsen en de gemeente om samen te werken aan een aan verschillende opgaven in de stad. leefbare stad voor iedereen) • Partnerschap met Impact investing netwerk Cofinancing Our Future uitgebouwd dat fuseert met National Advisory Board on Impact Investing (NAB)
Voortgang: • Internationalisering: innovatieve bedrijven en impact ondernemers verbeterde toegang tot internationale markten 100+ deelnemers via missies naar Change Now, Slush, Japan, New York & Hello Tomorrow. • Innovaties testen met Innofest waar startups tijdens gesloten evenementen hun product testen. Dit is essentieel om hun validatie te bespoedigen. Testen gebeurt bij 4 evenementen door 18 bedrijven; 100 ondernemers krijgen daarnaast support zodat ze zelf een testtraject kunnen opzetten. • Extra inzet op stimuleren innovaties in de eiwittransitie via meerjarige partnerschap met Plant FWD conferentie met kansen voor startups, programma voor internationale bedrijven met interesse in de internationale markt en Plant FWD Week waar Amsterdammers bij meer dan 100 restaurants plantaardig voedsel kunnen proeven • Ondernemersprogramma’s voor voedselinnovatie (20 bedrijven ondersteund via Food Chain Accelerator) en circulaire startups (60 circulaire startups geholpen die 17 miljoen euro hebben opgehaald sinds 2023 via Amsterdam Circular). • Stimuleren ecosysteem duurzame innovaties in de modeindustrie via partnerschap met Sustainable Fashion Pioneer of the Year Award. Ook volgt er een campagne om deze koplopers meer bekendheid te geven en Amsterdam als hoofdstad van duurzame mode neer te zetten.
• Regenerative Capital Room gericht op alternatieve vormen van financiering & speeddate sessies tussen startups en investeerders met komende periode 10 evenementen. • Samenwerking met Responsible Applied Artificial Intelligence waarin onderzoekers, studenten en praktijkpartners verantwoorde AI-toepassingen creëren. Daarnaast organisatie van congres over verantwoord toegepaste Ai met 300 bezoekers.
6
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1) Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen.
2) Het versterken en eerlijker spreiden van de innovatie- en 3) Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en van impact economie. impact ondernemingen die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken.
• Uitvoeren van verkenning en onderzoek naar Social • Ondersteunen van rolmodellen campagne Equals met 130 Impact Fonds Amsterdam dat kapitaaltoegang voor sociale rolmodellen in internationale vrouwendag-campagne; ondernemingen verbetert en met subsidie van 3 miljoen stadsbrede rolmodellencampagne in voorbereiding euro subsidie vanuit Kansen voor West moet uitgroeien gericht op verscheidenheid aan ondernemerschap in de tot een stadsbreed fonds van 10-15 miljoen euro. stad: ondernemend, innovatief en met impact; daarnaast • Doorontwikkeling van een doorlopende leerlijn impact realiseren van een Top 750 talenten die toegang krijgt tot ondernemen in het onderwijs met programma’s die de The Next Web. komende periode 2.500 kinderen en jongeren bereiken • Markttoegang sociaal ondernemers verbeterd door lanceren landelijk initiatief Schaal je Impact gericht op partnerschappen tussen bedrijven, overheden en sociale ondernemingen. Een eerste editie bracht 300 bezoekers samen. Daarnaast o.a. stadsroutes voor bewoners en bezoekers door alle stadsdelen en stadsgebied Weesp met 62 ondernemers. • True Pricing partnerschap uitgebouwd. Cumulatief tot nu toe 31 true price scans bij bedrijven. Focus komende tijd op koffiebars, horeca, catering en retail (textiel en consumptiegoederen) en acties gericht op bewustwording en toepassing bij consumenten, docenten en professionals
• Samenwerking met AI020 in evenementen. AI020 stimuleert het AI-ecosysteem verbindt bedrijven verbindt met talent, investeerders en andere stakeholders, • Met de branding en communicatie wordt ingezet op het vergroten van de zichtbaarheid van Amsterdamse innovatieve bedrijven en impactondernemingen. In Founder Friday’s verhalen worden ondernemers extra uitgelicht. In periodieke nieuwsbrieven wordt relevante informatie voor het impact en het innovatie ecosysteem gedeeld. • Informatie aan innovatieve en impact bedrijven verstrekt en honderden ondernemers per jaar via de loodsfunctie binnen en buiten de gemeente op weggeholpen tijdens 1 op 1 afspraken en evenementen. • Ondersteuning van innovatie evenementen w.o. The Next Web (12 ondernemers krijgen per editie een booth en internationale samenwerking wordt versterkt via o.a. het Scale Cities Netwerk), World Summit Ai (’s werelds grootste conferentie op het gebied van AI; 12 startups kregen in 2024 een podium; in 2024 had de Summit 7.600 bezoekers); deep tech conferentie Hello Tomorrow aangetrokken. • Diverse evenementen voorbereid tijdens de Toekomst tiendaagse w.o. Amsterdam Innovation Day . • Gemeente Amsterdam co-host van het Social Enterprise World Forum met 1.750 bezoekers uit 80+ landen.
Sociaal ondernemers en andere stakeholders uit heel Amsterdam kregen er een podium; sociale inkoop bij 22 ondernemers voor de conferentie. • Ondersteuning bij het opzetten van (incubator voor) coöperaties via het programma AmsterDOEN. Daarnaast loopt er een onderzoek naar de digitale infrastructuur voor de sociale economie.
7
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
P
Leeswijzer De hoofdpunten van pijler 1 vindt u met een korte toelichting en stoplichtenrapportage in paragraaf 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 en 1.5. Vervolgens vindt u per paragraaf in subparagrafen per maatregel een nadere beschrijving van de verschillende maatregelen zoals hiernaast voor 1.1.1, één van de maatregelen onder 1.1. In iedere beschrijving van een maatregel wordt eerst de maatregel toegelicht, daarna een stand van zaken gegeven en tot slot met wie deze is of wordt uitgevoerd.
