2. NotavanBeantwoording aanscherping milieuzone 2025

Het college is namelijk gehouden aan landelijke regelgeving op het gebied van milieuzones en uitstootvrije zones. Voor personenauto’s is het, op grond van deze regelgeving, nog niet mogelijk om alle dieselpersonenauto’s te weren of een uitstootvrije zone voor personenauto’s in te voeren. Wel kan een gemeente de milieuzone voor dieselpersonenauto’s per 2025 aanscherpen naar emissieklasse 5, wat de gemeente Amsterdam gaat doen. Dit is het meest strenge regime dat op grond van de landelijke regelgeving mogelijk is. Voor meer informatie over de landelijke regelgeving verwijst het college naar paragraaf 5.1. Het is de ambitie van de gemeente om het gebied binnen de bebouwde kom, op termijn, volledig uitstootvrij te hebben voor alle voertuigen, waaronder personenauto’s.

21

5.3

Toelatingseisen andere modaliteiten

Verder is gewezen op het aanpakken van motoren en scooters, gelet op de uitstoot en het geluid van deze voertuigen. Daarbij is ook specifiek gewezen op de oldtimers die wel toegang tot de milieuzone hebben. Reactie college Naast het aanscherpen van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s naar emissieklasse 5 of hoger per 1 januari 2025, wordt ook een uitstootvrije zone voor brom- en snorfietsen met overgangsregeling ingevoerd. De overgangsregeling houdt in dat voertuigen van voor 2018 per 2028 worden geweerd. Dit leeftijdscriterium van 10 jaar en ouder is gekoppeld aan de door de BOVAG en RAI Vereniging onderschreven redelijke afschrijvingstermijn voor brom- en snorfietsen. Daarnaast is per 2018 de Euro 4 norm ingevoerd, met als gevolg dat voertuigen vanaf dan minder schadelijke stoffen mogen uitstoten en een lager verbruik hebben. Dit heeft geleid tot een flinke verschoning van brom- en snorfietsen. Door per 2028 voertuigen van voor 2018 te weren worden, in de praktijk, voertuigen met een motor lager dan Euro 4 geweerd. Het college acht deze overgangs­ regeling, gelet op het doel van het invoeren van de uitstootvrije zone, redelijk. Voor meer informatie verwijst het college naar de nota van beantwoording over de uitstootvrije zone voor brom- en snorfietsen.

Ten aanzien van motoren merkt het college op dat de gemeente op dit moment nog geen zelfstandig beleid heeft op het gebied van motoren. Er zijn namelijk relatief weinig motoren en deze rijden relatief weinig kilometers. Het aantal gereden kilometers wordt geschat tussen de 1.200 en 3.500 per jaar per motor. Verder is de markt voor elektrische motoren in opkomst, maar nog relatief klein. In 2022 zijn er slechts enkele honderden nieuwe elektrische

“Betere oplossing is dat de auto niet meer van de ene inwoner naar de ander inwoner in Amsterdam overgeschreven mag worden. Maar alleen de keuze tussen sloop of verkoop is geen redelijk alternatief.”

motorfietsen verkocht. De gemeente volgt de ontwikkelingen nauwlettend. Het is de ambitie van de gemeente om het gebied binnen de bebouwde kom op termijn uitstootvrij te hebben voor al het verkeer, waaronder ook motoren. Er geldt tot slot een vrijstelling voor oldtimers, dit zijn voertuigen met een datum eerste toelating van 40 jaar of ouder. Dit is landelijk beleid en opgenomen in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990). Hier kan de gemeente niet vanaf wijken.

22

H6

Zienswijzen over specifieke gevolgen van de aanscherping van de milieuzone 6.1

Gevolgen voor individuen

Financiële gevolgen Indieners voeren aan dat de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s financieel gevolgen voor hen heeft. Zij geven aan dat de aanschaf en het onderhoud van een ander voertuig te duur is. Ouderen, mensen met een slechte gezondheid of met een laag inkomen worden volgens de indieners onevenredig hard getroffen door de maatregel en zullen in armoede terechtkomen of schulden moeten maken. Voor ouderen is een investering in een ander voertuig bovendien niet rendabel gelet op de beperktere gebruiksduur. Amsterdam wordt op deze manier, volgens sommige indieners, een stad voor de rijken; lage- en middeninkomens worden de stad uitgejaagd. Een indiener geeft aan lang gespaard te hebben om het huidige voertuig te kunnen kopen. Een indiener ten slotte was van plan om na pensionering gebruik te gaan maken van de camper, maar geeft aan dat dit door de aanscherping van de milieuzone niet meer kan.

Gevolgen voor mobiliteit Indieners vinden verder dat de aanscherping van de milieuzone wonen en werken in Amsterdam onmogelijk maakt. Enkele indieners zijn bang dat zij hun auto moeten laten staan, hun eigen huis niet meer kunnen bereiken, geen mantelzorg meer kunnen verlenen, of niet meer ergens op bezoek kunnen gaan of bezoek kunnen ontvangen. Zij verwachten dat de aanscherping van de milieuzone zal leiden tot minder mobiliteit en tot sociaal isolement. Andere indieners

“Tevens met deze nieuwe maatregel kom ik ook sociaal in een isolement omdat vrienden, kennissen en familie met een oudere auto niet meer op bezoek kunnen komen.”

geven aan dat zij de auto nodig hebben omdat zij onregelmatige diensten draaien, of omdat zij op afroep beschikbaar moeten zijn. Zij vrezen dat zij als gevolg van de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s hun baan kwijtraken. Ook geven indieners aan dat het openbaar vervoer veel tijd kost en bovendien niet geschikt is voor mensen die slecht ter been zijn. Indieners geven ten slotte aan dat zij gehecht zijn aan hun voertuig en dat zij ervan afhankelijk zijn om zelfstandig te kunnen functioneren.

Overige gevolgen De indieners zijn verder van oordeel dat ze door de gemeente worden gedwongen om een nieuw (duur) voertuig aan te schaffen en dat zij hierdoor in hun vrijheid worden beperkt en aangetast. Daarnaast geven sommige indieners aan dat zij al een voertuig weg hebben moeten doen als gevolg van de invoering van de milieuzone voor personenauto’s of andere milieuzones. Een enkele indiener vindt dat er sprake is van discriminatie van inwoners van het centrum of van inwoners van Amsterdam in het geheel. Nog een indiener vreest dat de winkelvoorraad niet meer zal worden aangevuld of dat er zelfs winkels uit de stad zullen verdwijnen. Voor nog een andere indiener ten slotte is het onbekend of het volgende voertuig ook veilig zal zijn. Reactie college Het college beseft dat eigenaren van een dieselpersonenauto met een emissieklasse 4 zich zorgen maken over de gevolgen die de aanscherping van de milieuzone voor hen persoonlijk kan hebben. De aanscherping van de milieuzone is echter noodzakelijk vanwege zwaarwegende milieu- en gezondheidsbelangen en is één van de maatregelen die wordt genomen om de luchtkwaliteit en daarmee de gezondheid van bewoners en bezoekers van de stad te verbeteren.12 Het college verwijst voor een

12 Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026

23

toelichting op de redenen voor aanscherping van de milieuzone naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording.

Financiële gevolgen en gevolgen voor de mobiliteit Het college benadrukt verder dat met de aan­ gescherpte milieuzone alleen dieselpersonenauto’s worden geweerd met emissieklasse 4 of lager. Dieselpersonenauto’s met emissieklasse 5 of hoger en voertuigen op benzine blijven toegestaan in de aangescherpte milieuzone. Om de nadelige gevolgen van de (aanscherping) van de milieuzone zoveel mogelijk weg te nemen, zijn zowel op landelijk als lokaal niveau verschillende maatregelen genomen. Ook zijn er naar het oordeel van het college voldoende alternatieven beschikbaar. Het college licht deze maatregelen en alternatieven hieronder toe. Voor personen die om medische redenen afhankelijk zijn van hun dieselpersonenauto gelden uitzonderingen. Rolstoeltoegankelijke voertuigen (dat zijn voertuigen die in het kentekenregister zijn voorzien van de code SH of van de bijzonderheids­ codes 70, 145, 146, 147, of 149) zijn vrijgesteld van de milieuzone. Deze voertuigen hebben automatisch toegang tot de aangescherpte milieuzone. Daarnaast komen eigenaren van voertuigen die in verband met een handicap zijn aangepast voor minimaal € 500,in aanmerking komen voor ontheffing. Daarbij kan het gaan om een aanpassing ten behoeve van de voertuigeigenaar, de bestuurder, een gezinslid van de voertuigeigenaar of bestuurder of een persoon aan wie de voertuigeigenaar of bestuurder mantelzorg verleent.

