2. Rapport Toerisme MRA 2019-2020 DEF .pdf
Tekst van het document
-
Toerisme MRA
Onderzoek, Informatie en Statistiek
| Toerisme MRA
Onderzoek, Informatie en Statistiek
-
In opdracht van: Economische Zaken Projectnummer:
'
Auteur: Tanja Fedorova
Bart Sleutjes
Nathalie Bosman
Rogier van der Groep
Bezoekadres: Weesperstraat Postbus 2'3,
/-
AR Amsterdam
0 data.amsterdam.nl
Amsterdam, november
Foto voorzijde: Damrak, fotograaf Edwin van Eis (
)
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Inhoud
Samenvatting en conclusies
"
Hotelovernachtingen MRA en Amsterdam
"
. MRA : ' miljoen hotelovernachtingen, groei + % . Daling overnachtingen in Amsterdam voor het eerst sinds ./ Toerismetrends .; Spreiding over het jaar: ander patroon door Corona .' Ontwikkeling toerisme in internationaal perspectief
2 0
/
Hotelmarkt MRA en Amsterdam
$
. Nieuwe grootschalige hotels in Amsterdam, Schiphol en Almere . Kamerbezetting en –prijs in ./ Kamerbezetting in .; Hoteliers over situatie in en
; 0 /
% Toeristisch verblijf in woningen, campings en havens
%
/. Voorwaarden van toeristisch verblijf in woningen in Amsterdam /. Verhuur woningen en kamers via platforms /./ Prijzen van overnachtingen via Airbnb in Amsterdam 3/.; Aanbod B&B en shortstay woningen /.' Campings en vakantieparken MRA: vraag en aanbod 0/.2 Jachthavens en cruiseschepen
/ /; / ; ; ;;
$ Impact van toerisme op leefomgeving en duurzame logiesbedrijven
$*
;. Impact op leefomgeving: toeristische intensiteit en dichtheid ;. CO -voetafdruk ;./ Duurzaam ondernemen: / % betrokken bij de buurt
;0 ; '
+ Omzet en banen in toeristische sector
+%
'. Toename bestedingen aan toerisme gehalveerd '. Omzetontwikkeling neemt in Amsterdam in nog toe './ Vestigingen en banen in toeristische sector in Amsterdam
'/ '; ''
Bijlage Tabellen
+
Bijlage Definities, bronnen, methode
"%
Bijlage% Vragenlijst OIS en open antwoorden
"*
Literatuur
*0
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Inleiding
Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) houdt al vele jaren toeristische en hotelstatistieken in Amsterdam en de regio bij en rapporteert hierover aan Economische Zaken. Mobiliteit, welvaart en toerisme nemen wereldwijd toe, evenals de vraag naar Amsterdam, als reisbestemming. Het toeristische aanbod in de stad groeit en past zich tegelijkertijd aan aan de veranderde situatie. Het gemeentelijke beleid gaat met de veranderingen mee en er ontstaat behoefte aan meer informatie over de toerismeontwikkelingen in Amsterdam en de regio. In deze rapportage worden verschillende registraties en schattingen van toeristische vraag en aanbod op een rij gezet. Het eindresultaat is het totaalbeeld van het toerisme in Amsterdam in de periode 3( voor een deel prognose). Waar mogelijk worden de ontwikkelingen in Amsterdam vergeleken met die in de Metropoolregio en de rest van Nederland. Definitie toerisme Toerisme wordt internationaal gedefinieerd als activiteiten van personen buiten hun normale omgeving voor ontspanning of zaken die niet beloond worden vanuit de bezochte plaats. In Nederland gelden daarnaast aanvullende criteria dat toeristische bezoeken langer dan twee uur, maar korter dan één jaar duren (bron: CBS, zie volledige definities in bijlage).
Beleid en regels ten aanzien van toeristisch verblijf Het huidige overnachtingsbeleid, zoals in 2 vastgesteld door de gemeenteraad en in werking getreden op januari 0, is een aanscherping van de Regionale Hotelstrategie 2. Dit beleid richt zich op alle vormen van logiesaccommodaties vanaf nacht tot maanden: hotels, pensions, hostels en appartementenhotels. Naast hotels, hostels en andere logies kunnen toeristen in woningen overnachten via vakantieverhuur en bed & breakfast. Hieraan zijn voorwaarden verbonden. Gemeente Amsterdam voert stapsgewijs nieuwe regels in om de woningverhuur aan toeristen te reguleren. Voor de vakantieverhuur van woningen zijn de volgende nieuwe regels van kracht: per januari een verhuurlimiet van maximaal / nachten per kalenderjaar (in plaats van 2 nachten), per januari een vergunningplicht, per juli een verbod op vakantieverhuur in drie wijken in Centrum. Voor de exploitatie van een bed & breakfast geldt per januari een vergunningplicht. Daarnaast zijn er wijkquota vastgesteld. Periode 0is een overgangsperiode naar de nieuwe registraties van verblijf in woningen, waardoor nieuwe statistieken opgebouwd moeten worden. Indicatoren en databronnen Ten behoeve van het gemeentebeleid op het gebied van toerisme werkt OIS aan de opbouw van statistieken op niveau van de gemeente Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam.
Waar mogelijk wordt uitgegaan van de definities en cijfers van het CBS, ontbrekende registraties zijn aangevuld met eigen schattingen en gegevens uit andere bronnen, waaronder Port of Amsterdam, Waterrecreatie BV en Kamer van Koophandel. Daarnaast wordt in deze rapportage gekeken naar de impactindicatoren, die onderdeel maken van de European Tourism Indicator
;
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
System (ETIS) ontwikkeld door de Europese Commissie. Het gaat om de economische, sociale, ruimtelijke en milieu impact van toerisme op de reisbestemming. Voorbeelden zijn het aantal banen en omzetgroei in toeristische branches, toeristische intensiteit en dichtheid. Leeswijzer In het eerste hoofdstuk staan hotelovernachtingen in Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) centraal. Hier wordt aandacht besteed aan de herkomstmarkten van bezoekers. De situatie in Amsterdam en de MRA wordt vergeleken met de mondiale trends. In het tweede hoofdstuk staat het hotelaanbod in de MRA centraal: het aantal hotels, kamers en bedden. Hier wordt ook gerapporteerd over de bezettingsgraden en kamerprijzen. Het derde hoofdstuk beschrijft het toeristisch verblijf in woningen, op campings en in havens. In het vierde hoofdstuk wordt de toeristische impact gemeten volgens de ETIS-indicatoren: toeristische intensiteit, toeristische dichtheid en de ‘carbon footprint’ in Amsterdam. Daarnaast wordt er gekeken hoeveel procent van de toeristische bedrijven aan energie- en waterbesparing doen. Het vijfde hoofdstuk gaat over verschillende branches die geassocieerd worden met het toerisme en samen tot de toeristische sector worden gerekend.
'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Samenvatting en conclusies
Hotelovernachtingen •
•
•
•
0;2% van alle hotelovernachtingen in Nederland vindt plaats in de MRA. In ging het om ', miljoen hotelovernachtingen, % meer dan in 3 (landelijk +'%). De relatief snel groeiende gebieden zijn Amstel-Meerlanden, Waterland en Flevoland. De grootste absolute toename vond plaats in Amsterdam (+ ,0 miljoen). Amsterdam ontving in , miljoen hotelgasten, goed voor 3,; miljoen overnachtingen, % meer overnachtingen dan in 3 (paragraaf . - . ). In is het aantal toeristische reizen wereldwijd gedaald als gevolg van de coronacrisis. NBTC verwacht dat het verblijfstoerisme in heel Nederland met ' %-2'% zal dalen. De afname tot en met oktober bedraagt ;/% (voorlopige cijfers CBS). Het effect van de tweede coronagolf en de tweede lockdown is hier nog niet volledig te zien. De definitieve cijfers van CBS voor zullen beschikbaar zijn in de loop van het voorjaar . OIS verwacht dat het verblijf in de Amsterdamse hotels in met 2 %-0;% zal dalen. De voorlopige cijfers van CBS zijn beschikbaar tot en met oktober en laten in de eerste tien maanden van een daling van 2;% zien. In november en december liggen de aantallen overnachtingen naar verwachting op het niveau van het lage prognosescenario.
Hotelgasten en overnachtingen in Nederland, MRA en Amsterdam 2019 gasten overnachtingen 2018-2019 % Nederland totaal 30.569.000 54.403.000 5 MRA totaal
januari-oktober 2020* gasten overnachtingen 2019-2020* % 14.700.000
26.425.000
-43
13.230.000
25.178.000
12
x
x
x
Amsterdam
9.209.000
18.375.000
10
2.814.000
5.560.000
-64
Haarlemmermeer rest MRA
2.065.000 1.957.000
3.157.000 3.646.000
6 27
704.000 x
1.083.000 x
-60 x
* voorlopige cijfers CBS
x data niet beschikbaar bron: CBS
Trends voor Corona • Amsterdam ontvangt de helft van alle buitenlandse hotelgasten in Nederland. Het aandeel buitenlandse bezoekers in het totaal is in Amsterdam 3;% (landelijk ''%). De bezoekersmix in Amsterdam bestaat voor '0% uit Europese bezoekers, 0% uit intercontinentale bezoekers en 2% uit Nederlanders. • De seizoenspiek van de buitenlandse bezoekers ligt traditioneel in april-mei en in juliaugustus terwijl de binnenlandse piek in april, mei en/of juni valt. • Een derde van de Amsterdamse hotelovernachtingen is met een zakelijk motief. De seizoenspiek van de zakelijke markt ligt in april-mei en september-oktober. De recreatieve piek is in juli-augustus.
