Document · PDF

2. Handboek Rood DEF, hst 12-16.pdf

Raadscommissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water 13 juni 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Puccinimethode Handboeken Rood en Groen (VN2024-007180)24.210 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Zone A In het gebied binnen de Singelgracht worden langs de grachten, op historische pleinen, op gedempte grachten, langs de Amstel en in gebieden met overwegend historische bebouwing lage masten toegepast. In dit gebied is dat de klassieke mast 1883 met Kroon- of Ritterarmatuur. Buiten de Singelgracht wordt alleen het Ritterarmatuur toegepast. Op basis van historisch onderzoek is nader uitgewerkt in welke gebieden een Kroonarmatuur wordt toegepast (armatuur met Keizerskroon, monochroom en op bijzondere locaties polychroom beschilderd) en in welke gebieden de Ritter: zie hiervoor de Centrumkaart verderop in dit hoofdstuk. Daar waar voor hogere masten gekozen wordt, wordt de Apollo toegepast. Apollomasten worden altijd gebruikt in combinatie met het grote en/of kleine Bolarmatuur. Wanneer er een overspanning wordt toegepast, wordt in woonstraten en verkeersstraten

Zone D Zone D wordt gevormd door de naoorlogse stad, inclusief het Havengebied. Hier wordt de standaard lage mast met Friso Kramer armatuur toegepast. Op de brede straten en gebiedsontsluitingswegen wordt de standaard hoge mast met Standaardarmatuur toegepast. Wanneer er een overspanning wordt toegepast, wordt het Bolarmatuur gebruikt; voor de toepassing van grote en kleine Bolarmaturen, zie toelichting Zone A. Zone E In Zone E bevinden zich de nieuwe gebiedsontwikkelingen. Hier wordt standaard het paaltoparmatuur van de 21e eeuw toegepast, op bijbehorende vier-metermast. Op de brede straten en gebiedsontsluitingswegen wordt de hoge mast van de 21e eeuw met bijbehorend armatuur toegepast. Indien een overspanningsarmatuur gewenst is, wordt het overspanningsarmatuur van de 21e eeuw toegepast. 233

1 Doel 2 Vloerkaart 3 Basisprincipes 4 ETW 5 GOW 6 Kade / Gracht

7 Erf / Steeg punten

8 Kruis-

pleinen

9 Buurt-

10 Centrum straatond.

11 Specifieke

Zone C Als lage mast wordt in zone C Paal 1924 met armatuur '54 toegepast. In de doorgaande gebiedsontsluitingswegen worden Apollomasten geplaatst. Wanneer er een overspanning wordt toegepast, wordt het Bolarmatuur gebruikt. Voor de toepassing van grote en kleine Bolarmaturen, zie toelichting Zone A.

12 Verliching

De verschillende masten en armaturen plaatsen we in aansluiting op de stedenbouwkundige gordels van de stad. Op de volgende pagina’s worden deze op de kaart weergegeven en worden de diverse masten en armaturen getoond; hieronder volgt een toelichting per zone. Een uitzondering die door enkele zones heen loopt zijn het Hoofdnet en Plusnet Auto: daar worden hoge masten van het type NPK met bijbehorend armatuur toegepast.

13 Meubilair

Aansluiting op de stedenbouwkundige gordels

14 Details

12.2

overzicht

In Amsterdam gebruiken we verschillende verlichtingsmasten en -armaturen. Een armatuur en een mast vormen samen de ‘lantaarnpaal’. Daarnaast kennen we in Amsterdam ook overspanningsarmaturen; armaturen die bevestigd worden aan een spankabel tussen twee gebouwen. Deze overspanningsarmaturen hangen in straten waar het plaatsen van masten erg problematisch is, bijvoorbeeld door (te) weinig ruimte op de trottoirs.

Zone B Deze zone bevat de historische fragmenten. Historische fragmenten zijn oude stukjes stad, waaromheen de nieuwe stad zich ontwikkeld heeft. Bij de inrichting van de openbare ruimte en dus ook bij het kiezen van de verlichting geldt dat deze moet passen bij het historische karakter van het fragment. Gelet op de kleine schaal van de bebouwing worden in principe uitsluitend lage masten toegepast, de klassieke mast 1867 met Ritterarmatuur. Dit sluit aan op het oorspronkelijke beeld in deze fragmenten, zoals is terug te zien op oude foto’s. Deze mastarmatuurcombinatie is de standaard voor onder meer de historische dorpen in Waterland, Sloten en enkele dijken in Amsterdam-Noord. Indien toch een hogere mast noodzakelijk is, wordt de Apollo toegepast. Wanneer er een overspanning wordt toegepast, wordt het Bolarmatuur gebruikt. Voor de toepassing van grote en kleine Bolarmaturen, zie toelichting Zone A.

15 Materiaal-

Openbare verlichting draagt bij aan de verkeersveiligheid, de sociale veiligheid op straat en een positieve beleving van de stad in de avond en nacht. Hoe de gemeente Amsterdam invulling geeft aan haar taken omtrent de openbare verlichting, is beschreven in het ‘Beleidskader Verlichting’ (2017). Hierin zijn onder meer voorschriften opgenomen voor het verlichten van de verschillende gebiedstypen (hoofdnetten, parken, pleinen etc.). In het Beleidskader Verlichting zijn ook procesafspraken opgenomen voor het aanleggen en onderhouden van de verlichting. De vormgeving van de openbare verlichting maakt deel uit van de Puccinimethode.

het Bolarmatuur gebruikt. In smalle woonstraten (smaller dan 10 meter) wordt de kleine versie van het Bolarmatuur toegepast. Voor smalle winkelen horeca-straten is een nieuw, klassiek Puccinioverspanningsarmatuur ontworpen. Dit armatuur heeft een uitstraling die bij deze straten past en ze enigszins verbijzondert. De betreffende straten zijn weergegeven op de Centrumkaart. In erg smalle stegen, plekken met onvoldoende ruimte voor een mast of straten waar de mogelijkheid voor de bevestiging van een overspanning ontbreekt, kunnen wandsteunen worden toegepast, altijd in combinatie met het Ritterarmatuur.

Onderhoud

Openbare verlichting

12.1

2 50

3 44

61 60

48 30 29

59 46

58 27 31

13 20

16 17 19 9

5 26

14 15

12 11 10

24 3

21 18

22 41

6 53

39 51 50

3 44

58 56

Verlichting Puccinimethode, Zonekaart Legenda

Zone C - Gordel ’20-’40, Amsterdamse Bos • Hoog: Apollomast - Bolarmatuur • Laag: Paal 1924 - armatuur '54 • Overspanning: Bolarmatuur

Zone A - Binnenstad, 19e eeuwse gordel • Hoog: Apollomast - Bolarmatuur • Laag: Klassieke mast 1883 - Kroon- of Ritterarmatuur* • Overspanning: Klassiek armatuur / Bolarmatuur*

Zone D - Naoorlogse Stad, Havengebied • Hoog: Standaard hoge mast - Standaardarmatuur • Laag: Standaard lage mast - Friso Kramer armatuur • Overspanning: Bolarmatuur

* zie de Centrumkaart op de volgende blz voor de specifieke locaties van Kroon-, Ritter- en Klassieke overspanningsarmaturen

Zone E - IJ-oevers • Hoog: Mast 21e eeuw - Armatuur 21e eeuw • Laag: Standaard lage mast - Paaltoparmatuur 21e eeuw • Overspanning: Armatuur 21e eeuw

Zone B - Historische kernen en linten • Hoog: Apollomast - Bolarmatuur * • Laag: Klassieke mast 1867 - Ritterarmatuur • Overspanning: Bolarmatuur

234

6 Slatuinenweg Slatuinenweg: klassieke mast (1867) met Ritterarmatuur. Deze gebieden behoren tot zone D, maar zijn van vóór het ontwerp van de conische mast met het Friso Kramer armatuur. Van oorsprong zijn ze dan ook uitgerust met Paal '24/Armatuur '54, maar momenteel staan beide soorten lantaarnpalen door elkaar heen. Bij vervanging moet in principe dus Paal '24/ Armatuur '54 worden toegepast. Hoofdnet en Plusnet Auto • Hoog: NPK mast - NPK armatuur • Laag: n.v.t. • Overspanning: Bolarmatuur Bijzondere plek met nummer (zie vloerkaart hoofdstuk 2) Uitzonderingen met nummer (zie kolom rechts) Historische lantaarns met nummer (zie volgende bladzijden)

7 Sloterdijk Historische dorpskern Sloterdijk: zone B. 8 Spaarndammerbuurt • Westzaanstraat, in het deel om de oude Westerbegraafplaats (nu verhoogd parkje): klassieke mast met Ritterarmatuur (respectievelijk 1883 en 1867). • De Zaanhof is gebouwd in 1919. Er staat op dit moment een enkele Ritterarmatur op klassieke mast en een eigen type (hogere masten) straatverlichting. Bij vervanging wordt de bestaande verlichting van de Zaanhof behouden. Eventuele uitbreiding van de verlichting in het binnenparkje wordt uitgevoerd met klassieke masten met Ritterarmatuur. 235