Pijler 1: Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen 8
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.1 Opschalen transformatie bedrijven en impact meten Doelstelling Opschalen transformatie bedrijven en impact meten Beoogd resultaat Doorontwikkeling Building Better Business en aantal betrokken partners; 3 cohorten 4 succesvol gestarte sectoriniatieven en veranderprogramma’s Ontwikkelen initiatief impact meten en opzetten pilots en initiatieven voortkomend uit ESG-initiatief Initiatief / maatregel 1.1 Building Better Business (Economy for the Common Good, B Lab & Doughnut Deep Design) 1.1.2 Sectorinitiatieven en veranderprogramma’s gericht op transitie 1.1.3 Stimuleren initiatieven voor impact meten & ESG-initiatief
Toelichting in het kort: Alle maatregelen lopen op schema. Voor Building Better Business worden 2 cohorten gerealiseerd i.p.v. 3 om ook een Steward Ownership programma te kunnen starten. Hier is veel belangstelling voor en dit is een belangrijke beweging in de transitie van de economie. Legenda: Groen: maatregel loopt op schema Oranje: maatregel heeft beperkte voortgang Rood: maatregel heeft onvoldoende voortgang
1.1.1 Building Better Business (Economy for the Common Good, B Lab), Doughnut Deep Design en Steward-Ownership Building Better Business Het programma Building Better Busines is opgezet en ontwikkeld vanuit Amsterdam Impact in samen werking met B Lab Benelux en Economy for the Common Good (ECG). Het helpt bedrijven om hun maatschappelijke impact centraal te stellen en deze te vergroten. Met dit programma moedigen we bedrijven in verschillende sectoren, van MKB tot grootbedrijf aan en begeleiden we hen om hun maatschappelijke impact centraal te stellen in hun bedrijfsprocessen en bedrijfsmodel, en deze impact geleidelijk te vergroten.
• B Lab werkt wereldwijd aan de actualisering van de standaarden voor B Corps, en deze nieuwe standaarden worden geïntegreerd in de B Corp Track van het programma. • De edities van 2025 en 2026 worden in samenwerking met B Lab en ECG uitgevoerd.
Enkele hoogtepunten van het programma zijn: • Het aantal B Corps in Amsterdam is verdubbeld en de eerste ECG-certificaten zijn uitgereikt.
Steward Ownership Amsterdam Programma Het Steward Ownership Amsterdam programma is een initiatief dat aansluit bij de behoeften van het impact ecosysteem, met als doel het bevorderen van steward ownership. Steward ownership is een alternatieve eigendomsstructuur waarin de economische en zeggenschapsrechten binnen een bedrijf gescheiden zijn. Dit model is gericht op het beschermen van de missie en waarden van een bedrijf, in plaats van winstmaximalisatie voor aandeelhouders. De kernwaarden zijn zelfbestuur en missie-gedreven winstbestemming.
• In samenwerking met partners B Lab en Economy for The Common Good (ECG) zijn er deze collegeperiode twee edities van het programma Building Better Business ontworpen. Dit betreft een flinke actualisering van het eerdere programma’s in 2021 en 2022.
• Het programma wordt uitgevoerd in 2025 en 2026 en bestaat uit twee cohorten van tien ondernemingen. Ondernemingen worden zowel individueel als collectief ondersteund in het toepassen van Steward Ownership via workshops en evenementen.
• Twee edities van het programma zijn ontworpen en de uitvoering van editie 2025 is begonnen. In deze editie worden 20 bedrijven begeleid in de B Corp track en 10 bedrijven in de ECG-track, met een focus op impactintegratie.
• Stakeholders zoals financiers, juristen, notarissen en beleidsmedewerkers worden geïnformeerd over hun rol in het bevorderen van Steward Ownership.
• De tools voor het programma zijn nu voor het eerst in het Nederlands beschikbaar en er is extra aandacht voor de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost in Amsterdam.
• Er wordt een praktische tool ontwikkeld, op basis van de behoeften van de deelnemende bedrijven, die ook door andere ondernemers gebruikt kan worden om Steward Ownership te implementeren.
9
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Het programma biedt begeleiding aan bedrijven die Steward Ownership willen toepassen, met als doel een lange termijn gerichte, missie-gedreven bedrijfsvoering en wordt uitgevoerd door We Are Stewards. Zij zijn de Nederlandse experts op het gebied van Steward Ownership. Doughnut Deep Design De donut economie, ontwikkeld door de Britse econoom Kate Raworth, is een economisch model dat streeft naar een balans tussen sociale en ecologische duurzaamheid. Het doel is om de basisbehoeften van iedereen te vervullen (zoals onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting) zonder de planetaire grenzen te overschrijden zoals klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. • In samenwerking met Doughnut Economics Action Lab van Kate Raworth en Nederlandse experts op het gebied van Doughnut Economics wordt een workshop ontwikkeld, waarmee bedrijven aan de hand van de nieuwe place based doughnut economics tool begeleid worden. Deze nieuwe tool stelt bedrijven in staat om hun mogelijke lokale bijdrage in kaart te brengen. Er worden drie workshops aangeboden voor in totaal 45 ondernemingen en maximaal 90 deelnemers. De workshops worden in het najaar van 2025 en voorjaar van 2026 uitgevoerd. • De deelnemers aan de workshops worden geattendeerd op de Amsterdamse Donut Coalitie, een Amsterdams netwerk van diverse organisaties en betrokken burgers die zich door de donut economie laten inspireren.
Dit netwerk krijgt financiële ondersteuning van het programma Circulaire Economie
• Tevens zijn we in gesprek met collega’s in Istanbul die ervaring hebben met de implementatie van de Doughnut Deep Design in de lokale economie en wisselen we best-practices uit. • In 2025/2026 worden er workshops georganiseerd waarin bedrijven kennismaken met de Doughnut Deep Design en de nieuwe place-based donut tool. Het programma en de workshop wordt uitgevoerd in samenwerking met Doughnut Economy Action Lab (DEAL), Nederlandse experts op het gebied van de donut-economie, de Amsterdamse Donut Coalitie, Gemeente Istanbul en Donut Turkey. Partners: B Lab Benelux / Economy for the Common Good / Doughnut Economics Action Lab / Amsterdamse Donut Coalitie / Gemeente Istanbul / Donut Turkey / We Are Stewards Cofinanciering: N.v.t.
1.1.2 Sectorinitiatieven & veranderprogramma’s gericht op transitie In deze maatregel zijn de volgende initiatieven ontwikkeld: A. Intrapreneurship programma B. Impact in de creatieve communicatiesector C. Circular Innovation Collective D. Green at Heart en DIGISET
A) Intrapreneurship programma Intrapreneurs gericht op transitie binnen bedrijven en organisaties zijn cruciaal om impact steeds meer in de kern van de onderneming te zetten en de positieve bijdrage op sociaal en klimaat gebied te vergroten. We werken samen met de Impact Economy Foundation en Beweging 2100, die jaarlijks een zeer divers samengestelde groep van circa 20 jonge leiders stimuleert en begeleidt om de eigen impact binnen hun bedrijf te vergroten en intern concrete stappen te zetten richting meer impactgedreven ondernemerschap, waarbij ook de verbinding wordt gelegd met transformatieve gevestigde bestuurders. Het uitgebreide Intrapreneurship programma bestaat uit drie elementen: Educate, een opleidingsprogramma gericht op impact economie, intrapreneurship skills en persoonlijke ontwikkeling en leiderschap; Connect, het versterken van een intergenerationele beweging van intrapreneurs, jonge leiders en gevestigde bestuurders; Execute: een individueel impact plan van de deelnemers en het ontwikkelen en uitvoeren van concrete gezamenlijke initiatieven in werkgroepen. Het Cohort 2025 is inmiddels gestart. Na evaluatie gaat in de loop van 2026 een tweede cohort van circa 20 deelnemers van start. De concrete instrumenten die door de deelnemers worden ontwikkeld komen ook breed beschikbaar voor intrapreneurs en bestuurders buiten dit programma.