2
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Trends tijdens Corona • De bezoekerstrends zijn in wereldwijd veranderd als gevolg van de lockdowns, grenssluitingen, contactactbeperkende maatregelen en het veiligheidssentiment. Dit is terug te zien in het wegvallen van het internationale en zakelijke verkeer. Vakantiegangers geven in de voorkeur aan een verblijf dicht bij huis en vermijden de drukte. • Landelijke gebieden die traditioneel georiënteerd zijn op de vakantiegangers uit Nederland, Duitsland en België doen het in relatief beter dan stedelijke gebieden met een internationaal karakter, als Amsterdam (paragraaf ./). • In daalt het aantal hotelgasten en -overnachtingen in Amsterdam voor het eerst sinds . Het buitenlandse toerisme (-23%) daalt in de periode tot en met oktober sneller dan het binnenlandse toerisme (-;'%). • In de eerste tien maanden van is het grensoverschrijdende toerisme wereldwijd gedaald met 0 % (UNWTO). In vergelijking met andere grote Europese steden is Amsterdam minder zwaar getroffen dan Berlijn, Boedapest en Wenen. Voor de coronacrisis groeide het toerisme in Amsterdam sneller dan in deze steden. Hotelovernachtingen van binnenlandse en buitenlandse gasten per maand, Amsterdam
x 1 mln. 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0
jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov jan mrt mei jul sep nov* 2018
2019
2020
-0,5 totaal
Nederland
buitenland
* prognose OIS november-december 2020 scenario Laag
Bron: CBS
Hotelaanbod Meer kamers en bedden in Amsterdam, Almere en Schiphol • De MRA telt in ruim '0. / hotelkamers en ;.; bedden (; % van de landelijke kamer- en beddencapaciteit). Het aantal kamers en bedden groeit in de MRA sneller (+0%) dan landelijk (+/%). De groei vindt plaats in Amsterdam, Haarlemmermeer en Almere. • Amsterdam telt / . / kamers en 30. 0 bedden, 0 % van de capaciteit in de MRA. Sinds de vorige meting zijn er meerdere grootschalige hotels geopend in de stadsdelen Zuid, Oost en Noord, onder andere NHOW, NIU Fender en Holiday Inn Express. De totale capaciteitsgroei is 3%. • De regio telt in totaal 0. 0 kamers en /2.'3 bedden, waarvan bijna de helft in Haarlemmermeer. Andere regiogemeenten met relatief veel hotelcapaciteit zijn Amstelveen, Haarlem, Almere, Zandvoort en Zaanstad. Sinds de vorige meting zijn er
0
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
meerdere grootschalige hotels geopend in Almere en Haarlemmermeer, waaronder Plaza Residence en Moxy. Meer appartementenhotels en luxe hotels • De bovenstaande cijfers gaan over hotels, hostels, appartementenhotels en overige logies met hoteldienstverlening en meer dan ; slaapplaatsen, waarbij hotels de grootste groep vormen (30% van alle bedden in Amsterdam en regio). In absolute zin neemt de capaciteit van het luxe hotelsegment toe, in relatieve zin valt de groei van het aantal appartementenhotels op (zie paragraaf . ). Capaciteit hotels en vergelijkbare accommodaties 2019
2020
Amsterdam
kamers 138.216 53.239 36.860
bedden 302.748 116.402 81.257
kamers 142.674 57.030 39.913
Haarlemmermeer overig MRA
7.872 8.507
15.972 19.173
8.194 8.923
Nederland totaal MRA totaal
2018-2019 % bedden kamers bedden 312.246 6 6 124.499 7 7 87.917 6 6 16.423 20.159
7 14
4 15
2019-2020 % kamers bedden 3 3 7 7 8 8 4 5
3 5
bron: OIS
Kamerbezetting en prijs hotels • De gemiddelde kamerbezetting in Amsterdam bedroeg in 3;%. In het /-'-sterren segment was de bezetting 30%, relatief hoger dan in de rest van Nederland in dit segment (0;%). • De gemiddelde kamerbezetting in Amsterdam is seizoensgebonden en varieert per maand van 69% in januari tot circa 90% in de periode juni-oktober 2019. • De gemiddelde kamerprijs is in Amsterdam hoger dan in de rest van Nederland, maar is in gedaald (zie paragraaf . ). • Sinds de coronacrisis liggen de bezettingsgraden van de Amsterdamse hotels onder de trend van de afgelopen jaren, vooral tijdens de lockdown. Over heel 2020 bedraagt de gemiddelde bezettingsgraad naar verwachting circa 35%. Kamerbezetting per jaar (%-+ sterren) 90
% 87%
85 80 75
74% 72%
70 65 60 2015
2016
2017
2018
2019
Kamerbezetting per maand, Amsterdam (alle segmenten)
100 90 80 70 Nederland excl. 60 Amsterdam / 50 Schiphol** 40 30 regio* 20 10 0
% 91%
Amsterdam*
69% 71% 44%
15%
2019
Bron: Horwath**/OIS*
2020
Bron: VisitorData in opdracht van a&p
3
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Toeristisch verblijf in woningen Nieuwe regels toeristisch verblijf in woningen • Alternatief voor het verblijf in hotels is het verblijf in woningen via vakantieverhuur, B&B of shortstay. Gemeente Amsterdam voert stapsgewijs regels in om verhuur van woningen aan toeristen te reguleren. De nieuwe regels hebben gevolgen voor de ontwikkelingen van vraag en aanbod. In en zijn de volgende regels ingevoerd (zie paragraaf /. ): - Vakantieverhuur: verhuurlimiet van / dagen in plaats van 2 ( ), vergunningplicht ( ), verbod op vakantieverhuur in drie wijken in Centrum (juli ). - B&B: meldplicht en vanaf vergunningplicht en quotum per wijk. Verhuur woonruimte online 0• In Amsterdam is Airbnb verreweg de grootste aanbieder van de toeristische verhuur van woonruimte met naar schatting 3 % van het totale aanbod. Via Airbnb worden zowel woningen als kamers verhuurd, waaronder vakantieverhuur woningen en B&B. • In heel waren er in Amsterdam bijna 3./'0 unieke listings op Airbnb geplaatst, een daling van % ten opzichte van 3. Het aanbod in stadsdeel Centrum en in de stadsdelen binnen de ring is gedaald en buiten de ring toegenomen. • Als we kijken naar de verhouding van de Aribnb listings tot hotelkamers, dan is het aanbod Airbnb binnen de ring groter en in de rest van de stad kleiner. • De vraagprijs voor listings via Airbnb is in het begin van gestegen.
Volledige woningen in Centrum zijn het duurst, gevolgd door Zuid (paragraaf /./). Verhuur woonruimte online • In januari waren er .; unieke listings op Airbnb (het aanbod varieert per maand van 2. tot . listings). In Centrum is het aanbod gedaald en in Noord toegenomen. In het vervolg van daalt het aanbod in de hele stad, evenals het aantal reviews per listing. • De gemiddelde vraagprijs voor listings via Airbnb is in het begin van ook gedaald. Aanbod unieke Airbnb listings en hotelkamers en aantal overnachtingen via Airbnb en in hotels listings airbnb hotelkamers 2018 2019 2018-2019 % % van totaal 2019 2018-2019 % % van totaal totaal aanbod Amsterdam, waaronder
28.933
28.357
-2
100
36.860
6
100
in Centrum
6.291
6.035
-4
21
13.847
3
38
binnen ring (West, Zuid, Oost)
19.085
18.597
-3
66
14.861
12
40
3.534
3.725
5
13
8.152
2
22
18.375.000
10
buiten ring (Nieuw-West, Westpoort, Noord, Zuidoost) onbekend overnachtingen Amsterdam
23 2.668.000* 2.382.000*
* schatting OIS
0 -11
bron: OIS/Toezicht & Handhaving, Wonen/CBS
Aantal overnachtingen via online verhuur van woonruimte • Naar schatting waren er in ,; miljoen overnachtingen via Airbnb in Amsterdam, % minder dan in 3. Dit kan mogelijk worden verklaard door de / -dagen regel, die per januari van kracht is, waarbij woningen niet meer dan / dagen per jaar mogen worden verhuurd. In de eerste helft van is het aantal overnachtingen met 0 % gedaald ten
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
opzichte van de eerste helft van . Dit is onder andere het gevolg van de eerste lockdown. B&B en shortstay registraties • Eind waren er /.;; B&B gemeld bij de gemeente. Tot en met oktober zijn er . ; vergunningen verleend. • Shortstay is verhuur van woonruimte voor een periode van minimaal 0 nachten. Tussen en ; was shortstay in bestaande woningen mogelijk met een vergunning voor maximaal jaar. In deze periode zijn 0 vergunningen uitgegeven. Daarnaast zijn er naar schatting ; shortstay appartementen in nieuwbouw/transformatie zonder vergunning. Omdat sommige vergunningen zijn verlopen of ingetrokken is het aantal shortstay in naar schatting rond 3 (paragraaf /.;).