1 Doel 2 Vloerkaart 3 Basisprincipes 4 ETW 5 GOW 6 Kade / Gracht

7 Erf / Steeg punten

8 Kruis-

pleinen

9 Buurt-

10 Centrum straatond.

11 Specifieke

5 Hoofddorpplein-/Schinkelbuurt Generaal Vetterstraat en Spijtellaantje: zone C.

12 Verliching

4 Coöperatiehof Coöperatiehof: zone C.

13 Meubilair

3 Omval/van der Kun Tussen Omval en Amstelplein, ten zuiden van de Van der Kunstraat: zone E.

14 Details

2 Amsteldorp De Fahrenheitstraat (tot de Fizeaustraat), de Réaumurstraat en de Celsiusstraat dateren van rond 1900. Er staat nu mast 1924, maar oorspronkelijk stonden hier grachtenlantaarns. Bij een volledige vervanging van de masten in dit gebied wordt de klassieke mast (1883) met Ritterarmatuur teruggeplaatst.

overzicht

1 Oostelijke eilanden • Ten westen van de Czaar Peterstraat tot en met de Kattenburgerstraat: zone D. • Tussen Czaar Peterstraat en het Funen (excl. Het Funen): klassieke mast (1883) met Ritterarmatuur. • De Kattenburger-/Wittenburger-/Oostenburgergracht: zone A.

15 Materiaal-

Op basis van het rapport “Historische check Openbare Verlichting Amsterdam” (2012) wordt in onderstaande gebieden afgeweken van het standaard regime in de zones, zoals die op de Verlichtingskaart zijn weergegeven. De nummers zijn op de Zonekaart (links) in een witte cirkel weergegeven.

Onderhoud

De Verlichtingskaart Puccinimethode geeft op basis van stedenbouwkundige zones aan welke masten en armaturen in Amsterdam worden toegepast. Maar, omdat de stad continu in ontwikkeling is, is er op basis van de stedenbouwkundige en architectonische historie soms reden om in bepaalde straten of buurtjes af te wijken van de standaard zonering.

Uitzonderingen op de zonering van de openbare verlichting

6 7

1 11

16 17

15 4

9 8 10

Verlichting Puccinimethode, Centrumkaart Legenda Zone A - Ritterarmatuur • Hoog: Apollomast - Bolarmatuur • Laag: Klassieke mast 1883 - Ritterarmatuur • Overspanning: Bolarmatuur

Zone D - Naoorlogse stad • Hoog: Standaard hoge mast - Standaardarmatuur • Laag: Standaard lage mast - Friso Kramer armatuur • Overspanning: Bolarmatuur

Zone A - Kroonarmatuur • Hoog: Apollomast - Bolarmatuur * • Laag: Klassieke mast 1883 - Kroonarmatuur • Overspanning: Bolarmatuur

Zone E - IJ-oevers • Hoog: Mast 21e eeuw - Armatuur 21e eeuw • Laag: Mast 21e eeuw - Paaltoparmatuur 21e eeuw • Overspanning: Armatuur 21e eeuw

236

Overspanning • Overspanning: Klassieke hangarmatuur

2 Vloerkaart 3 Basisprincipes 4 ETW 5 GOW 6 Kade / Gracht

7 Erf / Steeg punten

8 Kruis-

pleinen

9 Buurt-

10 Centrum straatond.

11 Specifieke

Onderhoud

Hoofdnet en Plusnet Auto • Hoog: NPK mast - NPK armatuur • Laag: n.v.t. • Overspanning: Bolarmatuur

Historische lantaarns met nummer

12 Verliching

Op de zonekaart (vorige pagina's) 18. Berlagebrug (Brug 423, Amstel) 19. Masten Schip van Slebos, terras Sloterplas (Sloterplas, Noordzijde) 20. Brug 352 (Brug 352, Cruquiusweg / Nieuwe Entrepotdoksluis) 21. Anna Paulownabrug (Brug 136, Oranje Nassaulaan / Willemsparkvijver) 22. Nieuwe Amstelbrug (Brug 101, Amstel)

13 Meubilair

Op de Centrumkaart (links) 1. Candelabers Koninklijk Paleis (Dam / Nieuwezijds Voorburgwal) 2. Lantaarns Berlage (Beursplein) 3. Lantaarns balustrade 'nat' Damrak (Oude Brugsteeg) 4. Blauwbrug (Brug 236, Amstel) 5. Hoge Sluisbrug (Brug 246, Amstel) 6. Bantammerburg (Brug 298, Binnen Bantammerstraat / Geldersekade) 7. Waalseilandbrug (Brug 283, Buiten Bantammerstraat / Waalseilandgracht) 8. Brug Kleine Gartmanplantsoen (Brug 198, Kleine Gartmanplantsoen / Lijnbaansgracht) 9. Jan van der Heijdenlantaarns Magere Brug (Brug 242, Amstel) 10. Jan van der Heijdenlantaars (Amstelveld) 11. Jan van der Heijdenlantaarn, gevelsteen (Koestraat) 12. Zaagpoortbrug (Brug 161, Nassaukade / Frederik Hendrikplantsoen) 13. Galgpaal (Pieter Jacobszstraat) 14. Apollomast Eenhoornsluis (Brug 313, Haarlemmerdijk / Korte Prinsengracht) 15. Wertheimpark Sfinxen (Wertheimpark, ingang) 16. Galgpaal (Oudezijds Voorburgwal, Sint Agnietenstraat) 17. Galgpaal (Oudezijds Achterburgwal, Sint Agnietenstraat)

14 Details

Op een aantal plekken in de stad bevinden zich van oudsher lantaarns die inmiddels een monumentale en dus beschermde status hebben. Deze Historische lantaarns zijn met een cijfer in een lichtgroene cirkel op de kaarten aangegeven en hieronder opgesomd:

overzicht

Historische lantaarns

15 Materiaal-

Op bijgaande Centrumkaart zijn enkele specifieke zaken aangeduid die hoofdzakelijk of uitsluitend op het Centrum betrekking hebben: de uitsplitising tussen Kroon- en Ritterarmaturen en de straten waar het Klassieke hangarmatuur dient te worden toegepast. Ook veruit de meeste Historische lantaarns bevinden zich in het Centrum. Zie de toelichting hieronder:

1 Doel

Verlichting Puccinimethode, Centrumkaart

237

Versie Weesp

Mast 1867 met Ritterarmatuur

Mast 1883 met Ritterarmatuur

Mast 1883 met Kroonarmatuur

12.3

Standaard Puccini-verlichting Op deze en de volgende pagina's worden de verschillende soorten standaard Puccini-verlichting gepresenteerd. Op de kaarten op de vorige pagina's is weergegeven welke verlichting waar wordt toegepast. Weesp heeft een iets afwijkende standaard, alleen voor zone B: de klassieke mast met ritterarmatuur is hier groen (RAL 6009) waar deze in de rest van de stad donkerrood (RAL 3007) is.

Mast 1883 met Kroonarmatuur

238

Mast 1883 met Ritterarmatuur

Mast 1883 met Kroonarmatuur

239

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

10 Centrum

Wandsteun met Ritterarmatuur

Bolarmatuur pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

1 Doel

Paal '24 met armatuur '54

Standaard lage mast met Friso Kramer armatuur

Mast 21e eeuw met Paaltoparmatuur 21e eeuw

Paal '24 met armatuur '54

240

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

Klassiek overspanningsarmatuur

Overspanningsarmatuur 21e eeuw

241 10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

Klassiek overspanningsarmatuur (impressie)

6 Kade / Gracht

Klein Bolarmatuur

Onderhoud

Groot Bolarmatuur

5 GOW

4 ETW

Overspanningsarmatuur 21e eeuw 3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

1 Doel

10m

Familie van Apollomasten met Bolarmaturen

Drie keer Apollomast met groot Bolarmatuur

242

Onderhoud

Twee keer Standaard hoge mast met Standaardarmatuur

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

243 10 Centrum

Familie van Standaard hoge masten met Standaardarmaturen pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

1 Doel

10m

Familie van hoge masten en armaturen 21e eeuw

Armatuur 21e eeuw

244

Hoge mast en armatuur 21e eeuw

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

NPK-mast en -armatuur 10 Centrum

Familie van NPK-masten en -armaturen

245 pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

1 Doel

12.4

12.5

Afwijkende situaties

Speciale Puccini-verlichting

Naast de hierboven beschreven standaard bestaan er beleidsmatige afwijkingen, onder te verdelen in vier soorten:

