2. Rapport Toerisme MRA 2019-2020 DEF .pdf
Tekst van het document
Januari-maart De meeste hoteliers in Amsterdam (2;%) geven aan dat het aantal gasten in hun accommodatie in het eerste kwartaal van is afgenomen (in de regio ;/%). De antwoorden zijn gegeven zowel voor de eerste lockdown als daarna. Ontwikkelingen rondom corona hebben invloed op de gegeven antwoorden: . Net als in is de prijsstrategie één van de • Meer gasten in het begin van verklaringen van de gastentoename: ‘Lagere kamerprijzen t.o.v. vorig jaar’, ‘We lowered our prices quite a bit to accommodate for the new tourist tax, and then more people booked our property because of the low prices’. • Minder gasten in het begin van . Corona is veruit de meest genoemde oorzaak van een gastenafname in . Andere oorzaken zijn de verhoging van de toeristenbelasting en meer concurrentie: ‘Toeristenbelasting + tourist fee op leisure and group segment’, ‘Meer hotels, minder vraag en vooral corona’, ‘Aantal grote hostels die stunten met prijzen en airbnb’, ‘Hoge stadsbelasting. Te veel (nieuwe) kamers beschikbaar in Zaanstad’, ‘Afgenomen omdat er meer aanbod is van hotelkamers in Amsterdam en omgeving’.
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
% Toeristisch verblijf in woningen, campings en havens
Dit hoofdstuk beschrijft het verblijfstoerisme buiten hotels: in woningen (bed & breakfast, short stay, vakantieverhuur), op campings, cruiseschepen en in jachthavens. De gegevens zijn gebaseerd op schattingen, maatwerk en publicaties van derden. Omdat betrouwbare registraties en harde cijfers over de afgelopen jaren vaak ontbreken, geeft dit hoofdstuk een indicatie van het verblijf buiten hotels.
%.
Voorwaarden van toeristisch verblijf in woningen in Amsterdam: vakantieverhuur, bed & breakfast en short stay
Woningen in Amsterdam kunnen op verschillende manieren aan toeristen worden verhuurd: via vakantieverhuur of via de bed & breakfast (B&B) regeling. Hieraan zijn specifieke voorwaarden verbonden (zie kaders)14. De opkomst van online platforms vlak na de financiële crisis in 3, zoals Airbnb en Homeaway, heeft de toeristische verhuur van woonruimte vergemakkelijkt. De verhuur van woonruimte aan toeristen is daardoor in de afgelopen tien jaar sterk toegenomen. Voor bezoekers vormt het aanbod verhuurde woningen een aantrekkelijk alternatief voor het bestaande (hotel)aanbod, terwijl het voor bewoners een extra bron van inkomsten kan zijn. Daar staat tegenover dat een toename van vakantieverhuur kan leiden tot negatieve effecten op het woon- en leefmilieu in buurten en (brand)onveilige situaties. Om die reden probeert Amsterdam vakantieverhuur waar mogelijk te reguleren (Gemeente Amsterdam, Wonen 0). • Zo is er per oktober 0 een meldplicht ingevoerd, waarbij ook het maximum aantal dagen dat een woning verhuurd mag worden is beperkt tot 2 dagen. • Per januari geldt een maximum van / dagen. • Het coalitieakkoord van GroenLinks, D22, PvdA en SP (mei 3) spreekt van een 15 geheelverbod in bepaalde overbelaste toeristische wijken .
Dit verbod geldt per juli voor de wijken Burgwallen Oude Zijde, Burgwallen Nieuwe Zijde en Grachtengordel-Zuid, waar de toeristische draagkracht onder druk staat16. • Bovendien is er per juli een vergunningsplicht ingesteld.
14
Bron: Gemeente Amsterdam: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/wonen/particuliere/ Bron: Gemeente Amsterdam ( 3): Een nieuwe lente en een nieuw geluid; Coalitieakkoord GroenLinks/D22/PvdA/SP, mei 3. 16 Bron: Gemeente Amsterdam ( ): Onderzoek naar de toeristische draagkracht van wijken; de invloed van toerisme op leefbaarheid. 15
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Plannen coalitie GroenLinks, D"", PvdA en SP ten aanzien van vakantieverhuur Illegale verhuur wordt hard aangepakt. Huiseigenaren mogen hun huis in niet meer dan / dagen verhuren aan toeristen. Er wordt streng gehandhaafd op het overtreden van de regels. In buurten waar de balans is verstoord willen we verdergaande maatregelen, zoals een verbod op vakantieverhuur. Hiertoe overleggen we met het desbetreffende stadsdeel, en de buurt.
Voorwaarden Vakantieverhuur in gemeente Amsterdam De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning, woont daar ook en staat ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam. De woning mag aan maximaal ; personen tegelijkertijd verhuurd worden. De verhuur moet vanaf oktober 0 verplicht worden gemeld bij de gemeente. Per juli is er zelfs een vergunning nodig. Per juli is geen vakantieverhuur meer toegestaan voor woningen in drie wijken: Burgwallen Oude Zijde, Burgwallen Nieuwe Zijde en Grachtengordel-Zuid. De woning mag alleen incidenteel verhuurd worden met een maximum van / dagen per jaar (sinds januari , daarvóór maximaal 2 dagen). De woning heeft officieel de bestemming wonen. De woning mag geen sociale huurwoning zijn die eigendom is van een woningcorporatie. De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen. De woning moet brandveilig zijn. De gasten mogen geen overlast veroorzaken voor omwonenden
Naast het verhuren van een volledige woning kunnen hoofdbewoners een deel van hun woonruimte gebruiken voor het uitbaten van een bed & breakfast (B&B). De B&B mag het hele jaar geopend zijn. Daarnaast gelden er meerdere voorwaarden waaraan moet worden voldaan (zie kader), onder andere dat startende B&B zich eenmalig moet melden bij de gemeente. De meldingen voor B&B’s worden sinds april 2 centraal gearchiveerd. Daarvoor deden stadsdelen dit op uiteenlopende wijzen. Hierdoor ontbreekt een overzicht van het aantal een vergunningstelsel ingevoerd, gemelde B&B’s van voor april 2.17 Voor B&B is vanaf en geldt er een maximum aantal B&B’s per wijk.
17
In deze rapportage wordt uitgegaan van het aantal B&B’s dat zich heeft gemeld bij de gemeente en niet van het aantal bedrijven geregistreerd door de Kamer van Koophandel. Dit heeft te maken met het feit dat de Kamer van Koophandel verschillende logiesbedrijven met dezelfde code registreert. B&B’s en hotels krijgen dezelfde code '' :Hotels (geen hotel-restaurants), pensions en conferentieoorden. Hierdoor is het aantal B&B’s niet te bepalen.
//
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Voorwaarden Bed & Breakfast in gemeente Amsterdam De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning en woont daar ook. De verhuurder staat dus ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam. Maximaal ; % van de totale gebruiksoppervlakte van de woning mag gebruikt worden voor de B&B. Er wordt aan maximaal ; personen logies verleend en de B&B beschikt over maximaal ; slaapplaatsen voor gasten. De hoofdbewoner exploiteert de B&B zelf. Het exploiteren van een B&B in een woning mag niet worden gecombineerd met ‘vakantieverhuur’ (de verhuur van de gehele woning voor maximaal 2 dagen per jaar).Indien de hoofdbewoner op vakantie is, mag dan ook niet de gehele woning aan toeristen worden verhuurd. Een B&B mag alleen worden gevoerd in een deel van een zelfstandige woning. Dit is niet het geval indien het toeristenverblijf beschikt over eigen voorzieningen (keuken, toilet, gasgelegenheid) en een eigen opgang. De woning heeft officieel de bestemming wonen. De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen. De B&B moet gemeld worden bij de gemeente. Verder moet een nachtregister worden bijgehouden en mag er geen alcohol tegen betaling worden geschonken.
Short stay is een derde optie, die niet bedoeld is voor toeristen, maar voor (voornamelijk buitenlandse) werknemers. In de praktijk wordt de regeling echter ook vaak voor toeristische verhuur van minder dan zeven nachten gebruikt. Sinds een evaluatie van het shortstaybeleid in / worden er geen nieuwe vergunningen verleend. Reeds verleende vergunningen lopen door op basis van de bestaande voorwaarden18.
%.
