2. Bijlagenboek Projectnota Buikslotermeerplein.pdf

De inzichten van Mindlogyx vertalen bezoekers van centrumgebieden in drie typen: A-profiel: het hiërarchisch gemotiveerde type (dit is meer Blauw) B-profiel: het coalitiegemotiveerde type (dit is meer Geel en Groen) C-profiel: het empathisch gemotiveerde type (dit is meer Rood)

45

VERHALEN EN GEZICHTEN HART VAN NOORD LINDA (50) – GESCHEIDEN – GEBOREN EN GETOGEN IN NOORD BIBLIOTHECARESSE Linda wandelt vanuit haar huis naar Hart van Noord. Ze glimlacht als ze vanuit het aangename, met groen omringde wandelpad bij het centrum aankomt. “Eerder kwam ik hier alleen even snel voor de dagelijkse boodschappen. Die doe ik hier ook nog steeds, het is ideaal dat alle benodigde voorzieningen zoals de supermarkt en de huisarts om de hoek zitten, maar nu is er zoveel meer te beleven”. Na een rondje langs haar favoriete marktkramen strijkt Linda neer bij het café waar ze met een goede vriendin heeft afgesproken die ook in de buurt woont. Dit is haar favoriete café, want het voelt een beetje aan als een huiskamer. Er zijn ook mensen aan het werken of een boek aan het lezen. “Heel grappig” begint ze tegen haar vriendin Joke, “ze verkopen nu in de boekhandel ook kaarten met De groeten uit Hart van Noord”. Linda heeft er een gekocht om naar haar schoondochter in Leiden te sturen. “Die moet hier ook maar eens langskomen. Binnen een uur kan ze hier zijn met het openbaar vervoer, dat is toch ongelofelijk”.

MAX (31) – WOONT SAMEN – NIEUWKOMER IN NOORD WERKT BIJ ING ZUIDOOST “Ik kom er aan, ik vul nog even mijn bidon” zegt Max aan de telefoon tegen zijn vriend met wie hij een rondje gaat wielrennen door het Waterland. Vanuit zijn appartement in een van de woontorens van Hart van Noord kijkt hij zowel uit over stedelijk gebied als een groene omgeving. “Hoe is het nou, het samenwonen en jullie appartement in Noord?”, vraagt zijn vriend. “Super, de woning is van alle gemakken voorzien en de plek is ook perfect. Supermarkt, sportschool, stomerij en een gezellige foodcourt zitten allemaal om de hoek. Met het ov ben ik ook zo in andere delen van Amsterdam, zoals voor werk”. Max vertelt over de leuke vibe die het gebied heeft; een open mentaliteit, totaal niet truttig en het heeft allemaal iets puurs in zich. “En het samenwonen”, gaat Max verder. “Dat gaat heel goed. Er zit ook een kinderopvang in het centrum dus we kunnen babyplannen gaan maken” zegt hij met een knipoog.

46

VERHALEN EN GEZICHTEN HART VAN NOORD CHRISTIAN (35) – ONDERNEMER BIERBROUWERIJ – NIEUW FILIAAL IN HART VAN NOORD GEOPEND “Wauw, wat hebben we toch een gave plek gevonden” zegt Christian tegen de journalist die hem komt interviewen over de nieuwe vestiging van de bierbrouwer uit Amsterdam Noord. “De locatie Hart van Noord past heel goed bij ons bedrijf. Hier zitten we tussen het centrum van Amsterdam en de natuur in het Waterland in. In Hart van Noord vind je groene kwaliteiten en een soort puurheid terug die ik niet zo gauw ergens anders in de stad zou vinden. Bier is een natuurproduct, dat vergeten mensen in de stad nog wel eens”. Naast de brouwerij en de horecazaak biedt de plek ook een podium aan muziek en cultuur. De goede bereikbaarheid met zowel Noord en de rest van Amsterdam maakt dat je hier een mix van allerlei mensen tegenkomt. Eén ding hebben ze gemeen; iedereen houdt van gezelligheid en een biertje. ‘De nieuwe bierbrouwerij in Hart van Noord is een plek waar oud en nieuw Noord lijken samen te komen’ staat er de volgende dag in de krant.