B) Programma Impact in de creatieve communicatiesector Bedrijven in de creatieve communicatiesector kunnen een belangrijke rol spelen in de omslag naar een impact economie en het groeien van impact ondernemerschap, zowel in hun eigen onderneming als in hun interactie met adverteerders/ opdrachtgevers. In samenwerking met B Corp BRND People is een nieuw initiatief ontwikkeld om
10
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
koplopers in de creatieve communicatiesector in Amsterdam te verbinden om hun impact te vergroten en ook ‘volgers’ in deze sector te inspireren om meer impact te maken. Daartoe wordt in een quick scan de actuele stand van zaken op het gebied van impact in de creatieve communicatiesector in kaart gebracht en in een aantal co-creatie sessies met koplopers aan de hand van hun behoefte gezamenlijk gewerkt aan het ontwikkelen van instrumenten/initiatieven om maatschappelijke impact in deze sector te vergroten. Ook wordt de samenwerking gezocht met onder andere het SWOC en de belangenvereniging van adverteerders. En wordt de mogelijkheid van internationale kennisdeling op relevante conferenties geëxploreerd. De uitvoering van dit nieuwe initiatief gaat van start in het tweede kwartaal van 2025. Idealiter worden er ook concrete tools ontwikkeld. C) Circular Innovation Collective Het sectorinitiatief Circular Innovation Collective, een meerjarig programma met Impact Hub Amsterdam, Metabolic en Bankers without Borders is de afgelopen periode afgerond. CIC is een circulair innovatieprogramma dat steden helpt de transitie in een waardeketen te versnellen.
In een pilot in de textielsector is onder meer een analyse gemaakt van opportunity areas3, vervolgens zijn in een acceleratorprogramma 10 startende bedrijven geselecteerd om de MRA te helpen de belangrijkste kansen of gaten in het systeem aan te pakken. Zij staan allemaal hoog op de ‘R Ladder’ (Refuse, Rethink,Reduce, Reuse and Repair). Deze bedrijven hebben meegedaan aan een vier maanden durend programma gericht op het aanscherpen van de eigen
strategie, het vinden van strategische partners en het vergroten van hun investeringskansen. Tot nu toe hebben de 10 bedrijven 1,7 miljoen euro financiering opgehaald en er zijn 35 banen gecreëerd. D) Green at Heart & DIGISET Green at Heart en DIGISET zijn twee Europese projecten die we hebben binnengehaald. Beiden zijn ingestoken op de Europese agenda rondom Social Economy waar de EU een actieprogramma op heeft en ook Europese financieringsprogramma’s aan gekoppeld zijn.
“De laatste 10 jaar hebben we samen met de gemeente op strategische manier het ecosysteem voor impactondernemers versterkt. Hierdoor merken wij dat deze ondernemers doorgroeien en banen creëren.” - Manon Klein, Directeur Impact Hub Amsterdam Impact Hub Amsterdam ondersteunt ondernemers en organisaties bij het ontwikkelen en opschalen van duurzame en inclusieve innovaties.
Partners: Impact Economy Foundation / 2100 / BR-ND People / Impact Hub Amsterdam / Metabolic / Bankers without Borders / Impact Hub (IH) Amsterdam / IH Wenen / IH Madrid / Oekobusiness Vienna / Impact Hub Global / Université Libre de Bruxelles (FARI) / Social Good Accelerator (FR) / Collective Up (Belg.) / ClujIT (Roemenië) / EURECAT (Spanje). Cofinanciering: Stichting DOEN / Goldschmeding Foundation / programma ‘Competitiveness of Enterprises and Small and Medium-sized Enterprises (SMEs)’ (COSME) van de Europese Commissie
3 1) Het vergroten van de betaalbaarheid en toegankelijkheid van circulaire diensten; 2) Behoud van kwaliteit en fysieke duurzaamheid bij de transitie naar minder complexe, biobased en biologisch afbreekbare materialen; 3) Burgers zijn geïnformeerd en hebben handelingsperspectief door inzicht in de ecologische en sociale impact van textiel; 4) Ontwerpen voor een duurzaam systeem en een diversiteit van ambachten
11
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Stand van zaken
Tussenresultaten
Vooruitblik
Green at Heart
Doel van Green at Heart is het testen van tools die sociale impact ondernemers (mkb) een eerste beeld geven op de verschillende aspecten van ESG / CSRD incl. passende veranderstrategieën en ondersteuning. Green at Heart is in september 2024 van start gegaan en loopt tot juni 2025. Partners in het programma zijn Impact Hub (IH) Amsterdam, IH Wenen en Madrid en Oekobusiness Vienna.
180 ondernemers gesproken; waarvan 120 een tool hebben ingevuld om een rapport te verkrijgen met suggesties voor verduurzaming. 62 hebben een subsidie gekregen van 8.000 euro om een verbetertraject door te voeren en 18 van hen namen deel aan een bootcamp.
De diverse inzichten over het gebruik van (CSRD) rapportage tools en praktische toepassing door bedrijven worden in een policy paper workshop op 11 juni 2025 met verschillende lokale en nationale experts vanuit advies, financiën en bestuur besproken en naar praktisch beleidsadvies vertaald.
DIGISET
DIGISET gaat over het samenbrengen sociale ondernemingen die op willen schalen in hun digitale transitie met ‘digitale MKBs’ en sociale economie ‘enablers’ als katalysator van digitale transitie in de sociale economie. Tijdens het project kunnen sociale economie bedrijven en enablers subsidie ontvangen om deel te nemen aan verschillende fysieke en online workshops. Deze worden in nationale zowel transnationale formats gegeven. DIGISET is in september 2024 van start gegaan en loopt tot juni 2026. Partners zijn Impact Hub Global, Université Libre de Bruxelles (FARI), Social Good Accelerator (FR) en Collective Up (Belg.), ClujIT (Roemenië) en EURECAT (Spanje).
