Document · PDF

2. Kwartaalrapportage Q3-2021 Prg Aanpak Wegtunnels Asd.pdf

Raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit, Water (MLW) 10 februari 2022, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de raadsinformatiebrief 'Rapportage 3e kwartaal 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam' (ZD2021-015866)11.213 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

12 VERSLAG NUMMER

Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Kwartaalrapportage Q3 – 2021 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

NR. 12

INHOUD

Verkeerscentrale Amsterdam

Piet Heintunnel

Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

Managementsamenvatting Q3 2021 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

Voortgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.1 Bijdrage aan de stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.3 Samenwerking met strategische partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2.4 Tegenspraak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

Programmabeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.1 Programma Scope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.2 masterplanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.3 Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3.4 Risicomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Bijlage 1. Afkortingen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

Bijlage 2. Factsheets per project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Factsheet project Vernieuwing Verkeerscentrale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Factsheet project Renovatie Piet Heintunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Factsheet project Renovatie Amsterdam Arenatunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Factsheet project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel . . . . . . . . . . . . . . . 32

HOOFDSTUK 1

Managementsamenvatting Q3 2021 De rapportage over het derde kwartaal 2021 van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam geeft de gemeenteraad, het gemeentebestuur, de gemeentelijke directies en de strategische partners inzicht in de voortgang van de programmadoelstellingen. Tevens is de rapportage een bron van informatie voor inwoners van Amsterdam en andere belangstellenden. Scope Q2 2021 Q3 2021 Planning Q2 2021 Q3 2021

Financiën Q2 2021 Q3 2021

Risico’s Q2 2021 Q3 2021

In het derde kwartaal van 2021 is de scope van het programma niet gewijzigd. De aangekondigde intake voor het vervangingsonderhoud van de IJ-tunnel is uitgevoerd. Voor deze vervanging zijn geen middelen gereserveerd in de Begroting 2022, dit project zal niet worden toegevoegd aan de programmascope. Elk kwartaal worden probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning zichtbaar worden gemaakt. De probabilistische analyse voor de Renovatie Piet Heintunnel wordt in oktober 2021 afgerond. Op basis van een managementanalyse van de actuele ontwikkelingen wordt het haalbaarheidspercentage voor het behalen van de mijlpaal openstelling gelijk gehouden aan het percentage in het tweede kwartaal (16%). Op grond van de maat regelen in het strategisch beheersplan wordt gekeken naar mogelijkheden om dit haalbaarheidspercentage te verbeteren. Voor het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam is de haalbaarheid van de mijlpalen onveranderd hoog. De planning voor de resterende scope-onderdelen van de Michiel de Ruijtertunnel wordt in het vierde kwartaal 2021 bijgewerkt in de herijking van de masterplanning. Nu de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel wordt uitgesteld (project wordt in portefeuille aangehouden), zijn de mijlpalen in de masterplanning niet meer aan de orde.

Het programmaplan en de masterplanning moeten hierop worden aangepast en opnieuw worden vastgesteld. Momenteel is circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar. Inmiddels is circa € 152,1 miljoen verplicht en € 94,7 miljoen is betaald. De eind september door het College van B&W gepubliceerde Begroting 2022 laat zien dat het aanvullende budget voor de Renovatie van de Amsterdam Arenatunnel is aangehouden in portefeuille en niet beschikbaar komt. Het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam maakt grotendeels wel onderdeel uit van de begroting. Vorig kwartaal is discontinuïteit van de projecten en het programma gerapporteerd als het grootste risico. Gelet de Begroting 2022 is dit risico voor het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel een feit geworden en is renovatie van deze tunnel niet langer aan de orde. Volgend kwartaal zal na vaststelling van de begroting het kader van het programma opnieuw moeten worden vastgesteld zodat de stoplichten van Planning, Financiën en Risico’s aan de hand daarvan geactualiseerd kunnen worden.

Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vastgestelde programmakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur. Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde programmakaders.

HOOFDSTUK 1

Managementsamenvatting Q3 2021 Kwaliteit en Organisatie Q2 2021 Q3 2021

Dit kwartaal is besloten de adviesraad van het programma AWA samen te voegen met de adviesraad van de tunnelbeheerorganisatie. Doel van deze samenvoeging is om een meer integrale visie op de gehele levenscyclus (aanleg, beheer en renovatie) van de Amsterdamse tunnels te vormen. Met het Commissariaat Civiele Constructies is dit kwartaal gekeken naar de voortgang van de maatregelen uit het strategisch beheersplan om de betrouwbaarheid van de projectplanning Piet Heintunnel te vergroten. Afgelopen kwartaal zijn diverse audits uitgevoerd, wat moet bijdragen aan kwalitatief betere producten en een grotere zekerheid op het behalen van de programmadoelen.

HOOFDSTUK 2

Voortgang

“Voor een bereikbaar en

verbonden Amsterdam.

Klaar voor de toekomst.”

Dit hoofdstuk beschrijft de voortgang van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam in het derde kwartaal van 2021. Paragraaf 2.1 relateert deze voortgang aan de programmadoelstellingen. Paragraaf 2.2 aan de voortgang van de vier projecten, inclusief de impact die de projecten hebben op mobiliteit in de stad en op de omgevingspartijen. Paragraaf 2.3 licht de samenwerking met onze partners toe. En in paragraaf 2.4 staat centraal welke tegenspraak is georganiseerd om het resultaat van het programma te borgen.

2.1 Bijdrage aan de stad Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) zorgt ervoor dat de Amsterdamse wegtunnels en de Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) klaar zijn voor de toekomst: veilig te gebruiken, eenvoudig te bedienen en gemakkelijk te onderhouden.

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Het programma heeft twee hoofddoelstellingen: 1. Het realiseren van veilige en beschikbare wegtunnels die voldoen aan de huidige wetgeving; en 2. Zorgen voor een uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Zodat ook in de toekomst de bereikbaarheid van de stad is geborgd. Het programma bestaat uit vier projecten: • de aanpassing van de Michiel de Ruijtertunnel (uitvoering in de tunnel gereed; software-aanpassingen zoveel mogelijk tijdens onderhoudsnachten in 2022); • de renovatie van de Piet Heintunnel (uitvoering juni 2021 t/m september 2022); • de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel (uitvoering, afhankelijk van financiering, voorzien vierde kwartaal 2023 t/m derde kwartaal 2024); en • de vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam (uitvoering voorzien vierde kwartaal 2023 t/m eerste kwartaal 2025). Hieronder beschrijven we wat in het derde kwartaal van 2021 is gedaan om deze opgave te realiseren.

2.1.1

Overkoepelend

Voor het realiseren van de hoofddoelstellingen van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is het van belang dat de investeringen die de stad met het programma doet, zich vertalen in opbrengsten in de beheerfase, wanneer het programma en de onderliggende projecten zijn afgerond. Anders gezegd: elke maatregel moet waarde toevoegen. Niet alle maatregelen zijn financieel te kwantificeren maar in de gemaakte businesscase van doelstelling 2 van het programma moeten de maatregelen ten minste een neutrale en natuurlijk bij voorkeur een positieve bijdrage leveren. Dit kan in grote lijnen op drie manieren: • Ten eerste rendeert het programma beter naarmate de opbrengsten beter worden ingebed in de tunnelbeheerorganisatie (directie Verkeer & Openbare Ruimte). Hierdoor kunnen er positieve effecten in de beheerfase ontstaan. Tussen het programma Aanpak Wegtunnels en de tunnel beheerorganisatie vindt intensief overleg plaats, onder meer via de zogenaamde ‘AWA ambassadeurs’ (op de terreinen informatievoorziening en asset management). In de praktijk blijkt dat we elkaar elk kwartaal beter weten te vinden. • Ten tweede rendeert het programma beter naarmate meer Amsterdamse wegtunnels functioneel uniform zijn uitgerust en op gelijke wijze worden bediend en onderhouden. Dit kan een besparing opleveren in de projecten en in de beheerfase.