ZAINAB (17) – WOONT IN NOORD - SCHOLIER Met de fiets in de hand loopt Zainab naar haar vrienden toe. Ze hebben afgesproken voor het plein bij de HEMA. “Zullen we even langs de Decathlon gaan?” vraagt ze, “ik heb nog een sportlegging nodig, want ik ga beginnen met bootcamp hier in de buurt”. Na het winkelbezoek strijken Zainab en haar vrienden neer op het grasveld. Eerder kwam ze wel eens op het Buikslotermeerplein, maar veel te doen was er niet afgezien van een beetje bij de MacDonalds hangen. Nu gaat ze hier met vriendinnen naar de bioscoop, lunchen, winkelen en met lekker weer buiten op de pleintjes zitten. “Gaan jullie maar vast” zegt ze tegen haar vrienden als ze uitgekletst zijn. “Ik ga nog even langs de apotheek voor mijn moeder”.

47

PRINCIPES EN INGREPEN

4.3

PROGRAMMATISCHE PRINCIPES WELKE INGREPEN ZIJN NODIG OM VAN HART VAN NOORD EEN GEZOND CENTRUM TE MAKEN? In het analysehoofdstuk is de huidige situatie van het Buikslotermeerplein weergegeven, met bijbehorende knelpunten. DIt onderdeel biedt oplossingen die essentieel en passend zijn bij een ontwikkeling van het beoogde centrumgebied, welke gepaard gaat met verdichting en een grote hoeveel toevoeging van functies. Om te kunnen (blijven) sturen op de ambitie voor Hart van Noord zijn de kansen en uitdagingen die in dit document worden benoemd vertaald naar een aantal ontwikkelprincipes. Deze principes doen uitspraak over de wijze waarop en de bril waarmee het gebied ontwikkeld en getransformeerd zou moeten worden. Partijen zien de benoemde ingrepen als uitgangspunt en sturingsmiddel voor toekomstige ruimtelijke- en programmatische

afwegingen om Hart van Noord een succes te laten zijn. In het gemeentelijk ruimtelijk raamwerk wordt rekening gehouden met de geformuleerde ontwikkelprincipes. EEN GEZOND DIEET De huidige samenstelling van functies in Buikslotermeerplein is vrij eenzijdig en niet passend bij een centrumgebied zoals dat van een stad(sdeel) dat groeit richting 160.000 inwoners. De winkelfunctie is te dominant; of de balans met werken, wonen en maatschappelijke en culturele functies ontbreekt. Het bereikbaarheidsprofiel leunt te zwaar op autobezoek en parkeren, met inefficiënt ruimtegebruik en een onaantrekkelijke openbare ruimte als nadelige effecten. Met het vergroten van de centrumfunctie en aantrekkelijkheid is Hart van Noord in staat om het totale programma fors te kunnen vergroten.

SCHIJF VAN VIJF: VEROUDERDE FUNCTIEMIX

De koek wordt simpelweg groter, het gebied wordt voller, dichter, hoger. Maar dit impliceert ook dat we de samenstelling van functies moeten veranderen. Dat doen we vooral ook om functies goed samen te kunnen laten gaan en van elkaar te kunnen laten profiteren. Dat is het gezonde dieet dat Hart van Noord hard nodig heeft. Een belangrijke verandering in denken zit in het combineren van winkelen met wonen, horeca, leisure en maatschappelijke voorzieningen. De klassieke winkelfunctie wordt verhoudingsgewijs kleiner en de categorie “Buitenhuis” (of Out of Home) neemt toe in belang. Hiervoor speelt de openbare ruimte een zeer prominente rol. Dat is in onze ogen ook letterlijk een functie/programma die moet meetellen. Als Place to Be en Place to Stay ben je aan je stand verplicht om openbare ruimte volledig “mee te tellen” in het programma-denken.