Amsterdam heeft ook raamcontracten voor speciale Puccini-verlichting. Deze speciale Puccini-verlichting kan, na akkoord van het Toetsteam OR&M, worden toegepast op Bijzondere plekken en Buurtpleinen (zie par. 12.4). Deze verlichting kent de volgende varianten:

Uitzonderingen Op enkele plekken in de stad bevinden zich verlichtings-’enclaves’: kleine gebiedjes waar het beleid afwijkt van het gebied eromheen, maar waar wel standaard Puccini-verlichting staat (of dient te staan). Deze uitzonderingsgebiedjes zijn met een cijfer in een witte cirkel op de Zonekaart aangegeven en naast de kaart toegelicht. Historische lantaarns Op een aantal plekken in de stad bevinden zich van oudsher lantaarns die inmiddels een monumentale, beschermde status hebben. Deze Historische lantaarns zijn met een cijfer in een lichtgroene cirkel op de Zone- en de Centrumkaart aangegeven, en naast de Centrumkaart toegelicht. Bijzondere plekken Het Handboek Rood kent meer dan vijftig Bijzondere plekken in de stad, op de kaart aangeduid met een grijze ster en een nummer. Welke plekken dit zijn, staat aangegeven in hoofdstuk 2, Vloerkaart Puccinimethode Rood. Hiervoor geldt dat er ruimte is om andere materialen toe te passen, maar dat een ontwerp te allen tijde moet passen binnen de overtuigingen van de Puccinimethode: een duurzame inrichting met goede detaillering en aandacht voor beheerbaarheid. Ook voor verlichting geldt hier meer ontwerpvrijheid, al zijn de mogelijkheden niet onbegrensd; zie par. 12.5.

Buurtpleinen In hoofdstuk 9 van dit Handboek worden buurtpleinen gedefinieerd: plekken die enigszins bijzonder zijn in hun omgeving en waar om die reden meer ontwerpvrijheid geldt. Deze zijn niet op de kaart aangegeven. Over die ontwerpvrijheid wordt onder meer het volgende gezegd: ‘meubilair en verlichting kan met goede argumentatie van standaard worden afgeweken maar alleen na goedkeuring door het Toetsteam OR&M.’ Hiervoor geldt dus min of meer hetzelfde als voor Bijzondere plekken: afwijken mag, zolang de overtuigingen van Puccini maar overeind blijven en ontwerpen aan het Toetsteam OR&M en de beheerder worden voorgelegd.

Lichtzuilen Speciaal voor Amsterdam is een familie van lichtzuilen ontwikkeld; deze zijn onder meer op de Zuidas al veelvuldig toegepast. Verdere toepassing hiervan kan plaatsvinden na afstemming met de beheerder en met akkoord van het Toetsteam OR&M. Pleinmasten Om aan te sluiten op het karakter en de schaal van bijvoorbeeld kades en pleinen kunnen hier hogere masten met spots geplaatst worden. Deze zijn al op diverse plaatsen langs de IJ-oevers geplaatst en worden in principe behouden; verdere toepassing hiervan kan plaatsvinden na afstemming met de beheerder en met akkoord van het Toetsteam OR&M.

Lichtzuilen

Pleinmasten

246

overzicht

14 Details

12 Verliching

Pleinmasten

247 straatond.

11 Specifieke

13 Meubilair

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

15 Materiaal-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

10m

Onderhoud

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

14m

2 Vloerkaart

1 Doel

16m

12m

lichtzuilenfamilie op basis huidige lunux lichtzuil met een profiel van rond 230mm

970mm

Zhaga book 18 connector

2970mm

640mm

Zhaga book 18 connector

1000mm

nieuwe 1m bollard

nieuwe 4m zuil

bestaande 5m zuil

nieuwe 6m zuil

4000mm

5000mm

6000mm

970mm

1970mm

Zhaga book 18 connector

Lichtzuilen

12.6

12.7

Masten en armaturen bij stedelijke vernieuwing

Implementatie van de standaard

Bij het opstellen van de standaard voor openbare verlichting is het uitgangspunt dat de vormgeving van masten en armaturen aansluit op de vormgeving van de oorspronkelijke verlichting van een wijk of buurt. Daarom is bijvoorbeeld in de Diamantbuurt de klassieke mast met Ritteramatuur opgenomen als standaard. Deze mast-armatuurcombinatie werd ook al bij de eerste aanleg van deze wijk in de jaren 19101920 gebruikt. Maar de stad is altijd in ontwikkeling. Wijken maken soms grote transformaties door. Voornamelijk 19e-eeuwse wijken werden in de jaren ’70-80 ingrijpend gesaneerd en vervangen door moderne architectuur. Ook in de naoorlogse uitbreidingsgebieden zien we inmiddels een grootschalige vernieuwing. Daar waar het stedenbouwkundige patroon van een wijk en de originele bebouwing op hoofdlijnen behouden zijn, plaatsen we masten en armaturen die aansluiten op het oorspronkelijke karakter van de wijk. Wanneer echter het stedenbouwkundig en architectonisch karakter van een wijk drastisch is veranderd, kiezen we voor een meer eigentijdse vormgeving van de openbare verlichting. 248

In straten of buurten waar de bestaande verlichting niet overeenkomt met de masten en armaturen zoals voorgeschreven door de Puccinimethode, vindt een 'correctie' pas plaats wanneer de lichtmasten toe zijn aan vervanging volgens de reguliere beheercyclus. Conform het Beleidskader Verlichting wordt materiaal dat nog jaren meekan niet vroegtijdig vervangen: niet alleen brengt dit ‘onnodige’ kosten met zich mee, ook is het vanuit duurzaamheid niet wenselijk om goed materiaal voortijdig af te danken. Aangezien een lichtmast zeer lang mee gaat (vaak meer dan vijftig jaar), duurt het vele jaren om het beeld zoals dat geschetst wordt op de Verlichtingskaart buiten op straat te realiseren. Toch loont het de moeite om naar deze standaard toe te werken. Dit komt niet alleen de uniformiteit en beeldkwaliteit ten goede, maar draagt ook bij aan efficiënt assetmanagement. Aan het einde van dit hoofdstuk is een kaart opgenomen met daarop de gebieden waar verlichting staat van vóór de Puccinimethode; voorlopig zal dat dus nog zo zijn maar op de lange termijn zullen deze masten/armaturen verdwijnen.

1 Doel 2 Vloerkaart punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

De Kroonlantaarn is ontwikkeld in samenwerking met diverse partijen, waaronder bewoners van de binnenstad. De nieuwe Kroon- en Ritterlantaarn komen qua uitstraling overeen met het origineel uit de negentiende eeuw, maar zijn voorzien van moderne en energiezuinige LED-verlichtingstechniek.

pleinen

9 Buurt-

In de praktijk wordt als volgt omgegaan met vervangingen: • Collectieve vervanging: wanneer binnen een vernieuwingsproject of herprofilering de masten in een straat of buurt collectief vervangen worden, wordt de mast-armatuurcombinatie conform de op de Verlichtingskaart vastgelegde standaard geplaatst. • Puccini-verlichting die uit een 'verkeerde' zone wordt verwijderd maar kwalitatief nog goed is, gaat naar het depot om in de juiste zone te worden toegepast. • Individuele vervanging: het komt regelmatig voor dat slechts één mast in een straat vervangen moet worden, terwijl de rest van de masten nog vele jaren mee kan. Als de uniformiteit en de beeldkwaliteit van het gebied hier niet onder lijden, wordt op dit moment overgegaan naar de standaard conform de Verlichtingskaart. Maar, wanneer het vervangen van één mast door een ander type leidt tot een vreemd of onrustig straatbeeld, vervangen we deze door een mast die afwijkt van de standaard maar aansluit op de omgeving. Daarbij wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van herbruikbaar materiaal dat ligt opgeslagen in het depot. • De vaste mast-armatuurcombinaties* van de Puccinimethode worden altijd aangehouden.

• Als van niet-Pucciniverlichting (zie de kaart aan het eind van dit hoofdstuk) de armaturen aan vervanging toe zijn maar de masten nog jaren mee kunnen, kan het voorkomen dat Puccini-armaturen (zo nodig met een speciaal passtuk) op deze masten worden geplaatst; zolang de mast nog meegaat bestaat er dan een speciale combinatie.

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

10 Centrum

* met name bij Paal ’24 is dit aan de orde. Hierbij hoort armatuur '54, dus zolang de paal meegaat dient het armatuur vervangen te worden door een nieuw armatuur '54. Dit in tegenstelling tot de huidige praktijk waarbij veel Palen ‘24 worden voorzien van een Kegelarmatuur.

