2. Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2026.pdf

Onder de noemer Culturele Wallen worden de krachten gebundeld om het culturele profiel van het gebied en het aanbod bekender te maken onder Amsterdammers. Daarnaast stimuleren we culturele instellingen in de Leidsebuurt om ook gezamenlijk te werken aan het culturele DNA van de buurt en om het gebiedsprofiel als theaterbuurt sterker uit te dragen. Vrije ruimte in de binnenstad wordt ingezet voor kunst- en cultuurprojecten. In 2026 komen er onder andere een canvas op Brug 58 en een muurschildering in de Leidsebuurt. Samenwerking tussen culturele instellingen, ondernemers en bewoners staat met deze maatregelen centraal. Door kunst toegankelijk te maken voor een breed publiek en samenwerking te bevorderen, wil de Aanpak Binnenstad een levendig en dynamisch cultureel landschap creëren dat de culturele identiteit van Amsterdam verstevigd.

36

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Transformatiedoel 5

Een stevig cultureel DNA

Wat gaan we doen? Transformatie Stimuleren van nieuwe culturele initiatieven 5.1 | Subsidieregeling Aanpak Binnenstad 5.2 | Samenwerking met de ondernemers uit het nachtleven verbeteren 5.3 | Ateliers Blaauwlakenblok 5.4 | Samenwerking met de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten (Breitner instituut) 5.5 | Vrije ruimte voor kunst en cultuur

37

Vergroten zichtbaarheid van culturele instellingen 5.6 | Samenwerking culturele instellingen in het Wallengebied en de Leidsebuurt 5.7 | Zichtbaarheid vergroten van de culturele instellingen in de binnenstad 5.8 | I nvesteren in een vastgoednetwerk van eigenaren die een bijdrage leveren aan het maatschappelijk en kunst- en cultuurveld.

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

5.1

Subsidieregeling Aanpak Binnenstad

Transformatie

Stimuleren van nieuwe culturele initiatieven

Met de subsidieregeling Aanpak Binnenstad verlenen we ontwikkel- en impactsubsidies aan initiatieven van ondernemers, instellingen en bewoners die bijdragen aan de transformatie van de binnenstad door het aantrekken van nieuwe bezoekers, culturele verrijking en lokaal ondernemerschap. Sinds de start van de subsidieregeling zijn meer dan 50 subsidies toegekend. In 2026 wordt de subsidieregeling Aanpak Binnenstad voortgezet tot en met augustus. Daarnaast organiseren we in 2026 verschillende evenementen om initiatiefnemers aan elkaar te verbinden en het onderlinge netwerk te versterken. De eerste helft van 2026 gebruiken we om de subsidieregeling te evalueren en waar nodig te verbeteren voor de nieuwe collegeperiode. 5.2

Samenwerking met de ondernemers uit het nachtleven verbeteren

Samen met ondernemers uit het nachtleven (clubs en nachtcultuur) werken we aan een divers en inclusief aanbod, met passende openingstijden, een plek voor (jong) talent en een veilige omgeving voor iedereen. Met Rita Community Centre werken we aan veiligheid voor de queer community, ook tijdens het uitgaan. Daarnaast denken we actief mee over isolerende maatregelen om geluidsoverlast te beperken en de leefbaarheid in de omgeving te waarborgen. 5.3

Ateliers Blaauwlakenblok

We hechten veel waarde aan de aanwezigheid van kunstenaars in het Wallengebied, waar de leefbaarheid en sociale veiligheid sterk onder druk staan. We zijn in gesprek met kunstenaars en Lieven De Key om tot een samenwerkingsovereenkomst te komen met de intentie de ateliers langjarig betaalbaar te houden voor kunstenaars met een financiële bijdrage. Als alle partijen instemmen met de samenwerkingsovereenkomst, wordt in 2026 de financiële bijdrage vanuit de gemeente verleend. 5.4

Samenwerking met de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten (Breitner instituut)

Samen met derdejaarsstudenten van de opleiding tot docent Beeldende Kunst en Vormgeving van de Breitner Academie wordt gewerkt aan de verbetering van de zichtbaarheid van bestaande kunstwerken in de openbare ruimte, onder andere op de Knowledge Mile.

