2. Progr Aanpak Wegtunnels Q2 kwartaalrapportage_2021.pdf
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
11 VERSLAG NUMMER
Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Kwartaalrapportage Q2 – 2021 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
1
NR. 11
INHOUD
Verkeerscentrale Amsterdam
Piet Heintunnel
Arenatunnel
Michiel de Ruijtertunnel
1
Managementsamenvatting Q2 2021 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2
Voortgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.1 Bijdrage aan de stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.3 Samenwerking met strategische partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 2.4 Tegenspraak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3
Programmabeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 3.1 Programma Scope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 3.2 Masterplanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 3.3 Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.4 Risicomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
Bijlage 1. Afkortingen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Bijlage 2. Factsheets per project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Factsheet project Vernieuwing Verkeerscentrale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Factsheet project Renovatie Piet Heintunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Factsheet project Renovatie Amsterdam Arenatunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Factsheet project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel . . . . . . . . . . . . . . . 30
2
HOOFDSTUK 1
Managementsamenvatting Q2 2021 De rapportage over het tweede kwartaal 2021 van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam geeft de gemeenteraad, het gemeentebestuur, de gemeentelijke directies en de strategische partners inzicht in de voortgang van de programmadoelstellingen. Tevens is de rapportage een bron van informatie voor inwoners van Amsterdam en andere belangstellenden. Scope Q1 2021 Q2 2021
Planning Q1 2021 Q2 2021
Financiën Q1 2021 Q2 2021
In het tweede kwartaal van 2021 is de scope van het programma niet gewijzigd. In het volgende kwartaal wordt een scopewijziging verwacht. Het programmateam AWA is gevraagd het groot onderhoud van de IJ-tunnel op te nemen in het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en in 2024 uit te voeren. Omdat beheerst werken voorop staat, is afgesproken dat een intake op het project wordt gedaan. Daarin wordt onder meer gekeken of de AWA organisatie dit project er ongewijzigd bij kan nemen of moet worden aangepast, of de financiële dekking voor het project op orde is en zal het programmaplan en de masterplanning aangepast moeten worden. Op basis hiervan zal een voorstel worden voorgelegd aan het bestuur. De werkzaamheden tijdens nachtafsluitingen in de Michiel de Ruijtertunnel zijn op 18 juni 2021 afgerond, dat is twee maanden eerder dan in de oorspronkelijke planning was voorzien. Voor elk project zijn probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning zichtbaar worden gemaakt. Per mijlpaal is er nu een haalbaarheidswaarde toegevoegd. Dit geeft een beter beeld van de ‘spanning’ op deze mijlpalen. Voor de meeste mijlpalen is de haalbaarheid hoog; voor twee mijlpalen niet en daar wordt extra inzet op gepleegd. De haalbaarheid voor de openstelling van de Piet Heintunnel is op dit moment laag (16%).
Meerdere risico’s kunnen een vertraging van enkele weken veroorzaken. Hiervoor is er een strategisch beheersplan opgesteld met als doel de haalbaarheid te verbeteren. De start uitvoering van de renovatiewerkzaamheden voor de Amsterdamse Arenatunnel staat onder druk (16 %) vanwege een vertraging in het ontwerpproces door de late afronding van de scenarioanalyses. De komende periode zal een analyse worden uitgevoerd naar mogelijke beheersmaatregelen. Momenteel is circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 147,3 miljoen verplicht en € 75,9 miljoen betaald. De beschikbaar gestelde kredieten zijn volgens huidige inzichten voldoende om dat deel van het programma uit te voeren waar deze kredieten voor zijn toegekend. Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn aanvragen ingediend voor indexering van het programma AWA en voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam.
Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur. Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde programmakaders.
3
HOOFDSTUK 1
Managementsamenvatting Q2 2021 Risico’s Q1 2021 Q2 2021
Kwaliteit en Organisatie Q1 2021 Q2 2021
Discontinuïteit van de projecten en het programma is al een tijd een toprisico. Dit risico heeft als voornaamste oorzaak dat de kosten voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale niet volledig zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting. In het tweede kwartaal is een mogelijke oorzaak voor dit risico toegevoegd. Het niet beschikbaar hebben van specialistische capaciteit kan ontstaan als gevolg van het collegebesluit “Beheersmaatregelen inzet ZZP i.r.t. wet DBA”. Metro en Tram heeft in 2016 bij invoering van de wet DBA al de nodige maatregelen getroffen (opstellen modelcontracten en juridische controle) maar mogelijke gevolgen worden nog in kaart gebracht. Door de inzet van onder meer de adviesraad AWA wordt tegenspraak georganiseerd waarmee de keuzes van het programma ter discussie worden gesteld (gechallenged) met als doel dat de kwaliteit van de producten verbetert. Specifiek is dit kwartaal door de Adviesraad gekeken naar hoe de programmaorganisatie zich doorontwikkelt naar een uitvoeringsgerichte organisatie. Het Commissariaat Civiele Constructies heeft gekeken naar de haalbaarheid van de openstelling van de Piet Heintunnel uiterlijk op 30 september 2022. Deze staat onder druk, zoals hierboven onder planning is aangegeven. Het projectteam Piet Heintunnel heeft een beheersplan opgesteld met aanvullende beheersmaatregelen.
De conclusie van het Commissariaat is dat de voorbereidingen van de uitvoering voldoen. In de door hen bestudeerde documenten is volgens het Commissariaat beschreven wat van een robuuste projectvoorbereiding mag worden verwacht. Op basis hiervan heeft ze het vertrouwen dat mede door het kunnen nemen van aanvullende maatregelen, zoals beschreven in het strategisch beheersplan, de kans vrij groot is dat het project volgens de huidige planning zal verlopen.
Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur. Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde programmakaders.
4
HOOFDSTUK 2
Voortgang
“Voor een bereikbaar en
verbonden Amsterdam.
Klaar voor de toekomst.”
Dit hoofdstuk beschrijft de voortgang van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam in het tweede kwartaal van 2021. Paragraaf 2.1 relateert deze voortgang aan de programmadoelstellingen. Paragraaf 2.2 aan de voortgang van de vier projecten, inclusief de impact die de projecten hebben op mobiliteit in de stad en op de omgevingspartijen. Paragraaf 2.3 licht de samenwerking met onze partners toe. En in paragraaf 2.4 staat centraal welke tegenspraak is georganiseerd om het resultaat van het programma te borgen.
2.1 Bijdrage aan de stad Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) heeft twee hoofddoelstellingen: 1) Het realiseren van veilige en beschikbare wegtunnels die voldoen aan de huidige wetgeving; en 2) Zorgen voor een uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Zodat ook in de toekomst de bereikbaarheid van de stad is geborgd.
5
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Samengevat zorgt het programma ervoor dat Amsterdamse wegtunnels en de Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) klaar zijn voor de toekomst: veilig te gebruiken, eenvoudig te bedienen en makkelijk te onderhouden Het programma bestaat uit vier projecten: • de aanpassing van de Michiel de Ruijtertunnel (werkzaamheden tijdens nachtafsluitingen 30 november 2020 – 18 juni 2021); • de renovatie van de Piet Heintunnel (uitvoering 25 juni 2021 t/m 30 september 2022); • de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel (uitvoering voorzien van 20 oktober 23 t/m 25 juli 2024); en • de vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam (bouw en inrichting van de nieuwe centrale voorzien van 23 november 2023 t/m 14 februari 2025). Hieronder beschrijven we wat we in het tweede kwartaal van 2021 hebben gedaan om deze opgave te realiseren.
