2. Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG 2025-2029.pdf

2024-2028

GL 3 Brede Omgevingsdialoog

Verwachte start in 2025

Gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen

Breed traject met alle betrokken partners over de grote transities en ruimtelijk-economische opgaven in de IJmond, waarbij I.s.m.: ministerie van IenW, gezondheid, natuur en leefbaarheid, naast het economische provincie Noord-Holland belang, onderdeel van het vraagstuk uitmaken en waar ook het belang van de inwoners een plek krijgt in de te voeren dialoog.

38 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

39

Wat

Wie

Wanneer

Provincie Noord-Holland

2024-2026

GL 5 Continueren van het verkrijgen van meer inzicht in de gezonde Provincie Noord-Holland leefomgeving, via onderzoek en monitoring en verbeteren van het instrumentarium Omgevingsdiensten IJmond en NZKG De provincie Noord-Holland gaat aan de slag met het ontwikkelen van omgevingswaarden voor het NZKG. Daarnaast continueren Gemeenten we als regio het verkrijgen van meer inzicht in de gezonde Amsterdam, Beverwijk, leefomgeving, via onderzoek en monitoring en verbeteren van het Haarlemmermeer, instrumentarium. Heemskerk, Velsen en Binnen het NZKG blijven we inzetten op het gezamenlijk verZaanstad werven van inzicht in de gezonde leefomgeving door onderzoek en monitoring om zo ons instrumentarium te verbeteren en de overlast voor bewoners terug te dringen.

2024-2028

GL 6 Tweede pont in Velsen

2024: start bouw 2e pont.

GL 4 Actievere rol inrichting en ontwikkeling fysieke leefomgeving vanuit de ambities voor gezonde leefomgeving

Overzichtsbeeld Gezondere leefomgeving

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in het Noordzeekanaalgebied speelt de provincie een actievere rol in de gezonde leefomgeving, bijvoorbeeld: • Wanneer het provinciaal belang van de gezonde leefomgeving in het gedrang kan komen. In het NZKG is de provincie hiervoor het bevoegd gezag voor de Industrieterreinen van Provinciaal Belang (IPB). • Wanneer er gemeentegrens-overschrijdende effecten optreden door bronnen waar de provincie bevoegd gezag voor is. Bijvoorbeeld op het gebied van omgevingsveiligheid, geur of geluid.

Realisatie van een tweede pont bij Velsen om de frequentie te verhogen en de wachttijd te reduceren tot maximaal 10 minuten. Deze investering bespaart bewoners tijd, stimuleert het gebruik van de fiets en zorgt daarmee voor een verbetering van de luchtkwaliteit, geluidsniveaus en gezondheidswinst. Hiermee draagt de pont bij aan een gezondere en veilige leefomgeving. GL 7 Gebiedsfonds Wijk aan Zee

Gemeente Velsen I.s.m.: gemeenten Amsterdam, Beverwijk, Heemskerk, GVB Amsterdam, provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat

2025/2026: 2e pont in vaart nemen.

Gemeente Beverwijk

2025-2027

Rijkswaterstaat

2031

Maatregelen voor het verbeteren van de leefomgeving van de bewoners van Wijk aan Zee. Bijvoorbeeld verbeteren van fietspaden richting het strand, investeren in extra groen in de omgeving of investeringen in een aantal sociale voorzieningen. De maatregelen moeten concreet worden uitgewerkt in samenspraak met de omgeving van Wijk aan Zee. Hetzelfde geldt voor het beheer van het fonds Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. GL 8 Dubbellaags ZOAB (stil asfalt) op A22 en A208 Deze wegen lopen dicht langs woningen. Het aanbrengen van dubbellaags ZOAB vermindert het verkeerslawaai en zorgt voor een gezondere leefomgeving door de reductie van geluid.

I.s.m.: gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen, provincie Noord-Holland

GL 9 Versterking maatschappelijke en sociale voorzieningen IJmond Gemeenten Velsen, Beverwijk en Heemskerk Verschillende maatregelen in de IJmond om maatschappelijke en sociale voorzieningen in het gebied te verbeteren. Te denken valt aan een buurthuis, verbouwing van een basisschool en duurzaamheidsmaatregelen voor een zwembad.

40 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

2025-2026

41

Overzichtsbeeld Milieuruimte voor energie- en circulaire transitie

3.2 Milieuruimte voor energie- en circulaire transitie Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023):

“Wij werken aan een snelle economische transitie, door onze haven en industriegebieden door te ontwikkelen als drager van de energietransitie (…) en door de ontwikkeling van circulaire economie” (p. 35). “Er ligt een opgave om voldoende milieuruimte te bieden aan de transities in het Noordzeekanaalgebied. Voor waterstof en productie van groene brandstoffen is met name additionele risicoruimte en soms geluidsruimte nodig” (p. 75). Dit is wat onderstaande partijen de komende jaren doen om deze opgave rond milieuruimte tijdig te realiseren: Wat MR 1 Sleutelproject Actualiseren Beleid Omgevingsveiligheid Westpoort Beleidstraject om verantwoord voldoende risicoruimte te creëren of te borgen voor de transities bij bestaande activiteiten en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten en de daarbij behorende transportbewegingen. Het nieuwe beleid zal duidelijkheid geven aan zowel de havenindustrie en havenactiviteiten als de omgeving over de beschikbare risicoruimte en wat daarbinnen van de verschillende functies wordt gevraagd (o.a. consequenties voor de ruimtelijke ordening).

Wie

Wanneer

Provincie Noord-Holland, gemeente Amsterdam en Port of Amsterdam

2025

I.s.m.: gemeenten Haarlemmermeer en Zaanstad

Doorwerking: Elementen van het beleid, zoals een risicogebied al dan niet in combinatie met aandachtsgebieden, zullen worden opgenomen in gemeentelijke omgevingsvisie(s) en verordeningen (zie MR2). Indien nodig inclusief de benodigde geluidsruimte. MR 2 Inpassing Omgevingsveiligheidsbeleid Juridisch-planologisch beleid borgen • in Provinciale Verordening • in gemeentelijke Omgevingsplannen

Provincie Noord-Holland, gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer en Zaanstad

2026

MR 3 Omgevingsveiligheidsbeleid Noordzeekanaal • Betreft o.a. de veiligheid van waterstoftransporten door sluizen, en langs bruggen.

Ministerie van IenW

Uiterlijk 2028

MR 4 Bedrijventerrein De Pijp Actualiseren van het geluidszonemodel en terugbrengen geluidsbelasting

Omgevingsdienst IJmond

2024- 2028

MR 5 Vergunning traject Heracless (fase 1) van Tata Steel

Provincie Noord-Holland, Omgevingsdienst NZKG

2024-2025

Provincie Noord-Holland, Stikstof is een randvoorwaarde voor het uitvoeren van de Port of Amsterdam, projecten in de Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG. Stikstof Zeehaven IJmuiden wordt periodiek als gespreksonderwerp geagendeerd in de Bestuurscommissie Verduurzaming Industrie en Energietransitie. Doel hiervan is knelpunten in de verduurzaming van industrie en/ of realisatie van het Ontwikkelperspectief te bespreken, mede aan de hand van de monitor industriële piekbelasters stikstof. Indien nodig kunnen maatregelen afgesproken worden zoals het borgen van voldoende stikstofruimte via de daarvoor bestemde provinciale stikstofbanken.

Doorlopend

MR 6 Regionale stikstofaanpak

42 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

I.s.m.: Rijkswaterstaat, Port of Amsterdam

43

3.3 Haven- & industriegebieden

Strategische Grondposities in haven- en industriegebieden Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023):

Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023): “Binnen de regio is de vraag naar haventerreinen en droge bedrijventerreinen constant. Al jaren is intensivering van ruimtegebruik in haven- en industriegebieden van het Noordzeekanaalgebied uitgangspunt” (p. 77). Dit is wat de onderstaande partijen de komende jaren doen om deze ruimtelijke opgaven in haven- en industriegebieden van het NZKG te realiseren:

RI 1

Wat

Wie

Wanneer

Ontwikkeling Energiehaven Rijk en regio werken aan de transformatie van het slibdepot van de Averijhaven tot Energiehaven als installatiehaven voor wind op zee. Rijk, regio de havenbedrijven van Amsterdam en IJmuiden werken daartoe richting een gezamenlijk investeringsbesluit.