Verhuur woningen en kamers via platforms
Deze paragraaf beschrijft de ontwikkeling van het aanbod van verhuurruimte via het online platform Airbnb. De cijfers zijn verkregen door middel van ‘webscraping technology’. Op meerdere aselecte momenten in een maand worden door de Gemeente Amsterdam, afdeling Toezicht & Handhaving, Wonen metadata online opgehaald. Alleen advertenties met een aangegeven locatie binnen de Gemeente Amsterdam zijn meegenomen. Zie voor een toelichting de rapportage ‘Toeristische verhuur van woonruimte’ van de Afdeling Wonen19. De door webscraping verkregen data zijn indicatief en kunnen door technische storingen mogelijk tot een kleine onderschatting van het totale aanbod leiden. Toch worden deze cijfers als uitgangspunt genomen, omdat we voor deze listings ook een schatting kunnen maken van het aantal overnachtingen, op basis van het aantal reviews. Wereldwijd is Airbnb het grootste platform voor vakantieverhuur met meer dan / miljoen advertenties. Ook op de Amsterdamse markt van de toeristische verhuur van woonruimte is Airbnb verreweg de grootste aanbieder met naar schatting 3 % van het totale aanbod die
18 19
Bron: Gemeente Amsterdam: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/wonen/shortstaybeleid/ Bron: Gemeente Amsterdam ( ): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari –/ december .
/;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
beschikbaar zijn voor vakantieverhuur20. Van andere aanbieders zijn geen cijfers over het hele jaar beschikbaar, en bovendien bestaat er overlap tussen Airbnb en andere platforms. Om deze reden gaan we bij de schatting van het totale aanbod vakantieverhuur uit van de verdeling 3 % Airbnb en % overige platforms. Naast vakantieverhuurwoningen adverteren ook B&B’s, hotels, hostels en appartementenhotels via Airbnb. Deze accommodaties vallen buiten het vakantieverhuurbeleid en zijn daarom niet gebonden aan een maximaal aantal verhuurdagen. In lijn met de rapportages van de afdeling Wonen rekent OIS kamerverhuur tot de categorie ‘Bed & Breakfast’ (B&B)21.
%. .
Uniek aanbod listings Airbnb in Amsterdam in
0-
Voor de bepaling van het aanbod aan woningen en kamers op Airbnb (listings) is er gekeken naar het unieke aanbod. Dat wil zeggen dat een listing gedurende het kalenderjaar ten minste één keer via webscraping gevonden is op de Airbnb site. Het is mogelijk dat een woning niet de gehele periode op Airbnb gestaan heeft. Als referentie wordt er ook gekeken naar het aanbod listings in één maand. Gedurende de periode januari – december waren er ruim 3. unieke listings op 22 Airbnb (zie tabel /. en Bijlage ). Het jaaraanbod Airbnb is de afgelopen jaren sterk toegenomen, maar lijkt te stabiliseren, of zelfs af te nemen: in heel 3 waren er nog 3. // 23 unieke listings, % meer dan in . Het unieke aanbod verschilt per maand en ligt meestal tussen de 2. en . advertenties. In januari 3 waren ./ unieke listings; in januari is dit doorgestegen naar ./' listings en in januari naar .; listings. Tabel %. Uniek aanbod listings op Airbnb naar stadsdeel uniek aanbod op jaarbasis mutatie 2018 2019 jan-18 2018-2019 % 8.544 8.320 -2.6 West 6.025 6.291 6.035 -4.1 Centrum 4.080
uniek aanbod op maandbasis mutatie jan-19 jan-20 jan-18-jan-20 % 6.208 6.137 1.9
mutatie jan-19-jan-20 % -1.1
4.199
3.981
-2.4
-5.2
Zuid
6.046
5.777
-4.4
4.196
4.251
4.224
0.7
-0.6
Oost
4.495
4.500
0.1
3.083
3.258
3.375
9.5
3.6
Noord
1.588
1.674
5.4
1.035
1.171
1.309
26.5
11.8
Nieuw-West
1.483
1.481
-0.1
887
925
1.016
14.5
9.8
Zuidoost
448
552
23.2
8
333
368
4500.0
10.5
Westpoort
15
18
20.0
10
5
10
0.0
100.0
onbekend
23
20.350
20.420
5.6
0.3
Amsterdam totaal
28.933
21 28.357
-2.0
19.345
20
Bron: Gemeente Amsterdam ( ): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari –/ december . 21 Bron: Gemeente Amsterdam ( ): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari 3–/ december 3. 22 Het aantal 3./'0 in tabel /. is gebaseerd op de webdata die door de gemeente Amsterdam automatisch worden verzameld (scrapen). Wanneer de gemeentelijke gegevens worden verrijkt met andere bronnen kan dit getal hoger uitvallen. De rapportage Toeristische verhuur van woonruimte (Gemeente Amsterdam, ) spreekt van 3.; 3 Airbnb listings. Daarbij zijn de gemeentelijke data aangevuld met cijfers van InsideAirbnb. 23 Dit kan mogelijk deels worden verklaard door technische problemen bij het scrapen, waardoor meerdere maanden van incompleet lijken te zijn.
/'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Spreiding over stadsdelen Meer dan de helft van de Airbnb listings zijn te vinden binnen de ring. Stadsdeel West neemt % van alle unieke listings op jaarbasis (3./ ) voor haar rekening, gevolgd door Centrum, Zuid en Oost. Dit is anders dan de verdeling van de hotelkamers, waarbij relatief meer aanbod in het stadsdeel Centrum is geconcentreerd en relatief minder aanbod in de stadsdelen binnen de ring. Het unieke aanbod Airbnb in januari lijkt in Centrum het meest te zijn afgenomen: - % tussen 3 en en -'% gedurende het afgelopen jaar. Ten opzichte van januari laten ook West en Zuid een afname zien. Volledige woningen en kamers Van de 3./'0 unieke listings in betrof .30 (00%) een volledige woning en 2.;3' ( /%) een kamer, waarvan ; een gedeelde kamer (zie Tabel /. ). Een deel van de kamers zijn mogelijk B&B’s. Het merendeel van de volledige woningen heeft één (' %) of twee ( ;%) slaapkamers. Daarnaast heeft % drie of meer slaapkamers en 0% betreft een studio. Kamers hebben gemiddeld ,; bedden, en volledige woningen gemiddeld , bedden. Tabel %. Het aantal listings op Airbnb in volledige woning
kamers
totaal
Unieke listings (als % aanbod Airbnb)
21.872 77%
6.485 23%
28.357 100%
Unieke listings (als % woningvoorraad)
5,0%
1,5%
6,4%
Unieke listings (absoluut)
Figuur /./ geeft de ontwikkeling over de laatste jaren weer. Er lijkt sprake van een stabilisatie van het aantal listings tussen en . Het aandeel woningen ten opzichte van kamers blijft door de tijd stabiel. Figuur %.% Het absolute aantal unieke Airbnb listings in de maand januari,
*-
18000 16000 14000 12000
woningen
10000 8000
kamers
6000 4000 2000 0 jan-17
jan-18
jan-19
jan-20
/2
Onderzoek, Informatie en Statistiek
%. .
|
Toerisme MRA
-
Gasten en overnachtingen via Airbnb in Amsterdam
0-
Overnachtingen via Airbnb zijn niet geregistreerd en worden niet bijgehouden door het CBS. Het aantal overnachtingen is ook niet direct via webscraping te achterhalen. In het verleden zijn er schattingen gemaakt op basis van verschillende bronnen. In ' rapporteerde Airbnb over '0'. gasten die gemiddeld /,/ nachten in Amsterdam verbleven. Op basis van deze aantallen kan worden berekend dat er , miljoen overnachtingen waren. In 2 waren er volgens Airbnb 00 . overnachtende gasten die /, nachten in Amsterdam verbleven.24 Dit kan betekenen dat er ongeveer ,' miljoen overnachtingen via Airbnb plaats vonden.25 Hoeveel van deze overnachtingen zijn geaccommodeerd in woningen via vakantieverhuur of B&B is echter niet bekend. De overlap met hotelovernachtingen is ook niet bekend. In 0 spreekt Ecorys ( 3) van gemiddeld /,; overnachtingen van gasten van Airbnb en circa ,' miljoen overnachtingen in totaal.