Het verzoek van de tunnelbeheerorganisatie aan het programma om in 2024 ook het vervangingsonderhoud te doen van de IJ-tunnel, zoals vermeld in de rapportage over het tweede kwartaal 2021, sluit hier volledig op aan. • Ten derde rendeert het programma beter naarmate de nieuwe verkeerscentrale wordt voorbereid op de doorontwikkeling naar de ‘mobiliteitscentrale van de toekomst’. In het derde kwartaal van 2021: • heeft de tunnelbeheerorganisatie ervoor gekozen om met het bouwinformatiemodel (BIM) van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam te gaan werken; • heeft de tunnelbeheerorganisatie besloten om de digitale tunneltweeling te gaan gebruiken voor zowel haar operatie als voor opleiden, trainen en oefenen (met de tunneltweeling wordt getest voordat wijzigingen in de tunnels of de verkeerscentrale worden gebruikt. Tevens biedt het realistische faciliteiten voor verkeersleiders); • zijn de ‘Operational Concept Description’, waarvan BIM en de Tunneltweeling onderdeel zijn, en de beheervisie 2030 van de tunnelbeheerorganisatie vastgesteld. Daardoor beschikken beide organisaties over een gedeelde set topdocumenten (de Operational Concept Description is een kaderstellend document dat de huidige situatie beschrijft, de argumenten om die mede op basis van de beheersvisie 2030 te wijzigen, het beoogd gebruik in de toekomst en de weg daar naartoe);

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

• is de ‘object type library’ doorontwikkeld en met de projecten binnen het programma afgestemd (de object type libary is een bibliotheek die beschrijft hoe een Amsterdamse tunnel en verkeerscentrale in technisch opzicht in elkaar zit en die dus in belangrijke mate bijdraagt aan functionele uniformiteit – ook buiten de huidige scope van het programma); • hebben we de intake afgerond voor toevoeging van de IJ-tunnel aan het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. De conclusie is dat de scope van het project IJ-tunnel scherper gedefinieerd dient te worden om de kosten beter in beeld te kunnen brengen; en • werken we het definitief ontwerp voor de Verkeerscentrale Amsterdam zodanig uit dat deze, naast tunnelbediening, ook voorsorteert op bredere sturing op mobiliteit, door aantakking van de mobiliteitscentrale van de toekomst).

2.1.2

Veilig te gebruiken

Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam zorgt voor een veilige, uniforme uitrusting voor de tunnels binnen zijn scope en werkt aan veilige technieken, procedures en handelingsprocessen. In een testcentrum kunnen we nieuwe systemen en installaties uitproberen, voordat we ze implementeren in de tunnels en in de nieuwe verkeerscentrale. Ook kunnen we verkeersleiders opleiden, trainen en oefenen met behulp van dit testcentrum. Tegelijkertijd zit het aspect veiligheid op het onderwerp cybersecurity ook in de dagelijkse omgang met vertrouwelijke documenten, de toegang tot systemen en de uitwisseling van vertrouwelijke informatie. In het derde kwartaal van 2021: • zijn acties in gang gezet om veiligheidstrede 3 van de Veiligheidsladder te bereiken, met op onderdelen ambities naar veiligheidstrede 4 (op een schaal van 5). Het gaat hierbij om veiligheidsbewustzijn binnen de programmaorganisatie; • zijn, in het verlengde hiervan, maatregelen geïmplementeerd met betrekking tot het beheer en het classificeren van (vertrouwelijke) documenten.

Ook zetten we samen met de tunnelbeheerorganisatie stappen op het gebied van cybersecurity; • hebben we de bediening en bewaking van de IJtram (lijn 26) overgenomen van de tunnelbeheer organisatie, nadat de energievoorziening van de tunnelbuizen voor het wegverkeer en de tunnelbuis voor de tram installatietechnisch waren ontvlochten; • hebben we in de Piet Heintunnel samen met de hulpdiensten op basis van een calamiteitenscenario een oefening gedaan. Er zijn leerervaringen opgedaan en op basis daarvan zijn procedures enigszins bijgesteld; • heeft een onderzoek naar de stempelconstructie boven de weg in de Piet Heintunnel uitgewezen dat vervanging van de metalen constructie door een betonnen constructie vanuit veiligheids perspectief niet voldoet. Er is nu gekozen voor een betonnen constructie met brandwerende bekleding; en • zijn de verkeersproblemen op de omleidingsroutes door de sluiting van de Piet Heintunnel uitgebleven. Ook op het gebied van veiligheid, luchtkwaliteit en het aantal klachten vallen de gevolgen vooralsnog mee.

2.1.3

Eenvoudig te bedienen

Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam uniformeert systemen en procedures, waardoor de complexiteit vermindert, de kans op menselijke fouten afneemt en de inzetbaarheid van tunnelverkeersleiders verbetert. Uniformiteit is hierbij het sleutelwoord. In het derde kwartaal van 2021: • is er tijdens het ontwerptraject van de bediendesks voor de Verkeerscentrale Amsterdam onverwacht een uitdaging ontstaan om de gewenste functionaliteit en vereiste ARBO-veiligheid (ergonomie) te combineren. Momenteel onderzoeken we hoe we deze twee aspecten, in samenhang met tunnelveiligheid, beter in balans kunnen brengen. Dit onderzoek moet in het vierde kwartaal van 2021 zijn afgerond; 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

• hebben we een onderzoek (gap-analyse) afgerond naar de tunnels buiten de scope van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (de IJ-tunnel en de Spaarndammertunnel). De centrale vraag was hoe we de tunnels buiten onze scope op de verkeerscentrale krijgen aangesloten. Die analyse is afgerond, waardoor we verder kunnen met het ontwerpen van deze koppelingen; • is definitief besloten de tijdelijke bediening van de Piet Heintunnel vanaf de Dijksgracht te laten plaatsvinden en de nieuwe bedienmiddelen daarvoor geschikt te maken; en • is besloten dat de Dijksgracht een uitwijkcentrale wordt, die in noodgevallen de bediening van de tunnels kan overnemen van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam.

2.1.4

Makkelijk te onderhouden

Functioneel uniforme tunnels dragen bij aan eenvoudiger en daarmee efficiënter onderhoud. De tunnels geven straks real time informatie over de toestand waarin installaties zich bevinden, zodat onderhoud adequaat kan worden gepland en uitgevoerd. Dit maakt het beheer van tunnels niet alleen efficiënter maar heeft ook positief effect op de beschikbaarheid van de tunnels zelf. In het derde kwartaal van 2021: • hebben we in samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie use cases uitgewerkt (omschrijvingen van te zetten stappen bij een bepaalde gebeurtenis) om het onderhoud te vereenvoudigen en daarmee de onderhoudslast omlaag te brengen; • hebben we op basis van deze uses cases met de tunnelbeheerorganisatie verder gesproken over welke data nodig is om te komen tot sturingsinformatie. Deze sturingsinformatie moet de tunnelbeheer organisatie (op termijn) in staat stellen om voorspelbaar onderhoud te plegen, waardoor de betrouwbaarheid, beschikbaarheid, onderhoudbaarheid en veiligheid van de wegtunnels verbetert. De data die installaties leveren, moeten sturing mogelijk maken op veiligheidskritische functies en bedrijfskritische functies.