Verder merkt het college naar aanleiding van de ingediende zienswijzen op dat dieselkampeerwagens van kentekenhouders die wonen op een adres in de milieuzone op grond van landelijke regelgeving tot 1 januari 2030 zijn vrijgesteld van deze milieuzone en dus toegang hebben ongeacht emissieklasse. Dit geldt ook voor voertuigen van 40 jaar of ouder (oldtimers). Hoe de landelijke regelgeving zal luiden vanaf

“Client stelt zich op het standpunt dat het ontwerpverkeersbesluit onvoldoende rekening houdt met ouderen zoals mijn client, die door hun leeftijd en/of gezondheid beperkt zijn in hun mobiliteit. Hierdoor zijn zij niet in staat om hun auto buiten de milieuzone te parkeren en al dan niet met openbaar vervoer hun woning te bereiken.”

1 januari 2030 is op dit moment nog niet bekend. Voor meer informatie over vrijstellingen en ontheffingen verwijst het college naar de website of hoofdstuk 13 van deze nota van beantwoording. Daarnaast zijn er financiële ondersteunings­ mogelijkheden om de kosten van de aanschaf van een schoner voertuig te drukken, zoals een diesel­ personenauto met emissieklasse 5 of hoger of een benzineauto. Als tegemoetkoming in de kosten voor de aanschaf van een schoner voertuig kan sinds 1 oktober 2023 een sloopsubsidie worden aangevraagd. De subsidie voor het slopen van een dieselpersonenauto bedraagt € 1.000,-. Omdat mensen met een lager inkomen financieel harder worden geraakt worden door de aanscherping, biedt de regeling houders van een stadspas 50% extra subsidie, wat neerkomt op een totaalbedrag van € 1.500,-. De subsidieaanvraag kan worden ingediend tussen 1 oktober 2023 en 30 juni 2025, of totdat het subsidieplafond van € 1.000.000,- is bereikt. Voor meer informatie over de subsidieregeling verwijst het college naar de website en naar hoofdstuk 13 van deze nota van beantwoording. Voor personen die overwegen een nieuwe of tweedehands elektrische auto te kopen of te leasen stelt het Rijk een subsidie beschikbaar: de subsidie elektrische personenauto’s particulieren (SEPP). Het college verwijst voor meer informatie hierover naar de RVO-website.

Het college merkt daarnaast op dat eigenaren van een dieselpersonenauto met emissieklasse 4 binnen de milieuzone verschillende alternatieven hebben. Hierbij kan gedacht worden aan het openbaar vervoer, een (elektrische) fiets, een (deel)scooter of deelauto. Het college benadrukt echter dat het aan de voertuigeigenaar zelf is om te bepalen of dit, gelet op de eigen situatie, geschikte alternatieven zijn die tot de mogelijkheden behoren, maar dat deze volgens het college voldoende aanwezig zijn. Het college meent dat met deze maatregelen een evenwichtig pakket tot stand is gekomen, waarmee de nadelige gevolgen voor eigenaren van dieselemissieklasse 4 personenauto’s zoveel mogelijk worden weggenomen, en waarmee ook mobiliteitsarmoede kan worden tegengegaan. Verder merkt het college op dat het mogelijk blijft om in uitzonderlijke situaties waarbij toepassing van het beleid tot onevenredige gevolgen zou leiden, een beroep te doen op de hardheidclausule.

Overige gevolgen Ten aanzien van de indieners die aangeven dat de aanscherping van de milieuzone hun vrijheid aantast, merkt het college op dat de problemen op het gebied

24

van luchtkwaliteit en klimaat het gevolg zijn van menselijk handelen en dat iedereen – in meer of mindere mate – medeverantwoordelijk is voor het ontstaan van deze problemen. Daarom vraagt Amsterdam ook van iedereen om een bijdrage te leveren aan gezondere lucht en hiervoor, indien nodig, zelf een investering te doen voor het aanschaffen van een schoner alternatief.

Ten aanzien van de indiener die zich afvraagt of het volgende voertuig ook veilig zal zijn merkt het college op dat erop vertrouwd mag worden dat alle auto’s in Nederland veilig zijn, mits ze goed zijn onderhouden. Dit geldt ook voor elektrische auto’s. Alle auto’s moeten aan veel internationale eisen voldoen voordat ze een kenteken krijgen en de weg op mogen. Ook op het gebied van de veiligheid.

Het college beseft verder dat het vervelend is voor sommige voertuigeigenaren dat zij al eerder een voertuig weg hebben moeten doen als gevolg van milieu- en luchtkwaliteitsbeleid. Het gaat hierbij om de specifieke situatie dat een voertuigeigenaar met het toenmalige voertuig ook niet voldeed aan het toegangsregime bij de invoering van de milieuzone voor dieselpersonen- en bedrijfsauto’s in 2020, of aan het toegangsregime bij de invoering van een van de andere milieuzones. Zoals hiervoor echter al is toegelicht, is de aanscherping van de milieuzone noodzakelijk vanwege zwaarwegende milieu- en gezondheidsbelangen. Voor een toelichting hierop, verwijst het college naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording.

Ten aanzien van de zienswijzen over het verdwijnen van winkels of problemen met de winkelvoorraad merkt het college het volgende op. In de per 1 januari 2025 aangescherpte milieuzone worden diesel­personen- en bedrijfsauto’s met emissieklasse 4 of lager geweerd. Dieselvoertuigen met emissieklasse 5 of hoger en benzinevoertuigen blijven toegang houden tot de aangescherpte milieuzone. Het college vertrouwt erop dat met de hiervoor toegelichte vrijstellingen, ontheffingen en subsidies de nadelige gevolgen van de aanscherping van de milieuzone zoveel mogelijk worden weggenomen en de door de indieners geschetste gevolgen zich niet zullen voordoen. Voor een toelichting op de maatregelen die het Rijk en de gemeente nemen om de nadelige gevolgen van de invoering van de uitstootvrije zone voor bedrijfs- en vrachtauto’s binnen de S100 weg te nemen, verwijst het college naar de nota van beantwoording over deze zone op de website.

Het college is het verder niet eens met de indieners die aanvoeren dat de aanscherping van de milieuzone in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. Iedereen, zowel Amsterdammers van binnen of buiten de RingA10 als bezoekers hebben te maken met de milieuzone. Het weren van vervuilende diesel­ personenauto’s vindt plaats op basis van een objectief criterium, de emissieklasse, waarbij de oudste emissieklassen als eerste worden geweerd omdat deze het meest vervuilend zijn. Van strijdigheid met het gelijkheidsbeginsel is naar het oordeel van het college dan ook geen sprake. Daarnaast merkt het college op dat Amsterdam niet de enige stad is in Nederland met een milieuzone voor diesel­ personenauto’s. Ook Arnhem, Den Haag en Utrecht hebben een dergelijke zone. Eindhoven wil per 1 januari 2025 ook een milieuzone voor dieselpersonenauto’s invoeren.

“Met de nieuwe regels moeten wij het busje waarschijnlijk verkopen. Dit is een klap in ons gezicht. Wij hadden lang gespaard voor dit busje. Onze droom was om hier tijdens onze pensionering van te gaan genieten, maar dat kan dan dus niet meer.”