Schatting listings en overnachtingen in op basis van reviews In deze rapportage doet OIS uitspraken over het aantal overnachtingen op basis van eigen schatting. Een mogelijke methode om het minimale aantal objectovernachtingen en gasten via Airbnb te schatten is een raming op basis van het aantal unieke reviews dat in één jaar bij een specifieke listing geplaatst is. Uiteraard geven deze cijfers slechts een grove inschatting, aangezien niet iedere bezoeker een review schrijft. Van 2.2 listings kan worden vastgesteld dat deze minimaal één keer geboekt zijn in , aangezien een review pas kan worden geplaatst nadat een overnachting heeft plaatsgevonden. Bij deze ‘actieve listings’ zijn in totaal / ;.2 unieke reviews geplaatst. Dat betekent dat de actieve listings gemiddeld 3 keer geboekt zijn. In 3 betrof dit nog ' duizend unieke reviews, verdeeld over 0.0 accommodaties, ofwel gemiddeld minimaal ; boekingen per listing. Bij . listings zijn geen reviews geplaatst, waardoor niet met zekerheid te zeggen valt of deze geboekt zijn. Bij het schatten van het aantal gasten en overnachtingen gaan we er dan ook van uit dat deze niet geboekt zijn26. Het geschatte gemiddeld aantal boekingen per listing verschilt ook tussen volledige woningen en kamers. Kamers worden veel vaker geboekt dan woningen: ' keer, tegenover 0 keer voor woningen (zie Tabel /.;).
Dit wordt waarschijnlijk verklaard door het feit dat veel kamers via B&B’s, of zelfs via hotels of hostels, worden aangeboden. Deze gelegenheden mogen het hele jaar door verhuren, terwijl woningen gebonden zijn aan de / -dagen regel.
24
Bron: Airbnb Gasten en Verhuurders in Amsterdam, mei 0. https://amsterdam.airbnbcitizen.com/nl/airbnbgasten-en-verhuurders/. Rapporten over ' staan op www.airbnbcitizen.com/data. 25 Airbnb brengt het aantal overnachtingen niet naar buiten, maar publiceert het aantal overnachtende gasten en hun verblijfsduur in Amsterdam. OIS berekent het aantal overnachtingen in 2 op basis van 00 . gasten en gemiddelde verblijfsduur van /, nachten. 26 Een alternatieve berekening waarbij bij listings zonder reviews het aantal reviews op wordt gezet leidt tot een relatief klein verschil in het totaal aantal gasten en overnachtingen.
/0
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Tabel %.$ Het aantal actieve listings, aantal reviews, geschat gemiddeld aantal boekingen en gemiddelde capaciteit, naar kamertype op Airbnb, volledige woning 12.390 91.450
kamers 4.300 213.160
totaal 16.690 304.600
aantal boekingen per actieve listing (schatting)
7,4
49,6
14,1
gemiddelde capaciteit (slaapplaatsen)
3,1
2,3
2,9
aantal actieve listings aantal unieke reviews
bron: OIS/Toezicht & Handhaving, Wonen
Naar schatting waren er in ' '. overnachtende gasten via Airbnb. Ze hebben gezorgd voor ruim miljoen objectovernachtingen en ,; miljoen gastenovernachtingen (zie Tabel /.' en kader). Dit is % gastenovernachtingen minder ten opzichte van 3, toen er circa ,0 miljoen gastenovernachtingen plaatsvonden. Dit kan mogelijk worden verklaard door de / -dagen regel, die per januari van kracht is. Tabel %.+ Het aantal gasten, object- en gastenovernachtingen op Airbnb in volledige woning
kamers
gasten
480.400 274.300
groei % -43
objectovernachtingen
544.500 310.900
-43
2018
2019
gastenovernachtingen 1.633.400 932.800
0 en totaal
304.300
groei % 240.900 -21
517.300
724.700
40 1.061.800 1.035.600
-3
-43 1.034.700 1.449.500
40 2.668.100 2.382.200
-11
2018
2019
2018
2019
784.700
515.200
groei % -34
bron: OIS/Toezicht & Handhaving, Wonen
Sterke daling listings en overnachtingen eerste helft De eerste helft van kan, als gevolg van de coronacrisis, een sterke daling van het aantal overnachtingen via vakantieverhuur worden verwacht. Een schatting op basis van het aantal reviews toont ten opzichte van de eerste zes maanden van een daling van 0 % (Tabel /.2). Het aanbod is met % veel minder sterk afgenomen, maar we zien wel veel meer listings zonder reviews (+ 3%). De cijfers zijn indicatief en gebaseerd op schattingen en veronderstellingen (zie onderstaand kader). Een directe vergelijking met de afname van hotelovernachtingen in dezelfde periode (-2 %) is daardoor niet zuiver, en het verschil tussen hotels en vakantieverhuur is mogelijk minder groot. Wel zien we bij beide accommodatievormen een duidelijke afname van het aantal overnachtingen. e
Tabel %." Het aantal listings, gasten en overnachtingen via vakantieverhuur, helft totaal vakantieverhuur Airbnb (Airbnb = 80%) woning kamer totaal totaal groei (%) t.o.v. 1e helft 2019 listings 17516 4721 22237 27796 -10 listings zonder reviews
13202
2563
15765
19706
28
reviews (opgehoogd 80%-100%)
13979
17059
31038
38797
-72
gasten
41936
34118
76054
95067
-72
objectovernachtingen
47528
58000
105528
131909
-72
gastenovernachtingen
142583
116000
258583
323228
-72
/3
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Schatting aantal overnachtingen Een objectovernachting is een overnachting van een of meer personen in bijvoorbeeld een gehele woning of een privékamer. Er valt een inschatting te maken van het minimale aantal objectovernachtingen doordat bij de recensies een publicatiedatum is vermeld. Bij de berekening van het aantal objectovernachtingen en gasten doen we een aantal aannames, gebaseerd op andere studies naar het aantal overnachtingen via Airbnb: - 0 % van de gasten laat een review achter. De genoemde 3 % is een schatting van het minimale aantal gebruikers dat een recensie schrijft. Er wordt uitgegaan van 3 % zodat er een schatting van het minimale aantal objectovernachtingen kan worden gegeven, aangezien dit aandeel in werkelijkheid hoogst waarschijnlijk lager ligt27. - Gasten verblijven gemiddeld %,$ nachten in een Airbnb accommodatie. Dat betekent dat gasten van Airbnb gemiddeld langer blijven dan gasten van hotels en pensions ( , nachten)28. - Op basis van de gemiddelde capaciteit van de listings schatten we het gemiddeld aantal gasten per boeking op % personen voor woningen, en personen voor kamers. - Het aantal gasten wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit (/ of personen).
- Het aantal objectovernachtingen wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde verblijfsduur (/,; nachten). - Het aantal gastenovernachtingen wordt berekend door het aantal objectovernachtingen te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit (/ of personen).
%.% Prijzen van overnachtingen via Airbnb in Amsterdam
0-
De gemiddelde prijs van een Airbnb listing met een capaciteit voor personen bedroeg in _ ;;. Prijzen voor volledige woningen liggen hoger (_ ' ) dan voor kamers (_ 0). Ter vergelijking: een tweepersoons kamer in een /-sterren hotel kostte in gemiddeld _ ' per nacht (zie figuur /.0). De gemiddelde prijs per nacht in alle hotels, appartementenhotels en vergelijkbare accommodaties bedroeg in _ /' en in 3 _ ' . en in het /-sterren segment _ / . De vraag naar en het aanbod van accommodaties bepalen de prijs die ervoor wordt gevraagd. Accommodaties in het stadsdeel Centrum zijn duurder dan in de rest van de stad - een indicatie dat ze meer gewild zijn. Voor een woning in Centrum wordt ongeveer het dubbele gevraagd als in Zuidoost.
27
Bron: Sukel ( 3): Airbnb in Noord-Holland. Onderzoek uitgevoerd door BeFormation in opdracht van provincie Noord-Holland, december 3. 28 Bron: Ecorys ( 3): Toerisme in Amsterdam; Vandaag en morgen.