38

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

Transformatie

Stimuleren van nieuwe culturele initiatieven

5.5  Vrije ruimte voor kunst en cultuur Vrije ruimte in de binnenstad wordt ingezet voor kunst- en cultuurprojecten. In 2026 worden onder andere de volgende projecten vanuit de Aanpak Binnenstad gerealiseerd: 1. Canvas van Amsterdam op Brug 58 (Haringpakkersbrug): Op Brug 58 (Haringpakkersbrug) wordt een canvas opgehangen waarop elke zes maanden een andere, vooraf geselecteerde Amsterdamse kunstenaar een werk maakt. Canvas is een tijdelijk project voor een periode van vijf jaar. In 2026 wordt budget gereserveerd voor de realisatie van de eerste twee schilderingen. 2. Ondersteuning van het initiatief van de tunnelgalerie: Dit betreft de tunnel naar het Universiteitskwartier vanaf de Kloveniersburgwal. 3. Voorbereiding op ‘Rembrandt meets ArtZuid 2027’: Een samenwerkingsproject van Het Rembrandthuis, ArtZuid, Biz Rembrandtdistrict en stadsdeel Centrum. In 2026 willen we meerdere kunstinstellingen betrekken, zoals het Amsterdam Museum en het Stadscuratorium (voor advies).

Transformatie

Vergroten zichtbaarheid van culturele instellingen

5.6

Samenwerking culturele instellingen in het Wallengebied en de Leidsebuurt

Een aantal culturele instellingen in het Wallengebied en de Nieuwmarktbuurt werkt samen onder de noemer Culturele Wallen om het imago van het Wallengebied te veranderen en het culturele karakter te versterken. De deelnemende instellingen zijn: Rembrandthuis, Huis de Pinto, Waag Futurelab, W139, Oude Kerk, Museum Ons’ Lieve Heer op Solder, Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond en Frascati. Ook in 2026 blijft de Aanpak Binnenstad dit initiatief ondersteunen. Naast de samenwerking in het Wallengebied is er ook een samenwerking gestart tussen culturele instellingen in de Leidsebuurt. Onder andere Paradiso, Melkweg, De Balie, ITA en Bellevue zijn hierbij betrokken. 5.7

Zichtbaarheid vergroten van de culturele instellingen in de binnenstad

De culturele instellingen in de binnenstad willen graag hun zichtbaarheid in de openbare ruimte vergroten, bijvoorbeeld door middel van vlaggen en tegels. In 2025 zijn de wensen van de culturele instellingen geïnventariseerd en is de haalbaarheid hiervan onderzocht. Hieruit is gebleken dat enkel het vergroten van de zichtbaarheid door middel van vlaggen, in een afgebakend gebied, mogelijk is. In 2026 werken we verder aan het mogelijk maken van het uithangen van vlaggen bij culturele instellingen die zijn aangesloten bij de Culturele Wallen.

39

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

Transformatie

Vergroten zichtbaarheid van culturele instellingen

5.8  Investeren in een vastgoednetwerk van eigenaren die een bijdrage leveren aan het maatschappelijk en kunst- en cultuurveld De gemeente zet in op het intensiveren en verbreden van het netwerk met bonafide vastgoedeigenaren in de binnenstad. Door nauwer contact te onderhouden met partijen die vastgoed beheren, aankopen of herbestemmen voor functies die de leefbaarheid, diversiteit en vitaliteit van de binnenstad versterken, ontstaat meer gezamenlijke regie op de transformatie van de binnenstad. In 2026 ligt de nadruk op het versterken van relaties met eigenaren en beleggers in de sectoren kunst & cultuur en maatschappelijk vastgoed. Door dit netwerk gericht uit te breiden, kunnen kansen voor transformatie, samenwerking en behoud sneller worden benut in het maatschappelijk en kunsten cultuurveld. Dit is van belang, omdat deze sectoren onder druk staan in de Amsterdamse binnenstad.

40

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Transformatiedoel 6 De transformatie van de Amsterdamse binnenstad naar een groter en diverser

Een groter en diverser woningaanbod in de Amsterdamse binnenstad

woningaanbod is een cruciale stap in het verbeteren van de leefbaarheid en het aanpakken van de woningkrapte. De vraag naar woningen in Amsterdam is hoog, maar het aanbod is onvoldoende en de beschikbare ruimte schaars. Een groter en diverser woningaanbod omvat woningen voor iedereen: van studenten, starters en jonge gezinnen tot alleenstaanden en ouderen. Een aantrekkelijk woningaanbod en een diversiteit aan bewoners creëren een levendige en dynamische buurt die sociale cohesie bevordert. Een mix van bewoners verrijkt het stadsleven en maakt de binnenstad tot een aantrekkelijke leefomgeving. Om een groter en divers woningaanbod te stimuleren, zet de Aanpak Binnenstad ook in 2026 in op het toevoegen van woningen. Dat wordt onder andere gedaan door het realiseren van woningen boven winkels en door samen met externe partijen te zoeken naar mogelijkheden voor het optoppen van panden om nieuwe woonruimtes te creëren. Daarnaast moeten we de huidige woningvoorraad op orde krijgen om de transformatie in gang te kunnen zetten. We willen dat elke woonruimte ook daadwerkelijk als woonruimte gebruikt wordt. Er is in 2025 een vergunningensysteem voor tweede woningen vastgesteld dat ingaat per 1 januari 2026. In een aantal specifieke gevallen wordt nog een vergunning afgegeven voor een tweede woning. Ook de handhaving van vakantieverhuur wordt in 2026 weer gebiedsgericht ingezet.