Ministerie van IenW, Port of Amsterdam, Zeehaven IJmuiden, provincie Noord-Holland, gemeente Velsen I.s.m.: Rijkswaterstaat, ministerie van EZ, ministerie van KGG, Tata Steel Gemeente Velsen

Investeringsbesluit: 2025

Ontwikkeling van de Energiehaven is van cruciaal belang voor de realisatie van de ambitie van het Rijk voor grootschalige ontwikkeling van windparken op zee. RI 2

RI 3

Revitaliseren Haven Grote Houtkade Binnenvaartkade Grote Houtkade laten vervangen voor een zeekade t.b.v. de groei van de offshore van wind op zee

Revitaliseren Zeehaven De Pijp Beverwijk maakt van de Zeehaven De Pijp een duurzame en toekomstbestendige haven. In dat kader wordt gericht op het onderhouden en herstellen van de kade en haveninfrastructuur, waaronder de renovatie van een deel van de Noorderkade. De groeiende vraag van de offshore wind op zee kan hier een plek krijgen.

Realisatie: 2025-2027

Voorbereiding 2024-2025

I.s.m.: Zeehaven IJmuiden, Rijkswaterstaat, Realisatie provincie 2025 Noord-Holland – 2028

Gemeente Beverwijk 2024-2028 I.s.m.: Zeehaven IJmuiden, Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland

RI 4

Bedrijventerrein Hoogtij, realisatie langskade Port of Amsterdam, Bestaande langskade wordt vergroot door ontwikkeling van watergebon- gemeente Zaanstad den bedrijf, schepen zijn groter dan verwacht. I.s.m.: Rijkswaterstaat

RI 5

Intensivering Zaanse bedrijventerreinen (pilot Achtersluispolder) Gemeente Zaanstad voert hiervoor een pilot voor integrale modernisering, intensivering en verduurzaming.

Gemeente Zaanstad Voorbereiding gestart in 2024

RI 6

Onderzoek Functiecombinaties Houtrakpolder De voorgenomen verkenning van het ministerie van IenW (in samenwerking met de ministeries EZ en KGG) naar de ruimte voor haveneconomie, industrie, (piek)waterberging en de energietransitie, inclusief de mogelijkheid om functies in de Houtrakpolder te combineren, wordt gezamenlijk voortgezet. Om invulling te kunnen geven aan de informatiebehoefte voor de randvoorwaarden wordt de ruimtebehoefte voor haven en industrie extra meegenomen in het nationale onderzoek ‘verduurzaming van de industrie’ (EZ/KGG). Tevens loopt er vanuit IenW een onderzoek van de Erasmus Universiteit naar de waardecreatie en het toekomstig verdienvermogen van de haven. Ook het havenbedrijf geeft met haar nieuwe havenvisie een doorkijk naar de toekomstige behoefte aan terreinen voor havenontwikkeling en de transities.

Ministerie van IenW

44 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

I.s.m. ministeries van EZ en KGG

2024-2025

2024-2025

“Daarbij vragen wij het Rijk om via grondposities een sterkere positie in te nemen in het Noordzeekanaalgebied, om zo gezamenlijk te kunnen sturen op opgaven van nationaal belang. (…) Havenbedrijven kunnen bijdragen aan inpassingen van nationale opgaven zoals de energietransitie en circulaire economie. Dat kan als er meer publieke sturing is op strategische grondposities in dit haven- en industriegebied” (p. 100). Dit is wat onderstaande partijen de komende jaren doen rond strategische grondposities in haven- en industriegebieden: Wat

Wie

Wanneer

SG 1 Strategische grondposities Westpoort en Hoogtij Wanneer kansen in de markt ontstaan om strategische grondposities op Westpoort of HoogTij te verwerven, is dat een opgave voor de Port of Amsterdam. In overleg kan het Rijksvastgoedbedrijf hier eventueel aan bijdragen.

Port of Amsterdam

2024-2028

SG 2 Zeehaven IJmuiden Vrijkomende ruimte van droge functies op kades (her)inzetten voor natte functies voor de groeiende behoefte van de offshore.

Zeehaven IJmuiden

I.s.m.: gemeenten Amsterdam (voor Westpoort) en Zaanstad (voor HoogTij), Ministerie van VRO 2024-2028

Vitale havenfuncties met betrouwbare achterlandverbindingen Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023):

“Havens moeten goed functioneren, met betrouwbare achterlandverbindingen”(p. 39). “Het behouden van betrouwbare achterlandverbindingen over weg, spoor, water en in de toekomst door buisleidingen is een belangrijke randvoorwaarde voor het functioneren van haven- en industriegebieden” p45. De haven van Amsterdam is de tweede zeehaven van Nederland en aangewezen als haven van nationaal belang. Samen met de industrie in het Noordzeekanaalgebied (NZKG) en de zeehavens van IJmuiden, Beverwijk en Zaanstad vormt het havengebied het vierde havencluster van Europa en een internationale logistieke hub. Het havencomplex speelt een cruciale rol bij het vervullen van maatschappelijke ambities op het terrein van duurzame energievoorziening, economie en logistiek. Goede bereikbaarheid via verschillende modaliteiten (zeevaart, binnenvaart, spoor en weg) is hiervoor randvoorwaardelijk. Duurzame ladingstromen, nodig om de energietransitie te realiseren, vragen om aanpassing op het gebied van infrastructuur en regelgeving. Hieronder de trajecten waarmee het Rijk, de overige publieke partijen en de Port of Amsterdam de komende jaren werken aan de vitale infrastructuur van havens: Wat VH 1 Actualisatie Basisnet Het Basisnet maakt het mogelijk dat het vervoer van gevaarlijke stoffen plaatsvindt over water, spoor en weg op een zo veilig mogelijke manier.

Uit een recente evaluatie van het Basisnet is gebleken dat het huidige basisnet niet naar wens functioneert. Het ministerie van IenW wil het Basisnet actualiseren en ontwikkelt daarom het zogenaamde Robuust Basisnet

Wie

Wanneer

Ministerie van IenW

2025

45

Wat VH 2 Ontwikkelingen spoorgoederenvervoer • Toekomstbestendige capaciteit: lopend onderzoek naar de verdubbeling van de aansluiting van het goederen- en reizigersemplacementen op het hoofdnet bij Transformatorweg. • Lopend onderzoek naar alternatieve spooraansluiting voor terminals in het havengebied ten oosten van de A10 om terminals in de toekomst per spoor bereikbaar te houden wanneer de sporen in het Coen Vlothavengebied gesaneerd worden als gevolg van de realisatie van Haven-Stad. • Onderzoek naar de omvang van activiteiten op emplacementen gerelateerd aan de energietransitie, zoals de noodzaak tot het verruimen van vergunningen voor opstellen (vergunninghouder = ProRail), rangeren van wagons met gevaarlijke stoffen (bio-fuels) op het Westhaven- en Aziëhavenemplacement in het Amsterdamse havengebied. • Lopend onderzoek naar de combinatie van woningbouw in de vorm van overkluizingen of zeer dicht tegen het spoor aan en het vervoer van gevaarlijke stoffen. • De toepassing van technische innovaties op het spoor om de beschikbare spoorverbindingen optimaal te benutten (o.a. uitrol van ERTMS op de knoop Amsterdam t/m hoofdspoor in het havengebied).

Wie

Wanneer

Gemeente Amsterdam, ProRail, RWS, ministerie van IenW, provincie NH RWS, MRA, gemeente Amsterdam, NS, Port of Amsterdam

2025-2028

2025

VH 4 Toegankelijkheid Noordzeekanaal Het onderhouden en verbeteren van het NZK met het oog op een veilige afwikkeling van het scheepvaartverkeer en toekomstbestendig gebruik. Het is van belang dat de vaarwegen bevaarbaar en op voldoende diepgang blijven voor de aan- en afvoer van essentiële goederen met minimale beperkingen op de schutcapaciteit bij het sluizencomplex in IJmuiden. • Onderhoud vaargeul Noordzeekanaal en Buiten-IJ tot vaarwegprofiel en sanering van de waterbodem. • Realiseren van een nieuwe tunneldeklaag op de Velsertunnel om de tunnelveiligheid te garanderen. Specificaties van de tunneldeklaag worden aangepast om het veilig passeren van diepstekende schepen te faciliteren.

Rijkswaterstaat

Vanaf Q4 2026

VH 5 Nautische ruimte en voorzieningen op orde Nautische voorzieningen zijn noodzakelijk voor een veilige afhandeling van het scheepvaartverkeer en het functioneren van het haven- en industrieel complex in het NZKG. Komende jaren moet duidelijk worden welke fysieke ruimte voor nautische voorzieningen nodig is, rekening houdend met o.a.: • Toekomstverwachting scheepsbewegingen en vlootontwikkeling. • Inrichtingsplan Rijkswateren en gevolgen van vaste oeververbindingen. • Beschikbaarheid van voldoende wacht- en ligplaatsen voor zee- en binnenvaart.