Behoeften ‘assessment’ onderzoek doorgevoerd waarin 76 sociale ondernemingen, waarvan tien vanuit Nederland, hun behoeften met betrekking tot digitalisering hebben ingevoerd. Tot maart 2025 zijn al zes transnationale workshops voor sociale economie bedrijven en enablers gegeven, waarvan twee fysiek in Brussel en vier online. In totaal hebben hier 79 bedrijven aan deelgenomen.
In september volgt de eerste van twee fysieke workshop voor Nederlandse sociale economie enablers, met als doel van 15 Nederlandse bedrijven als deelnemers. In de zomer van 2026 wordt vanuit de gemeente Amsterdam het finale slotevenement van DIGISET, een hackathon, als onderdeel van een nog te bepalen tech conferentie georganiseerd. Tijdens alle workshops wordt steeds verder gebouwd aan een peer-to-peer learning community.
12
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.1.3 Stimuleren initiatieven voor impact meten & ESG-initiatief ESG-initiatief: De Europese commissie heeft in 2021 de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) gelanceerd. Deze eenduidige rapportagestructuur voor alle Europese bedrijven laat zien wat bedrijven doen om duurzamer en verantwoordelijker te werken, in lijn met de Europese richtlijn ESG (environmental = milieu, social = sociaal, governance = bestuur). Dit is niet alleen belangrijk voor de verduurzaming van onze economie, maar het kan ook geld opleveren. Er is steeds meer vraag naar producten en diensten die goed zijn voor mens en milieu. Door hier op een eenduidige manier aan te werken kunnen bedrijven kosten besparen en nieuwe klanten, talent en investeerders vinden. Met name voor markttoegang biedt dit grote kansen. Door de CSRD als instrument te gebruiken, kunnen ondernemers hun transitie richting duurzaam en verantwoordelijk ondernemen versnellen. Ze krijgen door het doorlopen van het CSRD ‘schema’ namelijk zelf inzichten, ook in hun eigen bedrijfsvoering. Via de CSRD kunnen we economische kansen met brede welvaart verbinden. Daarom stimuleren we in Amsterdam het gebruik van de CSRD door bedrijven. Daarbij sluiten we aan op de initiatieven die het Rijk hier al voor neemt.
Tussen oktober 2024 en maart 2025 hebben we de lokale invulling in de context van de CSRD verkend en in kaart gebracht hoe we de landelijke inzet kunnen stimuleren. Deze invulling is in de notitie ‘Actielijnen Corporate Sustainability Reporting Directive’ uitgewerkt die op 26 maart 2025 ter kennisname aan de commissie SED is aangeboden. De notitie omvat drie actielijnen, te weten ‘Ondersteuning van ondernemingen op ESG en CSRD’ (met specifieke aandacht voor het mkb) waaronder bewustwording,
‘Vertegenwoordiging sociale vraagstukken in gemeenschappen’ en ‘Beleidsontwikkeling en kennisuitwisseling’. Het in maart voorgelegde ‘Omnibus voorstel’ vanuit de Europese Commissie dient de implicaties en ‘scope’ van de CSRD behoorlijk af te zwakken.
Het voorstel houdt een duidelijk beperkte groep van CSRD-plichtige ondernemingen in en bepaald ook het uitvragen van ESG-data aan waardeketen als vrijwillig in plaats van verplicht. Het voorstel is nog niet officieel geaccepteerd. Maar ook na een officiële adoptie van het voorstel zal het vastgelegde handelingskader in de notitie onveranderd relevant blijven, door de kansen die ESG en CSRD bieden. Impact meten: Op het terrein van impact meten hebben we verkennende gesprekken met de Hogeschool van Amsterdam (Hva) en SCENTISS programma Utrecht gevoerd over de mogelijkheden om een meta impact meting te ontwikkelen over de impact van het impact ecosysteem. Ook hebben we met twee metingpartijen, Social Handprint NL en Alexander Impact, verkennende gesprekken ter inventarisering gevoerd. Daarnaast zijn er diverse methodes in impact meten die onder meer in de landelijke City Deal Impact Ondernemen in kaart zijn gebracht. Ter verwachting gaat een pilotproject in samenwerking met de HvA en SCENTISS vanaf Q2 2025 van start, mogelijk met stadsdeel Noord als startlocatie. Impact meten is verder onderdeel van de actielijn 1: ‘Ondersteunen ondernemingen in het kader ESG en CSRD’ binnen de eerder in dit verslag genoemde notitie ‘Actielijnen CSRD. Partners Hogeschool van Amsterdam / Universiteit Utrecht Cofinanciering: Vooralsnog geen
13
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.2 Ontwikkelen en ondersteunen van transitietools en publiek-private en publiek-civiele samenwerking Doelstelling Ontwikkelen en ondersteunen van transitietools en publiek-private en publiek-civiele samenwerking Beoogd resultaat Doorontwikkeling Impact Deals en aantal gesloten deals Aantal gestarte coalities en betrokken partijen Nieuw Amsterdams Verbond; aantal beloftes en activiteiten in het kader van Nieuw Amsterdams Verbond Initiatief / maatregel 1.2.1 Impact Deals 1.2.2. Coalities & Nieuw Amsterdams Verbond; het smeden van coalities van bedrijven en andere relevante spelers om de maatschappelijke inzet voor Amsterdam te stimuleren
Toelichting in het kort: De doorontwikkeling Impact Deals loopt nog. Evaluatie van de eerste pilot is aanleiding om kritisch naar een vervolg te kijken.
1.2.1 Impact Deals Om een bredere groep van bedrijven te betrekken en meer handvatten te bieden is meer nodig om het peloton te bereiken. Samen met MKB Amsterdam is geëxperimenteerd met zogenaamde impact deals. In een Impact Deal leggen ondernemer en gemeente onderling afspraken vast over het vergroten van de impact van die onderneming. Bijvoorbeeld door de CO2-uitstoot met 30 procent te verminderen of door vijf werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen. De eerste ronde van Impact Deals is met Europees geld opgezet. In totaal zijn er 8 deals gesloten met bedrijven4. In het kader van de deals hebben we ondernemers de afgelopen periode vanuit verschillende afdelingen binnen de gemeente ondersteuning geboden. De ondersteuning was in de pilotfase heel divers en richtte zich zowel op duurzame als sociale thema’s in de bedrijfsvoering en samenwerking in de stad.