Deze inspanningen dragen bij aan de transformatie naar een groter en diverser woningaanbod in de Amsterdamse binnenstad.

41

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Transformatiedoel 6

Een groter en diverser woningaanbod in de Amsterdamse binnenstad

Wat gaan we doen? Transformatie Woningen toevoegen 6.1 | Stimuleren en realiseren woningen boven winkels 6.2 | Zoeken naar ruimte voor verdichting (optoppen) 6.3 | BOG Convenant woningbouwcoörperatie Ymere

Basis op orde Iedere woning als woning gebruiken 6.4 | Verminderen (illegale) toeristische verhuur (vakantieverhuur en B&B’s) in de binnenstad 6.5 | Beperking tweede woningen

42

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

Transformatie

Woningen toevoegen

6.1 Stimuleren en realiseren woningen boven winkels In 2026 wordt de samenwerking met pandeigenaren om woningen boven winkels te realiseren voorgezet en blijft in 2026 subsidie beschikbaar. Daarnaast is de toolbox om woningen boven winkels te stimuleren uitgebreid. Bij het maken van zelfstandige ontsluitingen voor het creëren van zelfstandige woningen ontbreken vaak inzicht en middelen bij kleine pandeigenaren hoe deze ontsluitingen mogelijk te maken. Één van de mogelijkheden om een ontsluiting te creëren, is het maken van een loopbrug in het achtergebied van de gebouwen. Op dit moment wordt onderzocht waar het mogelijk en logisch is om loopbruggen in de Kalverstraat en Nieuwendijk toe te voegen. Daarnaast wordt kleine pandeigenaren een schetsontwerp van een architect of een financiële doorberekening aangeboden om eigenaren over de streep te trekken om trajecten in gang te zetten. 6.2

Zoeken naar ruimte voor verdichting (optoppen)

Samen met externe partijen wordt gezocht naar mogelijkheden om bestaande gebouwen uit te breiden met één of meerdere verdiepingen, met als doel nieuwe woningen te realiseren. Door het woningaanbod te vergroten en diverser te maken, willen we de leefbaarheid van de binnenstad verbeteren. Een aantrekkelijk woningaanbod en een diversiteit aan bewoners dragen bij aan levendige en dynamische buurten, wat sociale cohesie, verbondenheid en sociale veiligheid stimuleert. De quickscan “Op zoek naar ruimte- Optoppen Amsterdamse binnenstad” heeft op een aantal locaties geleid tot een onderzoek van pandeigenaren naar mogelijkheden om bouwlagen toe te voegen. Eind 2025 is door het bureau Loom een eindpresentatie gegeven over de mogelijke transformatie van de in kaart gebracht 1-laagse bebouwing in het Wallengebied. De presentatie maakt zichtbaar wat de mogelijkheden zijn om ruimte toe te voegen in een historische binnenstad. Deze presentatie leidt mogelijk tot initiatieven in het Wallengebied. 6.3 BOG Convenant woningbouwcoörperatie Ymere Woningcorporatie Ymere bezit een aanzienlijk aantal bedrijfs- en overige gebouwen (BOG) in woonstraten in de binnenstad, met name in de Jordaan. Een deel van deze panden past niet langer logisch binnen de huidige portefeuille, is moeilijk te verhuren of vereist grote investeringen om toekomstbestendig te blijven.

Hoewel het behoud van kleinschalige bedrijvigheid voor de gemeente belangrijk blijft, wordt erkend dat er situaties zijn waarin een andere invulling maatschappelijk waardevoller kan zijn. Daarom wil de gemeente, samen met

43

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

Transformatie Ymere, transformatieafspraken vastleggen in een convenant. In dit convenant worden de kaders, spelregels en

Woningen toevoegen

criteria vastgelegd waaronder BOG-locaties, waar dat ruimtelijk en economisch verantwoord is, kunnen worden getransformeerd naar woonfuncties. De nadruk ligt hierbij op het realiseren van sociale en middeldure woningen voor specifieke doelgroepen, zoals gezinnen en ouderen. Op deze manier dragen de gemeente en Ymere samen bij aan een evenwichtige en vitale binnenstad met ruimte voor zowel wonen als ondernemen.