12.8

13 Meubilair

Innovatie binnen de standaard

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

De verlichtingstechniek is continu in ontwikkeling. De standaard armaturen worden geregeld gemoderniseerd. De nieuwste armaturen hebben een zeer lange levensduur. Voor het merendeel van de armaturen gebruiken we sinds 2015 de energiezuinige LED. Dit alles is onderdeel van efficiënt en duurzaam assetmanagement. Bij de transitie naar LED of een andere energiezuinige verlichtingstechniek, kan de uitstraling van het standaard armatuur behouden blijven. Een goed voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van de nieuwe Ritter- en Kroonarmaturen, die sinds 2007 een aantal straten in de Amsterdamse binnenstad verlichten. 249

12.9

Niet-Pucciniverlichting Verlichting van vóór de Puccinimethode - verdwijnt op termijn

BEGA8148

Cydias

URBI-TELEPORT

BEGA8090

BEGA8200

Thyria

Polygon

BEGA9898

BEGA8074

BEGA8209

250

BEGA8191

Lampas

14 Details

13 Meubilair

Kipp T60

Berlin

Starck

251

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

Avenue

overzicht

Torino

15 Materiaal-

SATURN24

Onderhoud

Albany

SATURN70 BEGA8822

BEGA8821

canopy

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

1 Doel

13 Meubilair 252

1 Doel

13.1

Een familie van straatmeubilair

4 ETW

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

We streven naar één herkenbare familie van straatmeubilair zonder de functionaliteit en gebruiksvriendelijkheid per object (bank, afvalbak, paaltje) te kort te doen. Het meubilair heeft steeds dezelfde Amsterdamse 'stijl' hoewel de objecten erg verschillend kunnen zijn. We bereiken dit door een sterk samenhangende vormentaal, specifieke kleurstelling en waar mogelijk de toepassing van drie andreaskruisen op het meubilair.

5 GOW

In Weesp is de Puccinimethode inmiddels ook van toepassing, maar afgesproken is dat Weesp een aantal beeldbepalende elementen behoudt. Concreet betekent dat dat in Weesp de volgende objecten worden gebruikt:

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

- Mast 1867 met ritterarmatuur in RAL 6009 (zie hoofdstuk 12, alleen in de historische binnenstad) - Puccini afvalbakken in RAL 6009 en zonder andreaskruisen - 'Amsterdammertjes' in RAL 6009 en zonder andreaskruisen - walkasten in RAL 6009.

253

13.2

13.2.1

Afvalbakken

Standaard afvalbak, 100 liter

Sinds 2016 is de Puccini-afvalbak (100 en 200 liter) de standaard in de Amsterdamse openbare ruimte. Deze bak is door de gemeente ontworpen, waarbij gebruiksvriendelijkheid, robuustheid, beheerbaarheid en kostenefficiëntie centraal stonden. De bak heeft geen dichte klep, maar een kap met twee ruime openingen, zodat afval gemakkelijk in de bak gegooid kan worden. Dit stimuleert het gebruik ervan, waardoor er minder zwerfvuil op straat belandt. De kap zorgt er ook voor dat de bakken niet worden volgestopt met zakken huisvuil en voorkomt dat vogels het afval uit de bak pikken. De Puccini-afvalbak wordt voordelig centraal ingekocht, heeft een lange levensduur en is eenvoudig en efficiënt te beheren. De afvalbakken zijn grijs (Gris 2900 Sablé) van kleur. Om vervuiling van de openbare ruimte door sigarettenpeuken tegen te gaan, kan de Puccini 200 liter afvalbak worden voorzien van een – geïntegreerde - peukendover. Nut en noodzaak hiervan dient vanuit gebiedsmanagement te worden beoordeeld. Daarnaast is in 2017 de grotere afvalbak van 1000 liter, met persmechaniek, geïntroduceerd. Deze bak biedt uitkomst voor zeer drukke plekken. In gebieden met een hoge gebruiksintensiteit kan bij uitzondering ook gebruik gemaakt worden van afvalbakken met verhoogde attentiewaarde (door middel van een sticker met felgroen iepenblad).

Deze bakken onderscheiden zich van de omgeving, waardoor ze meer opvallen. Hiervoor gelden strenge toepassingscriteria, zie paragraaf 13.2.4.

Vooraanzicht 1:20

Versie Weesp

254

Bovenaanzicht 1:20

overzicht

15 Materiaal-

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Specifieke

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

3 Basisprincipes

Vooraanzicht 1:20

Bovenaanzicht 1:20

255

2 Vloerkaart

1 Doel

Standaard afvalbak, 1000 liter met persmechaniek

14 Details

Standaard afvalbak, 200 liter

Onderhoud

13.2.3

13.2.2

13.2.4

Plaatsingscriteria Bij het plaatsen van afvalbakken en de keuze voor het type afvalbak houden we altijd rekening met de omgeving. Grofweg kan voor de plaatsing van afvalbakken een indeling in vier gebiedstypen worden gemaakt: • Gebieden met een hoge gebruiksintensiteit (o.a. pleinen/parken/hoofd- en plusnet Voetganger); • Gebieden met een lage gebruiksintensiteit (woonstraten, bedrijventerreinen, etc.); • ‘Altijd-een-afvalbak’ locaties (bankjes, speelplaatsen, etc.); • Uitzonderingsgebieden (stadsstranden, evenemententerreinen, etc.). Gebieden met een hoge gebruiksintensiteit (pleinen/ parken/hoofd&plusnet Voetganger) In de openbare ruimte geldt: ‘Bij veel voetstappen veel (zwerf)vuil.’ Daarom plaatsen we in intensief gebruikte en druk bezochte gebieden afvalbakken in hoge dichtheid en/of met grotere capaciteit. Dat verkleint de kans op vervuiling en zwerfafval. Het gaat hier grofweg om het toeristische centrum en om winkelstraten, winkelcentra, stadspleinen, etc. De kaart met het hoofdnet en plusnet voor voetgangers (uit het Beleidskader Verkeersnetten) geeft een goede indicatie van de intensief gebruikte gebieden in Amsterdam. Ook de ‘centrumgebieden’ en ‘stadsstraten’ uit de Visie Openbare Ruimte kunnen als indicatie gebruikt worden.

In gebieden met een hoge gebruiksintensiteit kan bij uitzondering ook gebruik gemaakt worden van afvalbakken met een verhoogde attentiewaarde (door middel van sticker met felgroen iepenblad). Plaatsing van afvalbakken met een verhoogde attentiewaarde is alleen toegestaan als volledig aan onderstaande voorwaarden wordt voldaan:

1. Op een kaart van de beoogde locatie wordt een plaatsingsplan uitgewerkt. Het plaatsingsplan voor de afvalbakken met verhoogde attentiewaarde voldoet aan de volgende plaatsingscriteria: a. Alleen toepassing in intensief gebruikte gebieden met een duidelijke verblijfsfunctie, zoals pleinen en winkelstraten. b. Niet toepassen in straten met veel (fastfood)ondernemers, waar het merendeel van deze ondernemers gebruik maakt van de ondernemersbakken (waardoor afvalbakken met een verhoogde attentiewaarde geen toevoeging vormen). c. Niet toepassen in het UNESCO werelderfgoedgebied. d. Niet toepassen voor of tegen (de gevel van) bouwwerken met een belangrijke historische, culturele en beeldbepalende waarde. Voorbeelden daarvan zijn onder andere het Rijksmuseum, het Paleis op de Dam, kunstwerken/fonteinen, het Centraal Station, historische lintdorpen en het Oudekerksplein. 2. Het plaatsingsplan voor de afvalbakken met verhoogde attentiewaarde (incl. gegronde motivering) wordt voorgelegd aan en vastgesteld in de Stuurgroep Inrichting Openbare Ruimte (SIOR). Gebieden met een lage gebruiksintensiteit In rustige gebieden met een lage gebruiksintensiteit wordt terughoudend omgegaan met de plaatsing van afvalbakken. Het gaat hier voornamelijk om woonstraten, ontsluitingswegen (wegverkeer) en bedrijfs- en industriegebieden.

In deze gebieden worden in principe geen afvalbakken geplaatst, met uitzondering van de altijd-een-afvalbak locaties (zie onder). Alleen op verzoek van bewoners en ondernemers kan binnen deze gebiedstypen worden overwogen afvalbakken op beperkte schaal te plaatsen, mits dit aantoonbaar noodzakelijk is voor het bestrijden van zwerfvuil. ‘Altijd een afvalbak’-locaties Binnen alle gebiedstypes geldt dat er locaties zijn waar we altijd een afvalbak plaatsen, zoals bij zitbankjes, nabij inzamelcontainers voor gescheiden afval, op speelplekken, bij honden-uitlaatplekken en bij scholen (denk aan snoeproutes van en naar scholen). Ook bij de in- en uitgangen van voorzieningen zoals supermarkten, horeca, bibliotheken, bioscopen, etc. moet altijd een afvalbak aanwezig zijn. Daarvoor wordt samengewerkt met de ondernemers. Deze locaties worden getypeerd door een verhoogd risico op het ontstaan van vervuiling. Uitzonderingsgebieden Een aantal gebieden kenmerkt zich door heel specifieke gebiedseigenschappen (o.a. stadsstranden, evenementenlocaties). Plaatsing van afvalbakken in deze gebieden wordt bijvoorbeeld bemoeilijkt

Afvalbak met met een verhoogde attentiewaarde door middel van sticker met felgroen iepenblad

256

Een stappenplan voor de plaatsing van afvalbakken is te vinden in de notitie ‘Keuze en plaatsing afvalbakken in de Amsterdamse Openbare Ruimte’ (te vinden via https://hior.amsterdam.nl).