SCHIJF VAN 2020: GEZONDE FUNCTIEBALANS 49

En niet, zoals nu gebeurt, als kostenpost te beschouwen en niet als gemeenschappelijke publiek-private verantwoordelijkheid mee te nemen. Wij zien de openbare ruimte gecombineerd worden met programmering (tijdelijk gebruik) en met nieuwe mobiliteitsvormen. Door het transformeren van het huidig parkeerareaal ontstaat letterlijk ruimte en door dubbelgebruik van functies kan parkeren worden geoptimaliseerd en een nieuwe mobiliteitsmix ontstaan. Langzaam verkeer, OV en deelmobiliteit kunnen juist vanuit de nieuwe openbare ruimte en de verschillende boezemkamers worden ontsloten en gestimuleerd. DOORBLOEDING VAN HET CENTRUMGEBIED Het resultaat van voorgaande ruimtelijkprogrammatische ingrepen moet gaan leiden tot een beter doorbloed centrumgebied.

Een Buikslotermeerplein dat voelt als één geheel. De oude en nieuwe delen van het centrum gaan naadloos in elkaar over. We willen waken voor het ontstaan van functionele zones en (grote) contrasten tussen het “oude Buikslotermeerplein” en nieuwe gebiedsdelen. Door het vergroten van de centrumfunctie – een “grotere koek” – en het centraal stellen van de openbare ruimte (boezemkamers) moet het ook makkelijker worden om rond deze aantrekkelijke plekken op ooghoogte de verdichting en functiemenging te realiseren. Ons ideaalplaatje is een perspectief met zoveel mogelijk mix waarbij wonen, werken, winkelen en verblijfsfuncties op elkaar en doorelkaar plaatsvinden, verspreid over het gehele Hart van Noord. Praktisch gezien zal er uiteraard sprake zijn van functionele clusters die

ZONERING: FUNCTIESCHEIDING EN BEPERKTE MIX 50

vanuit schaalvoordelen juist bijelkaar willen zitten (denk bijvoorbeeld aan een moderne winkelkern, kantoor/werkcluster en een cluster met zorg/ medische voorzieningen). Voorkomen moet echter worden dat we dergelijke clusters te snel als een gegeven beschouwen vanuit de huidige vestigingsplaats of vanuit “zo gaat dat nu eenmaal”. Voor het bereiken van sociale meerwaarde zijn ander mechanismen juist ook heel belangrijk en kan door de menging van functies een betere interactie tussen gebruikersgroepen worden gerealiseerd die juist de kracht van Noord weerspiegeld.

FUNCTIEMIX: GEZONDE FUNCTIEBALANS MET MENGING OP ALLE NIVEAUS

RUIMTELIJKE INGREPEN CHIRURGISCHE INGREPEN Vanuit de ruimtelijke analyse van het Buikslotermeerplein stellen we aantal ingrepen voor in het gebied, die voornamelijk de aantakking op de omgeving verbeteren. De plek is een tijd lang minder goed verzorgd. De voorgestelde ingrepen die hier genoemd worden zien we als noodzakelijk om de plek weer gezond te maken en te houden. OPENBREKEN EN NIEUWE ROUTES Het centrumgebied Buikslotermeerplein fungeert momenteel als een soort bastion. Het is een gesloten structuur met weinig verbindingen naar de omliggende buurten/wijken. Het hoofdwegennet rondom het winkelcentrum werkt als een barrière. De routing van het centrum is tamelijk eenzijdig;

er is vooral sprake van een stroom vanaf het metrostation Noord richting Olof Palmeplein (en terug). De eerste ingreep die wij voorstellen is het openbreken van de hoofdstructuur en het tegelijkertijd versterken en/of aanleggen van verbindingen met de omliggende buurten en wijken. Hiermee kan het centrum een betere rol vervullen in het dagelijks systeem van het gebied, in de loopjes met de hond, sporten, winkelbezoek en allerlei sociale ontmoetingsfuncties beter faciliteren. Deze ingreep is vooral gericht op het versterken van langzaam verkeer, zodat de mobiliteitsbalans beter gaat passen bij een Hart van Noord.