Campings, jachthavens en cruises Campings en vakantieparken MRA • 3'% van de overnachtingen in de MRA vindt plaats in hotels en '% op campings, vakantieparken, huisjesterreinen e.d. In bedroeg het aantal overnachtingen op campings en vakantieparken ;,' miljoen (0% van het landelijke totaal). Het groeitempo is in de MRA lager (+ %), dan landelijk (+0%) (paragraaf /.'). • Binnen de MRA vond de groei plaats in Groot-Amsterdam (+ 3%), IJmond (/0%) en Het Gooi en Vechtstreek (+/ %). In Flevoland en Agglomeratie Haarlem is een daling te zien. • Betrouwbare statistieken op niveau van Amsterdam ontbreken. De stad telt zeven campings (inclusief de camping in het Amsterdamse bos) en 0 huisjesterreinen. Naar schatting zijn ze samen goed voor . slaapplaatsen en circa ,' miljoen overnachtingen per jaar. Gasten en overnachtingen op campings, vakantieparken en huisjesterreinen campings, vakantieparken 2019 gasten overnachtingen mutatie 2018-2019 % Nederland totaal 15.347.000 69.040.000 7 MRA totaal 1.071.000 4.524.000 2 Groot-Amsterdam 294.000 1.192.000 28 wv. Amsterdam x 515.000 10 rest MRA 777.000 3.332.000 -5 bron: CBS maatwerkcijfers
Passanten in jachthavens en cruisepassagiers • Sommige jachthavens bieden niet alleen plaats aan de jaarkaarthouders, maar ook aan passanten, die eventueel overnachten op hun boot in de haven. In totaal zijn er / jachthavens in de MRA die samen goed zijn voor circa /'0. persoonsovernachtingen per jaar, waarvan er 0 . in de gemeente Amsterdam (paragraaf /.2). • Cruiseschepen die Amsterdam in aandeden, hadden in totaal 0; . 2 passagiers aan boord, % minder dan in 3. Het aantal zeecruise passagiers is gedaald (-/ %) en het aantal riviercruisepassagiers is toegenomen (+ %).
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Impact toerisme op leefomgeving, openbare ruimte en milieu European Tourism Indicator System • De Europese Commissie adviseert steden European Tourism Indicator System (ETIS) te gebruiken om de toeristische impact te monitoren. Amsterdam heeft de volgende indicatoren uit dit systeem geïmplementeerd: toeristische intensiteit, toeristische dichtheid, CO voetafdruk en duurzaam ondernemen (zie hoofdstuk ;). Toeristische intensiteit en dichtheid • In waren er op één dag gemiddeld ',3 hotelovernachtingen per Amsterdammers. Stadsdeel Centrum heeft de hoogste intensiteit van hotelovernachtingen per inwoners per dag, oftewel hotelgast per ' inwoners. • Gerekend per vierkante kilometer (land) zijn er / hotelovernachtingen per dag. In Centrum zijn er bijna /. hotelovernachtingen per vierkante kilometer per dag. • Amsterdam behoort tot de Europese steden met relatief hoge toeristische intensiteit en heeft de hoogste toeristische druk op de openbare ruimte in Nederland. Totaal overnachtingen per dag per
inwoners
Totaal overnachtingen per dag per km
Bron: dashboard.nbtc.nl/dashboard/staat-van-bestemming-nl
CO -voetafdruk • In bedroeg de CO -voetafdruk van de toeristische reizen naar Amsterdam ',; Mton. Rekening houdend met de verblijfsduur van bezoekers bedraagt de totale jaaruitstoot per overnachting ,0 Mton CO . Dit is een toename ten opzichte van 3 ( ,' Mton). • De lange vliegreizen zorgen voor meer CO -emissie dan de korte reizen tussen de buurlanden per trein of auto. Bezoekers uit Amerika, Azië, Oceanië en Afrika zorgen voor 3 % van de totale CO -voetafdruk (en voor 0% van de hotelovernachtingen). Duurzaam ondernemen • '% van de logiesbedrijven in Amsterdam en /% in de regio doet aan één of meerdere vormen van duurzaam ondernemen: energie- en waterbesparing, aanpak voedselverspilling. • Betrokkenheid bij de omgeving/buurt hoort ook bij duurzaam ondernemen. In Amsterdam levert / % van de logiesbedrijven bijdrage aan hun buurt, in de regio '/%. Het gaat om onder andere het beschikbaar stellen van de hotelfaciliteiten aan bewoners, ondersteunen van buurtinitiatieven en donaties aan projecten in de omgeving (enquête ).
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Omzet en banen in toeristische sector Toerismesector voor corona en tijdens corona • In had de toeristische sector in Nederland een toegevoegde waarde van bijna / miljard euro, '% meer dan in 3. Deze cijfers van CBS op niveau van Amsterdam zijn nog niet beschikbaar tijdens het schrijven van dit rapport.1 Gezien de bevolkings- en bezoekersgroei kan aangenomen worden dat bestedingen aan toerisme en recreatie in Amsterdam ook stijgen. Dit wordt bevestigd door de omzetgroei in de Amsterdamse horeca (+/%) en detailhandel (+;%). • In het eerste halfjaar van daalde de toegevoegde waarde van de toeristische sector in Nederland met ;'%. Het totaal van de luchtvaart, reisbemiddeling en reisorganisatie daalde het sterkst (-''%), gevolgd door horeca (-;'%) en cultuur, recreatie, sport (-/'%). Een vergelijkbare ontwikkeling geldt ook voor Amsterdam, mogelijk in grotere mate gezien de sterke vertegenwoordiging van deze sectoren in d stad en het wegvallen van het internationale reisverkeer (paragraaf '. ). Toename banen in Amsterdam begin voor corona • Van alle banen in Amsterdam is % gerelateerd aan toerisme. In januari van telde de 2 . Deze toename is toeristische sector in Amsterdam 00. banen , % meer dan in voor een groot deel het gevolg van een administratieve correctie en komt door één bedrijf in reisbemiddeling (zie paragraaf './).
• De meeste banen in de toeristische sector zijn in de horeca. In januari ging het om ; .33 banen: .;3; bij logiesbedrijven (/% meer dan in ) en /0./ 2 bij restaurants en cafés ('% meer dan in ). Voor het uitbreken van de coronacrisis was er sprake van krapte op de arbeidsmarkt voor horecapersoneel. In het e kwartaal is de krapte verdwenen. Kenmerken horecawerknemers in Amsterdam • Eén op de drie werkenden in de horeca is laagopgeleid. Dit is inclusief scholieren en studenten. • Bij restaurants en cafés is 60% van de banen vervuld door Amsterdammers, waarvan een groot deel jonger dan 27 jaar. De meeste contracten (70%) zijn voor minder dan 35 uur per week. • Bij logiesbedrijven is 53% van de banen vervuld door Amsterdammers, de meeste werknemers zijn 27 jaar of ouder. De meeste contracten (63%) zijn voor meer dan 35 uur per week.
1
De kernindicatoren van CBS worden in opgenomen in de toerismerapportages van OIS. Bron: CBS Toerismerekeningen: Gemeente Amsterdam. 2 Dit aantal banen is berekend door OIS op basis van de bedrijvenregistraties van de gemeente Amsterdam. Een andere methode voor het berekenen van het aantal banen in toerisme is ontwikkeld door CBS waarbij de werkgelegenheid wordt afgeleid van de bestedingen aan de toeristische goederen bij Amsterdamse bedrijven. Bij de interpretatie van het aantal banen moet rekening worden gehouden met de verschillende onderzoeksmethoden van CBS en OIS.