Port of Amsterdam

46 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

Wat HB 1 Strategisch Plan 2025-2028 en Visie 2040 Port of Amsterdam Het havenbedrijf ontwikkelt een nieuwe visie voor 2040 waarin de lange termijn ontwikkelrichting van de Amsterdamse haven uiteen gezet wordt. Ook wordt een nieuw strategisch plan opgesteld voor de komende 4 jaar waarin concrete doelen zijn opgenomen en hoe het havenbedrijf deze wilt realiseren.

VH 3 Multimodaal netwerk goederenvervoer MRA (MIRT BO MIRT partijen: Goederenvervoercorridor Zuid) Provincie Noord-Holland In het realisatiepact wordt i.h.k.v. BO MIRT i.s.m. MRA Goederenvervoerscorridor Zuid gewerkt aan de bereikbaarheid voor goederenvervoer over weg, water en spoor. BO MIRT partijen, waaronder de provincie Noord-Holland i.s.m. de MRA, brengen in 2025een prioritering aan in de longlist van het Multimodaal Bereikbaarheidsonderzoek MRA. De projecten worden op basis van deze prioritering nader uitgewerkt en de benodigde middelen worden samengebracht en gekoppeld.

I.s.m.: Port of Amsterdam (Centraal Nautisch Beheer, Divisie Havenmeester)

Havenbeleid Wie

Wanneer

Port of Amsterdam

2024

HB 2 Gebiedsgericht omgevingsprogramma (GOP) Gemeente Amsterdam, De Gemeente Amsterdam en de Port of Amsterdam stellen Port of Amsterdam samen een Gebiedsgericht Omgevingsprogramma op voor de Amsterdamse haven. Het Omgevingsprogramma is een beleidskader voor de ruimtelijke ordening in het havengebied voor de komende 10 tot 15 jaar. Het beleid geeft een nadere invulling voor de verschillende functies in de haven die om ruimte vragen zoals havenindustrie, nautische voorzieningen, energieproductie, warmtewinning, waterzuivering en logistiek. Maar ook functies als groen, cultuur en evenementen.

2024-2025

HB 3 Economisch profiel NZKG Het opstellen van een helder economisch profiel, conform de economische profielen die de MRA voor haar gebieden opstelt, kan bijdragen aan het maken van keuzes in de toekomst en het vestigen van nieuwe en innovatieve industrie.

2025-2026

MRA (initiatiefnemer) Onderdeel van de UItvoeringsagenda NOVEX-MRA 1.0

Het Programmabureau NZKG zorgt hierbij voor verbinding met aangesloten partners voor het opstellen van een duidelijk economisch profiel voor alle industriegebieden in het NZKG apart én een duidelijk profiel voor het NZKG als geheel.

2024-2028

I.s.m.: Rijkswaterstaat, gemeente Amsterdam, provincie Noord-Holland

47

Overzichtsbeeld Haven- & industriegebieden

Verduurzaming industrie Wat

Wie

Wanneer

VI 1

Maatwerkafspraken Rijk – Tata Steel Transitie van Tata Steel Nederland richting verduurzaming

Ministerie van KGG en Tata MaatwerkSteel afspraken worden Met betrokkenheid van: verwacht in provincie Noord-Holland, 2024 gemeenten Beverwijk, Velsen en Heemskerk, Realisatie: Omgevingsdienst NZKG fase 1 (Heracless) 2025-2030

VI 2

Verduurzaming Voedingsindustrie in Zaanstad Rondom de Zaan is al meer dan 250 jaar bedrijvigheid met een focus op de voedingsmiddelen- en maakindustrie. Inmiddels zit een groot deel van industrie in verouderde panden. In Zaanstad wordt onderzocht welke mogelijkheden deze bedrijven hebben om te verduurzamen.

Programma Energietransitie NZKG I.s.m.: gemeente Zaanstad, ministerie van KGG

De versterking en verduurzaming van het Zaanse industriële cluster vraagt om uitbreiding van het hoog-, midden- en laagspanningsnet, en uitbreiding van het 150 kV station in Oostzaan. Daarnaast vraagt het om het verwerven van strategische grondposities in het haven industrieel complex om mogelijke verplaatsingen te faciliteren en afspraken met de verschillende overheden voor financiële steun. VI 3

Energietransitie Havenindustrie Amsterdam Voor het opstellen van de Roadmap Energietransitie Havenindustrie Amsterdam (REHA) is er bij elf deelnemende bedrijven (verantwoordelijk voor meer dan 90% van de totale CO2 uitstoot van het havengebied) een uitvraag gedaan naar zowel de plannen in de nabije en verre toekomst voor energietransitie en CO2-emissiereductie. De voor de transitieplannen benodigde infrastructuur is in kaart gebracht, zodat een tijdlijn kan worden geschetst voor de realisatie van de benodigde infrastructuur.

Gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam

Binnen het programma wordt gekeken naar synergie mogelijkheden tussen de bedrijven om de transitie te versnellen en fungeert het als kanaal om ontwikkelingen op het gebied van de transitie te delen.

48 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

49

Wat

3.4 Woningbouw

Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023): “In deze regio worden de komende jaren veel woningen gebouwd, deels via transformatie, van haven- en bedrijventerreinen, deels via stedelijke vernieuwing van bestaande wijken. Om te zorgen dat er voor alle opgaven voldoende ruimte is, is regionale afstemming nodig over de volgorde en het tempo van transformatieplannen voor woningbouw” (p. 81). “Voor het realiseren van een gezondere en veilige leefomgeving is herstructurering/ stedelijke vernieuwing een cruciale opgave in de wijken van het Noordzeekanaalgebied waar de kwaliteit van leefomgeving achter is gebleven” (p. 87).

Wie

Wanneer

HS 8 Minervahaven Noord Transformatie bedrijventerrein

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2035

HS 9 Cornelis Douwes 2 en 3 (Shipdock) Transformatie van havenwerf

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2031

HS 10 Cornelis Douwes 0 en 1

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2035

HS 11 Coen- en Vlothaven

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2040

HS 12 Stedelijke vernieuwing Nieuw- West

Gemeente Amsterdam

Project is in uitvoering tot tenminste 2040. Project kent verschillende deelgebieden die in verschillende fases worden voorbereid en uitgevoerd

Gemeente Zaanstad

2024: start bouw eerste woningen noordkant Hembrugterrein Eind 2024 in de raad, plus startnotitie voor nadere uitwerking Programma loopt, onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid PM

Transformatie bedrijventerrein Transformatie haventerrein Stedelijke vernieuwing van bestaande woonwijk

Hieronder de woningbouwprojecten die gemeenten, in samenwerking met onderstaande (publieke) partijen, de komende jaren voorbereiden en realiseren:

A. IJmond (Beverwijk, Heemkerk, Velsen) - provincie Noord-Holland, ministerie van BZK

SV IJ 1

Wat

Wie

Wanneer

Sleutelproject stedelijke vernieuwing IJmond (voorbereiding) • De periode 2024 t/m 2026 wordt benut om o.a. met de woningcorporaties in de IJmond een integraal gebiedsplan voor te bereiden om naoorlogse wijken te verdichten, te verduurzamen, te vergroenen en het (fysieke- en sociale) leefklimaat te verbeteren. Deze voorbereiding resulteert in een planning én een overzicht van de benodigde investeringen die nodig zijn in de komende decennia. • Om deze voorbereiding mogelijk te maken is een projectbudget van €3 miljoen beschikbaar gesteld vanuit het fonds Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. • Na deze voorbereiding zijn afspraken nodig met het Rijk rond 2027.

Gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen

Voor-bereiding 2024 tot en met 2026. Afspraak met Rijk 2027

I.s.m.: Realisatie 2028-2040 provincie Noord-Holland, ministerie van VRO

ZS 1

Hembrugterrein Noord Transformatie bedrijventerrein

ZS 2 Achtersluispolder Sluiskwartier Transformatie haven- en bedrijventerrein

Gemeente Zaanstad

ZS 3 Thorbeckezone (gebied ten noorden van Sluisbuurt en rondom Gemeente de Thorbeckelaan) Zaanstad Transformatie van bedrijventerrein naar gemengd werk-woongebied, flexwonen ZS 4 Stedelijke vernieuwing Zaandam Oost (uitbreiden aanpak Pact Poelenburg & Peldersveld) Stedelijke vernieuwing bestaande woonwijk

B. Havenstad - gemeente Amsterdam

Gemeente Zaanstad

D. Beverwijk - gemeente Beverwijk

HS 1 Sloterdijk Centrum/ Stationskwartier Knooppunt ontwikkeling

Gemeente Amsterdam

In uitvoering (fase 4)

HS 2 Sloterdijk 1 Zuid Transformatie bedrijventerrein

Gemeente Amsterdam

Fase 3 Investeringsbesluit afgerond

HS 3 Sloterdijk 1 Noord Transformatie bedrijventerrein

Gemeente Amsterdam

Fase 1 Verkenning, Fase 2 Haalbaarheid 2024 -2028

HS 4 Zaanstraat Emplacement Transformatie spooremplacement

Gemeente Amsterdam

Fase 1 Verkenning, Fase 2 Haalbaarheid 2024 -2028

HS 5 Sportpark Transformatorweg & Amsterbaken Woningbouw op sportpark

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2035

HS 6 Melkweg Oostzanerwerf Woningbouw op Sportpark

Gemeente Amsterdam

Niet voor 2035

HS 7 Minervahaven Zuid Transformatie bedrijventerrein

Gemeente Amsterdam

Fase 1 Verkenning, Fase 2 Haalbaarheid 2024 -2028

50 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

C. Zaanstad - gemeente Zaanstad

BE 1 Spoorzone West (stadskant) Knooppuntontwikkeling – verschillende deelprojecten

Gemeente Beverwijk

2024 - 2035

BE 2 Spoorzone Bazaarterrein Transformatie gedeelte Bazaarterrein bedrijventerrein

Gemeente Beverwijk

Intentiefase waarin de haalbaarheid wordt onderzocht 2024-2026

HE 1 Project Schrijversbuurt Transformatie Schrijversbuurt naar een gemengde en sociaal veerkrachtige wijk, gelegen in een klimaatrobuuste parkachtige omgeving

Gemeente Heemskerk

2025/2026/2027, Q1 2025 sloop eerste gebouwen

HE 2 Project Zuidbroek/Oosterwijk

Gemeente Heemskerk

2026 planvorming. Meegenomen in stedelijke vernieuwing. Focus op veerkrachtige/leefbare wijken

E. Heemkerk - gemeente Heemskerk

51

F. Velsen - gemeente Velsen Wat VE 1 Pont tot Park IJmuiden Ringpark rondom IJmuiden, klimaatstraten, sociale ontmoetingsplekken, vergroenen omgeving en klimaatadaptief maken Plein 1945 IJmuiden. Voor deze deelprojecten is budget beschikbaar gemaakt vanuit Gebiedsinvesteringen Netten op Zee.

Overzichtsbeeld Woningbouw Wie

Wanneer

Gemeente Velsen

Start in 2025 met klimaatstraten, ringpark en Plein 1945 Sociale ontmoetingsplekken eind 2025/ begin 2026

Elektriciteit voor woningbouw LIA 1 Uitbreiden midden- en laagspanningsnet Liander i.s.m. Kerntaak Voor woningbouw en de groeide behoefte aan elektriciteit is de alle gebiedsproontwikkeling van het midden- en laagspanningsnet cruciaal. jecten Voor gebiedsontwikkelingen is de realisatie van een passend elektriciteitsnet, het laagspanningsnet, een voorwaarde om o.a. de woningen van voldoende stroom te voorzien. Het bestaande elektriciteitsnet in buurten en wijken is doorgaans niet klaar voor verduurzaming en verdichting. Warmtepompen om huizen duurzaam te verwarmen, laadpalen voor elektrisch vervoer en zonnepanelen die duurzame energie opwekken, leggen extra druk op het elektriciteitsnet. Liander verwacht dat het aantal transformatorhuisjes in de buurten minimaal zal verdubbelen en één op de drie straten een keer open zal gaan om de kabels te versterken. Door verdichting neemt deze opgave toe. Vaak moeten bestaande kabels en leidingen verlegd worden in de drukke ondergrond om ruimte te maken voor de gewenste gebiedsontwikkeling.

52 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

53

3.5 Netwerken voor energietransitie & circulaire economie Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023):

ES 5B

“De nieuwe groene energiehoofdstructuur wordt ontwikkeld als nieuwe drager voor het Noordzeekanaalgebied” (p. 75). Uit de CES NZKG 2024: “Voortvarende realisatie van de reeds bestaande (aangewezen) MIEK-projecten blijft onverminderd van belang. De komende jaren is de belangrijkste focus om deze projecten zo snel mogelijk te realiseren”(p. 100)

ES 8 CCS/CCUS Regionaal CO2 netwerk In het NZKG is er zowel aanbod als vraag naar (biogene) CO₂. Een regionaal CO₂-netwerk in het NZKG verbindt de vraag en het aanbod. Het project is in de CES NZKG 2024 voorgedragen als project van nationaal belang (kandidaat MIEK). Hiervoor wordt een startnotitie gemaakt. Deze is eind 2024 gereed.

Gemeente Amsterdam

TenneT, provincie Noord-Holland

Locatiebesluit 2027

ES 4 Waterstofnetwerk NZKG Start van een verbinding naar Zaanstad, de IJmond en Westpoort (verschillende aansluitingen in het havengebied) die na 2027 wordt gekoppeld aan de overige industriële clusters in Nederland via het Waterstofnetwerk Nederland en omliggende landen.

Hynetworks Services / Gasunie, ministerie van KGG

ES 5A

Realisatie Havennet Een publiek waterstof distributienetwerk dat bedrijven in de haven in staat stelt waterstof af te nemen of te leveren. Dit netwerk is complementair aan het Waterstofnetwerk NZKG door andere routering in de haven en substantieel lager drukregime. Het gemiddelde transport volume per gebruiker zal aanzienlijk lager liggen dan bij Waterstofnetwerk NZKG. Dit functioneert vergelijkbaar met de manier waarop het hogere- en lagere druk aardgasleidingen in de huidige situatie complementair aan elkaar zijn.

54 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

I.s.m.: provincie Noord-Holland, gemeenten Zaanstad, Amsterdam en Beverwijk (afhankelijk van locatiekeuze) 2027

I.s.m.: provincie Noord-Holland, gemeenten Oostzaan, Zaanstad, Amsterdam 2028

I.s.m.: gemeenten, provincie Noord-Holland en Port of Amsterdam Firan / Alliander I.s.m.: gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam

I.s.m.: gemeente Zaanstad, Rijkswaterstaat

Ministerie van KGG

Sleutelproject A9-Zuid, realisatie Transformator 380 kV station van 25 hectare ten zuiden van het Noordzeekanaal. A9-Zuid is tevens zoekgebied voor aanlanding wind op zee.

TenneT, Liander

Q4 2024 verkenning gereed Realisatie waterstofnetwerk 2028 2028-2029 2024-2032

ES 7 VAWOZ Aanlanding wind op zee naar Nederland, o.a. naar het Noordzeekanaalgebied.

Wanneer

ES 3 Versterking transformator Oostzaan Uitbreiding bestaand transformatorstation voor de verduurzaming van de industrie in Zaanstad en Westpoort.

Firan/Alliander

In werking 2029-2030

Wie

TenneT, ministerie van KGG

Verkenning Zaannet • O.a. voor verbinding naar HoogTij. • Aansluiting van de Zaanse bedrijven op het lokale waterstofnetwerk.

In werking: 2032

Wat

ES 2 A10-Noord realisatie Transformator 380 kV station 20 hectare ten noorden van het Noordzeekanaal.

Wanneer

Port of Amsterdam

Energiesysteem

I.s.m.: Port of Amsterdam, gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam

Wie

ES 6 Realisatie Importterminals Waterstof Gezien de verwachte tekorten aan groene waterstof in het NZKG, Nederland en Europa zijn er momenteel plannen voor de realisatie van meerdere waterstofimportterminals in de haven van Amsterdam (o.b.v. LOHC en LH2). Momenteel wordt zowel gewerkt aan de realisatie hiervan bij bestaande terminals als aan het ontwikkelen van een greenfield importterminal. De verwachting is dat vanaf 2028 200 kton waterstof geïmporteerd kan worden, mits de randvoorwaarden voor deze projecten op orde zijn. Port of Amsterdam werkt samen met de betrokken terminals, ketenpartners en publieke autoriteiten aan de ontwikkeling van de hele toeleveringsketen voor de import van groene waterstof via de haven van Amsterdam. Ook zijn een aantal van deze partijen verenigd in het H2Aplatform, een netwerk dat de samenwerking versterkt en aandacht vraagt voor de kansen en uitdagingen van deze ambities.