13.2.5

1 Doel 6 Kade / Gracht

7 Erf / Steeg punten pleinen

9 Buurt-

In heel Amsterdam wordt één type ondergrondse afvalcontainers toegepast. De 'zuil' van deze containers, het gedeelte dat zichtbaar is boven het maaiveld, is uitgevoerd in Amsterdamse stijl, in donkergrijs en voorzien van de drie andreaskruisen. Het ontwerp en de aanbesteding daarvan in 2014 zijn de uitkomst van een samenwerking tussen de zeven stadsdelen. De standaardisatie van het model draagt bij aan de gebruiksvriendelijkheid en de beheerbaarheid van de ondergrondse containers en zorgt tevens voor een eenduidig straatbeeld. Zie ook paragraaf 11.8.

8 Kruis-

Ondergrondse afvalcontainers

5 GOW

13.3

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

Bij het plaatsen van een afvalbak moet met de volgende zaken rekening worden gehouden: 1. Gebruik in straten en op pleinen bij voorkeur één type afvalbak. Dat ziet er netter en mooier uit dan verschillende typen bakken. 2. Kies bij de spreiding van afvalbakken steeds voor overeenkomende/vergelijkbare plekken/situaties. Bijvoorbeeld op hoeken/kruispunten of nabij de in/ uitgang van gebouwen, speeltuinen etc. 3. In drukke winkelstraten met aan beide zijden winkels (o.a. diverse stadsstraten) afvalbakken plaatsen aan beide zijden. 4. Plaats de afvalbak altijd direct langs de passieve looprichting (de afstand naar de afvalbak die op de door de gebruiker gevolgde route ligt). 5. Houd rekening met doorstroming, puntvernauwingen en de benodigde hoeveelheid vrije doorloopruimte voor de voetganger (zie Leidraad CVC). 6. Bij plaatsing naast een bank: houd 1 m afstand tussen de bank en de afvalbak; 7. Bij plaatsing aan een looproute: plaats de afvalbak altijd met de opening parallel aan de looproute.

10 Centrum

Inpassing

2 Vloerkaart

Naast de standaard afvalbakken wordt er ook veel gebruik gemaakt van tijdelijke afvalbakken, bijvoorbeeld in parken wanneer het er druk is. Hiervoor worden nu nog veel verschillende oplossingen gebruikt, maar er wordt aan een standaardoplossing vanuit de Puccinimethode gewerkt. Zolang die nog niet beschikbaar is, maken we gebruik van commercieel verkrijgbare oplossingen; voor advies hierover graag contact opnemen met puccinimethode@amsterdam.nl.

3 Basisprincipes

Seizoensgebonden afvalbakken

door de ondergrond (strand) of afgeraden vanwege veiligheidsrisico’s (overheidlocaties). Voor deze gebieden is maatwerk noodzakelijk om tot een goede keuze te komen waar welke afvalbak te plaatsen.

4 ETW

13.2.6

Bovenaanzicht 1:50

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

Vooraanzicht 1:50

257

13.4

13.4.1

Zitbanken

Type Canapé: enkel

De Amsterdamse 'canapébank' bestaat al heel lang en is geliefd om zijn elegante vormgeving en zitcomfort. Het basisontwerp ervan is in de jaren '50 al gemaakt door de dienst Publieke Werken. De afgelopen decennia zijn deze banken in diverse varianten geleverd door verschillende leveranciers en overal in de stad neergezet. Om een einde te maken aan de willekeur in vorm, om verantwoord en grootschalig te kunnen aanbesteden en te contracteren (met als gevolg inkoopvoordeel), is ervoor gekozen om een eigentijds ontwerp van de canapébank te maken. De auteursrechten voor dit ontwerp zijn van de gemeente Amsterdam. Het huidige ontwerp borduurt voort op het oorspronkelijke. Het onderstel is met name robuuster en eenvoudiger vormgegeven. De latten zijn zo ontworpen dat we er enkele banken, dubbele banken en banken zonder leuning mee kunnen maken.

Dit is de meest voorkomende bank: de klassieke versie met een rugleuning. Deze is beschikbaar in drie maten: 1200, 2100 en 2700 mm.

Naast de standaard canapébank is ook een eenvoudiger bank ontwikkeld, een eigentijds alternatief voor de bekende bank met vier houten planken. Er zijn plekken in de stad waar zo’n eenvoudig en robuust model volstaat, of zelfs beter past in de omgeving. De familie van banken bestaat uit vijf leden. Type Canapé (vier leden) gebruikt kleine latten en een gegoten metalen frame. Type Vier Planken (één lid) is een vereenvoudigde versie van type Canapé; dit type is onder meer geschikt voor de AUP gebieden. Op de volgende bladzijden is een overzicht van de verschillende typen weergegeven; meer informatie is verkrijgbaar via puccinimethode@amsterdam.nl. Zijaanzicht 1:40

Vooraanzicht 1:40

258

Dit is een rug-aan-rug versie van type Canapé – Enkel, met een zitting aan beide kanten. Het frame van de dubbele versie gebruikt hetzelfde frame als de enkele met een kleine aanpassing aan de bovenkant. Hierdoor kan het aantal typen frames beperkt blijven. De dubbele versie is ook in 1200, 2100 en 2700 mm verkrijgbaar.

Deze versie heeft geen rugleuning, voor een minimale ruimtelijke impact. Ook de lage versie is in 1200, 2100 en 2700 mm verkrijgbaar. In verband met het verminderde zitcomfort, met name voor ouderen, dient deze versie terughoudend te worden toegepast.

1 Doel

Type Canapé: laag

2 Vloerkaart

Type Canapé: dubbel

3 Basisprincipes

13.4.3

Vooraanzicht 1:40

11 Specifieke

Zijaanzicht 1:40

259

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

Zijaanzicht 1:40

straatond.

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

13.4.2

13.4.4

13.4.5

Type Canapé: boombank

Type Vier Planken: enkel

Deze is specifiek ontworpen om rondom een boom te passen. Hij is in een 5-kant (breedste punt 3157 mm) en 6-kant (breedste punt 3441 mm) versie beschikbaar, en is op bestelling ook met meer kanten uit te voeren.

Type Vier Planken wijkt af van type Canapé. Het heeft een eenvoudiger zitvlak van vier simpele planken en een gebogen frame van T-staal. De vorm van deze bank komt voort uit een oudere versie die vaak toegepast werd in het Algemene Uitbreidingsplan van de jaren '60. Ook dit model is beschikbaar in de maten 1200, 2100 en 2700 mm.

Zijaanzicht 1:40

Vooraanzicht 1:40

260

Latten Alle vier versies van type Canapé gebruiken dezelfde drie modellen houten latten. Er is een recht model, een gebogen model voor een buitenboog en een gebogen model voor een binnenboog. Type Vier Planken gebruikt vier rechte planken.

Fundering Alle vijf versies hebben dezelfde maat voet en kunnen dus hetzelfde formaat betonnen fundering delen. Hierdoor kan de voorraad van betonnen funderingen eenvoudig blijven en tot een minimum beperkt worden. Fundatieblok model tegel Schaal 1:10

4 ETW

In het ontwerp van de familie van banken is zo veel mogelijk aandacht voor uitwisselbare delen tussen de drie modellen.

6 Kade / Gracht

5 GOW

Bevestigingen Alle latten worden op dezelfde manier bevestigd, met dezelfde bevestigingsmiddelen.

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

Fundatieblok model tegel Schaal 1:10

pleinen

9 Buurt-

Armleuning Voor zowel type Canapé als voor type Vier Planken is er een armleuning als optie beschikbaar. Armleuningen dienen om het gaan zitten en opstaan te vergemakkelijken: zo verbeteren ze de toegankelijkheid van de zitbanken. De leuningen worden, indien gewenst, ter hoogte van de frames op de bank geplaatst. Omdat leuningen niet geplaatst worden met als doel liggen of slapen op zitbanken onmogelijk te maken, worden de leuningen niet midden op de bank (op het middelste frame) gemonteerd.

3 Basisprincipes

Toelichting

2 Vloerkaart

1 Doel

13.4.6

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

10 Centrum

Fundatieblok model klinker Schaal 1:10

overzicht

Type 1: Armleuning

15 Materiaal-

14 Details

Fundatieblok model klinker Schaal 1:10

Onderhoud

261

13.4.7

13.4.8

Picknickset

Zitranden

De Puccini Picknickset is nieuw in het assortiment en gebruikt dezelfde planken als Type Vier Planken. Ook de fundering is hetzelfde. De picknickset is zodanig ontworpen dat de kopse kanten rolstoeltoegankelijk zijn.