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Conclusies omvang toerisme MRA voor Corona MRA : $ mln. verblijfsgasten en % mln. overnachtingen • % % landelijke omvang. De totale omvang van het verblijfstoerisme in de MRA is ; miljoen gasten en bijna / miljoen overnachtingen in . Dit is / % van alle gasten en ;% van de overnachtingen in Nederland. Het gaat hier om het verblijf in hotels, hostels, vakantieparken, kampeer- en huisjesterreinen samen. • Groei hotelmarkt. In de MRA als geheel zijn de meeste overnachtingen in hotels, maar buiten de grote steden hebben campings en vakantieparken de overhand. De vraag naar hotels in de MRA nam in sneller toe (+ %) dan de vraag naar campings (+ %). In Nederland is dit andersom: het verblijfstoerisme op campings groeit sneller (+0%) dan in hotels (+'%). Verblijfstoerisme MRA overnachtingen 2019
mutatie 2018-2019 %
hotels
campings
totaal
% hotels
hotels
campings
totaal
Nederland totaal
54.403.000
69.040.000
123.443.000
44
5
7
6
MRA totaal
25.178.000
4.524.000
29.702.000
85
12
2
10
Amsterdam
18.375.000
515.000
18.890.000
97
10
10
10
regio totaal
6.803.000
4.009.000
10.812.000
63
16
1
10
wv. Haarlemmermeer
3.157.000
-
3.157.000
100
6
-
6
overig regio
3.646.000
4.009.000
7.655.000
48
27
1
12
Bron: CBS
Amsterdam : mln. verblijfsgasten, ,* mln. cruisepassagiers, mln. dagjesmensen • ,$ mln. unieke bezoekers. Het totale aantal toeristische bezoekers in Amsterdam bedroeg in ,; miljoen, waarvan ,; miljoen verblijfsbezoekers, ,/ miljoen dagbezoekers en ,0 miljoen cruisepassagiers (niet bekend of ze verblijfs- of dagbezoekers zijn). Hierbij zijn alleen de bezoekers met een toeristisch motief meegerekend, zoals vakantiegangers, congres-bezoekers en dagjesmensen (exclusief forensen en familiebezoek). • ,0 mln. overnachtingen. De verblijfsbezoekers bleven meestal tot ; nachten in Amsterdam en zorgden in voor ,3 miljoen overnachtingen. • Naast de ,; miljoen verblijfsbezoekers waren er ook ,/ miljoen unieke dagbezoekers, onder andere regio inwoners en buitenlandse toeristen die buiten Amsterdam verblijven en de stad als dagjesmensen aandoen. • Aanbod gestuurde groei. De vraag naar hotels en campings is het meest toegenomen, terwijl het toeristisch verblijf in woningen en bezoek met een cruise zijn afgenomen. Het groeitempo van de verblijfsmarkt heeft aanbod gedreven karakter. • Hoger groeitempo dan landelijk. Voor de coronacrisis groeide zowel de toeristische vraag naar Amsterdam als het toeristische aanbod sneller dan landelijk. Vooral het aantal buitenlandse bezoekers nam in een hoger tempo toe.
Dit heeft onder andere te maken met het internationale karakter van Amsterdam en de goede bereikbaarheid via Schiphol. • Groei buitenlandse bezoekers. In vergelijking met de andere EU-steden hoorde Amsterdam tot de groep met het hoogste groeitempo van het buitenlandse toerisme.
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
•
•
|
Toerisme MRA
-
Regio lift mee. De regio rondom Amsterdam en Schiphol lift mee (vooral AmstelMeerlanden) en laat een hoger groeitempo zien dan de gebieden die iets verder liggen, zoals IJmond en Gooi en Vechtstreek. Meer banen in toerisme. De sectorstructuur van Amsterdam is steeds meer georiënteerd op de werkgelegenheid in de toeristische branches, zoals horeca, cultuur, recreatie, reisbemiddeling en vervoer.
Toeristisch bezoek aan Amsterdam, (afgeronde) absolute aantallen en jaar op jaar mutaties 2017
8.146.000
9.302.000
9.687.000 10.355.000
4
7
in hotels 1)
7.270.000
8.260.000
8.577.000
9.209.000
4
7
via Airbnb (vakantieverhuur + B&B) 2)
625.000
735.000
785.000
701.000
7
-11
via overige platforms (vakantieverhuur + B&B) 2)
156.000
184.000
196.000
175.000
7
-11
op kampeer- en huisjesterreinen 1)
94.000
122.000
129.000
143.000
6
11
16.823.000 19.423.000 20.475.000 21.832.000
5
7
in hotels 1) 13.983.000 15.858.000 16.673.000 18.375.000
5
10
verblijfsbezoekers*, waaronder
overnachtingen van verblijfsbezoekers
2018
2019
2017- 20182018 2019
2016
via Airbnb (vakantieverhuur + B&B) 2)
2.000.000
2.500.000
2.668.000
2.382.000
7
-11
via overige platforms (vakantieverhuur + B&B) 2)
500.000
625.000
667.000
596.000
7
-11
op kampeer- en huisjesterreinen 1)
340.000
440.000
470.000
515.000
7
10
762.000
740.000
846.000
749.000
14
-11
unieke dagbezoekers 4)
-
-
11.172.000 11.297.000
-
1
totaal aantal dag- en verblijfsbezoekers (incl. cruisepassagiers)
-
- 21.705.000 22.401.000
-
3
cruisepassagiers 3)
* exclusief verblijf in jachthavens op passantenplekken. Naar schatting 79.000 overnachtingen op jaarbasis. Bron: Waterrecreatie BV. 1) Bron: CBS (StatLine, maatwerk). 2) Schatting OIS op basis van verschillende bronnen en methoden, o.a. Airbnb gegevens, scraping en reviews, exacte overlap met hotelovernachtingen is onbekend. 3) Bron: ACP. Aantal overnachtingen onbekend: passagiers kunnen overnachten op cruiseschip of in hotel of doorreizen naar een andere bestemming. 4) Schatting OIS op basis van verschillende bronnen, o.a. NBTC, CBS, OIS.
Conclusies bezoekerseconomie in coronatijd •
•
Amsterdam hard geraakt. De bezoekerseconomie van Amsterdam is harder geraakt door de coronacrisis dan de bezoekerseconomie in de andere regio’s. Dit heeft te maken met de sectorstructuur en het internationale karakter van Amsterdam en het veiligheidssentiment. Sectorstructuur kwetsbaar voor coronamaatregelen. De coronamaatregelen die het reisverkeer en de sociale contacten beperken, raken vooral de sectoren zoals horeca, cultuur, recreatie, reisbemiddeling en vervoer. Amsterdam heeft relatief meer bedrijven in deze
;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
•
•
Toerisme MRA
-
sectoren (0% van totaal) dan de rest van Nederland (/,0%) (NBTC). Vooral bedrijven in de sectoren cultuur, sport, recreatie en horeca maken gebruik van de noodsteun (TNO). Bezoekersmix kwetsbaar voor coronamaatregelen. Meer dan 3 % van de verblijfsbezoekers in Amsterdam komt uit het buitenland. Het wegvallen van het internationaal reisverkeer heeft meer impact op Amsterdam dan op de andere gebieden, die georiënteerd zijn op de binnenlandse bezoekers. Sentiment buitenlandse stedentrips daalt. De corona uitbraak heeft veel invloed op de keuze om wel of niet op vakantie te gaan. De vakantie-intentie is wereldwijd gedaald, vooral als het gaat om buitenlandse reizen per vliegtuig. De meeste reizigers zijn voorzichtig in de keuze van hun vakantiebestemming: ze blijven in eigen land, kiezen voor landelijke gebieden en vermijden de drukke toeristische plekken. Dit is terug te zien in de daling van het aantal buitenlandse bezoekers in Amsterdam, maar ook in de andere EU-steden. In de rest van Nederland is het verblijfstoerisme minder hard geraakt, vooral als het gaat om verblijf op campings en recreatieparken.
Economische groei t.o.v. vorig jaar %
brp Amsterdam
6
Passagiers op Schiphol t.o.v. vorig jaar %
bbp Nederland
Schiphol
20
4 0
2 0
-20
-2 -40
-4 -6
-60
-8 -10
-80
-12 -100
-14 2018
2019
1e kw 2020*
2e kw 2020*
Overnachtingen in hotels t.o.v. vorig jaar %
Amsterdam
20
2018
3e kw 2020*
2019
1e kw 2020*
2e kw 2020*
3e kw 2020*
Overnachtingen op campings t.o.v. vorig jaar
Nederland
%
Amsterdam
Nederland
20 10
0
0 -20
-10 -20
-40
-30 -60
-40 -50
-80
-60 -100 2018
2019
1e kw 2020*
2e kw 2020*
3e kw 2020*
-70 2018
2019
1e kw 2020*
2e kw 2020*
3e kw 2020*
'
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Hotelovernachtingen MRA en Amsterdam
Hotelovernachtingen zijn een belangrijke graadmeter van de ontwikkelingen van de bezoekerseconomie in steden. In dit hoofdstuk staan hotelovernachtingen in Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) centraal. De cijfers zijn verzameld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en bewerkt door OIS.
.
MRA
: + miljoen hotelovernachtingen, groei +
%
Hotels en vergelijkbare accommodaties in Nederland hebben in in totaal / ,2 miljoen gasten geaccommodeerd, goed voor ';,; miljoen overnachtingen. Dit is '% meer dan in 3 (zie figuur . a). ;2% van de landelijke hotelovernachtingen heeft plaats gevonden in de MRA, relatief meer dan in 3 (;;%). Hotels en vergelijkbare accommodaties in de MRA hebben in /, miljoen gasten ontvangen en vonden er ', miljoen overnachtingen plaats, % meer dan in 3 (zie figuur . a). Binnen de MRA neemt het aantal hotelovernachtingen relatief sneller toe dan in de rest van Nederland. De groei is vooral te zien in Amstel-Meerlanden, Waterland, Flevoland, Zaanstreek en Amsterdam (zie tabel . b en bijlage). Figuur . a Ontwikkeling aantal hotelovernachtingen in MRA en Nederland, totaal
%
Nederlands
t.o.v.