Hieronder een overzicht van projecten voor energie-infrastructuur waar door onderstaande partijen de komende jaren aan wordt gewerkt:

ES 1

Wat

Verkenning Q4 2024 Realisatie bij H2avennet 2027-2028

I.s.m.: terminals, ketenpartners en publieke partijen

i.s.m.: provincie Noord-Holland, gemeenten Rijkswaterstaat

I.s.m.: provincie Noord-Holland, Port of Amsterdam, gemeenten. AEB, TSN, OCAP, Gasunie, potentiële gebruikers CO2

De IEA en plan MER worden uitgevoerd, besluit minister over programma eind 2025/ begin 2026 Haalbaarheidsstudie 2024-2030

Het netwerk sluit de grootste CO₂ uitstoter in de Amsterdamse Haven (AEB) en verschillende potentiële producenten van synthetische brandstoffen in de Amsterdamse Haven op elkaar aan. Daarnaast heeft het netwerk de potentie om de IJmond (TSN) te verbinden aan het netwerk in de Amsterdamse Haven. Het regionale netwerk, CO₂-netwerk NZKG, zal vervolgens worden verbonden aan het nationale CO₂-netwerk. Via het netwerk kan de overtollige CO₂ ingevoerd worden en elders gebruikt worden (bijvoorbeeld in de glastuinbouw) of opgeslagen worden in lege gasvelden onder de Noordzee via Aramis/ Porthos of transport per schip. ES 9 Warmtenet IJmond Realisatie warmtenet IJmond voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving, eventueel in combinatie met de ontwikkeling van plannen voor stedelijke vernieuwing in de IJmond.

Gemeenten Heemskerk, Velsen en Beverwijk

55

Wat

Wie

Wanneer

ES 10 Energiehubs

Port of Amsterdam en bedrijfsleven

2027-2028, vanaf 2024

ES 11 Stoomnet Westpoort Realisatie stoomnet, in eerste instantie tussen AEB en Argent Energy

AEB Amsterdam, Argent Energy, gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam

2027

Liander

doorlopend

Met de industrie en het MKB wordt onderzocht hoe zij slimmer om kunnen gaan met de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet. Door bijvoorbeeld de ontwikkeling van energyhubs op bedrijventerreinen (bijvoorbeeld op HoogTij).

ES 12

Uitbreiden regionale elektriciteitsnet Ontwikkelingen zoals revitaliseren van bestaande havens en kades, verduurzaming van bestaande industrie en de vestiging van nieuwe industrie hebben doorgaans een aansluiting op het regionale elektriciteitsnet van netbeheerder Liander. Deze ontwikkelingen hebben een aanzienlijke vermogensvraag, waarvoor versterking van het regionale elektriciteitsnet randvoorwaardelijk is. Liander werkt aan de versterking van het regionale elektriciteitsnet in het Noordzeekanaal gebied door nieuwbouw en uitbreiding van bestaande elektriciteitsstations, kabels en transformatorhuisjes.

I.s.m. o.a. TenneT, provincie NoordHolland en gemeenten in de Taskforces Noord-Holland en Amsterdam

Elektrolyse Wat EW 1 H2era 500 MW (Westpoort) Vestiging van fabriek voor elektrolyse met capaciteit voor 500 MW. HyCC ontwikkelt een grootschalige 500 MW elektrolyser onder de projectnaam H2era. Deze fabriek produceert 68,7 kton groene waterstof per jaar in 2035 en 77,6 kton groene waterstof per jaar in 2050. De productie van waterstof is cruciaal voor de verduurzaming van de industrie in het NZKG, de productie van fossielvrije brandstoffen in de Westpoort en het balanceren van het elektriciteitsnet.

Wie

Wanneer

HyCC

2028

I.s.m.: Port of Amsterdam, gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer

Aandachtspunten zijn: Beschikbaarheid van water en waterlozing. Tijdige aansluiting op het waterstofnetwerk is onzeker. Regelgevend en stimulerend kader ontbreekt. Aansluiting op het elektriciteitsnet Voldoende en betaalbare duurzame opgewekte elektriciteit. EW 2 Vattenfall Hy4Am 200 MW (Westpoort) Vattenfall ontwikkelt een elektrolyser van 200 MW onder de projectnaam Hy4Am (een acroniem voor Hydrogen For Amsterdam). Op de plek van de voormalige kolencentrale Hemweg ontwikkelt Vattenfall een fossievrije energiehub waar waterstof een integraal onderdeel van is. In de eerst fase wordt groene waterstof geproduceerd voor naastgelegen industrie en mobiliteit. Hy4Am produceert 20 kton waterstof vanaf 2030. De waterstof wordt via het nationale waterstofnetwerk HyNetworks en/of het lage druk netwerk H2avennet van Firan in de Westpoort getransporteerd naar klanten en vormt zo de eerste stap naar een lokaal waterstofsysteem. Aandachtspunten: zie H2era.

Vattenfall I.s.m.: Port of Amsterdam, gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer

Circulaire Economie CE 1 Opstellen circulaire grondstoffenstrategie NZKG Aan de hand van eerder uitgevoerde onderzoeken, geactualiseerde bestaande en nieuwe projecten een circulaire grondstoffenstrategie formuleren voor het NZKG. Met de grondstoffenstrategie NZKG wordt ingezet op voldoende beschikbaarheid van kritieke mineralen en metalen, circulariteit, op het vinden van minder schaarse alternatieven en het verkleinen van de impact op mens en milieu.

56 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

Programma Energietransitie NZKG I.s.m. alle partners

2027-2028 (mogelijk niet haalbaar door netcongestie)

Overzichtsbeeld Netwerken voor energietransitie & circulaire economie

3.6 Landschap & ecologie

Overzichtsbeeld Landschap & ecologie

Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023): “Landschappelijk is er veel nodig om te komen tot sterke, klimaatadaptieve en ecologisch waardevolle landschappen” (p. 91). Hieronder een overzicht van trajecten en projecten die bijdragen aan het versterken van recreatielandschap en natuur en waar door onderstaande partijen de komende jaren aan gewerkt wordt: Wat

Wie

Wanneer

LG 1 Transitie van het landelijke gebied (voorheen NPLG) Ministerie van BZK, Vanwege het schrappen van NPLG is op dit moment onduidelijk ministerie van LVVN in welke vorm Rijk invulling geeft aan de opgaven in het landelijke gebied. LG 2 PPLG Provincie Noord-Holland Uitvoering van de toegezegde onderdelen van het PPLG.

PM

Provincie Noord-Holland, LG 3 Oer-IJ (onderdeel van de Uitvoeringsagenda NOVEX-MRA) Metropoolregio Amsterdam Voor het versterken van groenblauwe verbindingen en ecologie, de herkenbaarheid van het landschap en het recreatief gebruik I.s.m.: gemeenten Haarlemmermeer, van het Oer-IJ landschap (o.a. Wijkermeerpolder, Spaarnwoude Zaanstad, Amsterdam, Velsen, en Houtrakpolder), is een ruimtelijk inrichtingsplan een belangrij- Beverwijk, Heemskerk, Hoogheemraadschap van ke stap.

2024-2027

LG 4 Sleutelproject: Integraal plan voor landschap rond A9-Zuid

Start Q1 2025

PM

Rijnland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Recreatieschap Spaarnwoude, Port of Amsterdam

Opstellen van een integraal plan en ontwerp voor versterking van landschap, natuur en recreatie voor het gebied waar het transformatorstation A9-Zuid wordt ingepast. Hierin maatregelen meenemen voor een toekomstbestendig watersysteem. Financiering van het plan kan uit middelen van de eerste tranche Gebiedsinvesteringen Netten op Zee, bij onderbesteding van andere projecten. Realisatie van deze landschappelijke versterking kan voorgedragen worden voor de tweede tranche Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. In 2024 gaat de provincie Noord-Holland in gesprek met deelnemers over een gezamenlijk startbudget voor dit project (2025-2026).

Provincie Noord-Holland (trekker), gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam, Hoogheemraadschap van Rijnland (namens de waterbeheerders), Port of Amsterdam I.s.m.: Staatsbosbeheer, Recreatieschap Spaarnwoude, TenneT, Rijkswaterstaat, ministerie van IenW

LG 5 Vergroening & klimaatadaptieve maatregelen Op basis van fonds Gebiedsinvesteringen Netten op Zee: • Vergroening en klimaatadaptieve maatregelen, • Stimulering vergroening tuinen, • Stimuleren vergroenen scholen, • Stimuleren groene daken, • Vergroening schoolomgeving en nabij woonzorgcentra

Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen

Start eind 2024. Loopt door tot 2026

LG 6 Versterking groen-blauwe verbindingen tussen gebieden • Deels op basis van Regiodeal MRA-West en PPLG. • Tussen recreatieschap Spaarnwoude en Nationaal Park Zuid Kennemerland. • Tussen de IJmond en de Wijkermeerpolder en de groene duingebieden.