Basis op orde

Iedere woning als woning gebruiken

6.4 Verminderen (illegale) toeristische verhuur (vakantieverhuur en B&B’s) in de binnenstad De handhaving op vakantieverhuur wordt ook in 2026 gebiedsgericht ingezet. Met het vaststellen van de escalatieladder vakantieverhuur in 2025, wordt vanaf 1 april 2026 de maximale verhuurtermijn voor vakantieverhuur verlaagd van 30 naar 15 dagen. Daarnaast wordt extra ingezet op handhaving en communicatie om deze nieuwe regels te verduidelijken en te handhaven. De huidige vergunningen voor B&B’s lopen allemaal af in 2028. Vooruitlopend hierop wordt gecontroleerd of de vergunninghouder nog op het adres van de B&B staat ingeschreven. Indien dit niet het geval is, vervalt de vergunning. In stadsdeel Centrum bevindt zich een groot aantal woonboten. Vanwege signalen over illegale en overlastgevende vakantieverhuur wordt in 2026 specifiek op deze locaties gericht gehandhaafd. 6.5

Beperking tweede woningen

In 2025 is een vergunningensysteem voor tweede woningen vastgesteld, dat per 1 januari 2026 ingaat. In een aantal specifieke gevallen kan nog een vergunning worden afgegeven voor een tweede woning. Alle mensen die op 31 december 2025 een tweede woning hebben, komen minstens een jaar lang in aanmerking voor een vergunning op basis van de oude voorwaarden.

44

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Transformatiedoel 7 In de binnenstad (stadsdeel Centrum) wonen ongeveer 90.000 mensen. Een sterke

Een sterke sociale binnenstad met genoeg voorzieningen

sociale binnenstad met voldoende voorzieningen is essentieel voor het creëren van een prettige leefomgeving voor deze bewoners. Toereikende voorzieningen zorgen ervoor dat bewoners zich sneller en voor langere tijd aan hun woonomgeving binden. Dit heeft een positief effect op de sociale cohesie en verbondenheid in de binnenstad. Ook vanuit Reclaim het Centrum zoeken we naar kansen om de sociale cohesie te verbeteren, bijvoorbeeld door de zichtbaarheid van informele ontmoetingsplekken te vergroten, bestaande plekken te verbeteren en/of nieuwe ontmoetingsplekken te creëren. Toegang tot voorzieningen zoals kinderopvang, scholen, speelplaatsen, gezondheidszorg en recreatiemogelijkheden is hiervoor noodzakelijk. Deze voorzieningen dragen bij aan het welzijn van jongeren, ouderen en kwetsbare bewoners, en bevorderen een prettig leefklimaat. Het aantal kinderopvang- en buitenschoolse opvanglocaties zijn de afgelopen jaren afgenomen. Om ervoor te zorgen dat de binnenstad een plek blijft voor gezinnen, nemen we op casusniveau acties waar nodig. Zo kan er bijvoorbeeld gekeken worden naar belemmeringen in wet- en regelgeving, bestemming of toegankelijkheid. Een inrichting van een buurt met voldoende speel- en sportmogelijkheden voor alle leeftijden kan de leefbaarheid en sociale cohesie vergroten. De huidige speelplekken zijn ongelijk verdeeld en de staat van onderhoud verschilt.

In 2025 is gestart met de herinrichting van de speeltuin op de Vinkenstraat. In 2026 worden ook de Herenmarkt en het Eerste Marnixplantsoen heringericht. In 2026 worden daarnaast nog drie andere speeltuinen aangepakt. Naast de Aanpak Binnenstad werkt stadsdeel Centrum met de uitvoeringsagenda ‘Ouder worden in Centrum’ aan maatregelen om prettig ouder worden in het stadsdeel te stimuleren, zodat ouderen elkaar kunnen ontmoeten en we de samenhang tussen wonen, zorg en welzijn vergroten, bijvoorbeeld in de Lang Leven Thuisflat Laurierhof. We blijven zoeken naar meer mogelijkheden om de benodigde voorzieningen op peil te houden.

45

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Transformatiedoel 7

Een sterke sociale binnenstad met genoeg voorzieningen

Wat gaan we doen? Basis op orde Voorzieningen voor jongeren mogelijk maken 7.1 | Verbeteren sport- en speelaanbod in de openbare ruimte 7.2 | Behouden dekkende kinderopvang

46

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Doel

Nr.