0 (%)
buitenlands
20 17
18
16
16 14 12
15
13 12
12
13
12
10
10
9
9
8
8 5
6 4 2
2
2 0,5 0,3 1
0 Amsterdam
AmstelMeerlanden en Waterland
overig MRA
MRA totaal
Nederland excl. MRA
Nederland totaal
bron: CBS
Ontwikkelingen binnen MRA : • 0/% van de hotelovernachtingen in de MRA vindt plaats in Amsterdam en 0% in AmstelMeerlanden. In absolute zin is het aantal hotelovernachtingen het meest toegenomen in Amsterdam (+ ,0 miljoen overnachtingen in 3). In relatieve zin neemt het aantal overnachtingen snel toe in Amstel-Meerlanden, Waterland en Flevoland.
2
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
•
In de MRA komt 03% van de overnachtingen door buitenlandse bezoekers, landelijk is dit ''%. Relatief veel buitenlanders overnachten in Amsterdam, rond Schiphol en in de rest van Amstel-Meerlanden, Agglomeratie Haarlem en Zaanstreek. Gebieden waar het aantal buitenlandse overnachtingen relatief snel toeneemt, zijn Flevoland (+ '%), AmstelMeerlanden/ Waterland (+ /%) en Amsterdam (+ %). • De verblijfsduur in de hotels in de MRA is langer dan in de rest van Nederland, vooral in Zaanstreek, Haarlem en Amsterdam. Ontwikkelingen in Amsterdam : • Amsterdam ontving in in totaal , miljoen hotelgasten, een jaar eerder waren dat er 3,2 miljoen (+0%) (zie tabel . ). In totaal waren er 3,; miljoen overnachtingen, % meer dan in 3. De stijging in is sterker dan in de periode 03 (+'%) en ook sterker dan die in Nederland (+'%). • De stijging in Amsterdam komt vooral door meer buitenlandse bezoekers en langer verblijfsduur in .
Tabel . b Ontwikkeling aantal hotelovernachtingen in MRA en Nederland, overnachtingen 2019 (abs.) totaal
Nederlanders
0-
mutatie t.o.v. 2018 (%)
verblijfsduur 2019 (nachten)
buitenlanders
buitenlanders%
totaal
Nederlanders
buitenlanders
totaal
Nederlanders
buitenlanders
Amsterdam
18.375.000
2.886.000 15.489.000
84
10
2
12
2,00
1,76
2,05
Totaal Amstel-Meerlanden / Waterland+ , waarvan
4.631.000
1.670.000
2.961.000
64
12
9
13
1,62
1,48
1,71
Haarlemmermeer
3.157.000
1.154.000
2.003.000
63
6
11
3
1,53
1,43
1,59
overig Amstel-Meerlanden*
1.073.000
x
x
x
85
x
x
1,85
x
x
Waterland+*
401.000
x
x
x
85
x
x
1,85
x
x
Agglomeratie Haarlem
756.000
333.000
423.000
56
4
15
-4
1,91
1,69
2,12
IJmond
381.000
238.000
143.000
38
-8
-13
1
1,80
1,61
2,22
Het Gooi en Vechtstreek
271.000
155.000
116.000
43
1
6
-5
1,77
1,64
1,98
Flevoland
425.000
262.000
163.000
38
22
27
15
1,73
1,59
2,02
Zaanstreek
338.000
103.000
235.000
70
10
37
1
2,20
1,97
2,32
Metropool
25.178.000
5.648.000 19.530.000
78
12
9
13
1,90
1,65
1,99
Nederland
54.403.000 24.272.000 30.131.000
55
5
2
8
1,78
1,61
1,94
* schatting
.
x data niet beschikbaar
bron: CBS/ bewerking OIS
Daling overnachtingen in Amsterdam voor het eerst sinds
Voor het eerst sinds zal er in een krimp zijn in het aantal hotelovernachtingen en – gasten in Amsterdam (zie tabel . en figuur ./). Ook in Haarlemmermeer, de rest van Nederland en in de andere landen zal het aantal toeristische verblijfsbezoekers in kleiner zijn dan in , als gevolg van de wereldwijde coronacrisis. Voorlopige cijfers en prognose : • In de eerste tien maanden van is het buitenlandse toerisme wereldwijd gedaald met 0 % ten opzichte van . Het effect van de lockdowns, grenssluitingen en overige reis- en contactbeperkingen is vanaf het eerste kwartaal van terug te zien in de krimp van de
0
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
bezoekerseconomie over de hele wereld. The World Tourism Organization verwacht dat het buitenlandse toerisme in met 0 %-0'% daalt ten opzichte van . In Nederland is het aantal buitenlandse hotelgasten met 2/% gedaald in de eerste tien maanden van , minder sterk dan wereldwijd. Het totaal aantal hotelgasten en overnachtingen (inclusief Nederlanders) tot en met oktober is met ;/% gedaald (voorlopige cijfers CBS). Volgens de prognose van NBTC zal het verblijfstoerisme in heel met ' %-2'% dalen3. In Amsterdam verwacht OIS dat het aantal hotelgasten en overnachtingen in met 2 %-0;% zal dalen (zie tabel . en figuur ./).4 Volgens de voorlopige cijfers van CBS bedraagt de daling tot en met oktober van 2;%. In Haarlemmermeer bedraagt de daling tot en met oktober 2 %. Zowel Amsterdam als Haarlemmermeer zijn harder geraakt door de coronacrisis dan de rest van Nederland (zie paragraaf ./).
•
•
•
Tabel . Hotelgasten, overnachtingen, verblijfsduur en bezetting in Amsterdam, * verblijfsduur bedbezetting kamerbezetting gasten overnachtingen (nachten) (%) (%)*** 1 kw 2019 2.104.000 4.089.000 1,94 56 77 2 kw 2019
2.450.000
4.884.000
1,99
64
88
3 kw 2019
2.421.000
5.021.000
2,07
65
90
4 kw 2019
2.234.000
4.382.000
1,96
57
84
totaal 2019
9.209.000
18.375.000
2,00
61
84
7
10
1 kw 2020*
1.530.000
3.048.000
1,99
40
63
2 kw 2020*
194.000
352.000
1,81
5
12
3 kw 2020*
970.000
1.940.000
2,00
25
37
oktober 2020*
119.000
220.000
1,85
5
15
januari-oktober 2020*
2.694.000
5.340.000
1,98
21
39
mutatie % jan-okt 2019-2020* prognose totaal 2020** Scenario Laag
-64 2.393.000
-64 4.691.000
1,96
prognose totaal 2020** Scenario Midden
3.001.000
5.883.000
1,96
prognose totaal 2020** Scenario Hoog
3.544.000
6.946.000
1,96
-74
-74
-67
-68
-62
-62
mutatie % 2019 t.o.v. 2018
mutatie % 2020** t.o.v. 2019 Scenario Laag mutatie % 2020** t.o.v. 2019 Scenario Midden mutatie % 2020** t.o.v. 2019 Scenario Hoog
* voorlopige cijfers CBS ** prognose OIS *** VisitorData in opdracht a&p
bron: CBS/ bewerking OIS
Scenario OIS Laag: Restricties maken langzaam plaats voor een ,' m samenleving. Wie op zomervakantie gaat, blijft met name in eigen land. Vliegen blijft beperkt, maar in het najaar is er een tweede Corona-golf en een nieuwe periode van verscherpte restricties. Scenario OIS Midden: De zomer verloopt vergelijkbaar met Scenario Laag. Na de zomer enigszins herstel van de binnenlandse zakenmarkt. Scenario OIS Hoog: Tijdens de zomer wordt er op grotere schaal binnen Europa gereisd. Vliegverkeer komt op gang. Zakenmarkt herstelt sneller dan verwacht.
3 4
nbtc.nl/nl/home/kennis-data/cijfers.htm data.amsterdam.nl/dossiers/dossier/toerisme
3
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Figuur .% Hotelgasten en overnachtingen in Amsterdam,
+-
* gasten
x mln.