De eerste ronde van impact deals is net geëvalueerd. Terwijl de potentie van de Impact Deals als zeer sterk wordt ervaren van alle deelnemers, is voor het format een nieuwe vormgeving nodig. Meer dan de helft geeft aan de doelen niet te hebben behaald of ‘geen idee’ te hebben. Het opstellen van de deals kost in vergelijking met de impact voor ondernemers teveel tijd. Ook blijkt het om verschillende redenen lastig om met beperkte capaciteit vanuit de gemeente passende ondersteuning te bieden. Verder zijn verschillende deals tussentijds stil komen te liggen als gevolg van interne wisselingen binnen de deelnemende ondernemers. De verdere verkenning van een nieuw format van de Impact Deals is verder onderdeel van de actielijn 1: ‘Ondersteunen ondernemingen in het kader ESG en CSRD’ binnen de eerder in dit verslag genoemde notitie ‘Actielijnen CSRD. Daarnaast zijn impact deals in deze notitie ook genoteerd als een basis voor vergelijkbare nieuwe samenwerking voor gebiedsontwikkeling. Partners MKB Amsterdam Cofinanciering: COSME programma van de Europese Commissie
4 https://www.iamsterdam.com/en/business/amsterdam-impact/features-and-insights/explore-the-impact-dealsdeveloped-by-eight-amsterdam-based-entrepreneurs
14
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.2.2 Coalities & Nieuw Amsterdams Verbond We werken aan het vormen van coalities tussen bedrijven en andere relevante partijen om de maatschappelijke inzet voor Amsterdam te bevorderen. De afgelopen periode is het ‘Nieuw Amsterdams Verbond’ opgericht. Dit verbond is geïnitieerd door burgemeester Halsema. Het Nieuw Amsterdams Verbond verbindt maatschappelijke initiatieven, bedrijven, Amsterdammers, fondsen en de gemeente om samen te werken aan een leefbare stad voor iedereen. De vereniging versterkt initiatieven in de wijken en creëren nieuwe verbindingen. Hierdoor worden middelen beter benut en pakken we gezamenlijk Amsterdamse uitdagingen aan op het gebied van gezondheid, educatie, kansengelijkheid, bestaanszekerheid en inclusie. Op 27 maart 2025 stond het plan van aanpak voor het Nieuw Amsterdams Verbond ter kennisname op de agenda van de commissie Algemene Zaken van de gemeenteraad. Het Nieuw Amsterdams Verbond is met 31 leden van start gegaan.
Ook andere coalities zijn in ontwikkeling. In Noord wordt de meerwaarde verkend van een netwerk van ondernemers met een hart voor Noord. Ook in andere maatregelen zijn coalities in ontwikkeling. De eerdergenoemde Europese projecten Green at Heart en DIGISET zijn hier een voorbeeld van en het landelijke initiatief Schaal je Impact (zie maatregel Buy Social 1.5.2) is een krachtig initiatief. Met wie is de actie uitgevoerd? Nieuw Amsterdams Verbond / Amsterdam 750 / verschillende fondsen / stadsdeel Noord / Vandejong / Rabobank / Adyen / Olympia / Booking.com Cofinanciering: Verschillende bedrijven als lid van het Nieuw Amsterdams Verbond
“Impact ondernemers zijn harde werkers met beperkte middelen, waardoor hun aandacht vaak naar binnen gericht is. Maar welk probleem je ook aanpakt, het staat in verbinding met andere problemen en oplossingen. Je bent niet alleen, en er is een groot ecosysteem dat je kan helpen om je missie en impact nog verder te brengen. Daarom is het belangrijk om deel te nemen aan initiatieven zoals de Impact Deals.” - Gaspar Rodriguez, oprichter van Blue Road Academy Blue Road Academy helpt nieuwkomers in Nederland om hun loopbaan in de IT-sector te ontwikkelen door middel van gerichte training en carrièreondersteuning.
15
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.3 Ondersteunen onderzoek en kennisopbouw
1.3.1 Verdere ontwikkeling van impactdata en monitoring
Doelstelling
Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Landelijk zijn we onder meer in het kader van de City Deal Impact Ondernemen in gesprek over een landelijk onderzoek naar impact ondernemen. Het laatste grote Nederlandse onderzoek is uit 20165.
Ondersteunen onderzoek en kennisopbouw Beoogd resultaat Doorontwikkeling impact data en monitoring (Europese samenwerking, ontwikkeling landelijk onderzoek in samenwerking met de City Deal) Aantal initiatieven en evenementen Ondersteunen enkele onderzoeken Initiatief / maatregel 1.3.1 Verdere ontwikkeling van impactdata en monitoring (Europese samenwerking, ontwikkeling landelijk onderzoek in samenwerking met de City Deal)
We brengen op dit moment innovatie en impact ecosystemen preciezer in kaart. Dit betreft onder andere impactgedreven bedrijven, innovatieve bedrijven, Stagepact-deelnemers, AI-initiatieven en innovatiedistricten. Daarbij worden relevante actoren, netwerken en samenwerkingsverbanden visueel inzichtelijk gemaakt. De verwachting is dat de eerste visuele overzichten eind juni beschikbaar zijn, als hulpmiddel voor beleidsvorming, programmering en strategische samenwerking.
In de dataverzameling maken we gebruik van data en onderzoek van derden. Ook voeren we eigen analyses uit. Daarnaast ondersteunen we initiatieven in het veld. Zo hebben we als gemeente wederom samengewerkt met de jaarlijkse Europese Social Enterprise Monitor6. De resultaten in de monitor laten een positief beeld zien. Van de respondenten in de monitor 2023/2024 gaf 57,6% aan dat hun omzet in het afgelopen jaar was toegenomen tegenover 52,9% in 2021/2022. Bij 12,1% van de ondernemers in 2023/2024 nam de omzet af tegenover 23,5% in 2021/2022. 84,8 procent van de ondervraagden in 2023/2024 schatten in dat hun inkomsten groeien in het komende jaar en twee derde van de respondenten verwachtte meer of flink meer medewerkers in het komende jaar te zullen hebben.
1.3.2 Stimuleren van transitie in onderwijs en wetenschap, met onder andere een partnerschap met het Centre voor Economic Transformation 1.3.3 Ondersteunen van onderzoek en kennisopbouw met betrekking tot diversiteit en inclusie binnen het impact-ecosysteem
Toelichting in het kort: Goede voortgang in de meeste maatregelen. Er zijn diverse landelijke onderzoeksprojecten waar we aan bijdragen maar een groot landelijk onderzoek komt vooralsnog niet van de grond. Bij andere stakeholders is nog niet voldoende animo voor een onderzoek.
5 6
Scaling the impact of the social enterprise sector | McKinsey European Social Enterprise Monitor (ESEM) - Euclid Network
16
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Voor ondernemersprogramma’s zetten we in op het verbeteren van effectiviteitsonderzoek. Hiertoe werken we in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam aan een ‘sjabloon’ dat voor alle ondernemersprogramma’s kan worden ingezet binnen de opgave Innovatieve & Impactvolle Ecosystemen en Amsterdams Ondernemerschap. Concrete doelen die hiermee worden beoogd zijn een vergelijkbare evaluatie tussen projecten, inzichten in effectiviteit en verbeterpunten van projecten en daarmee een betere afweging over effectievere inzet van middelen. Partners: Social Enterprise NL / Hogeschool van Amsterdam Cofinanciering: N.v.t.