2.1.1
Overkoepelend
Het succes van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) hangt in belangrijke mate af van de wijze waarop de producten en processen na oplevering worden beheerd. De centrale gedachte is dat de investeringen in het programma AWA zich uitbetalen in baten tijdens de beheerfase, in de vorm van eenvoudig te bedienen en gemakkelijk te onderhouden tunnels. Om deze baten te verzilveren, werkt het programma nauw samen met de tunnelbeheerorganisatie (directie Verkeer & Openbare Ruimte). Daarnaast werken Verkeer & Openbare Ruimte en het Chief Technology Office aan het programma Smart Mobility, dat in essentie draait om de transitie van verkeersmanagement naar het digitaal en dynamisch managen van alle modaliteiten in de mobiliteitsketen. Daarbij hoort de ontwikkeling om digitale sturingsmiddelen breder en in samenhang in te zetten in de stad (‘mobiliteitscentrale van de toekomst’), waarvan de vernieuwde Verkeerscentrale Amsterdam een onderdeel is. De uitdaging is om bij de realisatie van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam waar mogelijk ruimte te bieden aan deze toekomstige ontwikkelingen en de veranderende rol van de gemeente in het fysieke en digitale mobiliteitslandschap.
De instrumenten en werkmethoden die het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam heeft ontwikkeld – en nog steeds ontwikkelt – dienen getoetst en waar nodig aangescherpt te worden naar de behoeften, wensen en mogelijkheden van de tunnelbeheerder. Op die manier maximaliseert het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam zijn nalatenschap. We noemen hier drie programma brede instrumenten, die we zo inrichten dat het programma AWA er nu en de tunnelbeheerorganisatie straks profijt van heeft. Een eerste instrument is een Operational Concept Description waarmee het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam werkt. Dit is een kaderstellend document dat de huidige situatie beschrijft, de argumenten om die te wijzigen, het beoogd gebruik in de toekomst en de weg daar naartoe. Tegelijkertijd ontwikkelt de tunnelbeheerorganisatie haar beheervisie op de toekomst. Het is belangrijk dat de Operational Concept Description van het programma enerzijds en de beheervisie van de tunnelbeheerder anderzijds naadloos op elkaar aansluiten. Een tweede instrument is de zogeheten ‘object type library’, een bibliotheek die beschrijft hoe een Amsterdamse tunnel in functioneel en technisch opzicht in elkaar zit.
Deze bibliotheek maakt het mogelijk om alle tunnels in Amsterdam – ook tunnels die nu niet in de scope zitten van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam – volgens dezelfde ontwerpprincipes en keuzes in te richten. Met andere woorden: de object type library moet ook geschikt zijn voor toekomstige projecten én voor de tunnelbeheerorganisatie.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
6
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
Een derde instrument is de baselineaanpak waarmee het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam werkt. Doel daarvan is het borgen van uniformiteit over de verschillende projecten heen. In de baseline worden technieken en werkwijzen als het ware ‘bevroren’. In de beheerfase kunnen zo op een, voor het gehele tunnelareaal, uniforme en gecontroleerde manier wijzigingen worden doorgevoerd. In het tweede kwartaal van 2021: • stelden we een ambassadeur Informatievoorziening en een ambassadeur Asset Management aan, om ervoor te zorgen dat kennis, ideeën en systemen die in het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam ontstaan goed aansluiten op de ontwikkeling van de tunnelbeheerorganisatie; • hebben we veel vorderingen gemaakt met het afstemmen van de Operational Concept Description op de beheervisie van de tunnelbeheerorganisatie, zodat we in het derde kwartaal van 2021 over een gezamenlijke set van documenten beschikken; • heeft V&OR een beeld gemaakt van de mobiliteitscentrale van de toekomst en scenario’s voor welke impact dit op het ontwerp van de vernieuwde verkeerscentrale kan hebben; • hebben we voortgang geboekt bij het geschikt maken van de ‘object type library’ voor tunnels buiten de scope van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Dit naar aanleiding van een verzoek van de tunnelbeheerorganisatie om in 2024 ook het grootonderhoud te doen van de IJ-tunnel.
Of het onderhoud van de IJ-tunnel onderdeel wordt van de scope van het programma is onderwerp van besluitvorming in het derde kwartaal.
2.1.2
Veilig te gebruiken
Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam zorgt voor een veilige, functioneel uniforme uitrusting voor de tunnels binnen haar scope en werkt aan veilige technieken, procedures en handelingsprocessen. In het testcentrum kunnen we nieuwe systemen en installaties uitproberen, voordat we ze implementeren in de tunnels en in de vernieuwde verkeerscentrale. Ook kunnen we in dit testcentrum de verkeersleiders opleiden en trainen en kunnen zij oefenen. Tegelijkertijd zit het aspect veiligheid ook in de dagelijkse omgang met documenten, de toegang tot systemen en de uitwisseling van informatie. In het tweede kwartaal van 2021: • is het aanbrengen van hittewerende beplating en beweegbare camera’s in de Michiel de Ruijtertunnel afgerond. Dit gebeurde sneller dan oorspronkelijk gepland, waardoor gelijktijdige afsluiting van de Michiel de Ruijtertunnel en de Piet Heintunnel is voorkomen; • sloten we op 25 juni de Piet Heintunnel. Daaraan voorafgaand voerden we ook in het tweede kwartaal werkzaamheden uit om de energievoorziening tussen de autotunnel en de tunnel voor de IJtram (lijn 26) te ontvlechten. In het derde kwartaal (begin juli) beschikt de IJtram over een eigen energievoorziening.
Ook de vluchtroutes voor trampassagiers zijn tijdens de renovatie in geval van een onverhoopt incident veiliggesteld; • rondden we een besluitvormingsdocument af dat de situatie beschrijft in het geval de nieuw Verkeercentrale Amsterdam uitvalt en de tunnels niet meer bewaakt en bediend kunnen worden (en gesloten moeten worden). De huidige verkeerscentrale Dijksgracht (op de IJ-tunnel) bouwen we om tot een uitwijkcentrale waar de meest essentiële handelingen kunnen worden verricht om de stad bereikbaar te houden; • hebben we de scenario-analyse voor de Amsterdam Arenatunnel afgerond. Daarbij is de Amsterdam Arenatunnel, in samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie en andere stakeholders, beschouwd als onderdeel van het complex Johan Cruijff ArenA en is het technisch uitrustingsniveau afgestemd op calamiteiten die zich in dit bredere domein kunnen voordoen. Hierdoor beschikken we nu over een helder uitgangspunt voor het verder ontwerpen van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel; • zijn we een onderzoek begonnen naar de stempelconstructie boven de weg in de Piet Heintunnel. Doel is de metalen constructie vanwege brandveiligheid te vervangen door een betonnen constructie.
Deze betonnen constructie is nu onderwerp van een nader veiligheidsonderzoek; en • zijn we begonnen met het implementeren van beheermaatregelen die onze processen, en die van onze opdrachtnemers, cybersecure moeten maken. Met de tunnelbeheerorganisatie is afgesproken om soortgelijke maatregelen uit te werken voor cybersecurity in de beheerfase en te komen tot een integraal sluitende aanpak.