overnachtingen
20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020*
bron: CBS/*prognose scenario midden
.% Toerismetrends
OIS
-
In meer overnachtingen van buitenlanders, o.a. Russen, Chinezen en Britten • Van de Amsterdamse hotelovernachtingen in werd 2% door Nederlandse en 3;% door buitenlandse gasten gedaan. Het aantal overnachtingen van buitenlandse gasten nam in sneller toe (+ %) dan die van Nederlandse gasten (+ %). • Europese gasten zijn goed voor '0% en intercontinentale gasten voor 0% van alle hotelovernachtingen in Amsterdam. • Britten en Duitsers vormen binnen de Europese markt de grootste groepen, gevolgd door Fransen, Italianen en Spanjaarden (zie figuur .;). • Van de intercontinentale markten vormen gasten vanuit Amerika de grootste groep: '% van alle overnachtingen ( % kwam uit de Verenigde Staten). • In is het aantal overnachtingen van Russen (+ ;%), Chinezen (+ 3%) en Britten (+ 2%) relatief snel gestegen ten opzichte van 3 (zie figuur .'). In absolute zin gaat om relatief kleine aantallen bezoekers uit Rusland en China. Figuur .$ Hotelovernachtingen naar land van herkomst, Amsterdam 2%
(%)
1% Nederland Amerika
9%
16%
Azië Oceanië
15%
57%
10%
Afrika
5% 5% 3%
Verenigd Koninkrijk Duitsland Frankrijk
16%
18%
Italië Spanje Overig Europa
bron: CBS
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
In minder internationaal reisverkeer en vakanties door Corona • De bezoekerstrends zijn wereldwijd veranderd toen het coronavirus in februari-maart van haar intrede deed. Het aantal besmettingen en de maatregelen die regeringen wereldwijd nemen om de corona-uitbraak te controleren, leggen (een deel van) de reis- en bezoekersactiviteiten stil. De metingen van het vakantiesentiment5 laten zien dat vakantiegangers in de voorkeur geven aan een vakantie dichter bij huis, minder graag met vliegtuig reizen en niet naar drukke toeristische plekken gaan. De voorkeur gaat in uit naar de vakanties in de landelijke omgeving in eigen land of in een buurland. • De uitwerking van deze trends is in Amsterdam te zien in onder andere minder hotelovernachtingen. Vanwege het grote aandeel buitenlandse bezoekers in de hoofdstad daalt het aantal hotelovernachtingen in Amsterdam sterker dan in de rest van Nederland. • In is het intercontinentale reisverkeer het meest afgenomen, waarbij het aantal bezoekers uit o.a. de Verenigde Staten, Australië, China en Canada sterk is gedaald (zie figuur .'). Het binnenlandse toerisme en het toerisme uit de buurlanden Duitsland, België en Frankrijk is relatief minder gedaald. Figuur .+ Hotelovernachtingen in Amsterdam naar herkomstland t.o.v. dezelfde periode vorig jaar (%)
40 20
% 10
12
2
2018-2019 25 16 11 11 11 10 17 10 9
jan-okt 2019-2020* 24 7
3
7
12
5
3
14
8
18 4
0 -20
totaal
werelddelen
bron: CBS
.$ Spreiding over het jaar: ander patroon door Corona De bezoekerspieken in Amsterdam liggen elk jaar in april-mei (vakanties rond Pasen en Koningsdag), juli-augustus (zomervakantie) en oktober (congressen, ADE). In de laatste jaren zien we dat de pieken eerder beginnen en langer duren waardoor het verschil tussen het laag- en het hoogseizoen minder groot wordt (zie figuur .2). Bron: NBTC. nbtc.nl/nl/home/newsroom/coronavirus.htm
Canada
-87
landen 0,2-0,5 mln. overnachtingen per jaar
* voorlopige cijfers
5
-80
China
-86
Australië
-79 -79
Brazilië
Ierland
Zwitserland
Israël
België
Spanje
Frankrijk
Duitsland
landen > 0,5 mln. overnachtingen per jaar
-82
Rusland
-70 -65
-72 -73
-83
Verenigde Staten
-82 -81 -86
-38
-47
-70
Verenigd Koninkrijk
Europa
buitenland
Nederland
-120
alle landen
-100
-76
Afrika
-61
Oceanië
-68
Azie
-64
Amerika
-80
-38
-45
-60
Italië
-40
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Het seizoenspatroon van binnenlandse en buitenlandse overnachtingen verschilt van elkaar. De buitenlandse piek ligt traditioneel in april-mei en in juli-augustus terwijl de binnenlandse piek in april, mei en/of juni valt (zie figuur .0). De voorlopige cijfers van geven aan dat het aantal overnachtingen drastisch is gedaald en samenhangt met de Corona maatregelen. De hotelovernachtingen in januari en februari van zijn nagenoeg gelijk aan die van . Vanaf maart liggen de bezoekersaantallen onder het niveau van de afgelopen jaren en volgen een ander patroon: • Medio maart gaat Nederland in lockdown, waarbij het recreatief en zakelijk verkeer wegvalt. Het passagiersverkeer op Schiphol valt in april-mei bijna volledig weg. • Vanaf eind mei neemt het aantal bestemmingen en vluchten op Schiphol weer toe. Vanaf juni zijn Amsterdamse musea, attracties en horeca weer open. Het bezoekersvolume in de stad neemt langzaamaan ook toe. • De mooie zomer en het dalende aantal besmettingen in Europa dragen bij aan het bezoekersherstel in Amsterdam tijdens de vakantieperiode in juli-augustus. Het herstel komt door bezoekers uit Duitsland, België, Frankrijk en Nederland. De intercontinentale bezoekers blijven weg. Dit is in lijn met de metingen van het vakantiesentiment in verschillende landen.6 • In september en oktober loopt het aantal besmettingen in Nederland en de rest van Europa weer op.
Om de verspreiding van het virus in te dammen voeren verschillende landen reis- en contactbeperkingen opnieuw in, waarna de bezoekersaantallen teruglopen. Vanaf ; oktober is Nederland voor de tweede keer in in lockdown. Het aantal hotelovernachtingen tot het einde van het jaar ligt naar verwachting op het niveau van het lage prognosescenario. De definitieve cijfers van CBS volgen in de loop van het voorjaar . Figuur ." Totaal aantal hotelovernachtingen per maand, Amsterdam,
x mln.
2020*
2019
2018
-
*
2012
2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec * voorlopige cijfers CBS januari-oktober 2020 / prognose OIS november-december 2020 scenario Laag bron: CBS 6
www.nbtc.nl/nl/home/newsroom/vakantie-sentiment-monitor-peilt-invloed-van-coronacrisis-op-reisgedrag-.htm
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Figuur .* Spreiding van hotelovernachtingen over het jaar, Amsterdam, Overnachtingen van buitenlanders
2020* 2018
x mln. 1,6
-
*
Overnachtingen van Nederlanders
2019 2012
x mln.
2020* 2018
2019 2012
0,3
1,4
0,25
1,2 1
0,2
0,8
0,15
0,6
0,1
0,4
0,05
0,2
0
0
jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
* voorlopige cijfers CBS januari-oktober 2020 / prognose OIS november-december 2020 scenario Laag bron: CBS
Zakelijk verkeer komt door Corona niet op gang in Een derde van de Amsterdamse hotelovernachtingen is met een zakelijk motief, de overige twee derde is met een recreatief motief. De zakelijke markt kent van oudsher twee piekmomenten: in april-mei en september-oktober (zie figuur .3). De zakelijke overnachtingen lagen vanaf januari onder het niveau van en vielen in april-mei (bijna helemaal) weg door de reisbeperkingen en annulering van congressen en zakelijke bijeenkomsten. Het herstel van de zakelijke markt komt voorlopig nauwelijks op gang doordat congressen en zakelijke reizen worden uitgesteld of vervangen door online opties. De hotelovernachtingen in de zomer van zijn voornamelijk met een recreatief motief. In de periode tot en met oktober is het aantal zakelijke overnachtingen met 0'% gedaald en het aantal recreatie overnachtingen met ' % gedaald. Tijdens de tweede lockdown zal het aantal zakelijke en recreatieve overnachtingen naar verwachting op een laag niveau blijven. Figuur .0 Aantal hotelovernachtingen naar bezoekmotief per maand, Amsterdam x mln. zakelijk 2020* recreatief 2020*
zakelijk 2019 recreatief 2019
1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
* voorlopige cijfers CBS januari-oktober 2020 / prognose OIS november-december 2020 scenario Laag bron: CBS
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
.+ Ontwikkeling toerisme in internationaal perspectief The World Tourism Organization (UNWTO)7 volgt trends van het grensoverschrijdende toerisme op basis van het aantal buitenlandse hotelgasten in verschillende werelddelen.8 In groeide het toerisme volgens deze definitie wereldwijd met ;% ( 3:'%). In Europa bedroeg de groei /%. In vergelijking met andere grote Europese steden was de groei van het aantal buitenlandse hotelgasten in Amsterdam relatief sterk in (+ %). Lissabon had in een even sterke groei als Amsterdam, terwijl in Parijs, Antwerpen en Warschau het aantal buitenlandse hotelgasten is gedaald (zie tabel . ). In de eerste tien maanden van is het grensoverschrijdende toerisme wereldwijd gedaald met 0 %. In dezelfde periode is het aantal buitenlandse hotelgasten in Amsterdam ook gedaald, maar iets minder sterk (-23%), dan wereldwijd en in de meeste andere Europese steden. UNWTO beschouwt reisbeperkingen als de belangrijkste belemmering van het herstel van het internationale toerisme tijdens de coronacrisis, alsook de toename van het aantal besmettingen in verschillende landen en het lage consumentenvertrouwen. Tabel . Mutatie buitenlandse hotelgasten ten opzichte van zelfde periode vorig jaar, (procenten) buitenlandse hotelgasten 2019 2018-2019 % jan-okt 2019-2020 % wereldwijd
1.500.000.000
4
-72
Amsterdam
7.572.000
9
-68
Berlijn
5.485.000
1
-73
Budapest
3.548.000
1
-76
Helsinki
1.245.000
4
-77
Lissabon
4.701.000
9
-75
Londen
15.126.000
4
x
Madrid
5.399.000
4
x
Parijs
12.782.000
-3
x
Praag 1)
6.804.000
2
-73
Wenen 2)
5.468.000
5
-70
Warschau 1)
1.257.000
-1
-72
Antwerpen 1)
596.000
-2
-65
7.860.000
6
Europese steden
Barcelona
x bron: UNWTO/CBS/TourMis
) januari - september ) januari - augustus
7 8
UNWTO: World Tourism Barometer. September , volume 0, issue /. Het aantal binnenlandse verblijfsbezoekers telt voor de mondiale groei niet mee.