1.3.2 Stimuleren van transitie in onderwijs en wetenschap, met onder andere een partnerschap met het Centre voor Economic Transformation Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Onderzoek en kennisopbouw spelen een cruciale rol in de transitie. Het is belangrijk om te begrijpen wat effectief is en de ontwikkelingen in de maatschappij en economie te volgen. In Amsterdam werken overheid (beleid), onderzoek en netwerkorganisaties samen – met de VU en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) als belangrijke knooppunten in de wereldwijde context. Zo coördineert de HvA een landelijke kenniskring Sociaal ondernemen en is zij
daarmee een van de aanjagers in het genereren, ontsluiten en versterken van kennis (onderzoek, onderwijs en valorisatie).
1.3.3 Ondersteunen van onderzoek en kennisopbouw met betrekking tot diversiteit en inclusie binnen het impact-ecosysteem
We zijn aangesloten bij diverse kennisinstellingen, denken mee over nieuwe initiatieven. Vooral de Hogeschool van Amsterdam zet flinke stappen. Een nieuwe Master Economische Transformatie is geaccrediteerd en is in september 2024 gestart en recent is een lector Sociaal Ondernemen bij de HvA benoemd. Lokaal denken we ook mee over de Centre for Economic Transformation. We ondersteunen de netwerken van kennisinstellingen. Zo vond in het kader van het Social Enterprise World Forum 2023 bij de Hogeschool van Amsterdam een Academic Symposium plaats waar de gemeente Amsterdam partner was. En ook is Amsterdam één van de cases in het landelijke onderzoeksprogramma ‘Scaling Community and Social Entrepreneurship (SCENTISS)7’. De komende tijd zetten we deze activiteiten voort en zijn we betrokken bij verschillende initiatieven. Zo is Amsterdam aangesloten bij de EMES conferentie 8 die in november 2025 in Nederland plaatsvindt en ondersteunen we een Sprong aanvraag van onder meer de HvA naar Effectieve Programma’s voor het Ontwikkelen van een Ondernemende Mindset.
Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Onderzoek en kennisopbouw over diversiteit en inclusie binnen het impact-ecosysteem is van groot belang. Op verschillende manieren dragen we hieraan bij en agenderen we dit. Amsterdam heeft bijgedragen aan het onderzoek ‘Iedereen aan de Bak’ van Social Enterprise NL9 en verzorgde samen met sociaal ondernemers uit Zuidoost en Noord een workshop bij het overheidscongres van Social Enterprise NL over de aanpak in Amsterdam. Bij verschillende andere evenementen agenderen we het belang van het onderwerp en vragen we actief aandacht voor diverstiteit en inclusie van sprekers. De komende periode zetten we de activiteiten voort en onderzoeken we aanvullende mogelijkheden om extra aandacht te besteden aan het onderwerp Partners: Social Enterprise NL Cofinanciering: Vooralsnog geen
Met wie is de actie uitgevoerd? Hogeschool van Amsterdam / SCENTISS / Universiteit Utrecht / Universiteit van Amsterdam Cofinanciering: NWO voor programma SCENTISS
7 https://scentiss.nl/ 8 https://emes.net/events/conferences/10th-emes-international-research-conference-on-social-enterprise/ 9 https://www.allin-socialenterprise.nl/
17
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.4 Systeemverandering en Amsterdam als knooppunt voor impact ondernemen Doelstelling Systeemverandering en Amsterdam als knooppunt voor impact ondernemen Beoogd resultaat Aantal partijen aangesloten bij impact investing netwerken, gezamenlijke fondsomvang, aantal georganiseerde activiteiten; ervaren toegang tot kapitaal bij impact ondernemingen (monitors) opleveren verkenning place based impact fonds Bereik 1.500 jongeren met doorlopende leerlijn impact ondernemen; 10 gestarte initiatieven, versterkt netwerk Ontwikkeling initiatieven in G4 en City Deal verband • Doorontwikkeling Impact Ecosystems Network; aantal leden (steden en regio’s) • 4 aangetrokken Europese projecten Initiatief / maatregel 1.4.1 Sustainable Finance versterken met specifieke aandacht voor Diversiteit en kansengelijkheid en verkenning place based impact fonds 1.4.2 Doorlopende leerlijn impact ondernemen 1.4.3 Rijksagenda impact ondernemen (bijvoorbeeld impact meten, BVm) en uitvoering City Deal 1.4.4 Europa en internationaal: aantrekken Europese projecten en uitwisseling onder meer in Impact Ecosystems Network
Toelichting in het kort: Maatregelen liggen op schema. Er is veel interesse voor impact ondernemerschap in het onderwijs. Hier zetten we extra op in.
1.4.1 Sustainable Finance versterken met specifieke aandacht voor diversiteit en kansengelijkheid en verkenning place based impact fonds Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik - Kapitaal: NAB/Cofinancing our Future We stimuleren de toename van impact investing, financiering gericht op de transitie naar een impact economie en de groei van impact ondernemerschap. Daartoe hebben wij voor 2025 en 2026 de samenwerking hernieuwd met Co Financing our Future (CoFoF), het ecosysteem van impact financiers, met specifieke aandacht ook voor jonge leiders hierin (Cofof next-gen). Met onze steun is CoFof in de loop van 2025 gefuseerd met de stichting Nationaal Advisory Board on Impact Investing. Door deze bundeling van krachten wordt het impact investing ecosysteem in Nederland nog verder versterkt, met nog meer aandacht voor kennisdeling, onderzoek, internationale samenwerking tussen impact investeerders en lobby. In het programma is er extra aandacht voor het bevorderen van dealsharing, blended finance en het bevorderen van diversiteit en inclusie, om de toegang tot kapitaal voor impact ondernemingen in alle groeifasen te vergroten, ook op internationaal niveau. In dit partnership werken wij ook samen met medefinanciers Invest.NL en DOEN Participaties. Diversiteit en inclusie zal één van de thema’s zijn die de gemeente in het netwerk zal agenderen.