Veiligheidskritische informatie is vooral van belang voor verkeersleiders, bedrijfskritische informatie voor de assetmanagementorganisatie; en • is besturingssoftware die Siemens maakte voor de Piet Heintunnel ook geschikt gemaakt voor besturing van de Arenatunnel (aan de afronding van dit ontwerp wordt nog gewerkt).

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten 2.2.1

Voortgang projecten

Deze paragraaf geeft beknopt de voortgang weer op de vier projecten en de intake voor een vijfde project. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in de factsheets per project (bijlage 2). Uitvoering renovatie Piet Heintunnel vordert Na de tunnelsluiting op 25 juni 2021 is het vervolg van de uitvoeringswerkzaamheden in het derde kwartaal goed verlopen. Tijdens een ombouwweekend in juli 2021 is de wegtunnel volgens plan gedeeltelijk ontvlochten van de IJtramtunnel, zodat er een veilige en werkbare scheiding bestaat tussen de tunnelbuizen en de IJtram gedurende de werkzaamheden veilig kan blijven rijden. De oude installaties zijn uit de tunnelbuizen voor het wegverkeer en de dienstgebouwen verwijderd en een begin is gemaakt met de opbouw van de eerste tunnelsectie conform het nieuwe ontwerp. De uitwerking van de ontwerpen is in volle gang, maar kent ook enkele tegenvallers. Zo zorgen negatieve resultaten van uitgevoerde brandproeven op een stempelconstructie en vluchtdeuren tot aanpassingen van het ontwerp. Daarnaast blijkt de tijdelijke bediening van de Piet Heintunnel vanuit de verkeerscentrale een uiterst complex issue. Dit leidt tot het herplannen van diverse werkzaamheden en daarmee een herziening van de planning. Door deze ontwikkelingen blijft het haalbaarheidspercentage voor het behalen van de einddatum (te) laag (16%).

Het verkeersbeeld op de gewenste omleidingsroutes en ook op ongewenste alternatieve routes is nu nog rustig, maar de verkeersdrukte neemt wel toe. Geen financiering begroot voor renovatie Amsterdam Arenatunnel In de masterplanning bij het vastgestelde programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam wordt uitgegaan van start aanbesteding van het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel eind 2021. Voor de uitvoering van dit project is echter in de Begroting 2022 geen geld gereserveerd. Het project wordt nu in portefeuille gehouden en de renovatie van de Arenatunnel wordt uitgesteld. Wel zal de huidige voorbereidingsfase conform opdracht worden afgerond. De Arenatunnel voldoet echter niet aan het vereiste veiligheidsniveau. Welke consequenties dat heeft, wordt nu in beeld gebracht, maar de kans is reëel dat de tunnel daarom op korte termijn zal moeten worden gesloten. Ondertussen ging afgelopen kwartaal de voorbereiding voor de renovatie wel door. Siemens is dit kwartaal gestart met de ontwerp uitwerking van de 3B-software (3B staat voor de woorden bewaking, bediening en besturing). Dit vindt gelijktijdig en integraal plaats met het ontwerpproces van de overige deelinstallaties. Daarnaast is door het projectteam gewerkt aan de voorbereiding van de aanbestedingsdocumenten.

Project Vernieuwing Verkeerscentrale werkt toe naar uitvoeringsbesluit Het werk binnen het project Vernieuwing Verkeerscentrale (VCA) is gericht op het gereedkomen van stukken voor de aanvraag van het uitvoeringsbesluit en stukken voor de aanbesteding. Om op tijd te kunnen starten met de realisatie van de nieuwbouw voor de VCA is eind 2021 een uitvoeringsbesluit nodig. Daartoe is hard gewerkt aan ontwerpdocumenten voor de gehele scope van het project en de daarbij passende uitvoeringsraming. Met betrekking tot de vormgeving van de bediendesks is een extra ergonomische analyse uitgevoerd, wat leidt tot een spanningsveld tussen enerzijds een functioneel zo compleet mogelijke en anderzijds een ARBO-veilige en goed bruikbare bediendesk. Hierover zal extra advies worden ingewonnen. Het testcentrum is deze zomer bouwkundig opgeleverd. Het gebruik van dit testcentrum voor systemen van de Piet Heintunnel wordt momenteel voorbereid. Overdracht Michiel de Ruijtertunnel komt naderbij Nadat in het tweede kwartaal de werkzaamheden aan de hittewerende beplating en beweegbare camera’s al waren afgerond, is nu ook de opleverdocumentatie opgesteld en getoetst. In het vierde kwartaal is de formele overdracht richting de beheerorganisatie gepland.

Project Michiel de Ruijtertunnel werkt daarnaast aan de voorbereiding voor de resterende werkzaam heden aan de Besturing, Bediening en Bewaking (3B), waarvan de planning binnenkort wordt herijkt.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Intake project vervangingsonderhoud IJ-tunnel laat noodzaak nader onderzoek zien De eerder aangekondigde intake van het vervangingsonderhoud van de IJ-tunnel is dit kwartaal uitgevoerd. De beoogde werkzaamheden van dit project omvatten de vervanging van de asfaltverharding in de tunnel en de vervanging van een aantal installaties. Gedurende de intake – uitgevoerd door een gezamenlijke werkgroep van de tunnelbeheerorganisatie en het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam – werd duidelijk dat het niet haalbaar was om in de gestelde periode alle voor de doelstellingen noodzakelijke informatie te verkrijgen. Er is meer tijd nodig voor onderzoek en analyse om een goed beeld van de scope te krijgen en op basis daarvan de projectraming en -planning op te stellen. Ondertussen is echter duidelijk geworden dat in de Begroting 2022 geen geld is opgenomen voor dit project. Daarom zal dit project niet worden toegevoegd aan de programmascope.

2.2.2

Bereikbaarheid

De werkzaamheden in de Piet Heintunnel veroorzaken verkeershinder in de stad. Daarom wordt ingezet op verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en communicatie. Sinds de afsluiting van de tunnel op 25 juni 2021 is het verkeersbeeld in de stad rustig. Zeker de eerste weken en in de zomervakantie is er geen wezenlijke verkeershinder geweest. Dat zal meerdere oorzaken hebben, zoals de vakantieperiode, thuiswerken door de coronacrisis of onze communicatiecampagne waardoor mensen met een ander vervoermiddel of buiten de spits reisden. Om te voorkomen dat na de vakantie alsnog wezenlijke verkeershinder zou optreden, is een tweede communicatiecampagne gestart (flyers, acties op straat, extra inzet op social media e.d.). Te zien is dat de verkeersdrukte op de niet gewenste alternatieve routes, zoals de Zeeburgerdijk, toeneemt. Dit leidt nog niet tot files. In het wekelijkse monitoringsoverleg binnen de gemeente wordt de situatie goed in de gaten gehouden. Wekelijks rapporteren we aan de wethouder over de verkeerssituatie, de communicatie en de mobiliteitsmaatregelen. Een keer per maand wordt hierin ook de monitoring van de luchtkwaliteit meegenomen. Voor de bewoners aan de Zeeburgerdijk en omgeving is een klankbordgroep opgericht, waarin gezamenlijk gezocht wordt naar oplossingen voor verkeersdruk. Deze klankbordgroep is sinds de tunnelsluiting twee keer bijeengekomen.