51

GROOT HART MET BOEZEMKAMERS

De nieuwe hoofdstructuur van Hart van Noord gaat uit van de kracht van openbare ruimte. Het klassieke haltermodel (met vooral supermarkten als trekkers) wordt verlaten. Aantrekkelijke pleinen/parken/plekken zijn de nieuwe anchors van het centrumgebied en markeren de transitie van winkeldomein naar sociale meerwaarde. Vanuit de uitgestrektheid van het Buikslotermeerplein en de verschillende “tijdperken” van het centrum, zien we meerdere pleinen/plekken ontstaan en opbloeien met elk hun eigen profiel, functie en aantrekkingskracht. Het samenspel van de verschillende “boezemkamers” en logische verbindingen tussen deze kamers bepalen het toekomstige succes van Hart van Noord. De kracht en onderscheidend profiel van de verschillende boezemkamers vormt de basis voor winkelfuncties, voor werkfuncties, voor woonmilieus en voor allerlei andere voorzieningen van het stedelijk leven van Noord. De invulling van deze boezemkamers met eigen accenten worden in het onderdeel programma Hart van Noord verder uitgelicht.

EEN DUURZAAM HART. CONTEXT = CONTENT

Vanuit de sterke sociale functie die Hart van Noord gaat vervullen – en die aansluit bij het “coalitievormende profiel” (zie het onderdeel doelgroepen) – is het cruciaal om het samenspel te organiseren tussen ruimtelijke kwaliteit en plekken met eigenheid in Hart van Noord (Context) en programma, functies, evenementen etc. anderzijds (Content). De herkenbaarheid, de vertrouwdheid, de uniciteit van het gebied moet terugkomen in de branchering/functiemix en veel meer dan in de huidige tijd dient de ruimtelijke context (plekken, gebouwen, routes) uit te nodigen tot ondernemen, organiseren en creëren. Er zijn veel vaste “ingrediënten”, maar er moet veel ruimte en aandacht zijn voor rotatie, verrassing en inspelen op de behoeften van Amsterdam en Noord. Hart van Noord is een plek waar nog meer kansen voor duurzaamheid liggen; hier kan meer dan de norm. We willen zoveel mogelijk bijdragen aan de Sustainable Development Goals (VN). Een hoge ambitie is ook passed bij de waarden van de visie op het centrumgebied (Thuis, Eerlijk, Buitengewoon) en geeft aanleiding voor sociale duurzaamheid, veel groen, buitenleven, eerlijke producten, duurzame materialen en biedt bovenal perspectief op de lange termijn. Groen, water en klimaatadaptatie zijn basisprincipes voor het nieuwe grid en de stedenbouwkundige uitwerking van het centrumgebied.

De duurzaamheidsambitie dient als voedingsbodem voor uitwerkingen van duurzame maatregelen in Hart van Noord.

52

CONTEXT VERSTERKEND

CONTEXT

CONTENT

CONTENT VERRIJKING VOORWAARDEN SCHEPPEND PROGRAMMATISCH PRINCIPE CONTEXT = CONTENT.

53

VAN WINKELCENTRUM NAAR CENTRUMGEBIED MET WINKELS In opdracht van het consortium van opdrachtgevers is een studie uitgevoerd wat een breder palet aan voorzieningen in Hart van Noord betekent voor de winkelfunctie in het centrumgebied. Rijnboutt en Gijs Bessem (Kroese Paternotte) hebben op 25 augustus 2020 een advies uitgebracht - op basis van verschillende gesprekken en een workshop op 8 juli 2020 met vertegenwoordigers van een groep eigenaren - voor een toekomstigbestendig ‘winkelgrid’. HIËRARCHIE VAN STRATEN Een gedifferentieerde openbare ruimte maakt het centrumgebied aantrekkelijk en dynamisch. Elk type openbare ruimte heeft zijn eigen karakteristiek en functie. Voor het centrumgebied onderscheiden we er vier: de hoofdstraat, de pleintjes, de dwarsstraten en de parallelstraten (zie visualisaties op de volgende pagina). • De hoofdstraat is het kernwinkelgebied, aan beide zijden van de straat bevinden zich winkels. Het winkellint wordt zo weinig mogelijk onderbroken, hooguit voor entrees van bovengelegen woningen. In de hoofdstraat heeft de voetganger voorrang. De straat kent een hoge verblijfskwaliteit, is voldoende breed en heeft een bijzondere (maaiveld)inrichting. • De pleintjes zorgen voor beleving. Deze kunnen gethematiseerd worden: een markt, een terrassenplein, een buurtplein of een plein voor evenementen.