6.2

Waarde van het voertuig

Een aantal indieners heeft zienswijzen ingediend over vermindering van de waarde van het voertuig als gevolg van de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s. Ook vinden de indieners het zonde om het voertuig weg te doen, omdat er veel in is geïnvesteerd, er net een nieuwe motor is ingezet, of omdat het voertuig altijd goed is onderhouden. Een enkele indiener spreekt van kapitaalvernietiging omdat het voertuig nog in goede staat is en nog jaren mee kan. Een indiener geeft aan dat het huidige voertuig, dat bij de aanschaf milieuvriendelijk was, veel geld heeft gekost. Weer andere indieners voeren aan hoge kosten te hebben vanwege het versneld afschrijven en het vervangen van het voertuig. Een indiener ten slotte geeft aan dat sloop zorgt voor vernietiging van een zeldzame klassieker met een bijzondere waarde voor de autohistorie. Reactie college Het college benadrukt naar aanleiding van deze zienswijzen dat de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonen- en bedrijfsauto’s er niet toe verplicht om het voertuig weg te doen. Er geldt immers geen aanschafplicht voor een ander voertuig.

25

Het college begrijpt tegelijkertijd dat men dit wel zo ervaart. Het voertuig kan echter nog buiten de milieuzone worden gebruikt en binnen de zone kan gebruik worden gemaakt van andere vormen van vervoer, zoals het openbaar vervoer, een (elektrische) fiets, een (deel)scooter of deelauto. Een alternatief is om het voertuig te verkopen. Een waardevermindering als gevolg van de aanscherping van de milieuzone personenauto’s acht het college niet waarschijnlijk: er zijn per 1 januari 2025 4 andere gemeenten met een milieuzone voor personenauto’s. In veel gemeenten kan een dieselpersonenauto emissieklasse 4 voorlopig doorrijden. Het college leest dat het moeilijk is om afstand te doen van een dieselpersonenauto die altijd goed onderhouden is en in goede staat verkeert. Het college kan echter geen uitzondering voor deze voertuigen maken, omdat ook deze voertuigen stoffen uitstoten die schadelijk zijn voor de gezondheid, zoals stikstofoxiden (NOx) en fijn stof (PM). Het college verwijst voor een toelichting op de redenen voor het aanscherpen van de milieuzone voor dieselpersonenen bedrijfsauto’s naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording. Voor oude dieselauto’s die op de markt niet veel meer opleveren is er daarnaast zoals hiervoor in paragraaf 6.1. is toegelicht, ook de mogelijkheid om het voertuig te laten slopen met een subsidie.

voor dieselpersonenauto’s wordt het gebruik van dieselvoertuigen met emissieklasse 4 binnen deze zone beperkt, maar niet het bezit ervan. Daarnaast kan met het voertuig buiten de milieuzone worden gereden. Het college is op grond van de Wegen­ verkeerswet bevoegd om maatregelen te treffen om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren en de≈CO₂-uitstoot te verminderen. Met het verkeers­ besluit tot aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s wordt het gebruik van het voertuig in de milieuzone beperkt/gereguleerd, in overeenstemming met het algemeen belang zoals hierboven genoemd. Dit is toegestaan op grond van 1 artikel van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

6.4

Negatieve gevolgen voor bedrijven

Indieners van zienswijzen voeren verder aan dat bedrijven negatieve financiële gevolgen ondervinden van de aanscherping van de milieuzone. Volgens deze indieners komen ondernemers onnodig in de problemen waardoor zij zelfs met hun bedrijf moeten stoppen. Indieners geven ook aan dat de aanscherping van de milieuzone gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid. Een indiener voert aan dat nonprofit organisaties op kosten worden gejaagd en de investering niet kunnen maken. Reactie college

6.3

Milieuzone is in strijd met het eigendomsrecht

Een indiener voert aan dat de gemeente iemand niet kan verplichten afstand te doen van een kostbaar eigendom. Reactie college Het college deelt niet het standpunt dat er sprake is van een verplichting om afstand te doen van een eigendom. Met de aanscherping van de milieuzone

“Het weren van deze auto’s draagt dan ook verwaarloos bij aan het verbeteren van de luchtkwaliteit, terwijl de autobezitter wel enorme kosten moet maken voor het versneld afschrijven en vervangen van de auto. Mijn tegenvoorstel is dan ook dat vanaf 1 januari 2025 bij de aanschaf van een ‘nieuwe’ tweedehands auto diesel euro klasse 4 niet meer is toegestaan.”

Het college wijst er op dat in de aangescherpte milieuzone alleen dieselpersonen- en bedrijfsauto’s worden geweerd met emissieklasse 4 of lager. Dieselpersonen- en bedrijfsauto’s met emissieklasse 5 of hoger en voertuigen op benzine blijven toegestaan in de aangescherpte milieuzone. Het college verwijst ondernemers en organisaties die gebruik maken van een dieselbedrijfsauto met emissieklasse 4 of lager voor mogelijke vrijstellingen, ontheffingen en subsidies naar paragraaf 6.1. van deze nota van beantwoording en naar de website. Het college vertrouwt erop dat met deze maatregelen de nadelige gevolgen van de aanscherping van de milieuzone zoveel mogelijk worden weggenomen en de door de indieners geschetste gevolgen zich niet zullen voordoen. Voor de maatregelen die het Rijk en de gemeente nemen om de nadelige gevolgen van de invoering van de uitstootvrije zone voor bedrijfs- en vrachtauto’s binnen de S100 weg te nemen, verwijst het college naar de nota van beantwoording over deze zone op de website.

26

H7

Zienswijzen over alternatieve oplossingen Een aantal indieners voert aan dat personenauto’s niet de enige oorzaak van luchtvervuiling zijn. Er moet volgens deze indieners eerst naar andere bronnen van luchtvervuiling en CO₂-uitstoot worden gekeken, of naar andere manieren om de uitstoot van schadelijke stoffen en CO₂ te beperken. Het college waardeert het dat indieners hebben nagedacht over deze alternatieve oplossingen.

7.1

Andere bronnen van vervuiling en CO₂-uitstoot aanpakken

7.1.1 Schiphol Indieners voeren aan dat het vliegverkeer op Schiphol ook vervuilend is en moet worden aangepakt.

Schiphol valt niet onder de bevoegdheid van de gemeente Amsterdam. Wel dringt Amsterdam bij de Rijksoverheid aan op vermindering van uitstoot van alle emissies door vliegverkeer, niet alleen van schadelijke stoffen maar ook van geluid. De gemeente zal zich op dit onderwerp ook steeds vaker opstellen als een actieve aandeelhouder. Dit betekent dat zij meer invloed zal gaan uitoefenen op het beleid en de bedrijfsvoering van de luchthaven waar zij voor 20% aandeelhouder van is, in lijn met de gemeentelijke ambities voor een gezonde en veilige stad. De gemeente doet dit via haar stemrecht als aandeel­houder, door agendapunten toe te voegen waarover tijdens de aandeelhoudersvergadering moet worden gestemd en door in gesprek te gaan met de luchthaven en het Rijk, de andere grootaandeelhouder van de luchthaven.

Reactie college De gemeente Amsterdam heeft geen zeggenschap over het luchtruim, dat is een taak van de lucht­ verkeersleiding Nederland (LVNL). Daarom kan de gemeente ook geen vliegbewegingen boven Amsterdam verbieden. Dat is overigens ook niet reëel, gegeven de ligging van Schiphol.

7.1.2 Aanpakken grote vervuilers Enkele indieners voeren aan dat grote vervuilers harder moeten worden aangepakt en zwaarder moeten worden beboet. Ook moet de subsidie aan deze bedrijven worden stopgezet. Een indiener vraagt of de gemeente niet iets kan doen aan de subsidieverlening aan de NS. Reactie college

“De Gemeente Amsterdam presenteert mooie tabellen in het Ontwerpverkeersbesluit en laat zien hoe de stikstofoxiden, fijnstof en koolstofdioxide zouden worden verminderd, maar ik vraag me af hoe dit in verhouding staat tot de dagelijkse uitstoot van de vliegbewegingen rond Schiphol. Ik kan me niet voorstellen dat dit ook maar enig significant effect heeft op de luchtkwaliteit als ik 5 x per week uit mijn bed tril van 747’s, A380’s en de 777’s die over komen vliegen.”