In veel projecten worden betonnen zitranden toegepast. Onderstaand model kan worden toegepast; voor advies hierover graag contact opnemen met puccinimethode@amsterdam.nl.

Vooraanzicht 1:40

Zijaanzicht 1:40

262

1 Doel

13.5

Fietsparkeervoorzieningen

3 Basisprincipes

2 Vloerkaart

De Puccinimethode kent diverse soorten parkeervoor zieningen voor langzaam verkeer: het fietsnietje, het fietsenrek, het fietsvak en het scootervak. Met het verder verbijzonderen van parkeervakken voor bepaalde typen voertuigen wordt zeer terughoudend omgegaan.

13.5.1

13.5.3

5 GOW

Amsterdams fietsenrek

7 Erf / Steeg punten

8 Kruis-

pleinen

9 Buurt-

10 Centrum

Een fietsvak wordt toegepast voor het faciliteren van kort parkeren op drukke locaties met piekmomenten, zoals bij winkels, markten en horeca. Vakken zijn minimaal 200 x 200 cm en maximaal 200 x 1000 cm (210 bij tegels). Een vak bestaat uit een doorgetrokken witte band, van hetzelfde materiaal als de rest van de straat/stoep (ingestraat); bij plaatsing langs een trottoirband is het vak aan die zijde open. Bij winderige locaties kunnen aan weerskanten twee nietjes per vak geplaatst worden om omvallen tegen te gaan; plaats zo nodig bij lange vakken elke 5 m een nietje om autoparkeren tegen te gaan. Fietsvakken worden voorzien van fietsparkeertegels; zie voor de uitwerking H14 Details, G Wegmarkeringen. Er zijn verschillende tegels; welke moet worden toegepast, wordt toegelicht in par. 13.5.5.

6 Kade / Gracht

Fietsvak

Scootervak Scootereigenaren vinden het plezierig om hun scooter te kunnen parkeren in een speciaal vak, zonder kans op beschadiging door omvallende fietsen. Bovendien worden blokkades door geparkeerde scooters voorkomen. Een scootervak bestaat uit een vlak van

14 Details

13.5.4

Op drukke locaties met beperkte openbare ruimte zorgen rekken voor meer structuur en efficiënter ruimtegebruik. Om verantwoord en grootschalig te kunnen aanbesteden en te contracteren (met als gevolg inkoopvoordeel), is ervoor gekozen om een Amsterdams fietsenrek te ontwikkelen; de auteursrechten voor dit ontwerp zijn van de gemeente Amsterdam. Dit fietsenrek is inmiddels leverbaar.

overzicht

Fietsenrek

15 Materiaal-

Fietsvak

Onderhoud

13.5.2

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

Van de verschillende parkeervoorzieningen wordt het nietje qua gebruiksgemak door fietsers het hoogst gewaardeerd. Een nietje kan het beste worden toegepast op locaties waar er voldoende kunnen worden geplaatst om aan de parkeerbehoefte te voldoen. Twee fietsen aan één nietje zorgt voor een net beeld; meerdere fietsen aan een nietje is snel rommelig. Er zijn twee formaten: 60 en 90 cm breed; ze zijn altijd voorzien van een 'tussenstang'. Het 60 cm nietje heeft om meerdere redenen de voorkeur: het verbruikt minder materiaal, neemt minder ruimte in wanneer er niet aan wordt geparkeerd en er wordt in de praktijk netter aan geparkeerd.

4 ETW

Fietsnietje

263

13.5.6

Plaatsingscriteria

200 x 500 of 200 x 1000 cm (210 bij tegels) met om de 75 cm een witte lijnaanzet, zodat iedere scooter z’n eigen plekje heeft. Ook scootervakken worden voorzien van parkeertegels; zie voor de uitwerking H14 Details, G Wegmarkeringen. Er zijn verschillende tegels; welke moet worden toegepast, wordt toegelicht in 13.5.5. Scootervakken worden nooit van nietjes voorzien.

Bij onderstaande plaatsingscriteria is uitgegaan van een fietslengte van 190 cm en een symmetrische plaatsing tegen een nietje (de fiets steekt voor en achter evenveel uit). 1. Plaats nietjes op een onderlinge afstand van 8095 cm (afhankelijk van het type verharding), ook bij plaatsing onder een hoek (zie punt 6); 2. Houd op het trottoir een doorloopruimte vrij van tenminste 200 cm (afhankelijk van het aantal voetgangers). Zie voor meer informatie de Leidraad CVC (of de opvolger daarvan, te vinden via https://hior. amsterdam.nl); 3. Houd aan de straat-/rijbaanzijde een afstand van minimaal 75 cm vrij tot de fietsen (afb. 1, 2); 4. Houd bij plaatsing tussen rijbaan en vrijliggend fietspad minimaal 150 cm aan de fietspadzijde achter de fietsen vrij (afb. 1, 2); 5. Plaats nietjes of rekken in principe haaks op de straatrichting en houd zichtlijnen op het trottoir zo veel mogelijk vrij (afb. 1); 6. Bij onvoldoende ruimte is plaatsing onder 45°, 30° of parallel aan de rijbaan (afb. 2) toegestaan. Zorg in die gevallen voor 75 cm vrije ruimte aan beide zijden van de fietsen; 7. Plaats nietjes en rekken zo veel mogelijk aaneengeschakeld om versnippering van het straatbeeld te voorkomen. Plaats bij voorkeur minimaal drie nietjes bij elkaar; 8.

Plaats nooit voorzieningen voor meer dan 36 fietsen aaneengeschakeld, tenzij dit functioneel is (denk aan het ‘afschermen’ van een speelplaats of het blokkeren van een ongewenste oversteekplek)*;

Scootervak

13.5.5

Fiets- en scooterparkeertegels Voor het markeren van fiets- en scootervakken zijn specifieke tegels beschikbaar. Ze geven aan waarvoor het vak bedoeld is (fietsen, bakfietsen, scooters) en of het vak bijvoorbeeld alleen gedurende bepaalde tijden mag worden gebruikt. Daarnaast zijn de tegels grijs of groen van kleur. In principe wordt de grijze tegel toegepast; de groene tegel is alleen voor toepassing in zgn. aanwijsgebieden en hotspots. Deze zijn aangegeven op de Fietsparkeer Tegelkaart, te vinden via https://hior.amsterdam.nl.

Afb. 1: nietjes tussen rijbaan en vrijliggend fietspad, haaks geplaatst

264

1 Doel 7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

4 ETW

* toetsen verkeersveiligheid altijd via Toetsteam OR&M

2 Vloerkaart

Voor meer voorbeelduitwerkingen en bijzondere situaties, zie document 'Plaatsingscriteria fietsparkeren' (te vinden via https://hior.amsterdam. nl).

3 Basisprincipes

9. Houd tussen twee vakken of tussen sets van nietjes/ rekken minimaal 300 cm vrij om tussenparkeren te ontmoedigen; 10. Maak geen 'dubbele' vakken, van 4 meter breed; 11. Houd minimaal 5 m afstand tot een voetgangersoversteekplaats ivm verkeersveiligheid*.

punten

8 Kruis-

Afb. 2: nietjes tussen rijbaan en vrijliggend fietspad, onder een hoek geplaatst

straatond.

is wel van belang dat het zand goed wordt verdicht en dat er strak om het nietje heen wordt gestraat. Waar het nietje in halfverharding of in groen wordt geplaatst, dient de versie met betonfundering te worden toegepast. De bovenkant van een nietje bevindt zich altijd 90 cm boven maaiveld.

Nietje, 60 cm breed: lnks met ankerplaat, rechts met betonfundering

N.B. RVS 316 geslepen korrel 320 buis 48,3 x 2mm Maten in mm

265 Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam

overzicht

Klik hier om rand te wijzigen->

Onderhoud

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

Rekken staan altijd op betonnen funderingen. Nietjes kunnen zowel met stalen ankerplaten als met betonfunderingen worden geleverd. Nietjes met stalen ankerplaten hebben de voorkeur: ze zijn goedkoper en gemakkelijker te vervoeren en plaatsen. Ze worden toegepast in straatwerk; voor de benodigde stabiliteit

11 Specifieke

Fundering en inpassing

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

13.5.7

13.6

13.6.1

Paaltjes

Standaard stalen cilindrische paal

In Amsterdam worden paaltjes om uiteenlopende redenen toegepast: om parkeren tegen te gaan, om de verkeersveiligheid te bevorderen, om sluip- en ander onbedoeld verkeer te weren, om belasting van kwetsbare kades en bruggen te voorkomen etc. Desondanks zijn we zeer terughoudend met paaltjes, omdat we conform de Visie Openbare Ruimte streven naar een overzichtelijke en toegankelijke openbare ruimte met een minimum aan obstakels. Paaltjes worden nooit toegepast om bijv. een hek of een (fiets-) sluis te maken.