7
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
2.1.3
Eenvoudig te bedienen
Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam uniformeert systemen en procedures, waardoor de complexiteit vermindert, de kans op menselijke fouten afneemt en de inzetbaarheid van verkeersleiders verbetert. Uniformiteit is hierbij het sleutelwoord. In het tweede kwartaal van 2021: • zijn we verder gegaan met het ontwerpen van een ‘converter’, die ervoor zorgt dat alle tunnels vanuit de nieuwe verkeerscentrale via dezelfde filosofie kunnen worden bediend. We hebben inzichtelijk gemaakt waar de Amsterdamse wegtunnels van elkaar verschillen, zodat we het ontwerpproces voor de converter kunnen starten. Deze converter moet bewaking en bediening van de wegtunnels buiten de scope van het programma mogelijk maken (de Michiel de Ruijtertunnel, de IJ-tunnel en de Spaarndammertunnel). De bediening van de Piet Heintunnel en de Amsterdam Arenatunnel vormen de basis voor de uniforme bewaking en bediening van deze tunnels; • hebben we het onderzoek afgerond naar mogelijke belangstelling van andere partijen voor gezamenlijke huisvesting op het terrein van het Logistiek Centrum Metro (aan de Verlengde van Marwijk Kooystraat), waar de vernieuwde Verkeerscentrale Amsterdam komt en waar zich ons testcentrum bevindt. Vooralsnog is er geen belangstelling voor gezamenlijke huisvesting. • kwamen de eerste ontwerpen gereed voor de vernieuwde Verkeerscentrale Amsterdam.
Het uitrustings niveau van de centrale en de functionele systemen waarmee verkeersleiders hun werk doen zijn bepaald; • is het testinstrumentarium geschikt gemaakt voor opleiden, testen en het oefenen van scenario’s in de beheerfase; en • is al begonnen met het opleiden van de portiers van de Piet Heintunnel (tijdelijke organisatie ten gevolge van de werkzaamheden) voor de ontruiming van de IJtram met behulp van het testinstrumentarium.
2.1.4
Makkelijk te onderhouden
Functioneel uniforme tunnels dragen bij aan eenvoudiger en daarmee efficiënter onderhoud. De tunnels geven straks real time informatie over de toestand waarin de installaties zich bevinden, zodat onderhoud adequaat kan worden uitgevoerd. De voorspelbaarheid wordt vergroot en onderhoud kan effectiever gepland en uitgevoerd worden. Dit maakt het beheer van tunnels niet alleen efficiënter maar heeft naar verwachting ook positief effect op de beschikbaarheid van de tunnels zelf. In het tweede kwartaal van 2021: • voerden we verdere gesprekken met de tunnelbeheerorganisatie over de vraag welke data de tunnels moeten genereren in de beheerfase en hoe de tunnelbeheerorganisatie straks omgaat met de gegenereerde data. Het merendeel van de 14 zogenaamde use cases die we ontwikkelden voor onderhoudsprocessen in de tunnels is nu klaar en met de tunnelbeheerorganisatie vastgesteld. Daarmee kan de tunnelbeheerorganisatie de data die de tunnels in de toekomst genereren ombouwen tot sturingsinformatie; • zijn ontwerpbesluiten genomen die het onderhoud in de Piet Heintunnel eenvoudiger maakt en daarmee de beschikbaarheid vergroot; en • zijn we begonnen met de uitrol van de besturingssoftware naar de Amsterdam Arenatunnel, dit is dezelfde als die we gebruiken voor de Piet Heintunnel.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
8
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten 2.2.1
Voortgang projecten
Deze paragraaf geeft beknopt de voortgang weer op de vier projecten. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in bijlage 2. Project Aanpassingen Michiel de Ruijter heeft werkzaamheden buiten afgerond De werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel, die nodig waren voor het aanbrengen van de hittewerende beplating en beweegbare camera’s, zijn afgerond. Van 30 november 2020 tot en met 18 juni 2021 voerde ENGIE Infra & Mobility ’s nachts de werkzaamheden uit, in nauw overleg met de tunnelbeheerorganisatie, de onderhoudsaannemer ÆVO en het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. De tunnel ging doordeweeks dagelijks om 22:00 uur dicht en zonder uitzondering om 6:00 uur weer open voor het wegverkeer. Dit is een knappe presentatie omdat het werk meer dan twee maanden eerder dan oorspronkelijk gepland is afgerond, waardoor de overlap in de planning met de sluiting van de Piet Heintunnel is weggenomen en weggebruikers nu weer zonder beperkingen gebruik kunnen maken van de tunnel. De Piet Heintunnel is gesloten voor renovatie op 25 juni Na bijna 25 jaar intensief gebruik is de Piet Heintunnel op 25 juni 2021 gesloten voor de renovatie. Voorafgaand aan de sluiting zijn al verschillende werkzaamheden uitgevoerd, zoals het aanpassen van de energievoorziening. Dit maakt het mogelijk dat de IJtram (tram 26) ook tijdens de renovatie kan blijven rijden.
Wel waren hiervoor twee weekendstremmingen van de IJtram nodig, op 24-25 april en 9-12 juli. Het ingrijpen op een bestaand systeem, dat na korte werkzaamheden weer veilig gebruikt moet worden, brengt risico’s met zich mee. Dankzij goede voorbereidingen hebben de werkzaamheden tijdens de stremming in april binnen het daarvoor geplande tijdvak kunnen plaatsvinden. De komende tijd zullen de overige installaties worden vernieuwd en het besturingssysteem worden vervangen. Ook de civiele en bouwkundige delen worden gerenoveerd. Overeenkomst met Siemens Mobility voor realisatie van software voor besturing, bediening en bewaking van de Amsterdam Arenatunnel In december 2020 heeft de gemeenteraad van Amsterdam ermee ingestemd dat, vooruitlopend op de aanbesteding van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel, al in 2021 wordt gestart met de werkzaamheden voor de bediening, bewaking en besturing – de 3B. Dit om ervoor te zorgen dat de 3B voor de Amsterdam Arenatunnel zo veel mogelijk aansluit bij de 3B die wordt gerealiseerd voor de Piet Heintunnel. Hiermee wordt invulling gegeven aan de programmadoelstelling voor maximale uniformering. Zo kan het 3B-ontwerp worden uitgewerkt in 2021 en de softwareontwikkeling en uitvoering parallel worden uitgevoerd aan de renovatie van de tunnel. Met Siemens Mobility is een overeenkomst gesloten voor de verdere ontwikkeling en realisatie hiervan.
De vernieuwde Verkeerscentrale krijgt steeds meer vorm Het ontwerp van de nieuwe verkeerscentrale bestaat uit twee hoofdsporen: het gebouw plus de gebouw- gebonden installaties, en de functionele systemen voor de tunnelbediening en voor het verkeersmanagement in de stad. Voor het ontwerptraject voor het gebouw plus de gebouw-gebonden installaties is in juni volgens planning het voorlopig ontwerp afgerond.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
9
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Een van de producten is de bijgevoegde schets van de mogelijke projectie van het nieuwe gebouw naast de LCM-toren op het LCM-terrein. Het ontwerptraject voor de functionele systemen is al een stap verder. Hiervoor is in juni het Definitief Ontwerp zo goed als afgerond. Daarin worden bedienmiddelen, bedienketen, systemen in de serverruimten en hulpmiddelen die nodig zijn om op afstand het areaal te kunnen bedienen op detailniveau beschreven. Voor beide ontwerpen wordt een review doorlopen, waarbij conform afspraak ook risico gestuurd de voor de tunnelbeheerorganisatie relevante aspecten worden meegenomen. Intake project Groot Onderhoud IJ-tunnel Tijdens de renovatie van de IJ-tunnel in de periode 2012-2019 is een aantal werkzaamheden buiten de scope geplaatst en is besloten deze te programmeren voor groot onderhoud in 2024. Onderdeel van de werkzaamheden is de vervanging van de verharding in de tunnel en vervanging van een aantal installaties. Het programma AWA is gevraagd ook het grootonderhoud van de IJ-tunnel in 2024 voor te bereiden, aan te besteden en te laten uitvoeren. Dit is een mooie uitdaging voor het programma en een teken van vertrouwen in de wijze waarop wij ons programma en onze projecten voorbereiden en uitvoeren. Omdat beheersbaarheid van werken voor ons voorop staat, is afgesproken dat de komende periode een intake voor het project wordt gedaan.