Het college merkt naar aanleiding van deze zienswijzen op dat de uitstoot door de Amsterdamse industrie wordt gereguleerd via vergunningverlening. Er worden (milieu)voorschriften aan de vergunning gesteld. Veel van deze milieuvoorschriften vloeien voort uit landelijke of Europese regelgeving. Deze vergunningverlening wordt voor Amsterdam uitgevoerd door de Omgevingsdienst Noordzee­ kanaalgebied. Dat geldt ook voor de handhaving van de vergunningsvoorschriften. De gemeente Amsterdam heeft geen bevoegdheid om in te grijpen in landelijke fiscale regelingen of subsidies, dus ook niet aan subsidieverlening aan de NS.

27

7.1.3 Scheepvaart en woonboten Indieners voeren aan dat de scheepvaart en woonboten ook niet vergeten moeten worden. Daar komt ook veel dieselstank vandaan. Reactie college Zeescheepvaart en zee- en riviercruises zijn vormen van mobiliteit die niet, of slechts indirect, onder de bevoegdheid van de gemeente Amsterdam vallen. Toch zet Amsterdam zich, ondanks deze beperkingen, in om de uitstoot van deze bronnen te beperken. Hierbij is de gemeente in grote mate afhankelijk van landelijke en Europese regelgeving. Amsterdam volgt de ontwikkelingen op de voet en probeert waar mogelijk versnelling aan te brengen. De ambities, doelen en acties voor het scheepvaart­ verkeer zijn, onder andere, vastgelegd in de herijkte ‘Visie Schone Scheepvaart: op weg naar een emissievrije scheepvaart in 2050’ van de Port of Amsterdam.13 De Port of Amsterdam doet zelfstandig het beheer, de exploitatie en de ontwikkeling van het Amsterdamse havengebied; de gemeente Amsterdam is de enige aandeelhouder. In deze visie worden doelen gesteld voor het reduceren van de uitstoot van CO₂, stikstofoxide (NOx), zwavel (SOx) en fijnstof (PM). De ambitie is dat in 2050 de scheepvaart in het Amsterdamse havengebied uitstootvrij is.

Door hier stapsgewijs naartoe te werken, leveren ook de haven van Amsterdam en het scheepvaartverkeer een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de luchtkwaliteit in de omgeving van het Noordzee­ kanaalgebied en de reductie van CO₂-uitstoot. Ook de ongewenste effecten van (zee)cruise hebben de aandacht van het college. Veel maatregelen zijn al genomen, zoals het maximeren van de aantallen cruiseschepen, geen plek bieden aan de vervuilendste schepen en het faciliteren van LNG-bunkering (minder emissie-uitstoot, schoner alternatief voor andere fossiele brandstoffen). Ook wordt er geïnvesteerd in walstroom om vanaf 2030 alleen nog cruiseschepen te ontvangen die uitstootvrij kunnen verblijven in de Amsterdamse haven. Deze ambities zijn in 2021,

“Overigens als jullie echt wat willen bijdragen aan het milieu, hoe gaat het met restaurants die elke dag met houtskool grill hun klanten van eten voorzien waarbij zeer grote hoeveelheden aan fijnstof de lucht in gaan.”

13 Visie Schone Scheepvaart_maart2022.pdf (portofamsterdam.com)

in samenspraak met regionale partners uit het Noordzeekanaalgebied, vastgelegd in de nota ‘Zeecruise op koers: Beleidsnota Zeecruise in het Noordzeekanaalgebied’.14 Een motie om cruise­ schepen uit de binnenstad van Amsterdam te weren is door de gemeenteraad op 21 juli 2023 aangenomen (222.23 Motie Rooderkerk c.s. inzake Amsterdam vaart beter zonder cruise). De motivatie van de gemeenteraad om voor de motie te stemmen en cruises te verbannen is tweedelig: om het aantal toeristen terug te dringen en om milieuredenen. De gemeente onderzoekt of, hoe en wanneer dit voorstel kan worden uitgevoerd. Over cruiseschepen merkt het college nog op dat deze weliswaar veel uitstoten, maar dat deze uitstoot de hoogte ingaat. Warme lucht stijgt op en spreidt zich uit. Hierdoor heeft het aandeel uitstoot van cruiseschepen op het IJ slechts een beperkte invloed op de luchtkwaliteit op ademniveau en daarmee op de gezondheid van de bewoners en bezoekers van Amsterdam. Voor riviercruiseschepen geldt dat bij de ligplaatsen in het centrum vanaf 2023 alleen riviercruiseschepen met een Green Award Certificaat (een milieukenmerk voor schepen) welkom zijn. Daarnaast wordt in overleg met het Havenbedrijf en Cruiseport Amsterdam het aantal riviercruises gehalveerd. Dat betekent dat in 2028 nog maar 1.150 schepen in Amsterdam worden toegelaten.

Met betrekking tot woonboten merkt het college op dat er in de openbare wateren van Amsterdam en stadsgebied Weesp circa 3.000 woonboten liggen. Het overgrote deel, circa 95%, bestaat uit het type woonark -woonvaartuig die ter plaatse functioneren en niet meer zelfstandig varen. Zij zijn aangesloten op de nutsvoorzieningen zoals gas-water-elektra-riooltelefoon en internet via walkasten. Nog een heel klein gedeelte, circa 5%, van het type woonschip kan nog zelfstandig varen maar ligt voor het overgrote deel van het jaar aangesloten op de vaste nutsvoorzieningen. De uitstoot die uit deze voertuigen komt is zeer beperkt en te verwaarlozen. 7.1.4 Restaurants met houtskoolgrills en verbrandingsovens aanpakken Een indiener merkt op dat als de gemeente echt een bijdrage wil leveren aan een beter milieu, er dan ook iets gedaan moet worden aan restaurants met houtkoolgrills en aan verbrandingsovens op begraafplaatsen. In deze situaties wordt ook heel veel fijnstof uitgestoten.

14 zeecruise_op_koers.pdf (openresearch.amsterdam)

28

Reactie college Het college merkt naar aanleiding van deze ziens­ wijzen op dat er vele bronnen van luchtverontreiniging zijn. Met de milieuzones worden de bronnen die verband houden met mobiliteit aangepakt. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied voert mede namens Amsterdam het beleid ten aanzien van horecaondernemingen en crematoria. Het college verwijst voor meer informatie over de uitstoot door horeca en crematoria en de regels daarover naar de volgende websites: https://iplo.nl/thema/praktijksituaties/horeca/toelaten/ luchtkwaliteit/ en https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/ milieubelastende-activiteiten-hoofdstuk-3-bal/ dienstverlening/crematorium/. 7.1.5 Touringcars aanpakken Indieners voeren aan dat ook touringcars moeten worden aangepakt. Reactie college Het college werkt aan uitstootvrij touringcarverkeer per 1 januari 2030. Om het transitieproces te versnellen hebben het Rijk, verschillende gemeenten – waaronder Amsterdam – en brancheorganisaties op 30 oktober 2023 ‘het Afsprakenkader Emissieloos Touringcar’15 ondertekend. Het uitgangspunt van dit afsprakenkader is dat touringcars die vanaf 1 januari 2027 bij de Dienst Wegverkeer (RDW) geregistreerd worden, alleen worden toegelaten als ze uitstootvrij zijn. Voor touringcars die bij de RDW zijn geregistreerd vóór 1 januari 2027 geldt een overgangsregeling.

Deze voertuigen mogen tot 1 januari 2030 in de uitstootvrije zone rijden, mits ze emissieklasse 6 hebben. Om de uitstootvrije zone voor het touringcarverkeer daadwerkelijk in te kunnen voeren, moet eerst de landelijke regelgeving worden aangepast.