2.2.3

Tevreden omgeving

Bewoners, bedrijven en weggebruikers in de omgeving van de projecten worden proactief betrokken, zodat vooraf duidelijk is wanneer eventuele hinder te verwachten is, wat omleidingsroutes zijn en welke mobiliteitsalternatieven er zijn. We meten de tevredenheid regelmatig en voeren suggesties door voor verbetering. Dit kwartaal betreft dit vooral de omgeving van de Piet Heintunnel. Voor de Piet Heintunnel is na de zomervakantie een tweede campagne gestart. Uit de tevredenheidsonderzoeken blijkt dat de omgeving goed geïnformeerd is over de afsluiting, de omleidingsroutes en de mobiliteitsalternatieven. Wel is behoefte aan meer informatie, bijvoorbeeld waarom de sluiting 15 maanden duurt. In september is een uitgebreide belronde gedaan bij 70 bedrijven rond de Piet Heintunnel. Uitkomst is dat deze bedrijven geen verkeershinder ervaren. Een inloopspreekuur voor de directe omgeving van de tunnel op zowel Zeeburgereiland als in het Oostelijk Havengebied is voorbereid en zal komend kwartaal worden gestart. Het aantal klachten en meldingen van bewoners en andere betrokkenen is zeer beperkt (circa één per week).

Tevredenheidsmetingen Uit een tevredenheidsmeting onder bewoners en bedrijven is naar voren gekomen dat men over het algemeen tevreden is (2/3 is tevreden of zeer tevreden) over de informatievoorziening omdat bekend is dat de tunnel dicht is en omdat er duidelijk en tijdig wordt gecommuniceerd middels onder andere bewonersbrieven en vooraankondigingen. Ontevredenheid wordt gekoppeld aan onvoldoende bereik van de informatie over omleidingsroutes, zorgen over de impact op de (verkeers)situatie in de stad en 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

onbegrip over de duur van de afsluiting. In de communicatie is daarom extra aandacht besteed aan veel gestelde vragen als: “Waarom duren de werkzaamheden aan de Piet Heintunnel 15 maanden?”, “Waarom wordt er alleen doordeweeks overdag gewerkt en niet ’s avonds, ‘s nachts en in het weekend?” en “Waarom blijft de Piet Heintunnel niet in één richting open/waarom wordt er niet buis om buis gewerkt?”. Daarnaast is extra aandacht besteed aan de reisalternatieven. In september is opnieuw een tevredenheidsmeting voor de Piet Heintunnel uitgezet. De uitkomsten hiervan worden in het vierde kwartaal verwacht.

2.3 Samenwerking met de strategische partners Meerdere stakeholders hebben vanuit hun formele positie een directe verantwoordelijkheid voor of een direct belang bij een betrouwbare beschikbaarheid van de wegtunnels in Amsterdam. In het programmaplan zijn deze stakeholders benoemd als onze strategische partners: 1. de tunnelbeheerder (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 2. de veiligheidsbeambte (bevoegdheid op basis van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels); 3. de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement van de directie Verkeer & Openbare Ruimte; 4. de stadsregisseur; en 5. de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. In het derde kwartaal zijn met de Omgevingsdienst gesprekken gevoerd over de benodigde vooroverleggen voor de vergunningen voor het project Amsterdam Arenatunnel. Met de tunnelbeheerder zijn de resultaten van de scenarioanalyse voor het veiligheidsniveau van de Arenatunnel besproken en is de definitieve rapportage ter besluitvorming aan de tunnelbeheerder voorgelegd. De samenwerking met zowel de Omgevingsdienst als met de tunnelbeheerder is vooral positief. Dit geldt ook voor de samenwerking met de veiligheidsbeambte, de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement. Bij de plannen en ontwerpen voor de projecten wordt de veiligheidsbeambte nauw betrokken.

Op programmaniveau is een aantal thema’s en onderwerpen gedefinieerd die gezamenlijk met de tunnelbeheerorganisatie zijn uitgewerkt. Dit betrof vooral zaken op het raakvlak tussen programma en beheerorganisatie. Zo is de afstemming rondom de Operational Concept Description (OCD) van programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de beheervisie 2030 van de tunnelbeheerorganisatie afgerond, zijn afspraken gemaakt over het uitvoeren van documenttoetsen, is een studie uitgevoerd naar tijdelijke bediening van de Piet Heintunnel (zie ook factsheet Piet Heintunnel) en is een intake gedaan voor het vervangingsonderhoud in de IJ-tunnel. Op verzoek van de tunnelbeheerorganisatie is gestart met een onderzoek naar de brandwerendheid van de stempelconstructie in de tunnelbuis voor de IJtram (Piet Heintunnel). De adviesraad van de tunnelbeheerorganisatie is samengevoegd met die van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (zie ook paragraaf 2.4.1).

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

De samenwerking met de stadsregisseur en zijn team is prettig. De stadsregisseur wordt wekelijks geïnformeerd over de verkeerssituatie in de stad rond de sluiting van de Piet Heintunnel. De goede samenwerking op het gebied van mobiliteit wordt door beide organisaties gezien als meerwaarde voor de stad Amsterdam.

2.4 Tegenspraak Een van de lessen van de Noord/Zuidlijn is het belang van het organiseren van tegenspraak. Deze les is ook opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten waaronder het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam valt. Dit kwartaal is er tegenspraak geweest van de adviesraad van het programma, van het Commissariaat Civiele Constructies en met audits en een review op de kostenraming.

2.4.1

Adviesraad

2.4.2

Commissariaat Civiele Constructies

2.4.3

Uitvoeren van audits

Op 26 augustus 2021 heeft de adviesraad van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam vergaderd. Tijdens deze vergadering heeft de adviesraad adviezen gegeven over configuratiemanagement en cyber security; verder gaat een lid van de adviesraad meedenken over enkele ontwerpissues van de Verkeerscentrale Amsterdam.

Het Commissariaat Civiele Constructies geeft de wethouder gevraagd en ongevraagd advies over grote (civiele) projecten in de stad. In het derde kwartaal is nader gesproken over de voortgang van de beheersmaatregelen voor de planning van de Piet Heintunnel. Dit betreft onder andere het advies van het commissariaat om te komen tot een stabiele scope en zo weinig als mogelijk nieuwe wijzigingen door te voeren in de contracten met de alliantiepartners en om ook leerervaring op te doen bij andere tunnelprojecten. Met twee leden van het commissariaat vindt regulier overleg plaats waarin dieper op deze onderwerpen wordt ingegaan. In de eerstvolgende overleggen staan de probabilistische analyse van de planning en de update van het risicoregister – waaronder de opgetreden risico’s met beheersmaatregelen – op de agenda.

Het afgelopen kwartaal zijn de audits uitgevoerd (door Horvat & Partners) conform de vastgestelde auditplanning. Deze planning is geëvalueerd in juli, wat heeft geleid tot een kleine bijstelling. De audit Effectiviteit ingerichte toetsing: Project (audit 7), wordt later uitgevoerd dan in de oorspronkelijke planning was gedacht. Dit heeft onder meer te maken met beschikbaarheid van de benodigde capaciteit. Dit kwartaal zijn de volgende audits uitgevoerd: scopedecompositie (audit 3), opleveren en overdragen (audit 4) en samenwerking in de alliantie Piet Heintunnel (evaluatie 5). Hiervan zijn rapportages ontvangen en zijn managementreacties opgesteld en vastgesteld in het managementteam van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiermee wordt invulling gegeven aan de PDCA-cyclus van kwaliteitsmanagement. In dit kwartaal is ook gestart met de uitvoering van de review op het aanbestedingsdossier Arenatunnel (audit 11), cyber security (audit 8) en een review op de SSK-raming van de Verkeerscentrale (audit 9, zie paragraaf 2.4.4).