De pleintjes zijn belangrijke stedelijke momenten en maken het centrumgebied onderscheidend. • De dwarsstraten hebben een belangrijke verbindende functie. Zij verankeren het 54

centrumgebied in de omgeving en sluiten aan

op fiets- en wandelroutes en bestaande landschappelijke structuurelementen. Het zijn de aanloopstraten voor het kernwinkelgebied. De plinten worden ingevuld met een functiemix van werken, sociaal maatschappelijke functies, een enkele horeca, maar ook entrees van woningen en fietsenstallingen. In de luwere delen van het centrumgebied kan ook op plintniveau gewoond worden. De straat is primair bedoeld voor fietsers en voetgangers, pakketbezorgers kunnen er halteren om pakketjes af te leveren. • De parallelstraten, ten noorden en ten

zuiden van het Buikslotermeerplein, faciliteren het centrumgebied. Hier bevinden zich de toegangen tot de parkeergarages en de expeditiehoven van het winkelcentrum. De parallelstraten zijn echter ook het aanzicht van het centrumgebied naar de omgeving en de omliggende buurten, delen ervan vormen het entreegebied tot het winkelcentrum. Functies als horeca, dienstverlening, indoor sportvoorzieningen, sociaal-maatschappelijke functies verlevendigen - ook in de avonduren de plint. Naast de voetganger en de fiets, zijn deze straten tevens bedoeld voor autoverkeer. Hier halteert het openbaar vervoer. PLINTFUNCTIES

Goede invulling van de plinten is essentieel om het centrumgebied te laten slagen. Locatie is daarbij bepalend. Zo zullen food en horeca het beste gedijen in de entreegebieden en op en nabij de pleintjes, Indoor sport (indoor cycling, yoga, pilatesstudio, bouldering, gym), allerlei

vormen van dienstverlening en health & beauty kunnen de parallelstraten verlevendigen, terwijl fashion & lifestyle het best geclusterd kan worden in de hoofdstraat. De kracht en aantrekkelijkheid van het centrumgebied hangt niet alleen af van het succes van de individuele ondernemers, maar evenzeer van hun bijdrage aan het collectief. In dit kader is het ook van belang waar sterke sociaal maatschappelijke functies zoals bijvoorbeeld de stadsdeelbibliotheek of grotere scholen landen. In een tendens waarbij het winkelgebied van het Buikslotermeerplein compacter wordt en de neiging heeft naar het westen te schuiven, zou een dergelijke publiek aantrekkende sociaalmaatschappelijke functie de oostzijde kunnen versterken.

Beelden: Rijnboutt

55

PROGRAMMA HART VAN NOORD

4.4

BUITENGEWOON CENTRUMGEBIED De toekomstige programmamix voor Hart van Noord kent weinig referenties. Het is ronduit zeldzaam een stedelijke centrumlocatie te vinden die enerzijds zo fors kan groeien op het vlak van wonen en werken en anderzijds haar bestaande (winkel)centrumfunctie voor een groot en groeiend stadsdeel moet herdefiniëren. Het transformeren, verdichten en mengen van planmatige winkelgebieden is tot dusverre nog weinig toegepast. De urgentie was tot voor kort minder aanwezig, de vastgoedwaarden van retail maken transformatie lastig en verdeeld eigendom zorgt vaak voor complexe en langlopende trajecten. Bij Buikslotermeerplein lijken kans en noodzaak samen te gaan vallen en kan een nieuw type sub-centrum worden ontwikkeld in de grootste Nederlandse metropool. Met het verdichten van het stadsdeel Noord naar 160.000 inwoners slaan we duidelijk een andere weg in dan decennia geleden met suburbanisatie. Noord heeft alles in zich de grootste nieuwerwetse groeikern te worden in bestaand stedelijk gebied. Daar hoort ook een passend nieuwerwets centrumgebied bij. Buikslotermeerplein is vanuit de herpositionering als Hart van Noord een pionier voor het definiëren van een nieuwe functiemix. Naast Hart van Noord zijn er in Nederland nog enkele pioniers aanwezig, die veelal bezig zijn het klassieke stadsdeelcentrum te transformeren naar moderne stedelijke hub.