7.2

Overige aangedragen oplossingen

7.2.1 Gemeente moet auto’s overkopen De indieners voeren aan dat de gemeente auto’s moet overkopen voor een eerlijke prijs.

verantwoordelijkheid hebben om bij te dragen aan gezondere lucht en hiervoor, indien nodig, zelf een investering doen voor het aanschaffen van een≈schoner alternatief. Het college heeft wel een sloopsubsidie in het leven geroepen voor oude dieselpersonen- en bedrijfsauto’s. Stadspashouders krijgen extra subsidie om de overstap naar een schoner voertuig te vergemakkelijken. Voor een nadere toelichting op de sloopsubsidie verwijst het college naar hoofdstuk 13 van deze nota van beantwoording. 7.2.2 Amsterdam moet meer bomen planten dan kappen Een indiener voert aan dat de gemeente Amsterdam meer bomen kapt dan plant en dat alleen het planten van vele miljarden bomen de planeet misschien nog kan redden. Reactie college Het college richt zich ook op het aanleggen van meer groen in de stad en het verhogen van de biodiversiteit. Deze ambities zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie 205016 en de Groenvisie 2020-205017 en worden momenteel uitgevoerd. In deze nota van beantwoording gaat het om het verminderen van de uitstoot door middel van de aanscherping van de milieuzone voor personenauto’s. Hiermee verbetert de luchtkwaliteit en daarmee de gezondheid van de Amsterdammers en bezoekers. Beide thema’s (biodiversiteit en luchtkwaliteit) zorgen voor een gezonde stad voor mens, plant en dier.

Specifiek over het kappen van bomen wijst het college erop dat voor het kappen van een boom een vergunning nodig is. Er is ook beleid voor compensatie en herplant, gericht op het behoud van het bomenbestand.18 7.2.3 Maatregelen met betrekking tot woningen Een indiener voert aan dat het beter is om energie te besparen door duurzame keuzes te maken zoals de thermostaat twee graden lager zetten, de deuren in huis sluiten, licht en verwarming uitzetten in ruimtes waar niet wordt verbleven en warmere kleding te dragen. Een andere indiener voert aan dat het geld beter besteed kan worden aan isolatie van huurwoningen.

Reactie college Het college merkt op dat het overkopen van voertuigen door de gemeente in feite neerkomt op volledige compensatie. Dit gaat volgens het college te ver. Het uitgangspunt is dat Amsterdammers die een vervuilend vervoersmiddel gebruiken in de stad een 15 https://open.overheid.nl/documenten/dpc-5d29ffd8214f7a83 0cbf227ce52fe180cf2d3448/pdf

16 https://amsterdam2050.nl/wp-content/uploads/2021/09/ Omgevingsvisie-Amsterdam-2050_Lage-resolutie.pdf 17 Groenvisie 2050: een leefbare stad voor mens en dier - openresearch.amsterdam 18 Compensatie en herplant van bomen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl)

29

Reactie college

Reactie college

Het college juicht initiatieven die leiden tot verduurzaming van woningen toe en stimuleert verschillende activiteiten met subsidies19 en andere initiatieven zoals een gratis energiebespaarservice20. Met betrekking tot isolatie van woningen merkt het college op dat op 17 oktober 2023 het Isolatieoffensief Uitvoeringsplan 2024-202621 is vastgesteld. Het doel is om tot 2030 circa 123.000 (huur)woningen te isoleren. In het Uitvoeringsplan schetst het college hoe woningeigenaren tot en met 2026 worden ondersteund om dit doel te bereiken. Verduurzaming en isolatie van woningen en energiebesparing dragen bij aan de vermindering van CO₂-uitstoot. Het draagt beperkt bij aan de vermindering van de uitstoot van schadelijke stoffen zoals fijnstof (PM) en stikstofdioxide (NOx). De aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonen- en bedrijfsauto’s draagt hier, samen met de andere uitstootvrije- en milieuzones, wel aan bij. Hierdoor verbetert de luchtkwaliteit en daarmee de gezondheid van Amsterdammers en bezoekers. Het college verwijst voor een onderbouwing hiervan naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording.

Het college merkt over HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) op dat het als belangrijk voordeel heeft dat de CO₂-uitstoot met 90-95% omlaag gaat. De uitstoot van CO₂ draagt bij aan klimaatverandering. HVO zorgt echter voor een zeer beperkte reductie van fijnstof (PM; -10%) en stikstofoxiden (NOx; -15%). Juist fijnstof en stikstofoxiden zorgen voor slechte luchtkwaliteit en daarmee voor een slechtere gezondheid van Amsterdammers en bezoekers. De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om op termijn het gebied binnen de bebouwde kom uitstootvrij te hebben voor alle voertuigen, waaronder personenauto’s. De overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen zal stapsgewijs plaatsvinden en dit zal ook gelden voor de verkrijgbaarheid van HVO bij tankstations.

7.2.4 Betere parkeervoorzieningen Een enkele indiener voert aan dat er behoefte is aan een veilige parkeervoorziening buiten de milieuzone of buiten de ring. Een andere indiener stelt voor om het aantrekkelijk te maken om goedkoop buiten de stad te parkeren, bijvoorbeeld op een grote P+R. Reactie college Het college merkt op dat er in Amsterdam op 9 locaties P+R voorzieningen beschikbaar zijn, waarvan een aantal buiten de Ring A10 ligt. Hier kan worden geparkeerd met een speciaal kortingstarief, als er met het openbaar vervoer verder wordt gereisd naar het centrumgebied van Amsterdam. Het college wijst voor meer informatie hierover naar de website. Het daltarief bedraagt €6,- per 24 uur en het spits­ tarief €13,- per 24 uur. Na 4 dagen (96 uur) moet het duurdere standaard parkeertarief worden betaald. Dit tarief verschilt per P+R-locatie. 7.2.5 HVO-tankstations bijplaatsen Een indiener stelt voor om in en rond de stad een aantal tankstations voor HVO bij te plaatsen ter verbetering van de luchtkwaliteit. 19 https://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/ik-wil-mijn-woningduurzaam-maken-bijvoorbeeld-isoleren-energie-besparen-ofgeen-gas-meer-gebruiken-f9218-kp 20 Gratis energiebespaarservice 2023-2025 - Gemeente Amsterdam 21 Isolatieoffensief – Het uitvoeringsplan 2024-2026 (openresearch.amsterdam)

7.2.6 Snelheid verminderen en tolheffing/periodieke pas invoeren Indieners stellen voor om, net als in Parijs, voor de hele Ring A10 een maximumsnelheid van 70 kilometer per uur in te voeren. Over de snelheid op de Ring A10 Zuid voeren zij aan dat daar op rustige momenten veel te hard wordt gereden. Dit zorgt voor veel extra uitstoot van uitlaatgassen, fijnstof en geluidshinder. Volgens een andere indiener wordt veel te hard gereden op de S100. Een aantal andere indieners vindt dat de regels van de milieuzone niet zouden moeten gelden voor bewoners, maar alleen voor bezoekers zoals toeristen en dagjesmensen. Ook is door een indiener de suggestie gedaan om, zoals in Londen, bezoekers een periodieke pas te laten kopen of een tolheffing in te voeren om de stad in te mogen met een voertuig, per keer dat een voertuig toegang verkrijgt of per tijdseenheid. Reactie college Over het verlagen en het handhaven van de snelheid op de Ring A10 merkt het college op dat alleen wegbeheerders maatregelen kunnen treffen ten aanzien van wegen waarvoor zij bevoegd zijn. De A10 is een rijksweg waarvan Rijkswaterstaat de wegbeheerder is. Amsterdam is dus niet bevoegd om ten aanzien van de Ring A10 verkeersmaatregelen te treffen, waaronder het aanpassen van de maximum­ snelheid.

Sinds 8 december 2023 is op zo’n 270 kilometer Amsterdamse infrastructuur de maximumsnelheid verlaagd van 50 km/uur naar 30 km/uur. Dit geldt ook voor een deel van de S100. Daarmee is circa 80% van de wegen in Amsterdam een 30km/uur-weg. Deze maximumsnelheid geldt voor álle voertuigen op de rijbaan. Wie te hard rijdt riskeert een boete.