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Een volledig overzicht van de auditplanning staat hieronder. NR

ONDERWERP

SOORT

PLANNING

STATUS

Kwaliteitssysteem

Audit

feb-21

Afgerond

V&V-proces

Audit

mrt-21

Afgerond

Scopedecompositie

Audit

jun-21

In afronding

Opleveringsprocessen

Audit

jun-21

In afronding

Alliantieorganisatie PHT

Evaluatie

apr-21

In afronding

Effectiviteit ingerichte toetsing ON

Review

jun-21

In uitvoering

Effectiviteit ingerichte toetsing: Project

Review

nov-21

Cyber Security

Audit

sep-21

In uitvoering

Planning en raming VCA

Audit

aug-21

In afronding

Prognose PHT

Audit

nov-21

Aanbestedingsdossier AAT

Review

okt-21

Prognose (projectbeheersing + planning + tijdsrisico’s) AAT

Audit

nov-21

Acceptatie en overdracht MRT

Review

nov-21

2.4.4

Audit SSK-raming

In uitvoering

Voor het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam is volgens de algemeen gehanteerde standaardsystematiek voor kostenramingen (SSK) een geactualiseerde kostenraming opgesteld. Ter verificatie van de SSK-raming voor het project VCA is een review uitgevoerd door Horvat & Partners. Het algemene beeld is dat de SSK-raming ordentelijk van opzet is. Wel heeft Horvat opmerkingen geplaatst bij een drietal onderdelen van de raming. Ten eerste betreft dit de geraamde kosten voor engineering die volgens Horvat hoog zijn berekend, maar door het project verklaard kunnen worden door de extra inspanning behorend bij het ontwerpen van de complexe functionele systemen voor de nieuwe verkeerscentrale. Ten tweede merkt Horvat op dat de risicoreservering laag is bepaald, iets waar het projectteam een verklaring voor heeft: een deel van de risicoreservering is expliciet gemaakt in de vorm van het testcentrum PoC VCA en wat dus mede het wat hogere percentage engineering op de raming van dit project verklaart. De realisatie van het testcentrum is een risicobeperkende maatregel: alle nieuwe ontwikkelingen worden daar eerst uitgebreid getest voordat ze in de nieuw te bouwen VCA worden toegepast. Ten derde geeft Horvat aan dat de post nader te detailleren onvoldoende hoog zou zijn voor de huidige projectfase.

Volgens het project is dit wel gerechtvaardigd, onder andere omdat er concrete inkoopafspraken met de alliantie Piet Heintunnel zijn geformaliseerd.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

HOOFDSTUK 3

Programmabeheersing Het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam is op 4 juni 2019 vastgesteld door het College van B&W. Op basis van dit plan wordt per kwartaal gerapporteerd over de voortgang.

3.1 Programma Scope De scope van het gehele programma is gedefinieerd in het programmaplan. Dit geeft de mogelijkheid om op basis van de VTW-procedure (Verzoek Tot Wijziging) formeel wijzigingen van de programmascope vast te stellen. In het derde kwartaal van dit jaar is de scope van het programma niet gewijzigd. De tunnelbeheerder heeft het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam gevraagd de onderhoudswerkzaamheden aan de bestaande installaties van de Piet Heintunnel (die niet vervangen worden) tijdens de sluiting te coördineren en uit te voeren. De gesprekken hierover zijn in de afrondende fase. Voor het eerdere verzoek van het project Sluisbuurt om werk met werk te maken, zijn afspraken nu geformaliseerd. Bepaald is dat deze werkzaamheden voor rekening en risico van het Project Sluisbuurt komen en worden uitgevoerd door de Alliantie Piet Heintunnel. In de Begroting 2022 wordt de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel aangehouden in portefeuille. Daarom zal komend kwartaal na de formele besluitvorming een wijziging voor de scope van het programma door aanpassing van het programmaplan en de masterplanning in gang worden gezet. Het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel maakt ook geen onderdeel uit van de Begroting 2022. Daarom zal dit project niet op korte termijn aan de scope van het programma worden toegevoegd.

3.2 Masterplanning De masterplanning omvat de vier uitvoeringsprojecten en de planning van de Operational Concept Description (OCD). De vigerende masterplanning is versie 4.0. Deze planning is door het College van B&W vastgesteld op 2 maart 2021. Voor elk project (behalve voor Renovatie Piet Heintunnel) zijn dit kwartaal probabilistische analyses uitgevoerd, waarmee de mogelijke gevolgen van risico’s op de planning zichtbaar worden gemaakt. In onderstaande tabel zijn de mijlpalen voor start en einde van de uitvoering opgenomen. Per mijlpaal is nu een haalbaarheidswaarde toegevoegd. Deze geeft een beeld van de ‘spanning’ op deze mijlpalen. Onder de tabel wordt per project een nadere toelichting gegeven en in de factsheets (bijlage 2) is per project een meer gedetailleerde planning opgenomen.

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

PROJECTEN

HAALBAARHEID START

START

UITVOERING

HAALBAAR-

HEID EINDE

EINDE

UITVOERING

Vernieuwing Verkeerscentrale

99%

23-11-2023

97%

14-2-2025

Renovatie Piet Heintunnel

100%

25-6-2021

16%

30-9-2022

Afgerond

30-11-2020

Afgerond

18-6-2021

Renovatie Amsterdam Arenatunnel1 Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel2

Vernieuwing Verkeerscentrale Het hoge percentage haalbaarheid van de realisatie van de vernieuwing van de verkeerscentrale heeft met name betrekking op de realisatie van het gebouw. De haalbaarheid van het volledige project zal aan het einde van dit jaar beter beoordeeld kunnen worden, wanneer er een beter beeld is van de complexiteit van het koppelen van de Michiel de Ruijtertunnel, de IJ-tunnel en de Spaarndammertunnel aan de nieuwe verkeerscentrale. Hiervoor moeten de risico’s nog worden verwerkt in het haalbaarheidscijfer. Renovatie Piet Heintunnel De probabilistische analyse voor de Renovatie Piet Heintunnel wordt in oktober 2021 afgerond. Op basis van een managementanalyse van de actuele ontwikkelingen wordt het haalbaarheidspercentage voor het behalen van de mijlpaal openstelling gelijk (16%) gehouden aan het percentage in het tweede kwartaal. Op grond van de maatregelen in het strategisch beheersplan, opgesteld in samenwerking met het Commissariaat Civiele Constructies, wordt gekeken naar mogelijkheden om dit haalbaarheids percentage te vergroten. Komende periode zullen ook diverse werkzaamheden opnieuw worden ingepland, wat ook zal leiden tot een herziening van de planning.

Renovatie Amsterdam Arenatunnel Doordat het budget voor de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel is aangehouden in portefeuille en niet beschikbaar komt, is rapportage op de genoemde mijlpalen niet langer aan de orde. Na behandeling en vaststelling van de Begroting 2022 door de raad zal een geactualiseerde versie van het programmaplan en de masterplanning zonder dit project ter vaststelling aan het bestuur worden aangeboden. Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel De werkzaamheden voor de aanpassingen aan de hittewerende bekleding van de Michiel de Ruijtertunnel waren al in het tweede kwartaal afgerond. De planning voor de resterende scope-onderdelen (aanpassingen aan de software voor de besturing, bediening en bewaking) wordt in het vierde kwartaal 2021 meegenomen in de herijking van de masterplanning.

1. In de Begroting 2022 wordt de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel aangehouden. De analyse op de mijlpalen is daarmee niet langer opportuun. 2. Voor de aanpassing van de besturingssoftware (3B) van de Michiel de Ruijtertunnel zal bij de volgende actualisatie van de masterplanning een extra regel worden toegevoegd.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

3.3 Financiële stand van zaken In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 152,1 miljoen verplicht en € 94,7 miljoen is betaald.