Bij deze intake zullen wij onder meer kijken of de AWA-organisatie moet worden aangepast om dit project te kunnen toevoegen en of de financiële dekking voor het project op orde is. Het programmaplan en de masterplanning zullen moeten worden aangepast. Het aangepaste plan en de aangepaste planning leggen we ter instemming voor aan het college.
2.2.2
Bereikbaarheid
De werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel en de Piet Heintunnel veroorzaken verkeershinder in de stad. In het kader van bereikbaarheid tijdens de werkzaamheden wordt ingezet op verkeers management, mobiliteitsmanagement en communicatie. Zoals in de vorige paragraaf is toegelicht, zijn de werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel al op 18 juni 2021 volledig afgerond. Daarmee is de tunnel en de omgeving daarvan weer normaal bereikbaar. De Piet Heintunnel ging op 25 juni dicht voor werkzaamheden. Vanuit eerdere ervaringen bij vergelijkbare, ingrijpende infrastructurele projecten is de verwachting dat de eerste weken na sluiting sprake kan zijn van ernstige verkeershinder, een fors langere reistijd en een (grote) toename van vragen, opmerkingen en klachten vanuit de omgeving en weggebruikers. Er ontstaat een nieuwe (verkeers)situatie en het verkeer zoekt naar een (gewenste of ongewenste) alternatieve route met kortere reistijd tot gevolg. In de eerste week na de sluiting (laatste week van het tweede kwartaal) deed zich (nog) geen wezenlijke verkeershinder voor. De vraag is hoe dit zich na de vakantie en de verdere openstelling van de maatschapping (in verband met COVID) verder gaat ontwikkelen. Daarom zijn we op hinder voorbereid: • Dagelijks wordt de verkeerssituatie gemonitord rond de tunnel, op de omleidingsroutes en op ongewenste routes.
Ook monitoren wij periodiek de luchtkwaliteit aan de hand van metingen van de GGD; • Gewenste omleidingsroutes worden gestimuleerd met de inzet van communicatiemiddelen op en rond de weg (bebording, tekstkarren, matrixborden, enz.); • Ongewenste omleidingsroutes worden ontmoedigd, onder meer door verkeerslichten anders af te stellen en het aanleggen van fietssuggestiestroken; • Er is nauw contact met de gemeentelijke werkgroep Werk in Uitvoering, Rijkswaterstaat en V&OR (onder andere Verkeersmanagement en Stadsregie) om, indien nodig, snel maatregelen te kunnen nemen. In de eerste twee weken na tunnelsluiting is er dagelijks intern overleg over de stand van zaken van het verkeer, reacties vanuit de omgeving en worden benodigde acties en verbetermaatregelen uitgezet. De ervaringen van de eerste twee weken na tunnelsluiting zullen worden gebruikt om de tweede reeks na de zomerperiode te verwachten reacties uit de omgeving op te vangen.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
10
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Om verkeershinder te voorkomen worden automobilisten actief gestimuleerd om andere keuzes te maken. De samenwerking binnen de gemeente Amsterdam hiervoor verloopt goed. Door deze samenwerking is samen met de Dienst Parkeren bij P+R Noord gezorgd voor een vervroegde ombouw van de parkeergarage De Bomen naar P+R Boven ’t Y. Deze beschikt over circa 200 extra P+R parkeer plaatsen en ligt op zo’n 5 minuten lopen van metrostation Noord. Bij P+R Noord is een pilot met deelfietsen van Urbee in combinatie met P+R ontwikkeld door het programma Deelmobiliteit, in samenwerking met Parkeren (zogenoemde Park + Bike). Dit is de eerste proef in Amsterdam met het koppelen van deeltweewielers (deelfiets en deelscooter) en de centrumcheck (als de gebruiker in het centrum is geweest is parkeren goedkoper). Daarnaast blijft de gebruikelijke OV-optie bestaan. Door deze samenwerking worden maatregelen die we treffen bij het programma AWA duurzaam voor de stad Amsterdam en maken we gebruik van elkaars kennis en kunde.
2.2.3
Tevreden omgeving
Wij betrekken bewoners en bedrijven in de omgeving van de projecten proactief, zodat vooraf duidelijk is wanneer eventuele hinder te verwachten is en we mogelijke suggesties kunnen meenemen. In het tweede kwartaal zijn er vanuit de omgeving van de Michiel de Ruijtertunnel vooral positieve geluiden ontvangen, onder andere over het plaatsen van smileys op de Nassaukade. Op 15 juni 2021 vond een afrondingsmoment plaats met de wethouder, nachtwerkers en een taxichauffeur en vanaf 16 juni is hierover gecommuniceerd via diverse media. Om de omgeving te informeren over de werkzaamheden aan de Piet Heintunnel is in april de grootschalige communicatiecampagne over hinder- en mobilteitsmaatregelen gestart via kanalen zoals AT5, de website, social media, bestickering van een tram 26, een animatie, de website van Amsterdam Bereikbaar en een flyer die is verstuurd naar 30.000 mensen die rond de tunnel wonen of werken. Verder is aan 83.000 mensen een informatiebrief verstuurd, waarvan 30.000 met een uitnodiging voor drie onlinebijeenkomsten. Van deze informatiebijeenkomsten begin juni heeft een beperkt aantal mensen gebruik gemaakt. De lage opkomst kan te maken hebben met corona, het mooie weer, een ontbrekend gevoel van urgentie of het gevoel dat men geen invloed meer had op de werkzaamheden.
Verder zijn twee bedrijvenbijeenkomsten georganiseerd via Breikers, om de werkgeversaanpak te promoten en daarmee een bijdrage te leveren aan de benodigde 1500 spitsmijdingen. Hier kwamen 15 bedrijven op af. Bedrijven gaven aan prioriteit te geven aan hun bedrijfsproces in coronatijd en niet aan de sluiting van de Piet Heintunnel. Om de omgeving goed te informeren, blijven we uitingen in de (sociale) media intensief volgen en handelen we binnenkomende vragen en klachten adequaat af. De dag van de sluiting en de dag erna zijn we de wijken Zeeburgereiland, IJburg en oostelijk Handelsgebied in geweest om mensen actief te informeren over de sluiting en de reisalternatieven. Na de zomer wordt de campagne (verkort) herhaald. Uit geïnteresseerde bewoners, bedrijven en overige belanghebbenden is een klankbordgroep voor de Piet Heintunnel samengesteld, waarmee regelmatig overleg gaat plaatsvinden. Er komt een inloopspreekuur op een of meerdere nader te bepalen locaties. Meldingen In het afgelopen kwartaal zijn voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 71 meldingen binnengekomen met een sterk accent op de Piet Heintunnel (86% tegen 13% in het eerste kwartaal). Bij de Michiel de Ruijtertunnel is het aantal meldingen teruggelopen naar 7 (10%). Met betrekking tot de Piet Heintunnel gaan de meeste meldingen (ca.