Gemeenten Beverwijk, Velsen, Haarlemmermeer, Haarlem, Zaanstad, Nationaal Park Zuid-Kennemerland, Recreatieschap Spaarnwoude, Hoogheemraadschap van Rijnland, diverse ministeries

2024-2029

LG 7 Verbeteren openbare ruimte Zaans Noordzeekanaalgebied Verschillende projecten om de openbare ruimte te verbeteren door o.a. vergroenen van: • Hembrugbos, • Omgeving pont Buitenhuizen, • Sportpark Poelenburg.

Gemeente Zaanstad

2024-2026

58 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

59

3.7 Water- & bodemsysteem

Uit het Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023):

Beperken overstromingsrisico’s en extreme wateroverlast (piekwaterberging)

“Water en bodem sturend geldt in Nederland als een nieuwe randvoorwaarde in de ruimtelijke ordening (…) Dat betekent o.a. anticiperen op zeespiegelstijging, beperken van overstromingsrisico’s, anticiperen op afname zoetwaterbeschikbaarheid, waterkwaliteit verbeteren” (p. 89). Hieronder een overzicht van de uitvoeringsprojecten op het gebied van het water- en bodemsysteem waar door onderstaande partijen de komende jaren aan wordt gewerkt:

Anticiperen op zeespiegelstijging Wat AZ 1 Verkenning robuustheid watersysteem Noordzeekanaalgebied In 2024 wordt gestart met verkenningen naar benodigde maatregelen voor het watersysteem voor de korte (heden-2030), middellange (2030-2040) en lange termijn (na 2040). Het gaat daarin om maatregelen die noodzakelijk zijn om de waterveiligheid, wateroverlast en waterkwaliteit in het Noordzeekanaal, en daarmee ook het Amsterdam-Rijnkanaal, te waarborgen. Onderzocht wordt welke maatregelpakketten nodig zijn voor cruciale onderdelen in het kanaalsysteem, maar ook wat er nodig is rond het kanaalsysteem in het omliggende landelijk gebied en welke investeringen hiermee gemoeid zijn.

AZ 2 Dijkversterking waterkering IJmuiden De dijken op het sluizencomplex IJmuiden voldoen op bepaalde onderdelen niet aan de toekomstige veiligheidsnormen voor waterkeringen. Om het Noordzeekanaalgebied ook in de toekomst veilig te houden, versterkt Rijkswaterstaat deze dijken op het sluizencomplex. De dijkversterking is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma.

Wie

Wanneer

Gebiedsopgave Centraal Nederland (trekker) I.s.m.: Rijkswaterstaat 4 waterschappen, 3 omliggende provincies, omliggende gemeenten,

2025-2026

Metropoolregio Amsterdam, Bestuursplatform NZKG, ministerie van IenW (DGWB) Rijkswaterstaat

2023-2026 Voorbereiding en aanbesteding 2025-2027 Ontwerp 2027-2030 Uitvoering

AZ 3 Versterken waterkeringen (primair en regionaal) Kerntaak van waterschappen en Rijkswaterstaat. De uitvoering van de diverse versterkingsprogramma’s is een doorlopend proces. Dit gebeurt op basis van de toetsing van de normen van deze keringen die door Rijkswaterstaat (Primaire keringen) en de provincies (regionale keringen) worden vastgesteld en aangepast aan actuele en toekomstige ontwikkelingen (waaronder klimaatsverandering als ruimtelijke ontwikkelingen).

AZ 4 Uitbreiden ruimtelijke reserveringen rondom de keringen, om toekomstige dijkversterkingen i.v.m. klimaatverandering te kunnen uitvoeren

60 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap van Rijnland I.s.m.: provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat, gemeenten, bewoners, bedrijven Provincie Noord-Holland, waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap van Rijnland, Rijkswaterstaat

Kerntaak doorlopend

Wat

Wie

Wanneer

Onderzoek en uitspraak Strategische reservering (piek) waterberging ARK-NZK Gebiedsopgave Centraal Holland voert een tweejarig onderzoek uit - ‘Ruimte voor Water’ - naar waar en hoeveel extra ruimte voor water er nodig is. Dat gaat over de ruimte voor waterberging in tijden van wateroverlast en waterconservering in tijden van droogte. Het onderzoek verloopt in drie fases en levert uiteindelijk voor de meest prioritaire gebieden een berekening op van de ordergrootte en omvang van de hoeveelheid ruimte voor water die nodig is voor de ontwikkeling van een klimaatadaptieve regio. • Gezaghebbende uitspraak is nodig als toekomstige bouwsteen voor actualisatie Ontwikkelperspectief NZKG 2027. • (Samenhang met WB6) WB 2 Ruimtelijke verkenning piekwaterberging Noordzeekanaalgebied In actie WB1 wordt de omvang van benodigde (piek)waterberging in het Noordzeekanaalgebied in kaart gebracht. Op basis hiervan wordt geïnventariseerd welke locaties in het Noordzeekanaalgebied in aanmerking kunnen komen voor een waterbergfunctie inclusief een indicatie van de termijn waarop dat nodig zou zijn.

Gebiedsopgave Centraal Holland

2024-2026

WB 3 Ontwerp en randvoorwaarden piekwaterberging NZKG zuid / Onderdeel maken van een op te stellen integraal plan voor LG 4 versterking landschap, natuur en recreatie, mogelijk met piekwa-

Provincie Noord-Holland, gemeente Haarlemmermeer

Wordt onderdeel gemaakt van van LG4

WB 4 Ontwikkelen nieuwe regelgeving Randvoorwaarden RO-

Provincie Noord-Holland,

2024-2026

WB 1

I.s.m.: Provincies Utrecht, Noord Holland, waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap van Rijnland, Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, Rijkswaterstaat. NOVEX gebieden NZKG, MRA en GH

Provincie Noord-Holland I.s.m.: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, gemeenten Zaanstad, Beverwijk, Oostzaan, Amsterdam

terberging voor het gebied waar het transformatorstation A9-Zuid wordt ingepast. I.s.m.: Hoogheemraadschap van Rijnland, Rijkswaterstaat, recreatieschap Spaarnwoude, TenneT, Port of Amsterdam ontwikkeling Water en Bodem-sturend Provincie en waterschappen gaan regelgeving ontwikkelen waaraan alle RO-ontwikkeling m.b.t. water- en bodemgestuurde principes moeten voldoen. De provincie doet onderzoek om de basisveiligheidsniveaus van de MRA op te nemen als instructieregel in de provinciale verordening. Hierbij is speciale aandacht voor (a) vitale en kwetsbare functies en (b) reserveringszones waterkeringen. De waterschappen onderzoeken om specifieke gebiedsgerichte klimaatregels voor RO-ontwikkeling op te nemen in de Waterschapsverordening.

Start zodra Onderzoek WB1 “strategische reservering (piek)waterberging” is afgerond.

I.s.m.: Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Hoogheemraadschap van Rijnland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

WB 5 Renovatie noodkeringen (balgstuwen)

2024-2027

Onderdeel van de 2024-2028 In de Haarlemmermeerpolder bevinden zich vier noodkeringen groen-blauwe maatregelen (balgstuwen) die bij een mogelijke doorbraak van de dijk de UItvoeringsagenda gevolgen van overstromingen kunnen beperken. I.v.m. einde NOVEX-MRA 1.0 levensduur renoveert Rijnland deze noodkeringen op dit moment Het betreft echter feitelijk een bovennormatieve maatregel waarvan de financiering niet alleen bij Rijnland moet liggen maar vanwege de belangen die worden beschermd (vitale economische functies waaronder Schiphol) ook bij Rijk en regio. Het gesprek over medefinanciering door bv. Rijk wordt dan ook door Rijnland opgestart.

61

Wat WB 6 Beleidsontwikkeling wateroverlast ARK/NZK

Het watersysteem Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal kent door onder meer extremer weer als gevolg van klimaatverandering en het wegvallen van het spui een hoge kans op wateroverlast die alleen maar verslechterd. De vraagt die voorligt is of en hoe dit moet worden aangepakt. IenW en RWS hebben vanuit klimaat adaptieve IenW netwerken een beleidsontwikkeling wateroverlast ARK/NZK geïnitieerd om in beeld te brengen welke beleidslijnen mogelijk zijn, welke maatregelen voor verschillende beleidslijnen daarbij passen, welke kosten die met zich mee brengen en hoe deze zich verhouden tot de voorkomen schade. Dit wordt door Rijk en regio gezamenlijk uitgewerkt. WB 7 Vergroten/versterken afvoercapaciteit NZK/ARK Nadat het beleidsdoel wateroverlast ARK/NZK is vastgesteld kan vervolgens worden bepaald of en wat de opgave is voor het vergroten/versterken van de afvoercapaciteit ARK/NZK en hoe die het beste kan worden ingevuld, rekening houdend met zeespiegelstijging.