Aanpak Wegtunnels Amsterdam - Prognose Einde Werk HUIDIGE VERSLAGPERIODE Q3-2021 STAVAZA 17-09-2021 prijspeil 01-01-2021 DEELPROJECT

Initiële Raming

Gemeent. Begroting

Verplicht

Actueel Krediet / Expl.

Betaald

VORIGE PERIODE

Nog te verplichten

PEW Q3 2021

Saldo t.o.v. Raming

PEW Q2-2021

PEW Mutaties

7=4+6

8=1-7

Programma

46,3

42,7

21,4

19,1

24,9

46,3

0,0

46,3

0,0

Piet Heintunnel

89,9

101,5

97,7

56,9

3,8

101,5

-11,6

101,5

0,0

Michiel de Ruijter

14,6

16,4

11,3

10,3

5,2

16,4

-1,9

16,4

0,0

Arenatunnel

34,7

13,1

6,8

3,4

27,8

34,7

0,0

34,7

0,0

Verkeerscentrale

59,1

27,3

14,8

5,0

44,2

59,1

0,0

59,1

0,0

Risico voorzieningen

56,0

34,8

42,5

13,5

42,5

0,0

300,6

235,9

152,1

94,7

148,5

300,6

-0,0

300,6

0,0

Totaal AWA

9 10 = 7 - 9

‘- : overschrijding en + : onderschrijding

Toelichting: 1. De kolom initiële raming laat de oorspronkelijke SSK-ramingen zien, waarbij de risicovoorzieningen van de projecten (deels) zijn gealloceerd op het niveau van het overkoepelende programma (zie laatste regel). 2. De aanwending van de risicovoorzieningen vindt plaats op basis van neutrale kredietoverhevelingen naar de betreffende projecten. De besluitvorming hierover vindt plaats bij de kwartaalrapportages. 3. In de kolom initiële raming zijn ook de aanvragen van de Voorjaarsnota 2021 meegenomen. Dit betreft indexatie en de aanvragen voor de Amsterdam Arenatunnel en Verkeerscentrale. De Begroting 2022 wordt in het vierde kwartaal 2021 vastgesteld door de raad en is nog niet in bovenstaande tabel meegenomen. In dit kwartaal hebben geen mutaties plaatsgevonden en is de prognose einde werk (PEW) ten opzichte van de vorige periode niet gewijzigd. Momenteel wordt voor de uitvoering van project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam een kredietaanvraag voorbereid die eind van het jaar aan de raad wordt aangeboden. Neutrale kredietwijzigingen Bij de begrotingen van 2020 en 2021 is ervoor gekozen om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten onder te brengen bij het overkoepelende programma. Op deze wijze worden deze voorzieningen op programmaniveau beheerst.

Als de risicovoorzieningen op programmaniveau voor een project worden ingezet, wordt een neutrale kredietwijziging voor besluitvorming aan de raad voorgelegd. Dit was in het derde kwartaal niet aan de orde.

3.4 Risicomanagement Het risico aangaande doorgang van de projecten binnen scope en planning is afgelopen kwartaal fors groter geworden, gezien de hiervoor genoemde publicatie van de gemeentebegroting 2022. De overige risico’s betreffende uniformiteit en integraliteit tussen de verschillende projecten zijn dit kwartaal nog steeds aan de orde gebleven. In de factsheets (bijlage 2) staan de belangrijkste risico’s per project vermeld.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Toprisico’s programma AWA: RISICO 1: CONTINUÏTEIT PROJECTEN

Dekking voor het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is niet tijdig of onvoldoende verwerkt in de begroting van de gemeente, met als gevolg een continuïteitsrisico (mogelijke vertraging vanwege het ontbreken van krediet). Daarnaast vormt de impact van het vaststellen van de collegevoordracht “Beheersmaatregelen inzet ZZP in relatie tot de wet DBA” een bedreiging voor de continuïteit. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q2-2021

OORZAKEN: 1. Het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel is in portefeuille aangehouden door het College van B&W bij de voorgestelde Begroting 2022. De masterplanning van het programma AWA gaat ervan uit dat de resterende aanvragen door de gemeenteraad bij de Begroting 2022 worden goedgekeurd en dat de betreffende kredieten eind 2021 kunnen worden toegekend. Dit is dus uiterst onzeker geworden. 2. Het programma is in hoge mate afhankelijkheid van zeer specialistische kennis die niet breed beschikbaar is binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Amsterdam. Deze kennis is wel in te huren via ingenieursbureaus, intermediairs en bij ZZP’ers. Als gevolg van de vaststelling van de collegevoordracht “Beheersmaatregelen inzet ZZP i.r.t. wet DBA” door het Gemeentelijk Managementteam en het College van B&W (waarin het naast ZZP’ers ook gaat over andere vormen van inhuur), kunnen er twee situaties ontstaan die een bedreiging vormen voor de continuïteit van het Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam: •D e onduidelijkheid met betrekking tot contracten van externe inhuur na 1 januari 2022 leidt ertoe dat mensen hun conclusies trekken, andere opdrachten gaan aannemen en niet meer beschikbaar zijn voor AWA. Dit zou leiden tot een verstoring van de voortgang en kennisverlies binnen het programma.

•O p 1 oktober 2021 wordt de conclusie getrokken dat veel contracten niet voldoen aan de wet DBA waardoor veel externe inhuur moeten vertrekken. Hierdoor kan het Programma AWA tot stilstand komen.

In de door het College van B&W gepubliceerde gemeentebegroting 2022 is geen financiering opgenomen voor project Renovatie Amsterdam Arenatunnel. Hierover wordt in Q4 2022 een definitief besluit genomen. Wel is financiering opgenomen voor de Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam. De contracten van alle door MET ingehuurde externen zijn getoetst op de website van de Belastingdienst. Het resultaat is voor alle contracten positief. Daarnaast is er een ontheffing aangevraagd bij de stedelijk directeur om de contracten van de externe inhuur na 1 januari 2022 te verlengen. Een besluit hierover wordt in Q4 2021 verwacht.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. De voorbereidingen voor de renovatie van de Amsterdam Arena tunnel gaan, binnen de beschikbare kredieten, voorlopig door, zodat in geval van opname door de gemeenteraad in de Begroting 2022 zo min mogelijk tijd wordt verloren. 2. De directie Metro en Tram heeft in 2016 al de nodige maatregelen getroffen (opstellen modelcontracten inclusief juridische check en contractuele toets bij nieuwe contracten). Daarnaast heeft MET de werkgroep “MET wet DBA-proof” in het leven geroepen die de opdracht heeft om een contracteninventarisatie uit te voeren om een zo concreet mogelijk beeld te krijgen van de eventuele risico’s die MET loopt bij handhaving van de wet DBA.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

RISICO 2: UNIFORMITEIT TUSSEN DE TUNNELS ONDERLING EN DE VERKEERSCENTRALE

Het programma heeft onder andere als doelstelling dat de tunnels uniform worden bediend en toekomstbestendig zijn. Deze doelstelling komt in gevaar doordat de noodzaak om tot uitvoering over te gaan zo groot is dat een uniforme aanpak minder prioriteit krijgt en doordat er kans is op vertraging door discussies over de programmakaders. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q2-2021

OORZAKEN: 1. De projecten dienen binnen de geldende kaders van de masterplanning uitgevoerd te worden. Daarnaast komen de huidige assets aan het einde van hun levensduur. De urgentie om voortgang te maken is groot. 2. De programmakaders en de Klant Eis Specificatie zijn vastgesteld. Hiermee zijn de kaders om de doelstellingen van het programma te borgen bekend. Het toepassen van deze kaders kan tot aanvullende discussies leiden en is, of lijkt, arbeidsintensiever dan puur binnen een project werken. 3. De werkprocessen Verkeerscentrale zijn vastgelegd in de Operational Concept Description v2.0. Bijvoorbeeld een abstract beeld over het bedienconcept dat steeds verder wordt uitgewerkt. Deze uitwerking kan leiden tot wijzigingen in het programmakader die impact hebben op alle projecten. 4. De verschillen tussen de tunnels blijken groter dan verwacht waardoor het realiseren van uniforme oplossingen moeilijker is.