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Hotelmarkt MRA en Amsterdam
In dit hoofdstuk staat het hotelaanbod in MRA centraal: het aantal hotels, kamers en bedden en kamerbezetting en prijs. Het woord ‘hotels’ wordt hier gebruikt als verzamelnaam voor hotels en andere logiesaccommodaties met een vergelijkbare dienstverlening en minimaal vijf bedden, waaronder hostels, boerenkamers, pensions en appartementenhotels.9 Meer informatie over de databronnen, methode en definities staat in bijlage .
.
Nieuwe grootschalige hotels in Amsterdam, Schiphol en Almere
• De MRA telt medio ruim '0. hotelkamers en ;.' bedden.10 Dit is ; % van de landelijke kamer- en beddencapaciteit.11 Het aantal kamers en bedden in de MRA groeit sneller (+0%) dan landelijk (+/%). De groei vindt plaats in onder andere Amsterdam, Haarlemmermeer en Almere (zie tabel . ). Groei Amsterdam Zuid, Oost en Noord • 0 % van de hotelkamers en bedden in de MRA is in Amsterdam. Medio ging het om '// hotels met in totaal / . kamers en 30. bedden (zie tabel . ). • De hotelcapaciteit neemt in Amsterdam sneller toe (+3%) dan in de regio (+'%). In absolute zin zijn er tussen juli en juli meer dan /. kamers en 2. bedden bijgekomen. Een groot deel van deze toename komt voor de rekening van de nieuwe grootschalige hotels, onder andere NHOW, Holiday Inn Express Amsterdam - North Riverside, NIU Fender, Van der Valk Hotel Amsterdam Zuidas en YOTEL Amsterdam. Deze hotels zijn gevestigd in de stadsdelen Zuid, Oost en Noord. Groei rond Schiphol en Almere • De regio telt in 2 hotels met in totaal 0. kamers en /2.2 bedden. De meeste accommodaties bevinden zich in de volgende zes gemeenten: Haarlemmermeer, Amstelveen, Haarlem, Almere, Zandvoort en Zaanstad. • In de periode neemt de hotelcapaciteit het meest toe in Almere, gevolgd door Haarlemmermeer.
Hier zijn de volgende grootschalige hotels gerealiseerd: Plaza Residence en Ibis Styles in Almere, Moxy Amsterdam Schiphol Airport, Hyde Park Hotel Amsterdam Airport en Executive Residency by Best Western Amsterdam Airport in Haarlemmermeer. Capaciteitstoename $-+ sterren hotels • Hotels zijn de meest voorkomende logiesvorm in de MRA, goed voor 02% van alle logies met hoteldienstverlening. Van alle bedden is 30% in hotels. De overige accommodaties met een vergelijkbare dienstverlening zijn hostels, pensions en appartementen(hotels). Ook worden B&B en boerenkamers gerekend tot deze categorie als ze meer dan ; bedden aanbieden (CBS). De voorwaarden voor de verhuur van woningen aan toeristen verschillen per gemeente. In de statistieken gaat het om de vergelijkbaarheid van de dienstverlening. 9
OIS volgt de landelijke definitie van logiesaccommodaties van het CBS https://www.cbs.nl/nl-nl/onzediensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksbeschrijvingen/logiesaccommodaties 10 Gemeten op juli van door OIS. Tijdelijke hotelsluitingen i.v.m. corona niet meegerekend. 11 Bron: CBS, voorlopige landelijke cijfers juli .
;
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
• In Amsterdam bestaat het logiesaanbod voor 3 % uit hotels, % appartementenhotels, 2% hostels en % overig. Van alle bedden is 30% in hotels, '% in appartementenhotels, 3% in hostels en , % in overige logies. In de regio is 2/% van de accommodaties hotels en 0% B&B/pensions/boerenkamers. • Tussen en neemt het aantal appartementenhotels relatief snel toe, maar de groei van het aantal kamers en bedden vindt plaats in hotels (zie tabel ./). Vooral het luxe segment in Amsterdam neemt toe (zie bijlage). Tabel 2.1 Hotelcapaciteit Metropoolregio Amsterdam en Nederland 2019 hotels totaal Nederland
kamers
2020 bedden hotels
3.808 138.216 302.748
totaal MRA, waaronder
800
53.239 116.402
kamers
mutatie 2019-2020 (abs.)
mutatie (%)
bedden hotels kamers bedden kamers bedden
3.838 142.674 312.246
30
4.458
9.498
3
3
829
57.030 124.499
29
3.791
8.097
7
7
gemeenten MRA met meer dan 10 hotels en 1.000 bedden Amsterdam
524
36.860
81.257
533
39.913
87.917
9
3.053
6.660
8
8
Haarlemmermeer*
38
7.872
15.972
41
8.194
16.423
3
322
451
4
3
Amstelveen
14
1.423
3.400
14
1.483
3.520
0
60
120
4
4
Haarlem
24
1.047
2.289
28
1.076
2.446
4
29
157
3
7
Almere
9
728
1.495
11
1.079
2.225
2
351
730
48
49
Zandvoort
47
849
1.803
51
872
1.850
4
23
47
3
3
Zaanstad
16
730
1.596
16
738
1.604
0
8
8
1
1
A Centrum
281
13.847
30.349
279
14.164
31.106
-2
317
757
2
2
K Zuid
87
6.611
13.802
89
7.600
15.751
2
989
1.949
15
14
M Oost
34
4.721
10.394
35
5.079
11.147
1
358
753
8
7
F Nieuw-West
24
4.475
10.016
29
4.761
10.786
5
286
770
6
8
E West
58
3.529
8.181
62
3.749
8.527
4
220
346
6
4
T Zuidoost
17
2.328
5.291
15
2.523
5.927
-2
195
636
8
12
N Noord
21
1.169
2.861
22
1.797
4.190
1
628
1.329
54
46
B Westpoort
2
180
363
2
240
483
0
60
120
33
33
Weesp
6
89
209
8
98
261
2
9
52
10
25
totaal regio, waaronder
276
16.379
35.145
296
17.117
36.582
20
738
1.437
5
4
Amstel- Meerlanden*
67
10.155
21.546
71
10.539
22.125
4
384
579
4
3
agglomeratie Haarlem*
76
1.951
4.205
86
2.010
4.423
10
59
218
3
5
Flevoland -
17
901
1.867
19
1.234
2.561
2
333
694
37
37
Waterland +
42
909
2.176
44
924
2.221
2
15
45
2
2
Gooi en Vechtstreek**
27
895
1.907
30
849
1.849
3
-46
-58
-5
-3
IJmond
26
812
1.793
24
787
1.726
-2
-25
-67
-3
-4
Zaanstreek
21
756
1.651
22
774
1.677
1
18
26
2
2
stadsdelen Amsterdam en Weesp
regio (exclusief Amsterdam)
* Gemeenten
en
volgens indeling
(Haarlemmerliede en Spaarnwoude in Haarlemmermeer)
** inlclusief Weesp.
'
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Kaart . a Hotellocaties MRA, juli
Kaart . b Hotellocaties Amsterdam, juli
2
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Tabel .% Accommodaties MRA naar sort logiesvorm 2020
2019-2020 abs.
B&B, appartementenpension, (hotel) boerenkamer
totaal
hotel hostel
B&B, appartementenpension, totaal (hotel) boerenkamer
gebieden
hotel hostel
MRA totaal
626
36
88
79
829
17
2
-21
31
29
Amsterdam, waaronder
439
30
9
55
533
8
2
-20
19
9
Centrum
238
16
5
20
279
1
2
-8
3
-2
binnen ring
151
9
2
24
186
5
0
-10
12
7
buiten ring
50
5
2
11
68
2
0
-2
4
4
187
6
79
24
296
9
0
-1
12
20
MRA totaal
51.887
1.664
494
2985
57.030 2.951
14
-84
910 3.791
Amsterdam, waaronder
36.478
1.402
45
1.988
39.913 2.489
14
-75
625 3.053
Centrum
13.410
212
19
523
14.164
271
16
-31
61
binnen ring
14.964
557
11
896
16.428
1240
-2
-38
367 1.567
buiten ring
8.104
633
15
569
9.321
978
0
-6
197 1.169
15.409
262
449
997
17.117
462
0
-9
285
MRA totaal
108.459
7.838
1.176
7.026 124.499 5.851
425
-224
2.045 8.097
Amsterdam, waaronder
76.586
6.601
93
4.637
87.917 5.016
425
-217
1.436 6.660
Centrum
28.435
1.418
37
1216
31.106
535
144
-115
193
binnen ring
30.788
2.643
26
1968
35.425
2342
19
-90
777 3.048
buiten ring
17.363
2.540
30
1453
21.386
2139
262
-12
466 2.855
31.873
1.237
1.083
2.389
36.582
835
0
-7
609 1.437
Aantal accommodaties
regio excl. Amsterdam kamers
Aantal kamers
regio excl. Amsterdam
317
738
bedden Aantal bedden
regio excl. Amsterdam
.