30

Over het invoeren van een periodieke pas of een tolheffingsysteem naar het voorbeeld van Londen, merkt het college op dat er bewust voor is gekozen om geen dagontheffingen te verlenen voor dieselpersonenauto’s die niet aan de voorwaarden voldoen voor toegang tot de milieuzone. Naar het oordeel van het college zijn er namelijk voldoende alternatieve vervoersmogelijkheden beschikbaar om de stad te bereiken. Het college werkt niet alleen aan maatregelen om het wegverkeer te verschonen, maar ook aan maatregelen om het wegverkeer te verminderen en te veranderen. De maatregelen die de gemeente ter realisering hiervan wil nemen, zijn onder andere te vinden in de Agenda Amsterdam Autoluw22. In het Programma Amsterdam Autoluw is vastgesteld dat deelmobiliteit en het ontwikkelen van hubs een belangrijke rol spelen. Daarnaast zet het college in op het reizen door middel van duurzame vormen van mobiliteit, door het stimuleren van het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets, in plaats van de auto. Het college zal ook geen ontheffing voor alleen bezoekers zoals toeristen en dagjesmensen invoeren. Het college hanteert het uitgangspunt dat iedereen die een vervuilend vervoersmiddel in de stad gebruikt de verantwoordelijkheid heeft om bij te dragen aan gezondere lucht en hiervoor, indien nodig, zelf een investering doet voor het aanschaffen van een schoner alternatief.

bevordert de veiligheid. Het college vindt verkeers­ veiligheid ook belangrijk en is er daarom een voorstander van dat snorfietsers een helm dragen. 7.2.8 Openbaar vervoer Indieners voeren aan dat het openbaar vervoer momenteel te duur is. Dit zou gratis moeten zijn of goedkoper moeten worden gemaakt. Daarnaast moet de kwaliteit van het openbaar vervoer sterk verbeteren, zoals met bijvoorbeeld bredere tijdsloten. Een indiener vindt dat het openbaar vervoer niet meer in handen van de NS moet zijn. Reactie college Amsterdam kent een uitgebreid netwerk van openbaar vervoer. Dat is nodig, want Amsterdam blijft groeien. De gemeente Amsterdam heeft als beleids­ doelstelling om te werken aan het verbeteren van openbaar vervoer in alle delen van de stad. De maatregelen die de gemeente ter realisering hiervan wil nemen, zijn onder andere te vinden in de Agenda Amsterdam Autoluw23.

7.2.7 Helmplicht voor snorfietsen terugdraaien Een indiener stelt voor om de helmplicht voor snorfietsen terug te draaien, zodat weer meer mensen gebruik maken van dit vervoersmiddel. Reactie college Het college merkt op dat de helmplicht niet voorligt in het kader van deze zienswijzeprocedure. Ten aanzien van de helmplicht merkt het college verder op dat het sinds 1 januari 2023 op grond van landelijke regelgeving voor alle snorfietsers en eventuele passagiers verplicht is een helm te dragen. Het college is niet bevoegd om hiervan af te wijken en kan de helmplicht niet terugdraaien. Het dragen van een helm

“Geen goed idee. Maak het aantrekkelijk om buiten de staf te parkeren. Bijvoorbeeld grote p & r waar je goedkoop de auto kan parkeren. Of maak het ov goedkoper. Of een combinatie van allebei.”

22 Amsterdam maakt ruimte, agenda Autoluw (openresearch.amsterdam)

23 Amsterdam maakt ruimte, agenda Autoluw (openresearch.amsterdam)

31

De verantwoordelijkheid voor het stedelijke openbaar vervoer, dus ook het openbaar vervoer binnen Amsterdam, ligt bij de Vervoerregio. De Vervoerregio is als concessieverlener verantwoordelijk voor het bepalen van de juiste kaders en voorwaarden voor de concessienemer, het GVB in dit geval. Op dit moment heeft de hele OV-sector te maken met een personeels­ tekort. Het GVB heeft hier ook mee te maken. Dit personeelstekort is mede een oorzaak van de verhoogde uitval van trams en bussen waardoor het GVB niet lukt zo vaak te rijden als de Vervoerregio en gemeente zouden willen. De Vervoerregio en het GVB proberen door onder andere wervingscampagnes voldoende nieuw personeel aan te trekken zodat de komende periode de uitval van trams en bussen uiteindelijk vermindert. Amsterdam heeft geen zeggenschap over het beheer van de NS of de prijzen van een treinkaartje. Daar kan de gemeente dus niets aan veranderen. De Nederlandse Spoorwegen (NS) is een Nederlandse spoorwegmaatschappij en naamloze vennootschap, waarvan de aandelen in handen zijn van de Nederlandse overheid. Het openbaar vervoer wordt voor een gedeelte gesubsidieerd door de overheid. Ook komen onder andere Amsterdamse 65-plussers met een laag inkomen in aanmerking voor gratis openbaar vervoer. 7.2.9 Geluidsoverlast Een enkele indiener heeft aangegeven dat het goed zou zijn als geluidsoverlast ook zou worden aangepakt.

Reactie college Het college erkent dat het verkeer een grote bron van ernstige geluidshinder is in Amsterdam. De mogelijkheid om hiertegen op te treden is op dit moment echter gering. De handhaving van de verkeersregelgeving is primair een taak van de verkeerspolitie, maar deze heeft hiervoor slechts beperkte capaciteit. Daarnaast is de handhaving complex en tijdrovend. Sommige wijkteams pakken de overlast zelf op, maar ook daar is de capaciteit beperkt. Overlast kan gemeld worden via www.politie.nl. De gemeente kan op basis van artikel 57 Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) wel optreden tegen overduidelijk onnodig geluid van motorvoertuigen en brom- en snorfietsen. Overlast hiervan kan gemeld worden via www.meldingen.amsterdam.nl. Daarnaast onderzoekt de gemeente Amsterdam samen met de andere grote (G4) gemeenten en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) de mogelijkheden van digitaal handhaven met geluidscamera’s. Verder merkt het college op dat in het Actieplan Geluid 2020-202324 verschillende maatregelen zijn opgenomen om het geluid van het verkeer in de stad terug te dringen. De grootste winst wordt verwacht van de invoering van de uitstootvrije zone voor brom- en snorfietsen. Nu is dit nog de grootste bron van geluidshinder in Amsterdam.

Op dit moment vormen die vervoermiddelen met 20,5% ernstige hinder nog de grootste geluidshinderbron in Amsterdam. De verwachting is dat de hinder dan voor een groot deel zal wegvallen.

24 Actieplan Geluid 2020-2023 (openresearch.amsterdam)

32

H8

Zienswijzen over het moment van invoering 8.1

Maatregel komt te snel

Indieners vinden dat de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s per 1 januari 2025 te snel komt en dat ondernemers hierdoor onnodig in de problemen komen. Een indiener geeft daarbij aan dat mensen hierdoor binnen korte tijd een nieuwe auto moeten aanschaffen en vraagt zich hierbij af van welk geld dat dient te gebeuren. Weer een andere indiener vindt de aanscherping van de milieuzone te snel, omdat mensen hiermee gedwongen worden om een ander voertuig aan te schaffen, te verhuizen of de bedrijfsvoering te stoppen. Reactie college Het college deelt de mening dat de maatregel te snel komt niet en licht dat hieronder toe. Uit GGD-onderzoek is gebleken dat de gemiddelde Amsterdammer ongeveer 11 maanden korter leeft en gemiddeld 4,4 sigaretten per dag meerookt door de vieze lucht in de stad.25 Voor kinderen, ouderen en mensen die al ziek zijn is het gezondheidsrisico het grootst.26 Er wordt steeds meer bekend over de schadelijke gevolgen van luchtverontreinigende stoffen en daarom heeft de World Health Organization (WHO) haar advieswaarden voor luchtkwaliteit in 2021

“De invoering hiervan is te snel waardoor ik en wellicht veel anderen genoodzaakt zijn om een ander vervoersmiddel aan te schaffen, te verhuizen en/of de bedrijfsvoering te stoppen.”

stevig aangescherpt. Dit onderstreept de noodzaak om de lucht in Amsterdam nog schoner te maken. De gemeente is gebonden aan landelijke wetgeving rondom milieuzones en uitstootvrije zones. Gemeenten hebben de keuze om per 1 januari 2025 de milieuzone voor dieselpersonen- en bedrijfsauto’s aan te scherpen naar emissieklasse 5. Amsterdam kiest voor deze aanscherping in het belang van het verbeteren van de luchtkwaliteit en daarmee de gezondheid van bewoners en bezoekers van Amsterdam. Het college beseft dat het aanscherpen van de milieuzone consequenties kan hebben voor eigenaren van dieselpersonen- en bedrijfsauto’s met een emissieklasse 4. Om de nadelige gevolgen van de aanscherping zoveel mogelijk weg te nemen is flankerend beleid vastgesteld. Daarnaast zijn er naar het oordeel van het college voldoende alternatieve vervoersmogelijkheden beschikbaar. Er is een sloopsubsidie van € 1000,- beschikbaar voor dieselpersonenauto’s met emissieklasse 4. Stadspashouders kunnen 50% extra subsidie krijgen, wat neerkomt op een bedrag van € 1500,-. Voor bedrijfsauto’s met emissieklasse 4 is er een sloopsubsidie van € 1500,- beschikbaar, waarbij stadspashouders ook 50% extra subsidie kunnen krijgen, wat neerkomt op een bedrag van € 2250,-.