50) over bereikbaarheid en verkeersoverlast (vaak gecombineerd met onbegrip voor de als lang ervaren sluitingsduur van 15 maanden). Verder gaat een aantal meldingen (10 meldingen) over het aspect leefbaarheid (geluidsoverlast). De teneur van de meldingen/vragen varieert van begripvol en geïnteresseerd tot geïrriteerd over de aanpak/planning. Er werd relatief vaak positief op de beantwoording gereageerd. De komende tijd zal met name aandacht besteed moeten worden aan communicatie over omleidingsroutes en de te verwachten verkeersoverlast.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
11
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Tevredenheidsmetingen Ook in het tweede kwartaal zijn tevredenheidsmetingen gedaan voor zowel de Michiel de Ruijtertunnel als de Piet Heintunnel. Uit de tweede meting over de tevredenheid over de werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel blijkt dat bijna 70% van de respondenten tevreden, dan wel zeer tevreden is. Zij hebben geen of weinig hinder van de nachtelijke tunnelafsluitingen ervaren. Vooral de nachtelijke afsluitingen, in combinatie met coronamaatregelen (avondklok), leiden volgens de respondenten ertoe dat veel hinder wordt voorkomen. Zij zijn ook tevreden over de informatievoorziening en de duidelijke omleidingen. Voor de Piet Heintunnel zijn bij de tevredenheidsmeting bijna 100 ingevulde vragenlijsten ontvangen, waarvan iets meer dan 60% tevreden is over de informatievoorziening. De respondenten geven aan goed geïnformeerd te zijn over de sluiting en daardoor goed voorbereid. De ontevredenheid wordt gekoppeld aan de duur van de afsluiting, dat de tunnel geheel wordt afgesloten en aan de te verwachten verkeershinder. Een terugkoppeling van de bevindingen en de leerpunten aan de respondenten vindt begin juli plaats. Ten opzichte van de eerdere meting in oktober 2020 (voorafgaand aan de start van de werkzaamheden aan de Michiel de Ruijtertunnel) scoort de informatievoorziening nu beter.
Sindsdien is er in de communicatie extra aandacht besteed aan de werkzaamheden en de mensen die het werk uitvoeren. Berichten hierover zijn gepubliceerd via kanalen als AT5 en het Parool en terug te vinden op de website (www.amsterdam.nl/tunnels).
2.3 Samenwerking met de strategische partners Meerdere stakeholders hebben vanuit hun formele positie een directe verantwoordelijkheid voor of een direct belang bij een betrouwbare beschikbaarheid van de wegtunnels in Amsterdam. In het programmaplan zijn deze stakeholders benoemd als onze strategische partners: 1. de tunnelbeheerder; 2. de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement van de directie Verkeer & Openbare Ruimte; 3. de veiligheidsbeambte; 4. de stadsregisseur; en 5. de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Met de tunnelbeheerorganisatie wordt op veel onderwerpen samengewerkt, afgestemd en worden besluiten genomen, zowel voor de projecten als op programmaniveau. Een voorbeeld hiervan is de afweging welke mate van redundantie gewenst is. Hierbij spelen technische, financiële en operationele aspecten, die alle in relatie tot elkaar moeten worden afgewogen. Om waar mogelijk te voorkomen dat het programma voor langere tijd een flink beslag legt op de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement en daarachter de mensen van VRI-VIS (VerkeersRegelInstallaties en VerkeersInformatieSystemen), zijn nadere afspraken gemaakt over hoe bijvoorbeeld documenten getoetst worden zoals het uitvoeringsontwerp van project Renovatie Piet Heintunnel. De samenwerking krijgt vanuit de betrokkenen veel aandacht en groeit.
Gezamenlijk leren we waar ieders belang ligt en geven we daar steeds meer gezamenlijk invulling aan. Met de tunnelbeheerder en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied is in het tweede kwartaal intensief samengewerkt om tot een tijdelijke gebruiksmelding voor de IJtram te komen. Deze gebruiksmelding is nodig omdat de wijze van vluchten vanuit de IJtram in geval van een incident wijzigt tengevolge van de werkzaamheden aan de
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
12
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
Piet Heintunnel. Deze gebruiksmelding is op 21 mei ingediend. Daarnaast is door de Omgevingsdienst eveneens op 21 mei een vergunning verleend voor de renovatie van de Piet Heintunnel. In het volgende kwartaal worden de gesprekken met de Omgevingsdienst over de Amsterdam Arenatunnel opgestart. De veiligheidsbeambte heeft een wettelijke taak in het onafhankelijk toezicht op de veiligheid van de gemeentelijke wegtunnels. Vanuit deze rol is hij betrokken bij de verschillende projecten binnen het programma, waarbij op specifieke momenten, zoals vergunningsaanvragen, een formeel advies aan de tunnelbeheerder moet worden uitgebracht. De samenwerking met de veiligheidsbeambte verloopt positief. Bij de plannen en ontwerpen voor de projecten wordt de veiligheidsbeambte nauw betrokken, zodat hij enerzijds geïnformeerd is en dat anderzijds zijn inbreng in de projecten kan worden meegenomen. De samenwerking met de stadsregisseur en zijn team verloopt prettig en op frequente basis. De stadsregisseur wordt ook in de eerste weken van de sluiting van de Piet Heintunnel geïnformeerd over de hinder en planning van de werkzaamheden. Mensen uit zijn afdeling en de afdeling Verkeersmanagement nemen deel aan de dagelijkse monitoringoverleggen. De goede samenwerking op het gebied van mobiliteit wordt door beide organisaties gezien als meerwaarde voor de stad Amsterdam.
2.4 Tegenspraak Een van de lessen van de Noord/Zuidlijn is het belang van het organiseren van tegenspraak. Deze les is ook opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten waaronder het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam valt. Dit kwartaal is er tegenspraak geweest van de adviesraad en het Commissariaat Civiele Constructies. Ook zijn de eerste audits uitgevoerd.
2.4.1
Adviesraad
2.4.2
Commissariaat Civiele Constructies
Op 22 april 2022 heeft de adviesraad van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam vergaderd. Daarbij is stil gestaan bij de doorontwikkeling van de programmaorganisatie naar een meer uitvoeringsgerichte organisatie. Nu de nadruk steeds meer op uitvoering komt te liggen, is een samenvoeging van verschillende onderdelen van de organisatie een logische stap. Hiermee wordt de uniformiteit, integraliteit en aantoonbaarheid van het ontwerp en de uitvoering centraal geborgd. Verder heeft de adviesraad zich positief uitgesproken over de mogelijkheid om de adviesraad van het programma te combineren met de adviesraad van de tunnelbeheerorganisatie. Beide adviesraden raken immers vergelijkbare onderwerpen en er kan overlap zijn in de adviezen. Juist het bekijken van de gehele levenscyclus is voor beide raden een centraal onderwerp. In het komende kwartaal wordt een eventuele samenvoeging nader verkend.