Wie

Wanneer

Ministerie van IenW Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland, waterschappen, gemeenten, Gebiedsopgave Centraal Holland

2025-2026

Ministerie van IenW

I.s.m.: Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland, waterschappen, gemeenten, Grofweg gaat het om het bijplaatsen van 200 m3/s verspreid over Gebiedsopgave Centraal verschillende locaties (bij gemaal IJmuiden, richting Markermeer Holland en Lek).

2027-2040 Punt is nog onzeker. Nog afstemming tussen RWS en IenW

extreme wateroverlast Voor het ARK-NZK loopt er nu een project om na te gaan wat een clusterbui zoals die in Limburg in 2021 voor effect zou hebben gehad als die op het ARK-NZK gebied zou zijn gevallen, de zogenaamde bovenregionale stresstest Wateroverlast. Dit jaar wordt gewerkt aan stresstesten met als resultaat waterbeelden en het in beeld brengen van de grootste knelpunten. Via Risicodialogen in 2025-2026 moeten die in 2027 leiden tot een uitvoeringsagenda met onder andere technische als ruimtelijke maatregelen (indicatie van gebieden die ingezet kunnen worden om water op te vangen en vast te houden).

Provincie Noord-Holland

62 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

Gebiedsopgave Centraal Holland I.s.m.: ministerie van IenW, provincie Noord-Holland, waterschappen, gemeenten

Gebiedsopgave Centraal ZW 4 Onderzoek beperken zoutindringing naar achterliggende Holland gebieden Met een aantal beperkte maatregelen kunnen de gevolgen van I.s.m.: Rijkswaterstaat, verzilting in het NZK en ARK (sterk) worden gereduceerd. Bv. in de monding van het ARK of bij de Grote sluis te Spaarndam. In de Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, eerste fase onderzoeken we de verschillende quick wins verder, Hoogheemraadschap inclusief globale kosteninschatting. Hollands Noorderkwartier,

2025-2026

Hoogheemraadschap van Rijnland, provincie Noord-Holland, Port of Amsterdam

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier I.s.m.: Gemeenten

Waterkwaliteit verbeteren WK 1

Zoetwaterbeschikbaarheid

ZW 2 Bepalen totale zoetwatergebruik/behoefte in relatie tot aanbod zoetwater Inzichtelijk krijgen wat de totale zoetwatervraag van het NZK/ARK precies is, welke toekomstige zoetwaterbehoefte er (mogelijk) is en hoe de aanvoer van zoetwater via o.a. de Rijn en de Lek zich ontwikkelt. Op basis daarvan het gesprek voeren wat dat dan betekent: van nieuwe opgaven, tot aanpassing functies en het voeren van het landelijke gesprek over de zoetwaterverdeling.

Wanneer

2024-2027

I.s.m.: provincie Utrecht, provincie Zuid-Holland, ministerie van IenW, waterschappen, gemeenten, veiligheidsregio’s

ZW 1 Sleutelproject Effluent rioolwaterzuiveringsinstallatie Waterschap Amstel Gooi Westpoort inzetten voor industriewater en Vecht, Formulering bestuursopdracht moet komen vanuit deze partijen. gemeente Amsterdam, Doel van deze bestuursopdracht om gezamenlijk verdere stappen Port of Amsterdam voor te bereiden in de richting van een investeringsbesluit.

Wie

ZW 3 Reduceren zoetwatergebruik industrie in NZKG-gebied Drinkwaterbedrijven Breed onderzoek voor alle functies en het gehele ARK/NZK geWaternet en PWN bied. Deze actie richt zich specifiek op de industrie in het NZKGgebied en richt zich op reduceren zoetwatergebruik, registratie I.s.m.: alle bedrijven en industriewater en onderzoeken op welke wijze marktprikkels gemeenten in het NKZG kunnen bijdragen aan de opgave voor waterbesparing. In het Ontwikkelperspectief NZKG is aangegeven dat binnen Westpoort door Waternet al gekeken wordt naar inrichten separaat watersysteem voor industriewater. Mogelijk kan dit gecombineerd worden.

ZW 5 Verkenning alternatieve locatie rwzi Thorbeckezone Zaanstad Voor de ontwikkeling van de Thorbeckezone is HHNK op zoek naar een alternatieve locatie voor de rwzi van circa 20 ha

Onderdeel hiervan is het programma V&R (verbeteren en renovatie) van gemaal en sluizencomplex IJmuiden van Rijkswaterstaat en alternatieve aanvoerroute zoetwater naar het Markermeer/ IJsselmeer. WB 8 Uitvoeringsprogramma ARK-NZK met maatregelen tegen

Wat

2024-2028

Toewerken naar minder koel- en afvalwaterlozingen en actuali- Rijkswaterstaat seren van de lozingsvergunningen Dit in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW). RWS werkt I.s.m.: landelijk (onderdeel KRW-Impulsprogramma) aan het bezien en ministerie van IenW herzien van lozingsvergunningen. Ambitie is dat alle lozingsvergunningen in 2027 zijn herzien. RWS streeft na om in dat jaar de waterkwaliteitsdoelen KRW te halen (emissiebonnen studies, aanvullende monitoring en sanering waterbodem). Daarnaast wordt via landelijk beleid gewerkt aan emissiereductie van normoverschrijdende (ubiquitaire) stoffen en wordt samen met waterschappen gewerkt aan emissiereductie vanuit regionaal water en rwzi’s en via de rwzi-route vanuit indirecte lozingen.

WK 2 Opstellen uitvoeringsprogramma waterkwaliteit

2024-2025

RWS heeft een Waterbeheerplan opgesteld m.b.t. ecologische en chemische waterkwaliteitsdoelstellingen. Recent is op Europees niveau een nieuwe Richtlijn Stedelijk Afvalwater goedgekeurd die in 2024 in Nederlandse wetgeving zal worden geïmplementeerd. Deze nieuwe richtlijn voorziet in een aanscherping van lozingseisen voor stikstof en fosfor en tot 2045 een verbetering van het zuiveringsrendement (80%) voor organische microverontreinigingen.

Rijkswaterstaat

2024-2027 Ambitie is om in 2027 de KRWnormen te halen

2024

63

Overzichtsbeeld Water- & bodemsysteem WK 3 Uitbreiding monitoring (zeer zorgwekkende) stoffen

Rijkswaterstaat

2024-2028

WK 4 Waterkwaliteit: “Zo houden we het water levend”

Rijkswaterstaat

2024-2028

WK 5 Saneren van vervuilde bodem voor normen Kaderrichtlijn Water

Rijkswaterstaat

2025-2027

Wie

Wanneer

RWS focust nu vooral op het halen van de doelen uit de KRW voor 2027. Waterkwaliteit is meer dan de huidige probleemstoffen. Om te kunnen anticiperen op toekomstige probleemstoffen is meer inzicht in voorkomen en bronnen gewenst. Prognose is dat de waterkwaliteit richting 2027 verbetert maar dat, net als in de rest van Nederland, niet alle doelen gehaald zullen worden.

In dit programma van Rijkswaterstaat gaat het onder andere over: • Visveilige pompen • Palingvriendelijk gemaal • Vispassages Oranjesluizen • Habitatontwikkeling oever Zijkanaal C en Amsterdam-Rijnkanaal, Noordzeekanaal 2027 Sanering van de waterbodem door TBT verontreiniging staat geprogrammeerd als KRW-maatregel. Deze bevindt zich in de planfase. Realisatie vóór 2027 is onzeker door budget en planning.