Kleuren • Gris Sablé (Gris 2900 Sablé YW355F) • Wit • Rood (RAL 3000) met banden van witte retroreflecterende folie Bijzonderheden • Beschikbaar als vaste, uitneembare, neerklapbare en inzinkbare uitvoering • 'Dop' aan de bovenzijde: paal heeft een licht gebolde bovenkant en een 'kraagje' • De rood-witte uitvoering is beschikbaar met of zonder verlichting op de top

Voor het toepassen van paaltjes om een straat of gebied autovrij te maken, zie het betreffende afwegingskader (Beleidsmatig afwegingskader Inrichting van autovrije gebieden en de toepassing van paaltjes i.r.t. bereikbaarheid en toegankelijkheid, te vinden via https://hior.amsterdam.nl).

Toepassing • Overal in de stad • De rood-witte uitvoering alleen in het verkeersareaal (in parkeervakken etc)

Mocht het nodig zijn om paaltjes toe te passen, dan kent de Puccinimethode de volgende soorten.

266

Kleuren • RVS geborsteld

Kleuren • Rood (RAL 3000) met banden van witte retroreflecterende folie

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

Toepassing • Op fietspaden

Onderhoud

Toepassing • Overal in de stad

Bijzonderheden • Deze paal is grotendeels van een flexibel materiaal gemaakt, waardoor de kans op valpartijen en verwondingen bij fietsers wordt verminderd • Beschikbaar als vaste en uitneembare uitvoering • Beschikbaar met of zonder verlichting op de top

Bijzonderheden • Beschikbaar als vaste, uitneembare, neerklapbare en inzinkbare uitvoering • Rechte, cilindrische paal, platte bovenkant

1 Doel

Flexibele fietspadpaal

2 Vloerkaart

RVS cilindrische paal

3 Basisprincipes

13.6.3

4 ETW

13.6.2

267

13.6.4

13.6.5

OHG-paal

Kunststof diamantkoppaal

Kleuren • Donkerblauw (RAL 5004) • Grijs (RAL 7004)

Kleuren • Zwart

Bijzonderheden • Beschikbaar als vaste en uitneembare uitvoering

Bijzonderheden • Alleen beschikbaar als vaste uitvoering • Voorzien van twee reflectorstrepen

Toepassing • In het Oostelijk Havengebied (de blauwe versie) en op IJburg (de grijze)

Toepassing • Buiten de bebouwde kom, waar een simpele, vaste paal volstaat

268

Kleuren • Bruin (RAL 3007)

Kleuren • Gris Sablé (Gris 2900 Sablé YW355F) • RVS geborsteld

Bijzonderheden • Beschikbaar als vaste en uitneembare uitvoering

Toepassing • Overal in de stad • Specifiek om parkeren tegen te gaan. LET OP: zeer terughoudend toepassen. Houd zo veel mogelijk rekening met het struikelgevaar dat ze kunnen vormen

punten

8 Kruis-

7 Erf / Steeg

6 Kade / Gracht

5 GOW

Toepassing • Alleen binnen de Singelgracht • Specifiek om parkeren tegen te gaan

Bijzonderheden • Alleen beschikbaar als vaste uitvoering

1 Doel

Lage stalen cilindrische paal

2 Vloerkaart

Amsterdammertje

3 Basisprincipes

13.6.7

4 ETW

13.6.6

Onderhoud

overzicht

15 Materiaal-

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

11 Specifieke

straatond.

10 Centrum

pleinen

9 Buurt-

Versie Weesp

269

13.7

Wayfinding voor voetgangers 13.7.1

te worden bij nieuwe initiatieven voor wayfinding. R&D geeft een advies over de openbare ruimte en de CRK heeft een wettelijke adviesrol. Bestemmingen die op de wayfinding-objecten worden geplaatst, zijn volgens vastgestelde criteria en de bewegwijzeringssystematiek bepaald. In overleg met de CoBA wordt besloten welke bestemmingen worden opgenomen voor de dag-, avond- en nachtsituatie.

Inleiding Wayfinding helpt voetgangers om zich te oriënteren, bestemmingen te vinden en de stad te verkennen. Wayfinding gaat over meer dan alleen het plaatsen van objecten: het gaat om een eenduidige visie waarbij alle (inrichtings-)elementen betrokken worden die bijdragen aan het vindbaar maken van de gezochte bestemmingen. In het algemeen kan een aantal criteria worden aangemerkt waar goede wayfinding aan moet voldoen:

13.7.3

Ter beschikking staande wayfinding-objecten

• De informatie is compact: bezoekers ontvangen die informatie die ze nodig hebben om hun weg te vinden. • De informatie is consistent: informatie wordt alleen aangeboden op plaatsen waar een beslissing moet worden genomen over het vervolg van een route. Er wordt in het gehele gebied gebruik gemaakt van dezelfde terminologie. • De wayfinding is duidelijk: de bewegwijzering is gebruiksvriendelijk en goed te begrijpen. Op ieder bord wordt de informatie zo weergegeven dat die voldoet aan de behoefte van iemand die niet bekend is met het gebied. Herkenbaarheid en leesbaarheid zijn van groot belang, dit wordt bereikt door o.a. juiste plaatsing. • De wayfinding is opvallend: wayfinding-objecten moeten door plaatsing en vormgeving voldoende opvallen in de omgeving, maar mogen niet storend en afleidend aanwezig zijn. De bewegwijzering mag in geen geval zo harmoniëren met de omgeving dat deze niet opvalt.

In tegenstelling tot wayfinding voor fietsers en gemotoriseerd verkeer, die volgens de wet landelijk door de Nationale Bewegwijzeringsdienst wordt gerealiseerd, zijn gemeenten vrij in het ontwerpen van wayfinding voor voetgangers. Binnen de Puccinimethode is een vaste set wayfinding-objecten geselecteerd. Deze objecten passen qua vormgeving bij de objecten die we al kennen in de stad, zoals afvalbakken, walkasten en ABRI’s. De standaard bestaat uit de hierna volgende objecten; daar waar sprake is van 'grijs' wordt een kleur bedoeld gelijkwaardig aan Gris Sablé, de standaardgrijs binnen de Puccinimethode (Gris Sablé zelf is niet geschikt voor Wayfinding).

Implementatie van goede wayfinding heeft verschillende effecten op een stad of gebied. Het beïnvloedt de ervaring van een bezoeker en draagt bij aan de algemene leefbaarheid van een stad. Daarnaast kan wayfinding gericht op voetgangers aansporen om te lopen in plaats van het openbaar vervoer te gebruiken.

13.7.2

Werkwijze Het wayfinding-systeem voor voetgangers vormt voor de hele stad één geheel en is daarom altijd projectoverstijgend. Nieuwe initiatieven voor wayfinding dienen daarom altijd bij V&OR, Verkeersinformatiesystemen te worden aangemeld. De beheerder van de wayfinding-objecten geeft een programma van eisen op waaraan de initiatiefnemer van een project moet voldoen. De inhoud van de objecten dient te worden afgestemd met de Commissie Bewegwijzering Amsterdam (CoBA). Ruimte en Duurzaamheid (R&D) en Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) dienen eveneens betrokken 270

Onverlichte handwegwijzers

Verlichte/digitale handwegwijzers

Omschrijving • Ronde, zwarte (RAL9005) mast zonder verjonging, met daaraan vanen die de betreffende kant op wijzen; vanen zijn 70,5 x 22 cm; • Goudkleurige inhoud op zwarte achtergrond; • Elke mast heeft een goudkleurig topstuk met uitgesneden Andreaskruisen en een noordpijl.

Omschrijving • Ronde, grijze mast zonder verjonging met daaraan vanen die de betreffende kant op wijzen; • Verkrijgbaar als: o S-variant: vanen zijn 65 x 22 cm, witte inhoud op grijze achtergrond o L-variant: vanen zijn 85 x 31 cm, witte inhoud op grijze achtergrond o D-variant (vanen zijn 85 x 31 cm , voorzien van LCD-scherm • Elke mast heeft een wit verlicht topstuk met daarop goudkleurige Andreaskruisen en een noordpijl eraan.

3 Basisprincipes 4 ETW

Toepassing • Breed toepasbaar binnen de ring A10, langs straten en op pleinen.