Het Commissariaat Civiele Constructies geeft de wethouder gevraagd en ongevraagd advies over grote (civiele) projecten in de stad Amsterdam. Na een constructief gesprek in het eerste kwartaal is geconstateerd dat het wenselijk is om in het tweede kwartaal stil te staan bij de openstelling van de Piet Heintunnel, uiterlijk op 30 september 2022. In navolging van de Noord/Zuidlijn is een strategisch beheersplan opgesteld met daarin aanvullende maatregelen om het moment van openstellen van de tunnel vooraf zoveel mogelijk zeker te kunnen stellen. Dit strategisch beheersplan is besproken met de heren Vrijling en Bijkerk (leden van het Commissariaat). Naar oordeel van het Commissariaat voldoen de voorbereidingen van de uitvoering, zoals beschreven in de door hen bestudeerde documenten, aan wat van een robuuste projectvoorbereiding mag worden verwacht. Het Commissariaat heeft op basis hiervan het vertrouwen uitgesproken dat, mede dankzij de aanvullende maatregelen zoals beschreven in het strategisch beheersplan, het project volgens planning verloopt.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
13
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
2.4.3
Uitvoeren van audits
In het eerste kwartaal van 2021 is het auditprogramma (door Horvat & Partners uitgevoerd) opgestart. In het tweede kwartaal is de eerste audit (op de uniformiteit en integraliteit van het Kwaliteitsmanagementsysteem) afgerond en is gestart met het uitvoeren van verbetermaatregelen zoals opgenomen in de managementreactie. Hiermee is een start gemaakt met het sluiten van de PDCA-cyclus (plan-do-check-act). De audit op het Verificatie & Validatie proces (2) en de evaluatie op de alliantie (5) bevinden zich in de afrondende fase: de conceptrapportage is opgesteld en wordt na bespreking definitief gemaakt. Audits 3 en 4 zijn in uitvoering. Een volledig overzicht van de auditplanning staat hieronder. In het begin van het derde kwartaal wordt deze auditplanning geëvalueerd en mogelijk bijgesteld. NR
ONDERWERP
SOORT
PLANNING
STATUS
1
Kwaliteitssysteem
Audit
feb-21
Afgerond
2
V&V-proces
Audit
mrt-21
In afronding
3
Scopedecompositie
Audit
jun-21
In uitvoering
4
Opleveringsprocessen
Audit
jun-21
In uitvoering
5
Alliantieorganisatie PHT
Evaluatie
apr-21
In afronding
6
Effectiviteit ingerichte toetsing ON
Review
jun-21
In uitvoering
7
Effectiviteit ingerichte toetsing: Project
Review
sep-21
8
Cyber Security
Audit
sep-21
9
Planning en raming VCA
Audit
aug-21
10
Prognose PHT
Audit
nov-21
14
HOOFDSTUK 3
Programmabeheersing Het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam is op 4 juni 2019 vastgesteld door het College van B&W. Op basis van dit plan wordt per kwartaal gerapporteerd over de voortgang.
3.1 Programma Scope De scope van het gehele programma is gedefinieerd in het programmaplan. Dit geeft de mogelijkheid om op basis van de VTW-procedure (Verzoek Tot Wijziging) formeel wijzigingen van de programmascope vast te stellen. In het tweede kwartaal van dit jaar is de scope van het programma niet gewijzigd. Wel is het programma gevraagd werkzaamheden voor derden op te pakken. De tunnelbeheerder heeft gevraagd om voor de Piet Heintunnel de onderhoudwerkzaamheden aan de bestaande installaties (die niet vervangen worden) tijdens de sluiting te coördineren. Tevens is gevraagd een onderzoek te doen naar de steunconstructie van de IJtramtunnel. Het eerder gemelde verzoek door de projectontwikkeling Sluisbuurt om werk met werk te maken is reeds in een vergevorderd stadium en zal de komende maanden geformaliseerd worden. In paragraaf 2.2.1 is toegelicht dat het programma gevraagd is te bekijken of de scope kan worden uitgebreid met de werkzaamheden voor het project Groot Onderhoud IJ-tunnel. Voordat deze scope kan worden toegevoegd (door het college) wordt eerst een intake uitgevoerd.
3.2 Masterplanning De masterplanning omvat de vier uitvoeringsprojecten en de planning van de Operational Concept Description (OCD). De vigerende Masterplanning is versie 4.0. Deze planning is door het college vastgesteld op 2 maart 2021. Voor elk project zijn probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning zichtbaar worden gemaakt. In onderstaande tabel zijn de mijlpalen voor start en einde van de uitvoering opgenomen, inclusief de haalbaarheidspercentages. Per mijlpaal is nu een haalbaarheidswaarde toegevoegd. Deze geeft een beeld van de ‘spanning’ op deze mijlpalen. Voor de meeste mijlpalen is de haalbaarheid groot. Voor twee mijlpalen geldt dit niet, hier wordt extra inzet op gepleegd. Onder de tabel wordt per project een nadere toelichting gegeven en in de bijlage is per project een meer gedetailleerde planning opgenomen. PROJECTEN
HAALBAARHEID START
START
UITVOERING
HAALBAAR-
HEID EINDE
EINDE
UITVOERING
Vernieuwing Verkeerscentrale
99%
23-11-2023
99%
14-2-2025
Renovatie Piet Heintunnel
100%
25-6-2021
16%
30-9-2022
Renovatie Amsterdam Arenatunnel
16%
20-10-2023
80%
25-7-2024
Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel
100%
30-11-2020
100%
30-8-2021
15
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
Vernieuwing Verkeerscentrale Het hoge percentage haalbaarheid van de realisatie van de vernieuwing verkeerscentrale heeft met name betrekking op de realisatie van het gebouw. Dit zal aan het einde van dit jaar beter beoordeeld kunnen worden, wanneer er een volledig beeld is van de complexiteit van het koppelen van de Michiel de Ruijtertunnel, IJ-tunnel en de Spaarndammertunnel aan de nieuwe verkeerscentrale. Hiervoor moeten de risico’s nog worden verwerkt in het haalbaarheidscijfer. Renovatie Piet Heintunnel In de huidige projectplanning is op basis van de probabilistische analyse (waarbij mogelijke effecten van de risico’s zijn vertaald naar de waarschijnlijke invloed op de planning) een haalbaarheid van 16% berekend op de mijlpaal voor de openstelling van de Piet Heintunnel: 30 september 2022. Meerdere risico’s kunnen gezamenlijk een vertraging van enkele weken veroorzaken. Om deze haalbaarheid naar een betere waarde te kunnen brengen, is er een strategisch beheersplan opgesteld en besproken met het Commissariaat Civiele Constructies (zie ook paragraaf 2.4.2). De start van de uitvoering van de in het beheersplan genoemde maatregelen is voorzien in het derde kwartaal 2021. Renovatie Amsterdam Arenatunnel Op dit moment is de haalbaarheid van de start uitvoering geprognosticeerd op 16% vooral omdat de scenario-analyse laat beschikbaar is gekomen.
Dit veroorzaakt een vertraging in het ontwerpproces. In het volgende kwartaal vindt een analyse plaats op de projectplanning en de bijbehorende beheersmaatregelen, om de huidige haalbaarheid te vergroten. De druk op deze mijlpaal heeft vooralsnog geen gevolgen voor de totale doorlooptijd van het project. Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel De werkzaamheden voor de aanpassingen aan de hittewerende bekleding van de Michiel de Ruijtertunnel is meer dan twee maanden eerder afgerond ten opzichte van de masterplanning. De resterende scope-onderdelen (aanpassingen aan de software voor de besturing, bediening en bewaking) zijn samengebracht in een tweede contract dat in 2022 en mogelijk 2023 wordt uitgevoerd.
16
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
3.3 Financiële stand van zaken In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 147,3 miljoen verplicht en € 75,9 miljoen betaald.
Aanpak Wegtunnels Amsterdam - Prognose Einde Werk HUIDIGE VERSLAGPERIODE Q2-2021 STAVAZA 22-06-2021 prijspeil 01-01-2021 DEELPROJECT
Initiële Raming
Gemeent. Begroting
Verplicht
Actueel Krediet / Expl.