/
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Figuur %.* Gemiddelde prijs -persoonskamer in %-sterren hotels en -persoonsaanbod via Airbnb,
200 euro's 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Centrum
hotel 3 sterren hotels 0-3 sterren airbnb woning airbnb kamer NieuwWest
Noord
Oost
West
Zuid
Zuidoost
bron: Toezicht & Handhaving, Wonen/ Booking.com
Prijsfluctuaties hangen samen met de veranderingen in vraag en aanbod. Het valt op dat de vraagprijs voor een volledige woning tussen januari 3 en januari eerst gestegen is en vervolgens weer is gedaald in januari van (zie figuur /.3). De aanvankelijke stijging kan voor een deel worden verklaard door de verhoging van de toeristenbelasting van 2% naar 0% per januari van . Een andere mogelijke verklaring is het verlagen van het plafond van 2 verhuurdagen in 3 naar / in . Groeiende vraag bij krimpend aanbod kan zorgen voor een prijsstijging. Volledige woningen in Centrum zijn het duurst, gevolgd door Zuid. Opvallend is dat de prijzen in Nieuw-West relatief minder sterk zijn gedaald tussen en en momenteel vrijwel even hoog liggen als Zuid en West. Figuur %.0 Gemiddelde prijs voor een volledige woning/appartement voor personen op Airbnb, naar stadsdeel, januari
0-
300 euro's 250 200
Jan-18
150
Jan-19
100
Jan-20
50 0 Centrum
NieuwWest
Noord
Oost
West
Zuid
Zuidoost
bron: Toezicht & Handhaving, Wonen
De verhoging van de toeristenbelasting geldt ook voor hotels en B&B, maar deze accommodatievormen hebben geen / -dagenplafond in en mogen /2' dagen per jaar worden verhuurd. In januari van liggen de kamerprijzen in alle stadsdelen hoger dan in januari van 3. In januari van heeft deze prijsstijging doorgezet, waarbij vooral Centrum een sterke stijging heeft doorgemaakt: van _ /' in januari tot _ 3 in januari .
;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Centrum is elk jaar met afstand het duurste stadsdeel om een kamer te boeken. Opvallend is bovendien de aanhoudende prijsstijging in Noord: de gemiddelde prijs voor een kamer is gestegen van _32 in januari 3 tot _ in januari (zie figuur /. ). Figuur %. Gemiddelde prijs voor een privékamer voor personen op Airbnb, naar stadsdeel,
200 euro's 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Centrum
0-
Jan-18 Jan-19 Jan-20
NieuwWest
Noord
Oost
West
Zuid
Zuidoost
bron: Toezicht & Handhaving, Wonen
%.$ Aanbod B&B en shortstay woningen Bed & Breakfast (B&B) Uitbaters van B&B’s mogen het hele jaar door adverteren op verschillende online platforms. Voorwaarde is dat zij hun B&B’s aanbieden als privé kamer en voldoen aan alle geldende voorwaarden, onder andere zich eenmalig melden bij de gemeente. Eind waren er /.;; meldingen van B&B in Amsterdam. In is er een vergunningstelsel en maximum aantal B&B’s per wijk ingevoerd. Tot en met oktober zijn er . ; vergunningen verleend (zie tabel /. ). Tabel %.
B&B’s in Amsterdam, aantal B&B toelichting
gemeld t/m december 2019
3.442 meldplicht B&B
vergunningen t/m oktober 2020
2.024 2020: vergunningplicht en quotum per wijk Bron: Wonen
Shortstay woningen Shortstay is verhuur van woonruimte voor een periode van minimaal 0 nachten en maximaal een half jaar29. Deze verhuur is oorspronkelijk bedoeld voor expats en niet bedoeld voor toeristen maar uit onderzoek, klachten en handhaving is gebleken dat dit in de praktijk wel gebeurt. Tussen en ; was shortstay in bestaande woningen mogelijk met een vergunning, die voor maximaal jaar werd verstrekt. In deze periode zijn 0 vergunningen uitgegeven voor shortstay, daarvan zijn er inmiddels ;0 ingetrokken vanwege het overtreden van voorwaarden. 29
In de huurperiode (minimaal 0 aaneengesloten nachten en maximaal zes maanden) mag aan maximaal ; personen of één huishouden bestaande uit een alleenstaande of twee volwassenen, al dan niet met kinderen, worden verhuurd. De vergunning voor woningonttrekking is verleend voor maximaal jaar.
;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Vaak ging het in deze gevallen om toeristische verhuur voor minder dan 0 nachten. Sinds ; worden geen vergunningen meer versterkt voor shortstay in bestaande woningen. Shortstayvergunningen zijn afgegeven voor tien jaar, waarvan de eerste vergunningen in zijn afgelopen. In nieuwbouw en transformatie is shortstay zonder vergunning mogelijk, als het bestemmingsplan dit toelaat. Naar schatting gaat het om ; shortstay appartementen in nieuwbouw/transformatie zonder vergunning. Statistieken van een exact aantal short stay in Amsterdam ontbreken. Het is op dit moment niet mogelijk om aan te geven waar en voor welke locaties short stay nog mogelijk is. Tabel /. laat het aantal short stay vergunningen en het aantal short stay zonder vergunning zien. Naar schatting zijn er circa 3 shortstay appartementen in Amsterdam in . Tabel %.
Aantal short stay in Amsterdam shortstay toelichting
zonder vergunning (schatting)
400
vergunning 2009-2014*
791 vergunning verloopt in 2019-2024
verlopen na 10 jaar
-154
ingetrokken 2018-2020
-56
totaal 2020
981
*Met ingang van
; worden geen vergunningen meer verstrekt voor short stay in bestaande woningen bron: Wonen
%.+ Campings en vakantieparken MRA: vraag en aanbod
*-
In Nederland vindt '2% van alle overnachtingen plaats op kampeer- en huisjesterreinen en ;;% in hotels. In de MRA vinden de meeste overnachtingen plaats in hotels (3'%) en '% op campings en huisjesterreinen. 0% van de landelijke overnachtingen op kampeer- en huisjesterreinen vindt plaats in de MRA. In vonden er in de MRA ruim ;,' miljoen overnachtingen plaats op kampeerterreinen en in overige verblijfsaccommodaties30, % meer dan in 3 (zie tabel /. en Bijlage ). Dit is lager dan de landelijke groei van 0%. Binnen de MRA vond de groei plaats vooral in Groot-Amsterdam, IJmond, en Gooi en Vechtstreek.
30
Het CBS rekent onder ‘overige verblijfsaccommodaties’ huisjesterreinen en groepsaccommodaties. Onder huisjesterreinen vallen terreinen met een aantal zomer(jeugd)huisjes, stacaravans, (vakantie-) bungalows of (vakantie-) appartementen die hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of beheerder van het complex beschikbaar zijn. Appartementen zonder hoteldienstverlening (receptie, schoonmaakservice, bed opmaken etc.) vallen onder deze categorie. In de Eurostat definitie wordt in dit verband gesproken van ‘holiday and other short-stay accommodation’. Het CBS volgt deze definitie.
;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Tabel %.
Toerisme MRA
Gasten en overnachtingen (x . gasten
) op kampeerterreinen en overige verblijfsaccommodaties mutatie overnachtingen mutatie 2018-2019 2018-2019 totaal Nederland buitenland totaal (%) (%)
Nederland
buitenland
Nederland
10.729.000
4.620.000 15.347.000
Metropool
589.000
482.000
Flevoland
275.000
Groot Amsterdam, waaronder Amsterdam
142.000
Amstel-Meerlanden/ Waterland + Agglomeratie Haarlem IJmond Het Gooi en Vechtstreek Zaanstreek
-
8 47.420.000
21.620.000 69.040.000
7
1.071.000
-4
2.456.000
2.068.000
4.524.000
2
141.000
416.000
-15
1.131.000
697.000
1.829.000
-9
152.000
294.000
16
626.000
566.000
1.192.000
28
x
x
x
x
x
515.000
10
x
x
x
x
x
677.000
47
90.000
148.000
238.000
-12
336.000
607.000
943.000
-12
63.000 18.000
34.000 7.000
97.000 25.000
27 19
302.000 56.000
165.000 31.000
467.000 87.000
37 30
x
x
2.000
54
x
x
7.000
64
x onbekend/ zeer klein aantal
bron: CBS/bewerking OIS
In Groot-Amsterdam waren er in , miljoen overnachtingen op kampeerterreinen en andere recreatieve verblijfsaccommodaties, een stijging van 3% ten opzichte van 3. De groei komt vooral door Nederlandse bezoekers (zie figuur /. /). In Groot-Amsterdam overnachten iets meer buitenlandse bezoekers (' %), dan binnenlandse bezoekers. De verblijfsduur van Nederlanders is echter iets langer waardoor ze voor relatief meer overnachtingen zorgen ('/% van totaal). De gemiddelde verblijfsduur op campings en andere recreatieve verblijfsaccommodaties in Groot-Amsterdam is gemiddeld ; nachten (Nederlanders: ;,; nachten, buitenlanders: /,0 nachten). Figuur %. % Overnachtingen op campings en overige recreatieve logiesvormen in Groot-Amsterdam
x 1 mln. 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2010 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
totaal overnachtingen overnachtingen van Nederlanders overnachtingen van buitenlanders bron: CBS
;/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Vergelijkbare statistieken alleen voor Amsterdam ontbreken. De stad telt zeven campings (inclusief de camping in het Amsterdamse bos31). De totale capaciteit slaapplaatsen wordt geschat rond . . Volgens een grove schatting van het CBS zorgen de 0 campings voor ,;' miljoen overnachtingen per jaar. De perioden waarin de kampeerterreinen geopend zijn, lopen uiteen. Er zijn campings die het hele jaar door geopend zijn, andere campings sluiten tijdens de wintermaanden. Sommige campings openen dan weer in maart of april maar er zijn er ook die pas weer in mei openen. Amsterdam telt daarnaast 0 accommodaties in de categorie overige verblijfsrecreatie die in vergelijking met de campings slechts een beperkt aantal slaapplekken tellen, maar kennen wel een hogere bezetting op jaarbasis dan de campings. Het CBS gaat uit van ruim 2 . overnachtingen per jaar in deze accommodaties. In totaal tellen de 0 campings en de 0 overige verblijfsaccommodaties ,' mln. overnachtingen op jaarbasis in .