1 Doel

13.7.5

2 Vloerkaart

13.7.4

5 GOW 6 Kade / Gracht

7 Erf / Steeg

punten

Beu r sp l ei n

Bestemming regel Bestemming Rijksmuseum

0,1

Best em m i n g r eg el

0 ,1

Best em m i n g

0,2

Best em m i n g

0 ,2

Best em m i n g

0,3

Ri j k sm u seu m

0 ,3

Ri j k sm u seu m

0 ,3

350

pleinen

350

400

9 Buurt-

375

0,3

t 0,2 em m i n g0 ,2

0 ,2

BestRijksmuseum em m i n g

0 ,2

0 ,3

Ri j k sm u seu m

0 ,3

halte

ferry

0,4

0,1

zi jd

325

0 ,1 0 ,2 0 ,3

halte

tram

Muziekgebouw aan ’t IJ 0,8 Noordermarkt 1,9 Openbare bibliotheek 3,5 Passenger Terminal (PTA) 1,1 Tourist information

0,2 0,3

250

300

275

250

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Java-eiland M51,54 Jordaan M53 2,4,16 Madame Tussaud 2,4,16 18 Museumplein 2,4,16 Muziekgebouw aan ’t IJ M52 2,4,16 NDSM M52 18 Nemo

Bestemming / Destination

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Nieuwmarkt M51,54 Nieuwe kerk M53 2,4,16 Noordermarkt 2,4,16 18 P-Oosterdok M52 2,4,16 Oosterpark 2,4,16 Ons lieve heer op solder 18 Openbare bibliotheek

0,2 0,3

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 2,4,16

0,3

Bestemming / Destination

Vervoerders / Public transport

Bestemming / Destination

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Nieuwmarkt M51,54 Nieuwe kerk M53 2,4,16 Noordermarkt 2,4,16 18 P-Oosterdok M52 2,4,16 Oosterpark 2,4,16 Ons lieve heer op solder 18 Openbare bibliotheek

Bestemming / Destination

Passenger terminal Scheepvaartmuseum Ziggo Dome Johan Cruijf ArenA Westerpark

Plattegrond Amsterdam / City map Plattegrond AmsterdamPlattegrond / City map Stationsgebied / Stat Leesafstand

225

200

175

150

Anne Frank Huis Bimhuis Dam EYE Filmmuseum Haarlemmerplein AVAS live Foodhallen

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 M52 2,4,16 M52 2,4,16 M52 18

Bestemming / Destination

Java-eiland 18

Vervoerders / Public transport

M52

Bestemming / Destination

2,4,16

M51,54 Jordaan M53 2,4,16 Madame Tussaud 2,4,16 18 Museumplein 2,4,16 Muziekgebouw aan ’t IJ M52 2,4,16 NDSM M52 18 Nemo

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Nieuwmarkt M51,54 Nieuwe kerk M53 2,4,16 Noordermarkt 2,4,16 18 P-Oosterdok M52 2,4,16 Oosterpark 2,4,16 Ons lieve heer op solder 18 Openbare bibliotheek

Bestemming / Destination

Passenger terminal Scheepvaartmuseum Ziggo Dome Johan Cruijf ArenA Westerpark

Stationsgebied / Around Central station

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 2,4,16

125

Metro IJ-zijde

Busstation Alle richtingen / All directions

Lijn / Line

M52 M52

125

Tram West

Lijn / Line

Ferry Oost

18 Lijn / Line

Bestemming / Destination

IJplein

100

M51 M52 M52 M53 M54

Bestemming / Destination

Amstelveen Westwijk Zuid Noord Gaasperplas Gein

100

Legenda / Legend

Bestemming / Destination

4 14 24 26

Amstelstation Flevopark VU Medisch Centrum IJburg

Lijn / Line

Bestemming / Destination

2 11 12 13 17

Nieuw Sloten Surinameplein Amstelstation Geuzeveld Osdorp Dijkgraafplein

Metro Centrum Lijn / Line

Totem S

Noord Zuid

Bestemming / Destination

Buiksloterweg NDSM M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 2,4,16

Bestemming / Destination

Ferry West Lijn / Line

Vervoerders / Public transport

100 75

Tram Oost

Bus Ferry Fietsverhuur / Bike rental Halen en brengen / Pick-up, drop-off Metro Taxi Touringcar Tram Trein / Train U bent hier / You are here

100

125 100

Handwegwijzer S

• Maat per vaan: 650 x 220 mm • Picto: 60 mm • Tekst kap. hoogte: 30 mm • Leesafstand: 10 meter

IDTotem Kubus ID Kubus S S Totem S XLID Kubus ID Kubus L IDLKubus S

• Kubus: • Totem: 500 • Kubus: 800 x 500 x 2750 500 mmxmm 500 • 2mm x Totem: 1150 • Kubus: x 3850 mm 800 • Kubus: x 800800 mmx•800 Kubus: mm 500 x 500 mm • Totale • Picto: hoogte: • 60 Totale mm3700 hoogte: mm•3700 Picto: mm 90 mm • Totale hoogte: • Totale4000 hoogte: mm • Totale 4000 mm hoogte: 3700 mm • Leesafstand • Tekst• kap. Leesafstand ca hoogte: 100 meter ca 30•100 mm Tekst meter kap. hoogte: • Leesafstand 30 mm • Leesafstand ca 150 meter • caLeesafstand 150 meter ca 100 meter • Kubus • Leesafstand: intern • Kubus verlicht intern 10 meter verlicht • Leesafstand: 10 • meter Kubus intern • Kubus verlicht intern•verlicht Kubus intern verlicht

271

ID Kubus L

• Kubus: 800 x 800 mm • Totale hoogte: 4000 mm • Leesafstand ca 150 meter • Kubus intern verlicht

Anne Frank Huis Bimhuis Dam EYE Filmmuseum Haarlemmerplein AVAS live Foodhallen

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 M52 2,4,16 M52 2,4,16 M52 18

Bestemming / Destination

Java-eiland 18

Vervoerders / Public transport

M52

Bestemming / Destination

2,4,16

M51,54 Jordaan M53 2,4,16 Madame Tussaud 2,4,16 18 Museumplein 2,4,16 Muziekgebouw aan ’t IJ M52 2,4,16 NDSM M52 18 Nemo

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Nieuwmarkt M51,54 Nieuwe kerk M53 2,4,16 Noordermarkt 2,4,16 18 P-Oosterdok M52 2,4,16 Oosterpark 2,4,16 Ons lieve heer op solder 18 Openbare bibliotheek

Bestemming / Destination

Passenger terminal Scheepvaartmuseum Ziggo Dome Johan Cruijf ArenA Westerpark

Stationsgebied Stationsgebied / Around Central station/ Around Cen

Leesafstand 10 meter 4,4 meter 2 meter

IJ-zijde Busstation Tram West Legenda Metro / Legend

Metro IJ-zijde

Busstation

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 18 Alle richtingen / All directions 2,4,16 18 2,4,16

Lijn / Line

M52 M52

Bestemming / Destination

Lijn / Line

Noord Zuid

Ferry West Lijn / Line

Bestemming / Destination

Lijn / Line

Bestemming / Destination

Alle richtingen / All directions Amstelstation Flevopark VU Medisch Centrum IJburg

Lijn / Line

Bestemming / Destination

2 11 12 13 17

Nieuw Sloten Surinameplein Amstelstation Lijn / Line Bestemming / Destination IJplein Geuzeveld Osdorp Dijkgraafplein

Ferry West

Lijn / Line

M51 M52 M52 M53 M54

IJplein

Bestemming / Destination

Amstelveen Westwijk Zuid Noord Gaasperplas Gein

• Maat per • 2vaan: x Totem: 650 1150 x 220xmm 3850 mm • Picto: 60 • Picto: mm 90 mm • Tekst kap. • Tekst hoogte: kap. 30 hoogte: mm 30 mm • Leesafstand: • Leesafstand: 10 meter10 meter

Bestemming / Destination

Buiksloterweg NDSM

Bestemming / Destination

M52 Noord Bus Ferry M52 Zuid Fietsverhuur / Bike rental Halen en brengen / Pick-up, drop-off Metro Taxi Touringcar Tram Trein / Train Lijn / Line Bestemming / Destination U bent hier / You are here M51 Amstelveen Westwijk M52 Zuid M52 Noord M53 Gaasperplas M54 Gein

Tram West Lijn / Line

Ferry Oost

Amstelstation Flevopark VU Medisch Centrum IJburg

Lijn / Line

Bestemming / Destination

2 11 12 13 17

Nieuw Sloten Surinameplein Amstelstation Geuzeveld Osdorp Dijkgraafplein

Tram Oost

Amsterdam / Discover the city Bestemming / Destination

Anne Frank Huis Bimhuis Dam EYE Filmmuseum Haarlemmerplein AVAS live Foodhallen

Bestemming / Destination

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 M51,54 M53 2,4,16 2,4,16 18 M52 2,4,16 M52 2,4,16 M52 18

Vervoerders / Public transport

M52 2,4,16 Java-eiland M51,54 Jordaan M53 2,4,16 Madame Tussaud 2,4,16 18 Museumplein 2,4,16 Muziekgebouw aan ’t IJ M52 2,4,16 NDSM M52 18 Nemo

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14223269/1