Het gevolg als dit risico optreedt is groot, echter de kans van optreden is met de toegepaste beheersing van het afgelopen jaar sterk afgenomen. Hiermee is de beheersing niet klaar, die is continu. Het komende kwartaal wordt op basis van de uitgevoerde audits geanalyseerd of dit risico voldoende onder controle is, en of het nog als toprisico gezien wordt.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Bij het opstellen van de contracten zijn terugvalopties ingebouwd. 2. Binnen de taakvelden wordt continu aandacht besteed aan de juiste toepassing van de programmakaders. Hiermee worden deze impliciet ook binnen de projecten geborgd. 3. Via het configuratiemanagement wordt de impact van wijzigingen beoordeeld voor alle projecten voordat deze doorgevoerd kunnen worden. 4. Aan de verschillen zelf is niets te doen, maar het is essentieel dat de ontwerpleiders en de specialisten vanuit hun programmarol de uniformiteit blijven borgen. Hier wordt extra aandacht aan besteed vanuit de taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning.

29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

RISICO 3: INTEGRALITEIT TUSSEN DE TUNNELS EN DE VERKEERSCENTRALE

De verschillende projecten dienen een integraal geheel te vormen. Daarnaast dienen alle projecten samen invulling te geven aan een integraal werkend tunnelsysteem. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q2-2021

OORZAKEN: 1. Op programmaniveau zijn er onvoldoende duidelijke afspraken over hoe en wanneer de integraliteit tussen de projecten aangetoond wordt. Hier moeten de werkwijzers die binnen de verschillende taakvelden opgesteld zijn op elkaar afgestemd worden. 2. De raakvlakken tussen de verschillende projecten worden niet expliciet benoemd en beheerst.

Een eerste scan van de werkwijzers heeft niet tot veel bevindingen geleid. De uitgebreide analyse wordt in Q4 uitgevoerd.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. De taakvelden Systeemintegratie en Techniek, en Commissioning komen met een analyse. Hieruit moet blijken in hoeverre de werkwijzers nader op elkaar afgestemd moeten worden, zodat de aantoonbaarheid van de werking van het systeem geborgd wordt. 2. Opstellen en implementeren van expliciet raakvlakmanagement binnen en tussen de projecten.

De technische raakvlakken zijn in beeld. Het komende kwartaal wordt een proces geïmplementeerd om de beheersing van deze raakvlakken te monitoren. Ook wordt de raakvlakkenanalyse komend kwartaal breder uitgevoerd dan alleen op de techniek.

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

RISICO 4: EFFECTEN OP DE PROJECTEN ONDERLING DOOR RAAKVLAKKEN TUSSEN DE PROJECTEN

Vertraging in een van de tunnelprojecten zal direct zijn weerslag hebben op de overige tunnelprojecten en het project Vernieuwing Verkeerscentrale omdat deze projecten allemaal met elkaar verbonden zijn in functionaliteit. Het risico is dat men onvoldoende is voorbereid op het effect van een besluit of maatregel in het ene project op een ander project. Dit zal impact hebben op de doorlooptijd, kwaliteit en/of kosten. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q2-2021

Bij nadere uitwerking is besloten om dit risico breder te trekken dan alleen de planning en de VCA. Alle projecten zijn met elkaar verbonden in het programma door raakvlakken en de effecten van dit risico kunnen dus overal in het programma gevoeld worden. Dit heeft geen directe impact op de beheersing van dit risico. Die draait nog steeds om afstemming en het beheerBEHEERSMAATREGELEN: sen van de raakvlakken door 1. Scherpere sturing vanuit het programma op de programma middel van een goed proces. planning. Hiertoe zijn de volgende afspraken gemaakt: -D e actualisatiefrequentie van de programma- en projectplanning Daarom is besloten om in Q4 het raakvlakmanagement gaat naar iedere 6 weken. nader te beschouwen en een -D e projectplanningen zullen gekoppeld worden op specifiek breder raakvlakmanagementafgestemde raakvlakken. Hierdoor zal beter inzichtelijk worden proces in te richten. hoe en wanneer de projecten elkaar beïnvloeden. - Iedere 6 weken wordt de programmaplanning uitgebreid besproken in het MT en wordt bijgestuurd waar nodig. 2 Grotere aandacht creëren voor het afstemmen van raakvlakken tussen de projecten middels het concreter en breder inrichten van raakvlakmanagement.

3 Beheersmaatregelen om binnen de planning de projecten uit te voeren: a) D e haalbaarheid van de planningen van de projecten worden nu iedere 6 weken bepaald aan de hand van probabilistische (risico)analyses op de planningen. b) V oor de renovatie van de Piet Heintunnel is een strategisch beheersplan opgesteld waarin afspraken worden gemaakt hoe de haalbaarheid van de openingsdatum gemaximaliseerd wordt. OORZAKEN: 1. Alle projecten hebben een individuele aansturing. 2. Vertraging kan ontstaan doordat: a) D e druk op de projecten verder toeneemt, doordat er een duidelijker beeld is van de haalbaarheid van de kritische mijlpalen. b) De projecten een grote onderlinge verwevenheid hebben. c) P roject Renovatie Piet Heintunnel in de uitvoeringsfase vertraging kan oplopen. 3. De raakvlakken tussen de projecten zijn onvoldoende expliciet vastgelegd en worden onvoldoende afgestemd of tot een eenduidige beslissing geleid.

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 29 - 11 - 2021 KENMERK TAWA/47657

RISICO 5: HET IS NIET MOGELIJK OM AAN TE TONEN DAT ER VOLDAAN IS AAN DE PROGRAMMADOELSTELLINGEN

Na afronding van het laatste project blijkt het niet mogelijk om aan te tonen dat er voldaan is aan de programmadoelstellingen. Hierdoor zal het programma geen decharge krijgen en herstelwerkzaamheden moeten uitvoeren om de aantoonbaarheid rond te krijgen. Dit zal sowieso kostbaar zijn, maar als er fysieke aanpassingen moeten plaatsvinden, zullen de kosten nog veel hoger uitvallen. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q2-2021

OORZAKEN: 1. Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam bestaat uit verschillende projecten. Het is echter niet zeker dat de individuele projecten samen invulling geven aan de programmadoelstellingen wanneer ze gereed zijn. 2. Als er onvoldoende rekening gehouden is met beleidskaders komt dit in de aantoonbaarheid van de projecten en het programma naar boven. Daarnaast is het mogelijk dat er beleidskaders gewijzigd zijn tijdens de looptijd van het programma.

Dit risico staat al langere tijd in het risicodossier van het programma. Vanwege de fase waarin het programma zich nu bevindt, wordt dit risico nu als toprisico gerapporteerd. Het komende kwartaal zal de beheersing zich toespitsen op hoe validatie door de gebruiker uitgevoerd kan worden.

BEHEERSMAATREGELEN: 1) Het programma stelt een integrale teststrategie op waarmee de aantoonbaarheid van de projecten de eerste bouwstenen zijn voor de overkoepelende aantoonbaarheid van de programmadoelstellingen. 2) Er vindt controle plaats van wijzigingen in de toe te passen relevante beleidskaders.