%." Jachthavens en cruiseschepen Statistieken in deze paragraaf zijn afkomstig uit twee bronnen. Waterrecreatie Advies verzamelt gegevens van de jachthavens in Nederland en heeft maatwerkcijfers aan OIS geleverd. Amsterdam Cruise Port rapporteert over de aantallen cruisepassagiers in Amsterdam.
%.".
Verblijfsrecreatie in jachthavens
Jachthavens bieden ligplekken voor vaste leden van watersportverenigingen of jaarkaarthouders. Een vaste ligplek is een plaats voor een boot die op seizoens- of jaarbasis wordt verhuurd. Sommige jachthavens bieden daarnaast ook plaats aan boten van passanten, die eventueel overnachten op hun boot in de haven. Een specifieke passantenplek wordt vrijgehouden voor passanten en wordt niet op seizoenbasis verhuurd. Niet verhuurde of tijdelijk vrijgekomen vaste plekken worden ook aan passanten verhuurd, bijvoorbeeld wanneer vaste ligplaatshouders op hun beurt ergens heen varen. Gratis ligplaatsen in het buitengebied vallen niet onder deze definitie van ‘jachthaven’.32 In totaal zijn er / jachthavens in de MRA. Deze jachthavens tellen samen ruim / .3 vaste ligplekken en .' passantenplekken. De vaste plekken zijn gemiddeld voor % bezet, wat betekent dat passanten ook op de niet-bezette vaste plekken kunnen overnachten. Passanten zijn goed voor circa /'0. persoonsovernachtingen in de MRA, waarvan er 0 . in de gemeente Amsterdam (zie tabel /. ;). Binnen de MRA heeft Gooi en Vechtstreek de meeste ligplekken voor boten, maar de meeste overnachtingen door passanten worden gedaan in de gemeente Amsterdam en regio IJmond. Passanten blijven gemiddeld ongeveer twee nachten met hun boot liggen in de jachthavens van Amsterdam en IJmond.
31
Zes campings op het grondgebied van de gemeente Amsterdam en één camping in het Amsterdamse Bos op het grondgebied van de gemeente Amstelveen, die in dit onderzoek tot de Amsterdamse camping wordt gerekend. Het dagelijkse beheer en onderhoud van het Amsterdamse Bos wordt door Amsterdam uitgevoerd. In de statistieken van het CBS wordt deze camping gerekend tot Groot-Amsterdam en niet tot de gemeente Amsterdam. 32 Bron: Waterrecreatie Advies bv, 0.
;;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
33
Tabel %. $. Capaciteit jachthavens en overnachtingen door passanten op jaarbasis ligplaatsen passanten personen aantal plaatsen aantal aantal bezettingsaan boord 34 havens ligplaatsen graad voor passanten per jaar Amsterdam 58 5.101 95% 251 42.000
aantal verblijfsduur overnachtingen door (nachten) passanten 1,9 79.000
IJmond
6
1.852
83%
20
40.000
2,0
79.000
Waterland+
21
3.430
81%
345
42.000
1,4
59.000
Flevoland–
18
4.795
82%
312
27.000
1,9
52.000
Gooi en Vechtstreek
64
9.860
93%
248
29.000
1,6
47.000
agglomeratie Haarlem
14
842
99%
140
18.000
1,1
19.000
Amstel-Meerlanden
40
4.054
97%
108
8.000
1,6
12.000
Zaanstreek Totaal MRA
18 239
1.905 31.839
96% 91%
77 1.501
5.000 210.000
1,5 1,7
7.000 357.000
Bron: Waterrecreatie Advies
%.".
Passagiers van cruiseschepen
In deze rapportage wordt de omvang van de cruisesector bepaald aan de hand van het aantal passagiers per jaar. Cruiseschepen die Amsterdam in aandeden, hadden in totaal 0; . passagiers aan boord. Waar zeecruise en riviercruise in 3 nog een ongeveer even groot deel van deze passagiers voor hun rekening namen, zien we in een groter aandeel voor riviercruise: ;' . passagiers, tegenover . zeecruise passagiers (tabel/. '). Deze passagiers waren ten minste één dag in Amsterdam, maar een deel verbleef er enkele nachten. Passagiers (en bemanningsleden) van cruises die starten en/of eindigen in Amsterdam verblijven voor of na de cruise vaak één of twee dagen in de stad (overwegend in hotels).35 Het totaal aantal overnachtingen door cruisepassagiers is daarom niet bekend. Een deel van deze overnachtingen wordt verwerkt in de statistieken van de hotelovernachtingen. Tabel %. +. Aantal en mutatie passagiers van zee- en riviercruise in Amsterdam 2019 mutatie 2015-2019 (%) mutatie 2018-2019(%) 289.953 zeecruise passagiers 3,5 -32,0 riviercruise passagiers
459.073
2,6
9,4 Bron: ACP
Het aantal zeecruise passagiers is ten opzichte van ' gestegen, maar sinds 3 met / % gedaald. Daar staat een toename in IJmuiden tegenover; het aantal zeecruise passagiers is daar tussen 3 en verdrievoudigd tot ' duizend. Figuur /. 2 laat de ontwikkeling van het aantal zeecruise passagiers in het Noordzeekanaalgebied sinds zien.
33
Gegevens in deze tabel zijn verzameld in de periode 20 en aangevuld met gegevens uit onderzoek in 0. Er is geen update van deze cijfers beschikbaar voor 3. 34 Het gaat hier om de bootplaatsen, die uitsluitend voor passanten zijn bedoeld. Wanneer een ledenplaats tijdelijk vrij komt, kan deze ook aan passanten worden verhuurd. Het aantal passantenovernachtingen bevat zowel het aantal overnachtingen op passantenplaatsen, als op ledenplaatsen. 35 2 % van de turn-around passagiers bleef overnachten in Amsterdam, bij 0'% van deze passagiers ging het om nachten. Bron: Amsterdam Cruise Port, Sea cruise passenger en crew survey Amsterdam region – update 2.
;'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Tabel %. ". Aantal passagiers zeecruise Amsterdam en IJmuiden 450
x 1.000
400 350 300 250
289.953
200 150
151.433
Amsterdam
IJmuiden
100 50 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Bron: ACP
Bij riviercruise zien we de laatste jaren meer schommelingen. Het aantal passagiers is tot 2 gestegen en daarna snel gedaald. Sinds 0 is er weer sprake van een lichte toename van het aantal passagiers. Naast de ;' duizend rivier cruise passagiers in Amsterdam neemt Zaanstad in ruim duizend passagiers voor haar rekening (figuur /. 0). . Tabel %. *. Aantal passagiers riviercruise Amsterdam en Zaanstad 600 x 1.000 500
459.073
400
Amsterdam
300
Zaanstad
200 100 19.105 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Bron: ACP
;2
$ Impact van toerisme op leefomgeving en duurzame logiesbedrijven
De Europese Commissie heeft de European Tourism Indicator System (ETIS36) ontwikkeld waarmee toeristische impact op de reisbestemmingen kan worden gemeten. Hiermee wordt het effect van toerisme op de leefomgeving en op het milieu gemeten (‘C Community/social impact’ en ‘D Environmental impact’). Drie van de indicatoren uit dit systeem zijn toeristische intensiteit, toeristische dichtheid en de ‘carbon footprint’. Daarnaast wordt hier gekeken naar de duurzaamheid van de logiesbedrijven.
$.