Voor meer informatie over de subsidieregeling en de daaraan ten grondslag gelegde keuzes verwijst het college naar de website en hoofdstuk 13 van deze nota van beantwoording. Daarnaast is er ontheffingen­ beleid. Voor een volledig overzicht van de ontheffingen verwijst het college naar de website, waarbij kan worden doorgeklikt naar het

25 World Health Organization (2021). WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/345329. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO 26 Landelijke GGD-rekentool waarbij is uitgegaan van de in 2022 gemeten jaargemiddelde fijnstof en NO₂-concentraties op achter­ grondstations in het automatisch/Palmes meetnet, te weten: 16,7 ug/m³ voor PM10, 9,0 ug/m³ voor PM2.5 en 19,3 ug/m³ voor NO₂

33

desbetreffende voertuig. Het college is van oordeel dat met de subsidieregeling en het ontheffingenbeleid een evenwicht pakket aan maatregelen tot stand is gekomen waarmee niet alleen de gezondheids- en klimaatbelangen worden gediend, maar ook voldoende rekening is gehouden met de individuele belangen van de eigenaren van dieselpersonen- en bedrijfsauto’s. Het college merkt daarnaast op dat men door het aanscherpen van de milieuzone niet gedwongen wordt om een ander voertuig aan te schaffen. Er geldt immers geen aanschafplicht voor een ander voertuig. Het college begrijpt tegelijkertijd dat men dit wel zo ervaart. Het voertuig kan echter nog buiten de milieuzone worden gebruikt. Als er wel wordt gekozen om het voertuig te verkopen of te slopen, dan zijn er voldoende betaalbare (tweedehands) alternatieven beschikbaar. Verder blijft het altijd mogelijk om een beroep te doen op de hardheidsclausule in uitzonderlijke situaties waarbij het niet verlenen van een ontheffing onevenredige gevolgen heeft. Het college is het gelet op het voorgaande niet eens met de stelling dat men door het aanscherpen van de milieuzone verplicht is te verhuizen of de bedrijfsvoering te stoppen. Daarnaast is er volgens het college voldoende tijd om over te stappen op betaalbare schonere alternatieve vervoersmogelijkheden.

In de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026, die op 6 juni 2023 is vastgesteld, is de aanscherping van de milieuzone naar emissieklasse 5 of hoger aangekondigd. De aanscherping wordt ingevoerd per 1 januari 2025, maar gedurende de eerste 4 maanden van 2025 – dus tot 1 mei 2025 – is er een waarschuwingsperiode en wordt er niet beboet. Op die manier is er extra tijd om te wennen aan de nieuwe regels. In totaal heeft men dan bijna 2 jaar de tijd om over te stappen op een alternatief. Dat acht het college voldoende.

8.2

Maatregel komt niet snel genoeg

Volgens een aantal indieners zou de milieuzone voor dieselpersonenauto’s juist eerder aangescherpt moeten worden. Indieners wijzen daarbij op het verbeteren van de luchtkwaliteit, een schone en gezonde leefomgeving en klimaatverandering.

Daarbij geeft een indiener ook aan dat de luchtvaart en geluidsoverlast aangepakt moeten worden. Weer een andere indiener wijst in het kader van het eerder aanscherpen van de milieuzone op het aanbieden van sloopregelingen. Ook wordt door een indiener voorgesteld de aanscherping medio 2024 al door te voeren, een ander stelt voor om alle diesel­ auto’s al per 1 januari 2025 te verbieden. Tot slot wijst een indiener erop dat het klimaat niet wacht en er iedere dag zo’n 3 Amsterdammers overlijden door de uitstoot van fijnstof. Volgens deze indiener moet er een solide meerjarenplan worden gemaakt. Reactie college Het aanscherpen van de milieuzone voor diesel­ personenauto’s is één van de maatregelen die het college wil nemen om de luchtkwaliteit en daarmee de gezondheid van bewoners en bezoekers van Amsterdam te verbeteren. Daarnaast wordt hiermee, in combinatie met de andere maatregelen, de uitstoot van CO₂ verminderd. Het college is verheugd om te lezen dat de indieners dat doel steunen. Tegelijkertijd is het college gebonden aan landelijke wetgeving rondom milieuzones en uitstootvrije zones. Daardoor is het juridisch gezien niet mogelijk om de milieuzone voor dieselpersonenauto’s al voor 1 januari 2025 aan te scherpen naar emissieklasse 5 of om alle diesel­ auto’s per 1 januari 2025 te weren. Meer informatie over de landelijke regelgeving is terug te lezen in paragraaf 5.1.

De gemeente heeft een meerjarenplan, dit staat beschreven in de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026.27 Het is de ambitie van de gemeente om het gebied binnen de bebouwde kom, op termijn, uitstootvrij te hebben voor alle modaliteiten, waaronder ook voor personenauto’s. Het college benadrukt verder dat er een sloopregeling wordt aangeboden. Deze geldt voor zowel diesel­ personenauto’s met emissieklasse 4 als bedrijfsauto’s met emissieklasse 4. Voor meer informatie over deze regeling verwijst het college naar de website, paragraaf 8.1 en hoofdstuk 13 van deze nota van beantwoording. Voor meer informatie over het aanpakken van andere vervuilers, zoals de luchtvaart, de scheepvaart en het aanpakken van geluidsoverlast, verwijst het college naar hoofdstuk 7.

“Very good idea! I totally support it.” “We need to encourage everyone to switch to non-fossil fuelled cars, vans, trucks ASAP. The planet needs to be saved!”

27 Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026

34

H9

Zienswijzen over communicatie, participatie en inspraak 9.1

Communicatie

Meerdere indieners hebben een zienswijze ingediend over de communicatie door de gemeente. Zij geven aan dat zij vinden dat er sprake is van onduidelijk beleid en dat zij willen kunnen anticiperen op nieuw beleid. Een indiener voelt zich slecht behandeld door de gemeente en stelt voor dat de gemeente een externe afdeling inricht die naar de burger luistert en kijkt wat er nodig is. Andere indieners geven aan verrast te zijn door de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s. Een indiener voert aan dat er voorheen alleen het jaar 2030 is gecommuniceerd en dat daar rekening mee is gehouden. De tussenstap in 2025 was aldus deze indiener niet openbaar. Een andere indiener geeft aan dat de gemeente had moeten communiceren op het moment van aanschaf van de auto zodat de juiste keuze gemaakt kon worden. Deze indiener geeft aan dat er geen dieselpersonenauto was aangeschaft als deze maatregel bekend was.

hier ook sprake van is. Ook heeft het college zich ingespannen om zoveel mogelijk voertuigeigenaren te bereiken. Het college licht dit hieronder toe.

Langlopend traject Het college merkt over de communicatie allereerst op dat het ontwerpverkeersbesluit tot aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s slechts een stap is in een langer lopend traject. Amsterdam communiceert al een kleine tien jaar (sinds 2015) over de invoering van milieu- en uitstootvrije zones. De gemeenteraad heeft in maart 2015 de Agenda Duurzaamheid vastgesteld.28 Hiermee is de basis gelegd voor de koers naar uitstootvrij vervoer in 2025. De ambitie in de Agenda Duurzaamheid was om zoveel mogelijk verkeersgroepen uitstootvrij te hebben in 2025 en om voor alle doelgroepen duidelijkheid met een handelingsperspectief te bieden voor de langere termijn. De focus in de Agenda Duurzaamheid lag op de voertuigen van de meest vervuilende verkeersgroepen: vrachtauto’s, bedrijfsauto’s, taxi’s, autobussen, personenauto’s en brom- en snorfietsen.