Social Impact Fonds Amsterdam Het college heeft een place based impact fonds onderzocht. Een brief met een stand van zaken van dit onderzoek en de vervolgstappen is op 26 maart in de gemeenteraadscommissie SED besproken10. Na een positief haalbaarheidsonderzoek is een kapitaalmarktonderzoek uitgevoerd. In het kapitaalmarktonderzoek is het marktfalen preciezer in kaart gebracht. Er is een financieringskloof van € 15,6 miljoen voor sociaal ondernemerschap in Amsterdam in de komende vijf jaar (2025-2030). Mede op advies vanuit het haalbaarheidsonderzoek is het draagvlak bij lokale impact ondernemers-communities breder getoetst. Dit heeft geleid tot een advies over hoe de community betrokken kan worden bij de vormgeving en de uitvoering van het fonds. Gezien de positieve uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek en het aangetoonde marktfalen in het kapitaalmarkt onderzoek zet het college nu een volgende stap om een impact investeringsfonds mogelijk te maken. Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO Kansen voor West) stelt het college een bedrag van € 3 miljoen beschikbaar voor het opzetten van een lokaal impact investeringsfonds dat met cofinanciering van andere partijen een fondsomvang van 10-15 miljoen euro moet krijgen. Deze EFRO middelen zijn geoormerkt voor de stadsdelen Zuidoost, Nieuw West en Noord en zullen daarmee grote impact maken in deze stadsdelen.
Tegelijkertijd zullen de EFRO-middelen ook als vliegwiel fungeren voor het aantrekken van middelen voor de rest van de stad.
10 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/15257485/1/09012f97814b5b8a?connection_type=1&connection_id=9166453
18
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
Het programma Kansen voor West heeft één aanvraag binnengekregen van Social Impact Managers. Deze partij heeft ook in Rotterdam een Social Impact Fonds opgezet. De aanvraag zit in de laatste fase van beoordeling. De seinen staan vooralsnog op groen. Een zogenaamde technische toets moet nog worden uitgevoerd. Social Impact Managers bereidt de oprichting van het fonds voor en neemt volgende stappen zodat het fonds naar verwachting in de zomer van 2025 van start kan gaan. Zodra de beoordeling gereed is en het fonds daadwerkelijk van start kan gaan, wordt de raad via een raadsinformatiebrief opnieuw op de hoogte gesteld. Partners: Invest NL / DOEN participaties / NAB / Cofinancing our Future Cofinanciering: DOEN participaties / Invest NL / Kansen voor West
19
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.4.2 Doorlopende leerlijn impact ondernemen: koplopers van de toekomst en in het onderwijs Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Er is toenemende belangstelling in het onderwijs voor impact ondernemen en programma’s en activiteiten gericht op maatschappelijk ondernemen. Er wordt gewerkt aan een doorlopende leerlijn Brede welvaart economie en Impact ondernemerschap, op lagere scholen en in het praktisch en theoretisch onderwijs. Deze doorlopende leerlijn krijgt al volop vorm: • Fawaka Ondernemersschool geeft de komende twee jaar 500-600 leerlingen in masterplangebieden les in impactondernemerschap via 20 thematische modules op basisscholen. Indirect worden 3.300 ouders en leraren bereikt. Samen met de HvA wordt gewerkt aan een standaard impactmeting en ook wordt gekeken naar het versterken van relaties met bedrijven in de stad. De samenwerking bouwt voort op eerdere samenwerking. Hierbij is – met Europees geld – een internationaal project opgezet11 gericht op kennisuitwisseling, het versterken van de onderzoekspraktijk in impact ondernemerschap in het onderwijs. In het project zijn door partners competentiemodellen ontwikkeld voor impact ondernemerschap in het onderwijs en programma’s ontwikkeld die met docenten zijn getest. De partners kijken naar vervolgfinanciering om het project voort te zetten.
• Met verschillende partners ontwikkelen we een ‘Jonge Impactondernemer van het jaar verkiezing’. Doel is dat vanaf het najaar van 2025 middelbare scholieren strijden om de titel ‘Jonge Impactondernemer van het Jaar’. Via voorrondes per stadsdeel en een stedelijke finale ontvangen winnaars prijzen en ondersteuning voor hun idee.
• De verschillende ontwikkelingen en de doorlopende leerlijn staat ook centraal bij een Impact Onderwijs Congres 2025 dat in het najaar plaatsvindt. Hier komen stakeholders uit onderwijs, beleid en bedrijfsleven samen om impactondernemerschap te versterken en te verankeren in het onderwijs.
• Het ROCvA is een omvangrijk project gestart ‘RIF Impact Economie 2023-202912’ waarbij jongeren van diverse opleidingen kennis maken met impact ondernemen en werkervaring opdoen bij het MKB. Dit bevordert zowel talentontwikkeling als bijdragen aan maatschappelijke veranderingen bij MKB-bedrijven. In het project trekken we nauw samen met de opgave Economisch Arbeidsmarkt beleid. Het project wordt gefinancierd met landelijke gelden en diverse co-financiers waar onder van de gemeente Amsterdam (opgave arbeidsmarkt). Het ROC van Amsterdam leidt t/m 2029 ruim 1.900 studenten en 330 docenten op voor de impacteconomie. Samen met HvA en het bedrijfsleven wordt een praktijkgericht curriculum ontwikkeld.
Partners: Fawaka Ondernemersschool / HvA / Inventolab / Social Enterprise Academy / E35 / Inventolab / CISE / Junta de Extremadura / Future Anything / ROCvA / Future Proof Cofinanciering: Europees programma Erasmus + / Regionaal Investeringsfonds mbo (Min VWS) / Zonmw (MDT)
• De gemeente is partner in het initiatief Maatschappelijke Diensttijd project Future Proof13 met onder meer programma’s op het MBO in Amsterdam. Tot nu toe zijn er 400 programma’s gedraaid in Nederland vanuit Future Proof en 3.400 jongeren opgeleid. Een eerste groep is van start gegaan in Noord en ook starten in september groepen bij het ROCvA.
11 https://ideec.eu/ een project met partners uit Nederland, Spanje, Italië, Australië en Schotland. 12 https://www.rocva.nl/Voor-bedrijven/Samenwerken/Publiek-private-samenwerkingen/Impact-Economie 13 Futureproof - bouw aan je toekomst! (areyoufutureproof.nl)
20
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
In het project Impact-Driven Entrepreneurship Education for Children (IDEEC) werken de gemeente Amsterdam (Amsterdam Impact), Fawaka Ondernemersschool en Hogeschool van Amsterdam (HvA) al sinds 2022 samen met nog zes partnerorganisaties uit vier landen. Het doel van IDEEC is om onderwijs over impact ondernemen voor kinderen te bevorderen, om zo de toekomstige generaties in staat te stellen om ondernemende oplossingen te bedenken voor de problemen die op ze afkomen. Hiervoor heb je natuurlijk inspirerende onderwijsprogramma’s en bevlogen docenten nodig, maar ook beleidsmakers die het belang van deze programma’s inzien en de verdere ontwikkeling willen ondersteunen. Dit project, gefinancierd door het Erasmus+ programma van de Europese Unie, is echt gezamenlijk tot stand gebracht en in de uitvoering pakken we elk onze eigen rol. De gemeente Amsterdam neemt voor dit thema op wereldniveau een voortrekkersrol en toont lef. Er is een enorm netwerk gebouwd, waar we als HvA ook deel van uitmaken. Binnen het project heeft de gemeente de cruciale rol van kwaliteitsbewaking en heeft het een ‘policy brief’ tot stand helpen brengen, die beleidsmakers over de hele wereld inspireert. Door als gemeente en kennisinstelling samen op te trekken sta je internationaal sterk en kun je snel nieuwe verbindingen leggen.