We hebben een paar voorbeelden gerangschikt naar het type centrumfunctie dat ze willen gaan vervullen in de toekomst, waarbij het verschil zit in het afschalen of opschalen/verkennen van een nieuwe centrumfuncties.

Forse reductie winkelprogramma + forse toevoeging woonprogramma: centrumfunctie is afgeschaald • In de Banne, Amsterdam Noord. Dit in 2013 getransformeerde wijkwinkelcentrum bestaat nu uit een winkelentrum van circa 7.600 m2 en een toevoeging van zo’n 200 woningen en buurtvoorzieningen zoals een bibliotheek en gymzaal toegevoegd. Lichte toevoeging winkelprogramma + forse toevoeging woonprogramma • Schalkstad, Haarlem. Winkelcentrum Schalkwijk wordt de komende jaren uitgebreid met circa 160 woningen, twee supermarkten, winkels en een openbare parkeergarage: Schalkstad. Een deel van het bestaande parkeerterrein wordt een nieuw marktplein met hoogwaardige openbare ruimte. Daarnaast wordt er een klein aanbod aan voorzieningen toegevoegd, zoals een bioscoop en horeca. Er is zo’n 6.500 m2 beschikaar voor winkels in Schalkstad.

SCHALKSTAD, HAARLEM (SFEERIMPRESSIE) Beeld: PPHP, AM

Forse reductie winkelprogramma + forse toevoeging woonprogramma + verkenning nieuwe werk/centrumfuncties • Leidsche Rijn Utrecht. In dit centrumgebied opgeleverd eind 2018 - bevinden zich winkels (30.000 m2), kantoren (10.000 m2), horeca, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen (10.000 m2) en 800 woningen. Onder het maaiveld bevindt zich een parkeergarage voor 2.100 auto’s en worden de winkels bevoorraad. Tijdens de planontwikkeling is - na de financiële crisis - werd het winkelprogramma als te groot beschouwd. Het winkelprogramma is vervolgens van 45 naar 30 duizend vierkante meter gereduceerd. • In de Bogaard, Rijswijk. In de toekomst zal het aantal viekante meters winkeloppervlak met circa 20.000 m2 bvo verminderen. Het huidige winkelcentrum zal ingrijpend veranderen met meer groen, meer terrassen en 2.000 nieuwe woningen. De ambitie is een meer stedelijk gebied te creëeren waar men woont, winkelt, werkt en recreërt.

IN DE BOGAARD, RIJSWIJK (SFEERIMPRESSIE) Beeld: PosadMaxwan

57

Klassieke Wheel of Retailing

Nieuwe start Buikslotermeerplein met voorzieningenpalet

NIEUWE START MET VERDICHTEN EN BREED VOORZIENINGENPALET Vanuit winkelperspectief wordt er met de Wheel of Retailing naar verschillende cycli van winkels gekeken. Het principe gaat er van uit dat nieuwe winkeltypes de markt betreden met lage prijzen en weinig toegevoegde waarde. De gevestigde orde volgt met afprijzingsstrategieën. Prijsconcurrentie is het gevolg, waardoor marges afnemen, ook bij de nieuwe intreders. Om toch marge te maken moeten ze het assortiment uitbreiden, een betere kwaliteit bieden en hogere prijzen vragen. Daardoor neemt het verschil af tussen de nieuwe aanbieders en de gevestigde aanbieders. Waardoor er weer opnieuw ruimte aan de onderkant vrijkomt voor nieuwe aanbieders.