Impact op leefomgeving: toeristische intensiteit en dichtheid
Als het aantal bezoekers in een bestemming snel stijgt, verandert de toeristische intensiteit en dichtheid en wordt de toeristische druk op de omgeving groter. Het aantal toeristen per inwoners en per vierkante kilometer zijn impact indicatoren die door de Europese Commissie aan steden worden aanbevolen. Omdat de meeste overnachtingen in steden in hotels en vergelijkbare accommodaties plaats vinden, wordt er omwille vergelijkbaarheid gekeken naar het aantal hotelovernachtingen per inwoners per dag. In waren er op één dag gemiddeld ',3 hotelovernachtingen per Amsterdammers, in 3 waren dat er ',/ en in 0 ', . Amsterdam behoort daarmee tot de Europese steden met relatief hoge toeristische intensiteit (zie figuur ;. ). In de meeste steden neemt de toeristische intensiteit elk jaar toe. Figuur $. Gemiddeld aantal hotelovernachtingen per dag per
inwoners, EU-steden
2017
8
2019
7,5 5,8
6
5,1 3,8
4
3,3
3,4 2,8
2,6
2,5 0,9
0,9
Rotterdam
Antwerpen
Wenen
Berlijn
Rome
Munchen
Barcelona
Praag
Brugge
Amsterdam
Lissabon
Venetië
1,1
Den Haag
1,7
2
0
2018
9,3
Madrid
10
bron: Tourmis/CBS
36
European Comission, The European Tourism Indicator System: ETIS toolkit for sustainable destination management, March 2.
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Het stadsdeel Centrum heeft de hoogste intensiteit van hotelovernachtingen per inwoners per dag, oftewel verblijfsbezoeker per ' inwoners (zie figuur ;. ). De toeristische dichtheid in Centrum is bijna /. hotelovernachtingen per vierkante kilometer per dag. Dit is hoger dan het gemiddelde in Amsterdam (/ ) en in andere steden (zie figuur ;./). 37
Figuur $. Gemiddeld aantal hotelovernachtingen per dag per
inwoners , Nederlandse steden 2017
2018
2019
25 21,4 20
15
10 5,8 4,5
5
5,6
3,6
2,6 0,9
0
Centrum 1 : 5 inwoners
binnen ring 1 : 22 inwoners
buiten ring 1 : 28 inwoners
Amsterdam 1 : 17 inwoners
Haarlemmermeer Maastricht 1 : 18 inwoners 1 : 38 inwoners
Rotterdam 1 : 116 inwoners
0,9 Den Haag 1 : 117 inwoners
0,6 Utrecht 1 : 171 inwoners
bron: CBS/bewerking OIS
Figuur $.% Gemiddeld aantal hotelovernachtingen per dag per km , Nederlandse steden 2017
2018
2019
3500
3000
2979
2500
2000
1500
1000 458
500
309 108
0
Centrum
binnen ring
buiten ring
Amsterdam
57
55
Maastricht
Den Haag
44 Haarlemmermeer
26 Rotterdam
Bron: CBS/bewerking OIS
37
Het aantal toeristen per dag per (bron: UNWTO).
inwoners is een Impact indicator voor het monitren van het stedelijke toerisme
;3
22 Utrecht
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
De meeste overnachtingen in Nederland (''%) vinden plaats op campings en recreatieparken. Voor de vergelijkbaarheid van stedelijke en niet-stedelijke gebieden wordt er gekeken naar het totaal aantal overnachtingen in hotels, campings en recreatieparken samen. NBTC heeft deze totale toeristische intensiteit en dichtheid in heel Nederland in kaart gebracht (zie figuur ;.;): • Gerekend per inwoners hebben Zeeland en Zuidoost-Drenthe de hoogste toeristische intensiteit in Nederland, gevolgd door Groot-Amsterdam, Noord-Limburg, Kop van NoordHolland, Noord-Drenthe en Zuidwest-Friesland. • Gerekend per vierkante kilometer heeft Groot-Amsterdam de hoogste toeristische dichtheid in Nederland, gevolgd door Agglomeratie Haarlem, Agglomeratie’ ‘s-Gravenhage, Agglomeratie Leiden en Bollenstreek en Overig Zeeland. 38
Figuur $.$ Toeristische intensiteit en dichtheid in Nederland naar COROP-gebied , Totaal overnachtingen per dag per
inwoners en
Totaal overnachtingen per dag per km
bron: CBS/bewerking NBTC
$.
CO -voetafdruk
Voor het meten van de milieueffecten van toerisme adviseert de Europese Commissie het berekenen van de zogenaamde ‘carbon footprint’, oftewel CO -voetafdruk over de reisafstand die bezoekers afleggen van huis tot de reisbestemming en terug.39 Door verbranding van fossiele brandstoffen voor vervoer draagt toerisme bij aan de klimaatverandering.40 De hoeveelheid energie verschilt per vervoermiddel en het aantal afgelegde kilometers.41 In bedroeg de totale CO -voetafdruk van de toeristische reizen naar Amsterdam ',; Mton, % meer dan in 38
dashboard.nbtc.nl/dashboard/staat-van-bestemming-nl/bewoners ETIS indicator D. .; Average carbon footprint of tourists travelling from home to the destination., Europese Commissie 2. 40 CBS, Trendrapport Toerisme recreatie en vrije tijd 3. Deel , blz // -/; . 41 PBL, Ontwikkeling luchtvaart en CO -emissies in Nederland, 3. 39
;
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
3 (;, Mton). Rekening houdend met de verblijfsduur van bezoekers (circa nachten per keer) bedraagt de totale uitstoot per overnachting in ,0 Mton CO (zie tabel ;.2). Tabel $." Jaarlijkse CO -voetafdruk van toeristische reizen in Amsterdam, (Mton) 2017 2018 uitstoot jaartotaal 4,94 4,93 uitstoot jaartotaal per overnachting 2,62 2,54
2019 5,38 2,69 bron: TourMis
Statistieken en duiding CO -voetafdruk Universiteit van Wenen (TourMis) berekent de CO -uitstoot door toeristische reizen in verschillende 42 Europese steden. In de Amsterdamse statistieken wordt de afstand tussen het herkomstland van de hotelgasten en Amsterdam berekend en een inschatting gemaakt van de CO -uitstoot per vervoerwijze. Voor veel vakanties ligt het vliegtuig voor de hand als de reisafstand boven de duizend kilometer uitstijgt. Volgens Milieu Centraal resulteert een retourvlucht van Barcelona naar 43 Amsterdam ( ./ km) in een uitstoot van bijna ' kilogram CO per persoon. Een vlucht van Melbourne naar Amsterdam ( 0. km) levert bijna '. kilogram CO per persoon op. Hoe meer er langeafstand stedentrips naar Amsterdam worden gemaakt, hoe groter is de totale CO voetafdruk van reizen met bestemming Amsterdam.
De vliegreizen van de langeafstand bezoekers zorgen voor meer CO -emissie dan de reizen van de bezoekers uit Nederland en de buurlanden die meestal per trein of auto komen. Figuur ;.0 laat de verhouding tussen het aantal overnachtingen en de CO -voetafdruk van de bezoekers naar werelddeel zien. 44
Figuur $." Overnachtingen en CO -voetafdruk naar herkomst hotelgasten, Amsterdam % 100 Afrika
9
80
15 23
60
Oceanië
Azië
57 47
40
Amerika
Europa 20 18
Nederland
bron: TourMis
0 hotelovernachtingen
CO2 per overnachting
42
TourMIS is een Toeristisch Marketing Informatie Systeem ontwikkeld door Universiteit van Wenen met ondersteuning van European Travel Commission. www.tourmis.info. 43 www.milieucentraal.nl/duurzaam-vervoer/vliegen-of-ander-vakantievervoer. 44 Hierbij wordt gekeken naar de CO -uitstoot van de reis die de hotelgasten uit verschillende landen (inclusief Nederland) hebben gemaakt om naar Amsterdam te komen in verhouding tot hun verblijfsduur. Er wordt rekening gehouden met de afgelegde afstand, het vervoermiddel en het aantal nachten. De CO -uitstoot door het verblijf in hotel en andere activiteiten wordt niet meegerekend.