We hebben gezien hoe bevlogen ambtenaren aan de hand van een concrete visie echt het verschil kunnen maken. De consequente focus op positieve impact is leerzaam en inspirerend. We vinden het mooi om te zien hoe de gemeente balans vindt in de gerichtheid op korte-termijn resultaten en lange-termijn structurele verandering. Maarten Hogenstijn - Lector Sociaal Ondernemerschap, Hogeschool van Amsterdam
21
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.4.3 Rijksagenda Impact Ondernemen (bijvoorbeeld impact meten, BVm) en uitvoering City Deal impact ondernemen
1.4.4 Europa en internationaal: aantrekken Europese projecten en uitwisseling onder meer via Impact Ecosystems Network
Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Landelijk heeft de Rijksagenda Impact Ondernemen vorm gekregen via de City Deal Impact Ondernemen en activiteiten op het gebied van impact meten. Een nationaal actieplan op het terrein van sociale economie, wat voor alle Europese lidstaden wordt verwacht, is er nog niet. Ook de introductie van een nieuwe modaliteit binnen de BV de BVm voor maatschappelijke ondernemingen laat op zich wachten. Met de G4 ondersteunen we de lobby voor een ambitieuzere Rijksagenda Impact Ondernemen.
Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik Amsterdam neemt een leidende positie in binnen Europa en internationaal als een belangrijk centrum voor impact ondernemen en transitie in de economie. Resultaten en ontwikkelingen:
De gemeente Amsterdam is aangesloten bij de verlenging van de landelijke City Deal Impact Ondernemen tot 2026. Partners: Ruim 100 partners in de City Deal Impact Ondernemen waaronder diverse gemeenten, 4 ministeries, ondernemers, kennisinstellingen, netwerkorganisaties en adviesbureaus14 / G4 Cofinanciering: Diverse partners binnen de City Deal Impact Ondernemen
Europese projecten: We zijn er in geslaagd drie nieuwe Europese projecten binnen te halen: Green at Heart en DIGISET (zie paragraaf 1.1.2) en PROSECO een project gericht op sociaal inkopen en innovaties in de sociale economie. Een vierde omvangrijk onderzoeksvoorstel met labs op het gebied van social economie op wijkniveau en het belang van fysieke plekken is in verkenning met de HvA. De projecten zijn mooie kansen om sociale innovaties te ontwikkelen en de opgaven te versterken met Europese gelden. Ze zetten Amsterdam verder op de kaart en dragen bij aan het positioneren van Amsterdam als koploper op het terrein van impact ondenemen en het biedt ook kansen voor het Amsterdamse ecosysteem. Denk aan het eerdergenoemde Green at Heart waar Impact Hub Amsterdam vooral van profiteert en diverse ondernemers die aan het programma deel kunnen nemen en Europese subsidie ontvangen voor verduurzaming in het project.
Impact Ecosystems Network Via het Impact Ecosystems Network hebben we ingezet op kennisuitwisseling tussen steden en regio’s wereldwijd. Het netwerk is versterkt en het aantal leden is uitgebreid van 15 naar 21. Andere steden en regio’s hebben vergelijkbare uitdagingen met betrekking tot het ondersteunen van koplopers, en samenwerking biedt meer mogelijkheden dan geïsoleerd opereren. Het netwerk fungeert als een hub voor het vormen van Europese consortia voor financieringsmogelijkheden en internationale samenwerking. We gaan de komende periode experimenteren hoe het netwerk van toegevoegde waarde kan zijn door naast overheden ook andere ecosysteemspelers als netwerkorganisaties te betrekken. Partners: Europees project PROSECO o.a. Vlaams Brabant / Torino Social Impact / Hamburg / Lund / Kranj / KMOP / leden Impact Ecosystems Network Cofinanciering: Europese projecten: COSME programma Europese Commissie / INTERREG
14 https://citydealimpactondernemen.nl/ In de City Deal werken de verschillende partners gezamenlijk aan de volgende thema’s: zichtbaarheid, impact financiering, impact netwerken en het brede mkb, impactvol inkopen, impact ondernemen in het onderwijs en beleid en onderzoek
22
Voortgangsrapportage Opgave Versterken Innovatie en Impact Ecosystemen
1.5 Stimulering bewustwording en toepassing Doelstelling Stimulering bewustwording en toepassing Beoogd resultaat Doorontwikkeling True Price initiatief & • Meer bedrijven berekenen de true price van producten en diensten en bieden die aan • Meer consumenten betalen de true price van producten en diensten en bewustwording wordt vergroot • Doorontwikkelen duurzaam en inclusief shoppencampagne & Buy Social activiteiten • Quick scan inkoop op o.a. B Corp, Economy for the Common Good en True Pricing uitgevoerd Initiatief / maatregel 1.5.1 True Price 1.5.2 Buy Social
Toelichting in het kort: Maatregelen liggen op schema.
1.5.1 True Price Stand van zaken, tussenresultaten en vooruitblik: True Price, het berekenen en in rekening brengen van de werkelijke kosten van producten en diensten, is van essentieel belang voor de overgang naar een economie die zich richt op brede welvaart. De positie van bedrijven die met True Price werken is de afgelopen periode versterkt. Rondom True Pricing zit een beweging (genaamd True Price) van diverse bedrijven en netwerken die True Pricing op de agenda zet. Amsterdam is een pionier op dit gebied en ondersteunt True Price sinds 2019 als onderdeel van het Amsterdam Impact programma. Bij true pricing worden de verborgen kosten in producten en diensten berekend en gemitigeerd, zoals kosten van CO2-emissies, watergebruik, aantasting van de bodem, verandering van het gebruik van grond, onderbetaling en schending van arbeids- en mensenrechten. • We hebben de samenwerking met True Price en Stichting DOEN voortgezet en bouwen deze uit en betrekken andere partners. We versterken de positie van bedrijven die met True Price werken en werken ook onder meer aan bewustwording bij consumenten. Cumulatief hebben 31 bedrijven een True Price scan uitgevoerd. Ook op het terrein van bewustwording zijn resultaten geboekt via artikelen in diverse kranten en andere media.