Betaald
VORIGE PERIODE
Nog te verplichten
PEW feb 2021
Saldo t.o.v. Raming
PEW Q4-2020
PEW Mutaties
1
2
3
4
5
6
7=4+6
8=1-7
Programma
46,3
42,7
42,7
19,3
17,8
27,0
46,3
0,0
46,3
0,0
Piet Heintunnel
89,9
101,5
101,5
97,5
42,9
4,0
101,5
-11,6
101,5
0,0
Michiel de Ruijter
14,6
16,4
16,4
11,0
8,2
5,5
16,4
-1,9
16,4
0,0
Arenatunnel
34,7
13,1
13,1
6,4
2,8
28,3
34,7
0,0
34,7
0,0
Verkeerscentrale
59,1
27,3
27,3
13,1
4,3
45,9
59,1
0,0
59,1
0,0
Risico voorzieningen
56,0
34,8
34,8
-
-
42,5
42,5
13,5
42,5
0,0
300,6
235,9
235,9
147,3
75,9
153,3
300,6
-0,0
297,0
0,0
Totaal AWA
9 10 = 7 - 9
‘- : overschrijding en + : onderschrijding
Toelichting: 1) De kolom initiële raming laat de SSK ramingen zien, waarbij de risicovoorzieningen van de projecten (deels) zijn gealloceerd op het niveau van het overkoepelende programma (zie laatste regel). 2) De aanwending van de risicovoorzieningen vindt plaats op basis van neutrale kredietoverhevelingen naar de betreffende projecten. De besluitvorming hierover vindt plaats bij de kwartaalrapportages. 3) In de kolom initiële raming sluit ook aan bij de aanvragen van de Voorjaarsnota 2021 meegenomen. Dit betreft indexatie en de aanvragen voor de Amsterdam Arenatunnel en Verkeerscentrale. Van de geraamde kosten is inmiddels € 235,9 miljoen in de gemeentelijke begroting opgenomen. Verder is in de tabel te zien dat alle in de begroting opgenomen middelen beschikbaar zijn gesteld in de vorm van kredieten of exploitatiemiddelen. In dit kwartaal hebben er geen mutaties plaatsgevonden en is de prognose einde werk (PEW) is ten opzichte van de vorige periode niet gewijzigd. Neutrale kredietwijzigingen Bij de begrotingen van 2020 en 2021 is ervoor gekozen om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten onder te brengen bij het overkoepelende programma. Op deze wijze worden deze voorzieningen op programmaniveau beheerst.
Als de risicovoorzieningen op programmaniveau voor een project worden ingezet, wordt een neutrale kredietwijziging voor besluitvorming aan de raad voorgelegd. Dat is in deze kwartaalrapportage niet aan de orde. Zie verder de factsheets in bijlage 2 voor meer detailinformatie over de afzonderlijke projecten.
3.4 Risicomanagement De aandacht voor de risico’s met betrekking tot uniformiteit en integraliteit is onverminderd hoog. Het toprisico op continuïteit van het programma en de projecten zal blijven bestaan totdat de kosten hiervoor volledig zijn opgenomen in de begroting en het krediet definitief beschikbaar is gesteld door de gemeenteraad. Een nieuwe oorzaak waardoor het risico “continuïteit van het programma” vergroot, is de potentiële impact van het collegebesluit omtrent de wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA), omdat dit mogelijk gevolgen heeft voor de beschikbaarheid van expertise. Een nieuw risico (risico 4) in deze rapportage is de uitval van de verkeerscentrale en de tunnels. Dit risico zou kunnen optreden wanneer de masterplanning, als gevolg van de druk op de individuele projecten, zou vertragen. 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
17
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
RISICO 1: CONTINUÏTEIT PROJECTEN
Dekking voor de projecten Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en Renovatie Amsterdam Arenatunnel is niet tijdig of onvoldoende verwerkt in de begroting van de gemeente, met als gevolg een continuïteitsrisico (mogelijke vertraging vanwege het ontbreken van krediet). Daarnaast vormt de impact van het vaststellen van de collegevoordracht “Beheersmaatregelen inzet ZZP in relatie tot de wet DBA” een bedreiging voor de continuïteit. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q1-2021
OORZAKEN: 1. De projecten Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en Renovatie Amsterdam Arenatunnel worden gefaseerd opgenomen in de gemeentelijke begroting. De masterplanning gaat ervan uit dat de resterende aanvragen door de gemeenteraad bij de Voorjaarsnota 2021/Begroting 2022 worden goedgekeurd en dat de betreffende kredieten eind 2021 kunnen worden toegekend. 2. Het programma is in hoge mate afhankelijkheid van zeer specialistische kennis die niet breed beschikbaar is binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Amsterdam. Deze kennis is wel in te huren via ingenieursbureaus, intermediairs en bij ZZP’ers. Als gevolg van de vaststelling van de collegevoordracht “Beheersmaatregelen inzet ZZP i.r.t. wet DBA” door het Gemeentelijk Managementteam en het College van B&W, kunnen er twee situaties ontstaan die een bedreiging vormen voor de continuïteit van het Programma AWA: • De onduidelijkheid met betrekking tot contracten van ZZP’ers na 1 oktober 2021 leidt ertoe dat mensen hun conclusies trekken, andere opdrachten gaan aannemen en niet meer beschikbaar zijn voor AWA. Dit zou leiden tot een verstoring van de voortgang en kennisverlies binnen het programma. • Op 1 oktober 2021 wordt de conclusie getrokken dat veel contracten niet voldoen aan de wet DBA waardoor veel ZZP’ers moeten vertrekken. Hierdoor kan het Programma AWA tot stilstand komen.
De aanvraag voor de Voorjaarsnota is tijdig ingediend. De druk op de financiële middelen en de problematiek op het gebied van de schuldquote blijft echter groot binnen de gemeente. Het risico blijft bestaan dat bij de begroting 2022 (nog) niet alle aangevraagde middelen kunnen worden toegekend. De gevolgen van het collegebesluit i.r.t. de wet DBA zijn toegevoegd aan het risico en de beschreven beheersing is in gang gezet.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. De aanvragen voor de begroting 2022 worden tijdig ingediend. 2. De directie Metro en Tram heeft in 2016 al de nodige maat regelen getroffen (opstellen modelcontracten inclusief juridische check en contractuele toets bij nieuwe contracten). Daarnaast heeft MET de werkgroep “MET wet DBA-proof” in het leven geroepen die de opdracht heeft om een contracteninventarisatie uit te voeren om een zo concreet mogelijk beeld te krijgen van de eventuele risico’s die MET loopt bij handhaving van de wet DBA.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
18
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam
RISICO 2: UNIFORMITEIT TUSSEN DE TUNNELS ONDERLING EN DE VERKEERSCENTRALE
Het programma heeft onder andere als doelstelling dat de tunnels uniform worden bediend en toekomstbestendig zijn. Deze doelstelling komt in gevaar doordat de noodzaak om tot uitvoering over te gaan zo groot is dat een uniforme aanpak minder prioriteit krijgt en doordat er kans is op vertraging door discussies over de programmakaders. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q1-2021
OORZAKEN: 1. De projecten dienen binnen de geldende kaders van de Masterplanning uitgevoerd te worden. Daarnaast komen de huidige assets aan het einde van hun levensduur. De urgentie om voortgang te maken is groot. 2. De programmakaders en de Klant Eis Specificatie zijn vastgesteld. Hiermee zijn de kaders om de doelstellingen van het programma te borgen bekend. Het toepassen van deze kaders kan tot aanvullende discussies leiden en is, of lijkt, arbeidsintensiever dan puur binnen een project werken. 3. De werkprocessen Verkeerscentrale zijn vastgelegd in de Operational Concept Description v2.0. Bijvoorbeeld een abstract beeld over het bedienconcept dat steeds verder wordt uitgewerkt. Deze uitwerking kan leiden tot wijzigingen in het programma kader die impact hebben op alle projecten. 4. De verschillen tussen de tunnels blijken groter dan verwacht waardoor het realiseren van uniforme oplossingen moeilijker is.