Wat gaan we in 2026 doen?

Basis op orde

Voorzieningen voor jongeren mogelijk maken

7.1 Verbeteren sport- en speelaanbod in de openbare ruimte In 2025 is gestart met de herinrichting van de speeltuin aan de Vinkenstraat. De voorbereidingen voor de herinrichting van de speeltuinen op de Herenmarkt, Eerste Marnixplantsoen, UJ Klaren, Weterschans en speeltuin De Piramide zijn in volle gang. In 2026 wordt gestart met de voorbereiding van de Bickersgracht en het plaatsen van een calisthenics toestel in de Conradstraat. Ook wordt gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om de looproutes voor kinderen naar het Amstelveld en speeltuin UJ Klaren te verbeteren. 7.2

Behouden dekkende kinderopvang

In de afgelopen jaren zijn er in stadsdeel Centrum meerdere kinderopvang- en buitenschoolse opvanglocaties verdwenen. Dit heeft geleid tot problemen met de dekking, zoals het aantal beschikbare kindplaatsen, de spreiding van opvanglocaties en het type opvang (kdv, vve, bso) in bepaalde delen van het stadsdeel. Het Centrum moet een plek blijven waar gezinnen kunnen wonen en kinderen kunnen opgroeien. Daarom hebben we een overzicht gemaakt van de locaties en de bijbehorende risico’s in kaart gebracht. Als vervolg hierop creëren we meer inzicht in de huidige situatie en de risico’s, formuleren we een aanpak en handelingsperspectief, en ondernemen we waar nodig en mogelijk acties op casusniveau. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar belemmeringen in wet- en regelgeving, bestemmingsplannen of toegankelijkheid. Dit doen we in samenwerking met de directie Onderwijs (team vve, kinderopvang en onderwijshuisvesting).

47

UITVOERINGSPROGRAMMA AANPAK BINNENSTAD 2026

Maatregelen die niet meer terugkomen in 2026

Afgerond

Opgenomen in de lijn

Overig

•

Onderzoek naar ‘thuis’ gevoel in de binnenstad

•

•

•

Aanpak verkeersoverlast stadshart-file eenmalige fysieke maatregelen afgerond

•

Planten van 50 bomen op nieuwe locaties

•

24uur Centrum

•

Seminar kunst in de openbare ruimte

•

In kaart brengen van 1.000 m2 panden en plannen voor realiseren/om te transformeren naar wonen

•

•

De beschikbare middelen zijn onvoldoende gebleken; daarom is ervoor gekozen de prioriteit elders te leggen.

•

Aanpak verkeersoverlast stadshart-file

Verplaatsen van verhuurlocaties voor onbemande ongemotoriseerde recreatievaartuigen Niet gerealiseerd en wordt op een later moment door

Structurele maatregelen in de lijn opgenomen

directie Verkeer & Openbare Ruimte opgepakt.

•

Verbeteren verkeerscirculatie op de Westelijke Grachtengordel Ondanks het beëindigen van deze maatregel blijft de gemeente vanuit stadsregie oog houden op de

Dankzij deze maatregel is een substantieel aantal wonin-

bereikbaarheid van het gebied en op de relatie tussen

gen teruggekeerd in de woningvoorraad. Controle op

verkeer en leefbaarheid. Na de afronding van het

vakantieverhuur is een prioriteit bij de directie Wonen.

project Oranje Loper, naar verwachting in 2027, als een

Handhaving ander gebruik woningen in de Utrechtsestraat, Nieuwendijk en Reguliersbreestraat. en heeft geleid tot een aantal adressen die weer in gebruik zijn genomen als woning. De handhaving op woningen die voor een ander doel dan wonen worden gebruikt, wordt buiten de Aanpak Binnenstad voortgezet.

Uitbreiding Joodse Stad naar Plantagebuurt Stadsdeel Oost neemt over

48

•

Wijzigingen in het rondleidingenbeleid die bijdragen aan een leefbare binnenstad

Transformatie van de Bloemenmarkt

Handhaven Short Stay

De handhaving in deze straten is projectmatig opgepakt

•

•

Herontwikkeling Sint Annenkwartier in samenwerking met Stadsgoed NV

impactvol project in het gebied, zal er weer een duidelijk verkeersbeeld zijn. Dit biedt een passend moment om opnieuw te beoordelen of (verkeers)maatregelen nodig zijn om de leefbaarheid te verbeteren, met behoud van de bereikbaarheid.