Reactie college Het college betreurt het dat sommige indieners de communicatie niet duidelijk vinden, verrast zijn door de maatregelen of zich niet goed behandeld voelen. Het college heeft zich ingezet voor een tijdige, duidelijke en volledige communicatie en meent dat

“Meneer heeft een brief ontvangen dat zijn voertuig vanaf 2025 de zone niet meer in mag, dit kwam als een verrassing.”

Op 22 juni 2016 is, na inspraak, door de gemeenteraad het maatregelpakket ‘Schone Lucht voor Amsterdam – op weg naar uitstootvrij 2025 –’29 vastgesteld. Dit maatregelpakket is een concrete uitwerking van de milieuzones die in de Agenda Duurzaamheid zijn opgenomen. Het college vraagt in het maatregelpakket van alle partijen en alle modaliteiten (dat wil zeggen, de verschillende vervoersvormen zoals vrachtwagens, personenauto’s, en brom- en snorfietsen) een bijdrage. Het gemotoriseerde wegverkeer diende, volgens het maatregelpakket, in 2025 schoon te zijn

28 Duurzaam Amsterdam - Agenda voor duurzame energie, schone lucht, een circulaire economie en een klimaatbestendige stad. https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/1809954/1#search=%22agenda%20duurzaamheid%22 29 Notitie Schone lucht voor Amsterdam - februari 2016 (raadsinformatie.nl)

35

(vrachtwagens, touringcars, personenauto’s) of uitstootvrij (taxi’s, bedrijfsauto’s, brom- en snorfietsen). Op dit maatregelenpakket kon iedere bewoner van Amsterdam zijn/haar/hen mening geven. Het college heeft vervolgens op 1 oktober 2019 het Actieplan Schone Lucht (ASL) vastgesteld.30 Hierin staat beschreven hoe wordt toegewerkt naar een uitstootvrij Amsterdam in 2030. Rond het ASL is in de zomer van 2019 een participatietraject geweest met een online community platform en een kennismarkt. De input van dat traject is vervolgens zoveel mogelijk verwerkt in het Actieplan. Het college heeft in het ASL gewezen op de inwerkingtreding van de landelijke harmonisatie­ regeling voor milieuzones in 2020.31 Deze harmonisatie­ regeling geeft de kaders weer waarbinnen, en per wanneer, een gemeente een milieuzone kan invoeren of aanscherpen. Zo ook voor de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonenauto’s naar emissieklasse 5 per 1 januari 2025. Vervolgens heeft het college de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026 (UUM)32 vastgesteld op 6 juni 2023. Het UUM geeft een overzicht van de maatregelen die in de huidige bestuursperiode worden genomen om op termijn te komen tot een uitstootvrij Amsterdam.

Hieronder valt ook het vanaf 2025 – conform de mogelijkheden van de landelijke harmonisatieregeling – aanscherpen van de milieu­ zone voor dieselpersonenauto’s naar emissieklasse 5 of hoger. Voor een nadere toelichting waarom het college deze aanscherping van de milieuzone voor Amsterdam noodzakelijk vindt, verwijst het college naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording. Na publicatie van het UUM is het college meteen gestart met de voorbereiding van de inspraak­ procedure voor het ontwerpverkeersbesluit, welke heeft plaatsgevonden van 11 september 2023 tot en met 23 oktober 2023.

“Vindt het proces niet democratisch gegaan en voelt zich overvallen. Er was aangeven dat uitstootvrij in 2030 zou zijn, maar niet meegedeeld dat euro 4 in 2025 zou komen. Dat is niet meegedeeld.”

30 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/863561/actieplan_ schone_lucht.pdf 31 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2019-398.pdf 32 Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit Amsterdam 2023-2026 - Gemeente Amsterdam

Inzet (gerichte) communicatie In 2023 zijn verder verschillende communicatie­ middelen ingezet om eigenaren van een diesel­ personenauto met emissieklasse 4, stakeholders en omliggende gemeenten tijdig te informeren over de aangescherping van de milieuzone vanaf 2025. Stakeholders BOVAG, RAI Vereniging en ANWB zijn actief benaderd om input te geven op de voorgenomen maatregel en op de sloopregeling. In juni en september 2023 hebben alle Amsterdamse eigenaren van een dieselpersonenauto met emissie­ klasse 4 een brief ontvangen. In deze brieven is toegelicht wat de aanscherping van de milieuzone voor hen betekent en zijn de eigenaren ook geïnformeerd over de sloopsubsidie en de inloop­ avonden. Deze informatie is ook terug te vinden op de website van de gemeente Amsterdam. Op de website wordt ook de mogelijkheid geboden om het eigen kenteken in te voeren in een kentekenchecker om direct te zien welke regels er gelden. Omliggende gemeenten zijn benaderd met het verzoek om hun bewoners ook te informeren over de aankomende aanscherping van de milieuzone. Informatie over de sloopsubsidie is opgenomen in de (interne) armoedenieuwsbrief, de stadspas­ nieuwsbrief, op de website van de Stadspas, in diverse andere nieuwsbrieven en op sociale mediakanalen. In september en oktober 2023 zijn inloopavonden georganiseerd in alle stadsdelen en in Weesp.

Tijdens deze bijeenkomsten kon informatie worden ingewonnen en mondeling een zienswijze worden ingediend. De informatie over de inloopavonden, de sloopregeling en de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze is ook via de stadsdeelkanalen gecommuniceerd. Vanaf oktober 2023 zijn waarschuwingsbanners op online verkoopsites geplaatst om ook potentiële eigenaren van dieselpersonenauto’s te waarschuwen voor de aankomende aanscherping. Het college begrijpt de behoefte aan duidelijkheid en toelichting. Daarom wordt voortdurend onderzocht hoe de informatie op de website en op andere kanalen verbeterd en nog overzichtelijker gepresenteerd kan worden. In 2024 wordt extra aandacht besteed aan het bereiken van alle Amsterdammers binnen de verschillende doelgroepen. Na het vaststellen van het verkeersbesluit worden alle Amsterdamse eigenaren van een dieselpersonenen bedrijfsauto met emissieklasse 4 opnieuw geïnformeerd per brief. Er wordt ook gewerkt aan het laagdrempeliger maken van de brieven voor laaggeletterden en anderstaligen. Daarnaast wordt geprobeerd specifieker aan te sluiten bij de

36

verschillende leefwerelden en hiervoor niet alleen de standaard kanalen en middelen in te zetten. Hierbij kan gedacht worden aan spreekuren, flyers bij de stadsdeelloketten en “AT5 informeert”. Daarnaast blijven de waarschuwingsbanners op de verschillende autoverkoopsites te zien. Landelijk worden verschillende relevante (partner) kanalen ingezet om dieseleigenaren te informeren, zoals het magazine van de ANWB en de parkeergarages (Q-park). Zoals uit het hiervoor geschetste overzicht blijkt, heeft de gemeente ook ruimschoots vóór publicatie van het UUM medio 2023 en het ontwerpverkeersbesluit in september 2023 de ambitie kenbaar gemaakt om in 2025 zo schoon mogelijk verkeer te hebben, ook voor dieselpersonenauto’s. De gerichte communicatie over de aanscherping van de milieuzone voor dieselpersonen­auto’s naar emissieklasse 5 of hoger heeft plaatsgevonden vanaf juni 2023. Dit is anderhalf jaar vóór de invoering van aanscherping van de milieuzone per 1 januari 2025. Omdat gedurende de eerste 4 maanden van 2025 – dus tot 1 mei 2025 – een waarschuwingsperiode geldt en er nog niet wordt beboet, hebben voertuigeigenaren in totaal bijna 2 jaar de tijd om over te stappen op een schoner voertuig of op een alternatief. Het college acht dit voldoende.