De beheersing van dit risico gaat nu voornamelijk om het handhaven van de gestelde kaders en baselines. Hiertoe wordt veel aandacht besteed aan de rol die de ontwerp leiders en specialisten spelen in het borgen van het programmabelang. De druk op de planning bij de projecten neemt toe richting de uitvoering. Daarmee wordt het borgen van de programmakaders steeds belangrijker.
BEHEERSMAATREGELEN: 1. Bij het opstellen van de contracten zijn terugvalopties ingebouwd. 2. Binnen de taakvelden wordt continu aandacht besteed aan de juiste toepassing van de programmakaders. Hiermee worden deze impliciet ook binnen de projecten geborgd. 3. Via het configuratiemanagement wordt de impact van wijzigingen beoordeeld voor alle projecten voordat deze doorgevoerd kunnen worden. 4. Aan de verschillen zelf is niets te doen, maar het is essentieel dat de ontwerpleiders en de specialisten vanuit hun programmarol de uniformiteit blijven borgen. Hier wordt extra aandacht aan besteed vanuit het taakveld Systeemintegratie en Techniek.
13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
19
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
RISICO 3: INTEGRALITEIT TUSSEN DE TUNNELS EN DE VERKEERSCENTRALE
De verschillende individuele projecten dienen op zichzelf een integraal geheel te vormen. Daarnaast dienen alle projecten samen invulling te geven aan een integraal werkend tunnelsysteem. Zonder aantoonbaarheid van de integraliteit bestaat er een risico dat deze onvoldoende is. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q1-2021
De samenvoeging van de taakvelden Integraal Ontwerp/ Systeemintegratie/ Uitvoering tot het taakveld Systeemintegratie en Techniek is een feit. De kortere lijnen beginnen hun vruchten af te werpen. Daarnaast hebben de managers van projecten BEHEERSMAATREGELEN: die nog niet in uitvoering zijn 1. De taakvelden Commissioning, Systeem Integratie en Integraal Ontwerp komen met een analyse. Hieruit moet blijken in hoeverre extra mandaat en verantwoorde werkwijzers nader op elkaar afgestemd moeten worden, zodat delijkheid gekregen om de uniformiteit te borgen. De de aantoonbaarheid van de werking van het systeem geborgd implementatie van het raakwordt. vlakmanagement is nog niet 2. Opstellen en implementeren van expliciet raakvlakmanagement afgerond. binnen en tussen de projecten. OORZAKEN: 1. Op programmaniveau zijn er onvoldoende duidelijke afspraken over hoe en wanneer de integraliteit tussen de projecten aangetoond wordt. Hier moeten de werkwijzers die binnen de verschillende taakvelden opgesteld zijn op elkaar afgestemd worden. 2. De raakvlakken tussen de verschillende projecten worden niet expliciet benoemd en beheerst.
20
Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q2 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 07 - 2021 KENMERK TAWA/47294
RISICO 4: ONGEPLANDE UITVAL VAN DE VERKEERSCENTRALE EN TUNNELS
Vertraging van het project Vernieuwing Verkeerscentrale is risicovol omdat hierdoor de kans op uitval van de huidige (verouderde) verkeerscentrale en daarmee moeten sluiten van de tunnels toeneemt. Dit heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid van de stad. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:
WIJZIGING T.O.V. Q1-2021
Nieuw risico voor de kwartaalOORZAKEN: rapportage. 1) Een potentiële uitval van de huidige verkeerscentrale kan ontstaan omdat diverse installaties over hun “houdbaarheidsdatum” heen zijn. De tunnelbeheerorganisatie hanteert al een verscherpt inspectieregime en neemt, zodra zich signalen voordoen, passende beheersmaatregelen. Echter als het langer duurt voor de verkeerscentrale is vernieuwd, neemt de kans op uitval daarmee toe. 2) Vertraging kan ontstaan doordat: a) De druk op de projecten verder toeneemt, doordat er een duidelijker beeld is van de haalbaarheid van de kritische mijlpalen. b) De projecten een grote onderlinge verwevenheid hebben. c) Project Renovatie Piet Heintunnel in de uitvoeringsfase komt. BEHEERSMAATREGELEN: 1) De tunnelbeheerorganisatie hanteert een verscherpt inspectie regime en neemt, zodra zich signalen voordoen, passende beheersmaatregelen. 2) Beheersmaatregelen om binnen de planning de projecten uit te voeren: a) De haalbaarheid van de planningen van de projecten worden nu maandelijks bepaald aan de hand van probabilistische (risico) analyses op de planningen. b) Voor de renovatie van de Piet Heintunnel is een Strategisch Beheerplan opgesteld waarin afspraken worden gemaakt hoe de haalbaarheid van de openingsdatum gemaximaliseerd wordt.
c) Vanuit het managementteam wordt de masterplanning centraal gesteld en wordt er strakker op de projectplanningen gestuurd. Tevens worden toekomstige besluiten altijd aan de hand van de programmaplanning afgewogen.
21
BIJLAGE 1
Afkortingen en definities
AAT
Amsterdam Arenatunnel
ATS
Amsterdamse Tunnel Standaard
3B
Besturing, Bediening en Bewaking
CCB
Configuration Control Board
COB
Centrum Ondergronds Bouwen
DMC
Dienst Middelen en Control
IBA
directie Ingenieursbureau Amsterdam
KES
Klant Eis Specificatie
MET
directie Metro en Tram
MRT
Michiel de Ruijtertunnel
OCD
Operational Concept Description
OD NZKG
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied
OTL
Objecttypebibliotheek
OTO
Opleiden, Trainen en Oefenen
PHT
Piet Heintunnel
ROVK
Raamovereenkomst
SDT
Spaarndammertunnel
SSK
Standaardsystematiek voor Kostenraming
TN
Transmissienetwerk
UPP
Uniforme Primaire Processen
V&OR
directie Verkeer en Openbare Ruimte
VBP
Concept-Veiligheidsbeheerplan
VCA
Verkeercentrale Amsterdam
VTW
Verzoek tot Wijziging
VRI
Verkeersregelinstallatie
Warvw
Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels
IJT
IJ-tunnel
22
BIJLAGE 2
Factsheets per project Voor de vier projecten binnen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in de bijlage een factsheet toegevoegd.
Verkeerscentrale Amsterdam
Piet Heintunnel
Amsterdam Arenatunnel
Michiel de Ruijtertunnel
23
FACTSHEET
Vernieuwing Verkeerscentrale Toelichting Management Formeel bevindt het project Vernieuwing Verkeerscentrale zich nog in de voorbereidingsfase, die loopt tot aan het uitvoeringsbesluit (dat in december 2021 gevraagd zal worden). In deze voorbereidingsfase gebeurt er echter al veel. In het kort: - Het testcentrum PoC-VCA is bouwkundig opgeleverd. De inrichting met kantoorvoorzieningen, systemen en apparatuur waarmee het testcentrum ook echt een testcentrum wordt, vordert gestaag. De planning is dat het testcentrum eind september of begin oktober 2021 in gebruik genomen wordt. - Het ontwerp van de nieuwe verkeerscentrale bestaat uit twee hoofdsporen: het gebouw plus de gebouw-gebonden installaties, en de functionele systemen. Voor het ontwerptraject voor het gebouw plus de gebouw-gebonden installaties is in juni volgens planning het Voorlopig Ontwerp (VO) afgerond. Voor het ontwerptraject voor de functionele systemen is in juni het Definitief Ontwerp afgerond. Beide ontwerpfases worden gebruikt om de SSK-ramingen en kostennota te actualiseren die weer onderdeel uit maken van het Uitvoeringsbesluit dat in voorbereiding is.