Kamerbezetting en –prijs in
Het landelijke onderzoek van Horwath naar drie-, vier- en vijfsterrenhotels wijst op een lichte stijging van de kamerbezetting in heel Nederland en op de stabilisatie van de kamerprijzen (zie tabel .;). Het onderzoek van OIS naar hetzelfde segment in de MRA wijst op een daling van de kamerprijzen in Amsterdam en grote verschillen in bezetting tussen de regio’s: • Amsterdam heeft de hoogste kamerbezetting en -prijs in Nederland, gevolgd door AmstelMeerlanden in . In de rest van de MRA liggen de bezettingsgraden en prijzen op een lager niveau. • De kamerbezetting van de Amsterdamse drie-, vier- en vijfsterren hotels is stabiel hoog. De kamerprijzen zijn in lager dan in de voorgaande jaren. Hoteliers geven in de enquête
0
757
Onderzoek, Informatie en Statistiek
•
|
Toerisme MRA
-
aan dat ze de prijzen hebben verlaagd vanwege de verhoging van de toeristenbelasting en (prijs)concurrentie met andere accommodaties (zie paragraaf .;).12 De stijging van de kamerbezetting en -prijs vindt plaats buiten Amsterdam, onder andere in Amstel-Meerlanden en Rotterdam. Dit geeft een indicatie van de vraag naar deze gebieden.
Tabel .$ Kamerbezetting en kamerprijs* in hotels met %, $ of + sterren kamerbezetting %
kamerprijs €/nacht
2017
2018
2019
2017
2018
2019
Amsterdam**
86,5
86,2
86,5
159
169
149
Amstel-Meerlanden**
80,5
77,7
79,9
89
92
106
rest MRA**
69,3
70,0
67,7
100
99
100
MRA totaal**
82,8
82,6
81,9
140
151
134
Utrecht***
75,7
79,1
77,7
97
99
101
Rotterdam***
73,9
75,4
75,8
93
99
106
Den Haag***
75,1
74,0
74,9
94
100
96
Maastricht***
73,3
70,2
70,5
106
107
105
Nederland excl. Amsterdam /Schiphol***
72,0
72,9
73,5
91
95
96
Nederland totaal***
76,8
77,7
78,2
112
120
120
* kamerprijzen incl. 9% btw en excl. gemeentelijke toeristenbelasting ** bron: OIS, *** bron: Horwath
Tabel .' laat de kamerbezetting en -prijs per (ster)segment13 in de MRA zien. Gegevens van afzonderlijke sterklassen zijn in de bijlage te vinden. Differentiatie naar locatie is te zien in figuur .2a en .2b. Ontwikkelingen van kamerbezetting en -prijs zijn hieronder samengevat: • De gemiddelde kamerbezetting· van alle Amsterdamse hotels en vergelijkbare accommodaties bedraagt 3;% en is stabiel in de afgelopen drie jaar. Tussen en is de kamerbezetting in alle delen van de stad en in alle segmenten toegenomen. Er is geen noemenswaardig verschil meer tussen de bezetting in Centrum en daarbuiten. • De gemiddelde kamerprijs in Amsterdam is in gedaald. De grootste daling is te zien bij het midden- en luxe segment. Hotels in Centrum zijn in alle segmenten duurder dan hotels buiten Centrum. • De gemiddelde kamerbezetting in de regio is in de afgelopen drie jaar min of meer stabiel, terwijl de prijzen toenemen. Gezien de jaarlijkse toename van de hotelcapaciteit, kan er geconcludeerd worden dat de vraag naar de regio toeneemt. Het is echter niet bekend hoeveel vraag naar Amsterdam in de regio wordt geaccommodeerd.
12
Alle hotelkamerprijzen worden vergeleken inclusief het %-tarief btw en exclusief de toeristenbelasting die per gemeente en per kalenderjaar kan verschillen. In Amsterdam werd er in 3 een toeristenbelasting van 2% geheven bij overnachtingen in de stadsdelen Centrum, Zuid, West en Oost en een tarief van ;% in Nieuw West, Noord en Zuidoost. In werd er een 0%-tarief in alle stadsdelen gehanteerd. In bedraagt de toeristenbelasting 0% van de overnachtingsprijs en daarbovenop / euro per persoon per nacht. Andere Nederlandse gemeenten hanteren een ander tarief of heffen geen toeristenbelasting. 13 In deze rapportage wordt uitgegaan van de vrijwillige deelname aan de Nederlandse Hotel Classificatie (NHC).
3
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
Tabel .+ Kamerbezetting en kamerprijs* in hotels naar segment kamerbezetting %
prijs 2-pers. kamer €/nacht
2010
2017
2018
2019
2010
2017
2018
2019
gemiddeld
72
84
84
84
104
138
150
135
laag segment** (0-2 sterren)
71
81
81
81
83
111
121
115
midden segment (3 sterren)
75
88
88
89
104
122
132
115
luxe segment (4-5 sterren)
72
85
84
84
159
199
207
186
gemiddeld
56
69
68
69
92
95
95
107
laag segment* (0-2 sterren)
53
64
63
64
77
93
93
114
midden segment (3 sterren)
51
73
72
69
87
93
94
95
luxe segment (4 sterren)
65
74
73
74
114
99
100
108
Amsterdam
regio
* Kamerprijzen incl. 9% btw en excl. gemeentelijke toeristenbelasting ** De sterclassificatie is vrijwillig: accommodaties zonder sterklasse worden ingedeeld in het laagste segment bron: OIS
%
Figuur ."a Kamerbezetting in hotels naar segment
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
€ 300
Figuur ."b Kamerprijzen in hotels naar segment
250 200 150 100 50 0
0-2 sterren hotels
3 sterren hotels
2010
2018
4-5 sterren hotels
2019
0-2 sterren hotels
3 sterren hotels
2010
2018
4-5 sterren hotels
2019 bron: OIS
.% Kamerbezetting in De gemiddelde kamerbezetting in Amsterdam is seizoensgebonden en varieert per maand van 69% in januari tot circa 90% rond Pasen en in de periode juni-oktober (zie figuur 2.7). Tijdens de coronacrisis in 2020 liggen de bezettingsgraden van de Amsterdamse hotels onder de trend van de afgelopen jaren. Dit komt door de vraaguitval vanwege de reis- en contactbeperkende maatregelen die verschillende landen invoeren om de toename van het aantal besmettingen tegen te gaan: lockdowns, negatieve reisadvizen, verbod op evenementen en congressen. De zakelijke en de intercontinentale markten zijn hierdoor het hardst getroffen.
|
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Toerisme MRA
-
Figuur .* Gemiddelde kamerbezetting in Amsterdam per maand, %
2018
2019
0-
*
2020*
100 91%
90
91%
91%
80 70 60 50 44%
40 30 20
15% 7%
10 0 jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
* cijfers 2020 hebben voorlopige status Bron: VisitorData in opdracht van amsterdam&partners
.$ Hoteliers over situatie in
en
De hotelenquête is afgenomen in de eerste helft van . Hierin wordt teruggeblikt op het afgelopen jaar en het eerste kwartaal in (zie figuur .3). De mogelijke verklaringen voor de ontwikkeling van het aantal gasten, kamerbezetting en prijzen zijn in deze paragraaf samengevat. De volledige antwoorden staan in de Bijlage. Figuur .0 Ontwikkeling aantal gasten in hotels in
en
e
kwartaal
, antwoorden hoteliers
% 100 20 27
80
43 64
minder gasten
60
even veel gasten
40
20
46
meer gasten
45 33 17
0 Amsterdam
regio 2019
Amsterdam
regio
verwacht 2020
/
Onderzoek, Informatie en Statistiek
|
Toerisme MRA
-
In heeft bijna de helft van de accommodatie in Amsterdam (;2%) en de regio (;'%) meer gasten ontvangen dan in 3. Eén op de vijf accommodaties in Amsterdam en één op de vier in de regio had minder gasten dan in 3. • Meer gasten in . Hoteliers schrijven de gastentoename toe aan de strategie van hun accommodatie en de groeiende vraag naar Amsterdam: ‘Toename toerisme Amsterdam en betere positionering van het hotel in de markt’, ‘Meer toerisme in Amsterdam’, ‘We got better at optimizing our prices’, ‘Wij hebben onze service en prijs-kwaliteit verhouding aangepast’. • Minder gasten in . Het groeiende aantal accommodaties in Amsterdam en de regio, (prijs)concurrentie, hogere toeristenbelasting en minder congressen in zijn de meest genoemde verklaringen voor een afname van het aantal gasten in : ‘Minder congressen en meer nieuwe "* hotels erbij’, ‘More competition with lower rates and more innovative’, ‘Verhoogde toeristenbelasting. Meer hotels geopend in Amsterdam en omgeving’.