Sluizen en gemalen Wat SLG 1

SLG 2

Vervanging en renovatie sluiscomplex IJmuiden Rijkswaterstaat Het sluizencomplex IJmuiden bestaat uit vijf schutsluizen. Verschillende onderdelen op en om het sluiscomplex naderen het ein- I.s.m.: de van hun levensduur en zijn binnenkort toe aan vervanging. Ook de ministerie van IenW, Noordersluis en Middensluis naderen het einde van hun levensduur. Port of Amsterdam De Zeesluis IJmuiden is aangelegd ter vervanging van de Noordersluis. (Centraal Nautisch In principe zou de Noordersluis bij in gebruik name van Zeesluis Beheer, Divisie IJmuiden sluiten en alleen als noodsluis worden ingezet. Echter, RWS Havenmeester) doet onderzoek of vanuit verschillende invalshoeken zoals waterveiligheid, waterkwaliteit, scheepvaart, kosten en maakbaarheid efficiënter geschut kan worden met de Middensluis of met de Noordersluis. De verschillende scenario’s worden voorgelegd aan de minister waarna mogelijk een planfase en beslissing volgt. De Zuidersluis en Kleine Sluis zitten niet in de scope van het project maar worden op een later moment wel meegenomen in het programma Vernieuwingsopgave van West Nederland Noord

Planfase 2024-2026

Vernieuwing Spui- en Gemaalcomplex Rijkswaterstaat Dit betreft de vernieuwing van de spui- en het gemaal in IJmuiden. Het zijn cruciale objecten voor het beheersen van het waterpeilbeheer I.s.m.: in het Noordzeekanaal- en Amsterdam-Rijnkanaalgebied. Het project ministerie van IenW, bevindt zich in de planstudiefase. Doel van deze fase is om te komen Port of Amsterdam tot een besluit over een functioneel relevante en uitvoerbare aanpak (Centraal Nautisch voor een robuust en toekomstvast Spui- en Gemaalcomplex. Naast de Beheer, Divisie renovatie van het bestaande gemaal wordt ook de uitbreiding van het Havenmeester) gemaal, of integrale vervanging verkend om in de toekomst de afvoercapaciteit op peil te houden. Uitvoering van dit voorkeursalternatief zal naar verwachting vanaf 2028 plaats kunnen vinden.

Planfase 2024-2026

64 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

Realisatie Nog te bepalen. Afhankelijk van gekozen scenario.

Start uitvoering 2028

65

Eindnoten 1. Ministerie van BZK, Nationale Omgevingsvisie (2020), p. 168 2. Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023), paragraaf 5.1.10 p. 85 3. Zie Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023), paragraaf 5.1.5, p.79-81 4. Op moment van schrijven wordt door de provincie Noord-Holland in de afspraken met het Rijk via het Ruimtelijk Arrangement ingezet om deze afspraak over gemeenschappelijke voorbereiding in de IJmond te agenderen in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL). 5. Bij onderbesteding van middelen uit de eerste tranche van het Gebiedsinvesteringen Netten op zee, bestaat de mogelijkheid om deze landschappelijke voorbereiding te financieren uit overgebleven middelen (zie eerste tranche Gebiedsinvesteringen Netten op Zee, 2024). 6. Ontwikkelperspectief Noordzeekanaalgebied (2023), p 86. 87, 89. 7. Een aantal van deze projecten zal ook in de IJmond landen. 8. Gegevens in deze paragraaf komen uit de onderzoeksrapportage ‘Water voor waterstof’ naar de relatie tussen waterbeschikbaarheid en grootschalige elektrolyse. Royal HaskoningDHV in opdracht van de ministeries (voorheen) EZK (nu KGG en EZ) en IenW (9 juli 2024). RAPPORT, Water voor waterstof, Onderzoek naar de relatie tussen waterbeschikbaarheid en grootschalige elektrolyse. Klant: Ministeries van (voorheen) EZK (nu KGG en EZ) en IenW, Referentie: BJ7490-RHD-0002.

Status: Definitief/2, Datum: 9 juli 2024, Royal Haskoning DHV 9. Cluster Energie Strategie Noordzeekanaalgebied 2024, hoofdstuk 6.2.4. 10. Ministerie van KGG levert geen maatwerk aan projecten om te ondersteunen bij het gebruiken van restwarmte. De nieuwe Wet collectieve warmte bevat het ‘ophaalrecht’ (artikel 6.1) waarin wordt geregeld dat: Een producent van restwarmte die deze warmte ongebruikt terecht laat komen in lucht of water een warmtebedrijf op verzoek van dat warmtebedrijf informatie geeft over “de aard van de restwarmte”. Bovendien regelt de implementatie van de EED (Artikel 26) dat bij bedrijven bij het wijzigen van hun vergunningen, of het aanvragen van een nieuwe vergunning, een kosten-baten analyse moeten doen op het beschikbaar stellen van mogelijke restwarmte. Ten slotte zijn er in de SDE++ categorieën opgenomen voor het uitkoppelen van restwarmte. 11. Provincie Noord-Holland, Startnotitie Gezonde Leefomgeving ‘Ruimte geven aan een gezonde leefomgeving’, Haarlem, mei 2024

66 Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG

67

Bestuurlijke verantwoording

Colofon

Bestuurlijk verantwoordelijk voor de NOVEX-aanpak NZKG:

Kernteam:

Dirk Beljaarts Esther Rommel

Ellen van Heest William Stokman Marlieke Heck Yolanda van Diepen Willem Moolenbeek Martijn Veenstra Jurjen Tjarks

Minister van Economische Zaken en Klimaat Gedeputeerde Provincie Noord-Holland

Op 9 december 2024 is ingestemd met dit product door de publieke partijen van bet Bestuursplatform NZKG, de bestuurlijke opdrachtnemer van de NOVEX-aanpak NZKG: Esther Rommel Rosan Kocken Hester van Buren Suzanne Klaassen Beryl van Straten Aad Schoorl Jeroen Verwoort Stephanie Onclin Pieter Taal Michiel van Kruiningen

Gedeputeerde Provincie Noord-Holland/ voorzitter Gedeputeerde Provincie Noord-Holland/ voorzitter Wethouder gemeente Amsterdam Wethouder gemeente Beverwijk Wethouder gemeente Haarlemmermeer Wethouder gemeente Heemskerk Wethouder gemeente Velsen Wethouder gemeente Zaanstad Regio ambassadeur Noord West Nederland, ministerie van Economische Zaken Director Maritime Affairs, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Dit product is op 9 december 2024 onderschreven door de private partijen van het Bestuursplatform NZKG, de bestuurlijke opdrachtnemer van de NOVEX-aanpak NZKG: Koen Overtoom Peter van de Meerakker Tom Eussen

CEO Port of Amsterdam Directeur Zeehaven IJmuiden Managing Director Tata Steel

Dit product is bestuurlijk voorbereid in de Bestuurscommissie Ruimte NZKG: Esther Rommel Hester van Buren Ali Bal Beryl van Straten Ani Zalinyan Jeroen Verwoort Stephanie Onclin Pieter Taal Jurgen Geelhoed Michiel van Kruiningen Alexia Michel Bregje van Beekvelt Bea de Buisonjé Klazien Hartog Harry Kortman Koen Overtoom Peter van de Meerakker Albert Kassies

Gedeputeerde Provincie Noord-Holland/ voorzitter Wethouder gemeente Amsterdam Wethouder gemeente Beverwijk Wethouder gemeente Haarlemmermeer Wethouder gemeente Heemskerk Wethouder gemeente Velsen Wethouder gemeente Zaanstad Regio ambassadeur Noord West Nederland, ministerie van Economische Zaken Plaatsvervangend Directeur Regio en Ruimte, ministerie van Economische Zaken Director Maritime Affairs, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Afdelingshoofd Zeehavens, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Directeur Netwerkontwikkeling Rijkswaterstaat Lid Dagelijks Bestuur Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Hoogheemraad bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Hoogheemraad bij Hoogheemraadschap van Rijnland CEO Port of Amsterdam Directeur Zeehaven IJmuiden Director New Energy Tata Steel

Met steun van: NOVEX-Coördinator NZKG Projectleider NOVEX-NZKG Projectleider voor het Rijk Projectsecretaris MRA-trainee Ruimtelijk Ontwerp Ruimtelijk Ontwerp

Jos Kenter Peter Paul Witsen

PosadMaxwan Westerlengte

Joost Dunselman Lennart Pompe Lousanne Boeijen Marcel Steeman

Gemeente Zaanstad Port of Amsterdam Programmabureau NZKG Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Rijkswaterstaat (WNN) Programmabureau NZKG

Dit product is tot stand gekomen met bijdragen van: Andre Blikman Andre van Eijk Annebel Dahmen Astrid Schouten Barbara Schmitt Bas van de Pas Benjamin van der Linden Birte Querl Boris Buffing Debby Kostandy Donald Voskuil Erwin de Groot Estee Heg Els Meines Femke Swan Fleur Meijer Floris Moolhuijsen Gonda Ruijterman Hans van Wijk Helen Nelemans Hugo Hegeman Ingrid Post Ivon Soldaat

Ministerie van IenW Provincie Noord-Holland Port of Amsterdam Tata Steel Gemeente Velsen Provincie Noord-Holland Afstudeerder Haagse Hogeschool Provincie Noord-Holland / MRA Provincie Noord-Holland Gemeente Velsen Tata Steel Nederland Hoogheemraadschap van Rijnland Gemeente Heemskerk Projectleider NOVEX-MRA Programmabureau NZKG Provincie Noord-Holland Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Rijkswaterstaat Gemeente Amsterdam Omgevingsdienst NZKG Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Programmabureau NZKG Provincie Noord-Holland