BIJLAGE 1

Afkortingen en definities

AAT

Amsterdam Arenatunnel

ATS

Amsterdamse Tunnel Standaard

Besturing, Bediening en Bewaking

CCB

Configuration Control Board

COB

Centrum Ondergronds Bouwen

DMC

Dienst Middelen en Control

IBA

directie Ingenieursbureau Amsterdam

KES

Klant Eis Specificatie

MET

directie Metro en Tram

MRT

Michiel de Ruijtertunnel

OCD

Operational Concept Description

OD NZKG

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

OTL

Objecttypebibliotheek

OTO

Opleiden, Trainen en Oefenen

PHT

Piet Heintunnel

ROVK

Raamovereenkomst

SDT

Spaarndammertunnel

SSK

Standaardsystematiek voor Kostenraming

Transmissienetwerk

UPP

Uniforme Primaire Processen

V&OR

directie Verkeer en Openbare Ruimte

VBP

Concept-Veiligheidsbeheerplan

VCA

Verkeercentrale Amsterdam

VTW

Verzoek tot Wijziging

VRI

Verkeersregelinstallatie

Warvw

Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels

IJT

IJ-tunnel

BIJLAGE 2

Factsheets per project Voor de vier projecten binnen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in de bijlage een factsheet toegevoegd.

Verkeerscentrale Amsterdam

Piet Heintunnel

Amsterdam Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

FACTSHEET

Vernieuwing Verkeerscentrale Toelichting Management Het werk binnen het project Vernieuwing Verkeerscentrale (afgekort: project VCA) is momenteel gericht op het gereedkomen van stukken voor de aanvraag van het uitvoeringsbesluit en op de stukken voor de aanbesteding. Om op tijd te kunnen starten met de realisatie van de nieuwbouw voor de VCA is eind 2021 een uitvoeringsbesluit nodig. Dit besluit kan alleen genomen worden als de scope duidelijk is en er een bijbehorende kostenraming is. Afgelopen periode is het projectteam bezig geweest met het opstellen van ontwerpnota’s. Die krijgen nu een steeds formeler karakter. Naar aanleiding van een mock-up (een model op ware grootte) van een bediendesk is discussie ontstaan over de grootte en vormgeving van deze desks. Enerzijds zijn zo veel mogelijk toe te passen functies wenselijk. Anderzijds blijkt uit een ergonomische analyse dat voor een praktische, overzichtelijke en ARBO-veilige bediening juist een beperking van het aantal functies wenselijk is. Voordat V&OR (Verkeersmanagement en tunnelbeheerorganisatie) hierover een beslissing kan nemen, zal meer onderzoek moeten worden gedaan; ook de hulp van de adviesraad Wegtunnels wordt hierbij ingezet. Voor het gebouw voor de nieuwe VCA wordt gewerkt aan een definitief ontwerp (DO) waarvan we verwachten dat het in oktober gereviewd kan worden.

Voor de functionele systemen wordt (voor het deel van de systemen dat in het testcentrum geplaatst wordt) gewerkt aan een uitvoeringsontwerp (UO) en een DO voor de functionele systemen die in de nieuwe VCA en (voor de tijdelijke bediening van de Piet Heintunnel) in de Dijksgracht geplaatst worden. Een en ander ligt daarmee nog steeds op schema ter onderbouwing van de kostenraming (SSK) en de voordracht voor het uitvoeringsbesluit. Het enige scopedeel waarvoor nog geen ontwerptraject is gestart betreft de renovatie van het dienstgebouw aan de Dijksgracht. De planning is dat er medio 2022 gestart wordt met de eerste voorbereidingen voor dat ontwerptraject. Het testcentrum is deze zomer bouwkundig opgeleverd en het operationeel beheer op het gebouw en de gebouwgebonden systemen is gestart. Inmiddels is de alliantie Piet Heintunnel begonnen met het inhuizen van systemen voor testdoeleinden.

Scope

Er zijn dit kwartaal geen wijzigingen doorgevoerd in de scope van het project VCA.

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q3 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Geld

Voor project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam is door de raad reeds circa € 31,8 miljoen aan middelen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van het testcentrum PoC-VCA en voor de voor bereidingen van het project. Middels een nieuwe voordracht eind 2021 wordt momenteel een aanvullende kredietaanvraag van € 39,5 miljoen voorbereid voor de realisatie van het gehele project. Dit budget is opgenomen in de Begroting 2022.

Tijd

Het projectteam werkt aan de voordracht voor het nemen van een uitvoeringsbesluit en het doen van een kredietaanvraag in december van dit jaar. Ook alle andere activiteiten die deel uitmaken van het project liggen op schema. DETERMINISTISCH Mijlpaal nr.

Omschrijving

Stuurmijlpaal MP4.0

Stand Q3

∆ met SMP (wk) Stand Q2

PROBABILISTISCH

∆ met vorige Q (wk)

haalbaarheid Toelichting tov MP4.0

P50 huidige Q

P85 huidige Q

2-12-2021

22-122021 29-8-2022

VERKEERSCENTRALE AMSTERDAM 1

Start Project

7-1-2019

0 7-1-2019

0 Afgerond

Projectbesluit

7-2-2020

0 7-2-2020

0 Afgerond

Voorkeursbesluit

2-7-2020

0 2-7-2020

nvt Afgerond

Uitvoeringsbesluit

11-11-2021

2-12-2021

3 2-12-2021

0 achter op target

Contractering

22-11-2022

30-6-2022

-21 30-6-2022

0 op target

97%

13-7-2022

Start Uitvoering

23-11-2023

1-11-2022

-55 1-11-2022

0 op target

99%

23-11-2021 6-1-2023

Ingebruikname vernieuwde VCA

14-2-2025

19-1-2024

-56 11-1-2024

1 op target

99%

30-4-2024

21-6-2024

Ingebruikname re- 14-2-2026 novatie Dijksgracht

29-9-2025

-20 12-6-2025

16 op target

97%

26-9-2025

18-11-2025

Acceptatie en overdracht

20-5-2026

31-12-2025

-20 15-9-2025

15 op target

97%

31-12-2025 20-2-2026

Einde project

17-8-2026

30-3-2026

-20 11-12-2025

16 op target

97%

30-3-2026

20-5-2026

Samenwerking

De samenwerking met de diverse stakeholders verloopt goed. Het proces om met GVB tot vastlegging van het gebruik van het LCM-terrein te komen loopt goed, evenals het contact met gemeente Ouder-Amstel met betrekking tot de vergunningverlening voor de bouw van de nieuwe VCA. Ook andere stakeholders zijn aangehaakt met een positief gevoel over de samenwerking.

Belangrijkste risico’s

In het risicodossier zijn geen wezenlijke wijzigingen ten opzichte van vorig kwartaal. Er wordt gewerkt aan het terugdringen van het integraliteitsrisico door begeleidingsgroepen voor de verschillende werkvelden (“gebouw”, “bedienmiddelen” en “migraties”) dichter bij elkaar te brengen en deels te mengen, onder ontwerpleiding. Ter vermindering van de onzekerheid over de uitkomsten van de gap-analyses wordt een vervolgtraject gestart om tot definitieve oplossingen te komen voor de aankoppeling van de systemen van de Michiel de Ruijtertunnel, IJ-tunnel, Spaarndammertunnel en verkeersmanagement aan de nieuwe VCA. Het vorige kwartaal is zorg gemeld over “de validatie van het bedienconcept en alles wat daarbij hoort”. Die dreiging is nog niet weggenomen, maar wordt beheerst door nog meer in te zetten op vastleggen hoe het bedienconcept gebruikt zal worden en aan welk gebruik (welke vorm van gebruik, welke gebruikshandelingen) gevalideerd zal worden.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11075768/1