'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Bezoekers uit Amerika, Azië, Oceanië en Afrika zorgen voor 0% van alle overnachtingen in Amsterdam en voor 3 % van de totale CO -voetafdruk. Voor de bezoekers uit Europa geldt een omgekeerde verhouding: ze zorgen voor '0% van de overnachtingen en voor 3% van de CO -voetafdruk. Dit komt door de kortere reisafstand tot Amsterdam en relatief minder vliegreizen dan bij gasten uit andere werelddelen. Vergeleken met de andere Europese steden is de CO -voetafdruk per toeristische overnachting in Amsterdam bijna even groot als in Londen (zie figuur ;.3). In absolute zin is de totale CO uitstoot in Londen groter dan in Amsterdam. Maar omdat de bezoekers in Londen relatief lang verblijven, is de uitstoot gerekend per overnachting relatief laag. Figuur $.0 Jaarlijkse CO -voetafdruk van toeristische reizen per hotelovernachting in Europese steden Mton CO2 per overnachting
2017
2018
2019
5,6
2,8
2,7 2,2
2,2 1,8
1,6
1,5
1,4 0,8
Parijs
Londen Amsterdam Praag
Wenen
Lissabon München
Berlin
Boedapest Brussel
bron: TourMis
$.% Duurzaam ondernemen: % % betrokken bij de buurt Indicatoren voor het meten van duurzaam ondernemen in toeristische bestemmingen zijn opgenomen in ETIS. Een aantal van deze indicatoren wordt berekend door middel van de enquête onder de logiesbedrijven in MRA. In is gemeten hoeveel procent van de logiesbedrijven in Amsterdam en de regio aan één of meerdere vormen van duurzaam ondernemen doet: '% in Amsterdam en /% in de regio. De meest genoemde vormen zijn energie- en waterbesparing en aanpak voedselverspilling. Bij duurzaam ondernemen hoort ook betrokkenheid bij de omgeving. In is gemeten hoeveel procent van de logiesbedrijven op een of andere manier een bijdrage levert aan de buurt/omgeving. In Amsterdam gaat het om / % van de logiesbedrijven en in de regio om '/% (zie tabel ;.3).
'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Tabel $.0 Richt uw bedrijf zich op een of andere manier ook op de bewoners, ondernemers, organisaties en/of projecten in de buurt?
45
Hotelenquête
, Amsterdam N=
, regio N=** (procenten) Amsterdam %
regio %
ja
39
53
nee
17
21
weet niet/geen antwoord
45
26
totaal
100
100
Het beschikbaar stellen van de hotelfaciliteiten om te werken of te vergaderen is de meest genoemde bijdrage zowel in de regio (/'%) als in Amsterdam ( 3%). Daarnaast ondersteunt ruim een kwart van de logiesbedrijven in Amsterdam buurtinitiatieven en in de regio maakt ruim een kwart donaties aan projecten in de omgeving (zie tabel ;. ). Tabel $. Op welke manier levert uw bedrijf een bijdrage aan zijn omgeving/buurt? Hotelenquête
,
(procenten) Amsterdam % 28
regio % 35
hotel ondersteunt financieel of materieel buurtinitiatieven en organisaties bewoners mogen gebruik maken van hotelfaciliteiten om te recreëren (o.a. restaurant, terras, zwembad) bewoners zijn welkom op hotelfeesten en/of evenementen (o.a. hotelopening, tentoonstelling)
27
21
24
25
21
24
hotel maakt donaties aan projecten in directe omgeving
18
27
20
10
bewoners en ondernemers mogen gebruik maken van hotelfaciliteiten om te werken/vergaderen
andere bijdrage
46
De redenen waarom logiesbedrijven zich niet bezighouden met de omgeving zijn meestal praktisch: geen ruimte en/of geen budget. Een deel geeft toe geen interesse te hebben. Samengevat komen de antwoorden in de hotelenquête op het volgende neer (zie volledige lijst in de bijlage): Amsterdam • te klein / geen budget / geen tijd; • geen interesse; • alleen gasten mogen naar binnen. Regio • gering belang en beperkte tijd; • geen optie/ geen omgeving.
45
Het veldwerk vond plaats in de periode februari-juni . Een deel van de antwoorden is mogelijk beïnvloed door de coronacrisis. 46 Zie bijlage. O.a. pakketdienst voor buren, de straat schoon houden, aangesloten bij BIZ/ondernemersvereniging, korting voor omwonenden, inkoop bij lokale bedrijven, gasten attenderen op eetgelegenheden in de buurt.
'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
+ Omzet en banen in toeristische sector
Verschillende branches die geassocieerd worden met vakanties, toerisme en vrijetijdsbesteding worden gerekend tot de toeristische sector, namelijk: logies, horeca, cultuur, recreatie, vervoer, reisbemiddeling en toeristische goederen. Deze bedrijven bedienen zowel Nederlanders, als buitenlanders en zowel bezoekers als inwoners en forensen. Bedrijven zoals horeca en taxi zijn gericht op de klanten die zich in Nederland bevinden, maar bedrijven in reisbemiddeling bedienen ook buitenlandse klanten die niet naar Nederland reizen. De meeste cijfers hebben betrekking op de periode en begin , tot net voor het uitbreken van de coronacrisis. Dit betekent dat de meeste cijfers nog een zeer positief beeld geven van de sector. Daar waar mogelijk wordt verwezen naar recentere studies om toch enigszins recht te doen aan de ontwikkelingen van het laatste half jaar.
+.
Toename bestedingen aan toerisme gehalveerd
Bestedingen toerisme Nederland in gestegen tot ruim 0 miljard euro… Bestedingen aan toeristische goederen en diensten in Nederland zijn tussen en met 47 '2% gestegen tot 3 ,; miljard euro in , een record, aldus het CBS. In bedroegen de bestedingen van buitenlandse toeristen /;,0 miljard euro en van binnenlandse toeristen ;2,0 miljard euro. Buitenlandse toeristen hebben daarmee 3% meer uitgegeven dan in 3 en binnenlandse toeristen ;% meer dan in het vorige jaar. Er werd meer geld uitgegeven aan eten en drinken in de horeca, maar ook aan sport en ontspanning. Net als in voorgaande jaren blijkt dat Nederlanders meer aan vakanties en vrije tijd uitgeven in eigen land dan buitenlanders, maar deze bestedingen stijgen minder snel dan de bestedingen van buitenlandse toeristen. Sinds zijn bestedingen van buitenlandse toeristen in Nederland met //% toegenomen tegenover 2% groei van bestedingen van binnenlandse toeristen.
… Daarna gehalveerd Hoewel het CBS nog geen definitieve cijfers heeft gepresenteerd over het eerste halfjaar van is er toch een verkennende studie gedaan naar de gevolgen van de coronacrisis in sectoren waar veel toeristische bedrijven in voorkomen. Uit die studie blijkt dat de toegevoegde waarde van deze toeristische bedrijfstakken in het eerste halfjaar van met ongeveer ;' procent daalde ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Toegevoegde waarde in de luchtvaart en reisbemiddeling daalde het sterkst met ruim '' procent, de horeca met bijna ;' procent. Het aantal gasten in toeristische accommodaties was in het eerste halfjaar van ruim ' procent lager dan in dezelfde periode van . De toegevoegde waarde in de cultuur, recreatie, sportsector nam met ruim /' procent af, aldus het CBS.48 47 48
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/
//2/na-recordjaar-
-keldert-toegevoegde-waarde-toerisme-in-eerste-helft-
Zie voetnoot
'/
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Ook ING verwacht een omzetdaling van / tot ; % in de Nederlandse horecasector. ING baseert zich onder andere op pinttransacties en constateert bijvoorbeeld dat in april er 0 % minder transacties waren ten opzicht van en dat in juni dit percentage nog steeds //% lager was dan in .49 Figuur +. Omvang van toeristische bestedingen in Nederlandse economie,
–
(mln. euro’s)
mln. euro 90000 80000 70000 Toeristische bestedingen buitenlanders in Nederland
60000 50000 40000
Toeristische bestedingen Nederlanders in Nederland
30000 20000 10000 0 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018 2019*
*voorlopige cijfers
+.
Omzetontwikkeling neemt in Amsterdam in
Bron: CBS
nog toe
Omzetcijfers van het CBS op niveau van Amsterdam zijn er niet, maar gezien het grote aandeel buitenlandse bezoekers in Amsterdam en de snelle bevolkingsgroei in Amsterdam kan aangenomen worden dat bestedingen aan leisure en toerisme in Amsterdam ook toenemen.50 Dit wordt bevestigd door de aanhoudende omzetgroei in de Amsterdamse horeca en detailhandel. Omzet in de horeca is met /% gestegen tussen 3 en en omzetten in de detailhandel is met ;% gestegen t.o.v. het voorgaande jaar. We gaan ervan uit dat omzetten in de Amsterdamse horeca en deels in de detailhandel ook flink gedaald zijn in het eerste jaar van . Het zou bovendien kunnen dat de toeristische sector in Amsterdam harder geraakt wordt dan elders in Nederland, omdat Nederlanders in de vakantieperiodes kiezen voor een vakantie in eigen land, maar grote steden zoals Amsterdam links laten liggen.
49 50
https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/uw-sector/outlook/horeca.html De kernindicatoren van CBS worden in opgenomen in de toerismerapportages van OIS. Bron: CBS Toerismerekeningen: Gemeente Amsterdam.
';
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Figuur +. Omzetontwikkeling horeca en detailhandel in Amsterdam ten opzichte van een jaar eerder,
-
% % 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 -2,0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019* 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019* horeca
detailhandel
Bron: CBS
+.% Vestigingen en banen in toeristische sector in Amsterdam Vestigingen en banen gestegen Het totale aantal vestigingen in de toeristische sector is tussen en (peildatum januari) gestegen met 3% tot .';3 vestigingen. Het aantal banen is gestegen van 0 . banen in tot 00. banen op januari , een stijging van %.51 Er zijn nog geen Amsterdamse vestigings- en banencijfers beschikbaar over de eerste helft van . Horeca en personenvervoer gestegen Het aantal vestigingen in de horeca en het personenvervoer is onder andere flink gestegen tot tot voor het uitbreken van de coronacrisis. In de horeca is het aantal ingeschreven logiesvestigingen toegenomen van ; vestigingen tot 0 vestigingen, ofwel met % tussen en ; het aantal werkzame personen is hier met '% toegenomen tot ./0 grote en kleine banen. Maar er zijn ook veel cafetaria’s/lunchrooms bijgekomen ( ./23 vestigingen in , een stijging van % t.o.v. ). Het aantal (in Amsterdam) ingeschreven zelfstandige taxichauffeurs (meer dan uur werkzaam) is gestegen van .'20 naar .3'/ personen. Het aantal vestigingen in de passagiersbinnenvaart is met een kwart gestegen van 3; vestigingen tot / vestigingen. Toename banen reisbemiddeling als gevolg van correctie De toename van het aantal banen is voor een aanzienlijk deel een gevolg van een statistische correctie.
In waren meerdere vestigingen van Booking.com weggeschreven onder SBIcodes als dienstverlening, onroerend goed, ICT en financiële holdings. Hierdoor waren de 51
Dit aantal banen is berekend door OIS op basis van de bedrijvenregistraties van de gemeente Amsterdam. Een andere methode voor het berekenen van het aantal banen in toerisme is ontwikkeld door CBS waarbij de werkgelegenheid wordt afgeleid van de bestedingen aan de toeristische goederen bij Amsterdamse bedrijven. Bij de interpretatie van het aantal banen moet rekening worden gehouden met de verschillende onderzoeksmethoden van CBS en OIS.
''
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
vestigingen (en de banen) van dit bedrijf niet goed zichtbaar in de toerismestatistieken van OIS. De vestigingen van Booking.com zijn dit jaar weggeschreven onder de SBI-code reisorganisatie en bemiddeling en zijn nu wel onderdeel van de toerismesector.
Figuur +.% Ontwikkeling vestigingen en banen in toeristische sector Amsterdam, januari Vestigingen Banen abs. abs.
+-
40000
4500 4000
35000
horeca (o.a. restaurants, cafés, snackbars)
3500
30000
logies (o.a. hotels en hostels)
3000
25000
2500
20000
cultuur en recreatie (o.a theaters, musea, attracties, wellness)
15000
reisbemiddeling
2000 1500 10000
1000
personenvervoer (o.a. taxi, fietstaxi, rondvaart)
5000
500 0 2005
2010
2015
2020
0 2005
2010
2015
2020
overig (o.a. fietsverhuur, toeristische goederen)
Bron: OIS
Arbeidsmarkt horeca begin nog krap, daarna ruim In de vorige monitor was geconstateerd dat horeca te kampen had met krapte op de arbeidsmarkt. Dit is weergegeven door middel van de spanningsindicator van het UWV.52 Ondernemers kwamen in deze branche zeer moeilijk aan personeel zoals koks. Voor het eerste kwartaal van (voor het uitbreken van de coronacrisis) was er nog steeds sprake van krapte op de arbeidsmarkt voor horecapersoneel, maar minder dan in . In het e kwartaal is de krapte verdwenen. Tabel +.$ Spanningsindicator (openstaande vacaturen t.o.v. kortdurend werklozen), Groot-Amsterdam beroep
1 kw 2018
1 kw 2019
1 kw 2020 2 kw 2020
arbeidsmarkt
Kelners en barpersoneel
4
5
Keukenhulpen
3
4
-
Koks
2
4
2
0 ruim
Managers horeca
1
3
2
0 ruim
-
Bron: UWV
Wie werken er in de Amsterdamse horeca? Aan de hand van microdata van het CBS is in kaart gebracht wat de kenmerken zijn van werknemers in de horeca in Amsterdam.53 De data is afkomstig uit 2018. Net als bijvoorbeeld de detailhandel is de horeca een sector die voor een groot deel ingevuld wordt door laagopgeleid 52 53
https://www.arbeidsmarktcijfers.nl/Report/ Voor dit deel heeft OIS polisgegevens van werknemers (UWV) gekoppeld aan het Amsterdamse deel van het bedrijvenbestand van het CBS. Op die manier zijn kenmerken als leeftijd, type contract en bijvoorbeeld woonplaats in kaart gebracht
'2
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
personeel. Eén op de drie werkenden in deze sector is laagopgeleid. Hierbij dient de kanttekening gemaakt te worden dat bijverdienende scholieren en studenten ook geregistreerd staan als laag of middelbaar opgeleid. Verder blijkt dat een groot deel (63%) van de medewerkers in hotel en logiesverstrekking een contract heeft van meer dan 35 uur per week. Bij restaurants, cafés en cafetaria’s is die verhouding juist omgedraaid; 70% heeft hier een contract van minder dan 35 uur per week. Een andere observatie is dat in hotels en logiesverstrekking relatief minder jongeren werken dan in andere horecasectoren, zeker vergeleken met de fastfood en cafetariabranche. Meer dan de helft van alle banen in Amsterdam is vervuld door niet-Amsterdammers. In de eet- en drinkhoreca is dit anders: meer dan 60% van de banen is vervuld door de inwoners van Amsterdam waarvan een groot deel jonger dan 27 jaar. Daarnaast is de hotelbranche iets meer gericht op personeel dat buiten Amsterdam woont dan in andere horecabranches. Figuur 5.5a.Aandeel werknemers per branche met afgebakend urencontract, 2018 (%) Hotels en logiesverstrekking Restaurants Fastfood, cafetaria's, ijssalons Cafés Catering e.d.
Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Cultuur, sport en recreatie %
Totaal alle sectoren amsterdam 0 minder dan 12 uur per week
20 12 tot 25 uur
40 25 - 35 uur
60
80
100
35 uur per week of meer
Bron:CBS Figuur 5.5b Aandeel werknemers per branche naar leeftijd en woonplaats, 2018 (%)
'0
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
aandeel dat in Amststerdam woont
aandeel dat buiten Amststerdam woont
Hotels en logiesverstrekking Restaurants Fastfood, cafetaria's, ijssalons Cafés Catering e.d.
Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Cultuur, sport en recreatie Totaal alle sectoren amsterdam 100
80
60
15-26 jaar
40
20
0
20
27-49 jaar
40
60
80
100
50-66 jaar
Bron:CBS Figuur 5.5c Aandeel werknemers per branche naar opleidingsniveau, 2018 (%) Hotels en logiesverstrekking Restaurants Fastfood, cafetaria's, ijssalons Cafés Catering e.d.
Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Cultuur, sport en recreatie Totaal alle sectoren amsterdam
% 0
20 laag
40 middelbaar
60
80
100
hoog
Bron: CBS
'3
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Bijlage Tabellen
Tabellen gasten en overnachtingen in MRA Tabel 6.1a Overnachtingen in hotels en vergelijkbare accommodaties naar COROP- gebied totaal Nederlanders
buitenlanders
2018
2019
2018
2019
2018
2019
730.000
756.000
289.000
333.000
441.000
423.000
20.455.000 23.006.000
4.188.000
4.556.000
16.267.000
18.450.000
Amsterdam 16.673.000 18.375.000
2.828.000
2.886.000
13.846.000
15.489.000
Agglomeratie Haarlem Groot Amsterdam, waaronder
Amstel-Meerlanden/Waterland+
3.782.000
4.631.000
1.361.000
1.670.000
2.422.000
2.961.000
Het Gooi en Vechtstreek
268.000
271.000
146.000
155.000
122.000
116.000
IJmond
415.000
381.000
274.000
238.000
141.000
143.000
Zaanstreek
306.000
337.000
75.000
103.000
232.000
235.000
Flevoland
349.000
425.000