Bron figuur: SITE

Dit principe kan ook op winkelcentra worden toegepast. Buikslotermeerplein is in de ogen van sommigen sterk verouderd en toe aan een nieuwe impuls. De transformatie van het Buikslotermeerplein kan als een nieuwe cyclus worden gezien. Het klassieke Wheel of Retailing begint opnieuw en “Retail” kan worden vervangen door een brede set aan voorzieningen. Het toevoegen van voorzieningen - in combinatie met stevige verdichting - die ook aansluiten bij de kracht van Noord leidt tot een nieuw begin voor het Buikslotermeerplein naar een compleet centrumgebied. De eerste start wordt gemaakt met ingrepen in de openbare ruimte, de plek op de kaart zetten en aanwezige initiatieven ruimte te bieden. Nu is het de tijd om de kans te pakken voor een interbellum, met tegelijkertijd de ogen gericht op een toekomstig totaal nieuw centrumgebied.

Met de ambitie en ontwikkeling van Hart van Noord begint het ‘Buikslotermeerplein-wiel’ opnieuw met het toevoegen van functies: een interbellum fase

Bron figuur: SITE 58

FRAMEWORK VOOR HET NIEUWE CENTRUMMILIEU Wat betekent een breder palet aan voorzieningen voor de winkelfunctie in het centrumgebied? Voor een toekomstigbestendig winkelprogramma en gewenst winkelgebied heeft SITE uitvoerig gesproken met Gijs Bessem (KroesePaternotte) en Rijnboutt. Er zijn ook diverse onderzoeken uitgevoerd die ingaan op de schaal/ verzorgingsfunctie van het gebied (o.a. Ravenkop, Strabo). Ze wijzen allemaal grofweg in dezelfde richting: •

Van place to buy naar place to be;

•

Durf nog een stap verder te gaan naar place to stay;

•

Goed gelegen en geprogrammeerde publieke ruimten/plekken zijn de nieuwe anchors van het centrum;

•

De nieuwe “kamers” van Buikslotermeerplein moeten worden gevoed door routes vanuit de wijk en het stadsdeel. Hier moet veel van het Daily Urban System aangewakkerd worden;

•

Breder consensus over afschalen van winkelprogramma. Aandeel winkels zal naar verwachting krimpen;

•

Organiseer voldoende schuifruimte en groeipotentie om nieuwe soorten voorzieningen, interactiemilieus, retailvormen etc. te kunnen laten ontstaan.

Beeld: SITE 59

WAT MAAKT HET EEN HART & WAT MAAKT HET VAN NOORD Een HART want:

Een hart van NOORD want:

Als bewoner uit de buurt... … ken ik het hart en ga ik er vaak heen … werk ik er … zie ik hier bekenden … ben ik trots op het hart … laat ik deze plek aan vrienden en familie zien

De kracht van Noord is hier zichtbaar en voelbaar.

• Het is een mooie en fijne plek, die toegankelijk en goed bereikbaar is • De plek is heeft nuttige centrumfuncties: boodschappen, winkels, bibliotheek, markt, stadskantoor, onderwijs, metrohalte • De plek is aangenaam om te verblijven: eten, drinken, zien en gezien worden, reuring, samenkomen, veilig • Het leeft hier de hele dag; er is 24/7 wat te doen 60

• Cultureel divers • Gemeenschap • Groen en buiten • Volks • Samenkomen • Trots • ‘Doe maar gewoon’

NIEUWE REURING VOOR EEN PLACE TO STAY Vanuit het gedachtengoed Metro Mix (CRA, 2019) zien wij de gelegenheid een nieuw hoogstedelijk milieu te creëren dat geheel past in de noodzaak en wenselijkheid van functiemenging en verdichting, maar die tegelijkertijd recht doet aan een centrumfunctie op (sub)stedelijk niveau. Een centrumgebied dat zich niet baseert op economische toplandschappen, innovatie, “war on talent” e.d. maar zich richt op een gewoon en fijn centrum op stadsdeelniveau. Een centrum dat zich Hart van Noord mag noemen met thuis, eerlijk en buitengewoon als kernwaarden. In plaats van het ontwikkelen van suburbane woongebieden naar het creëren van volwaardige subcentra in metropool regio’s. Hier passen dus ook volwaardige centrumgebieden met een grote verzorgingsfunctie bij. Het Hart van Noord staat voor de opgave een nieuwe mix van functies samen te stellen die recht doet aan een levendig centrumgebied. Een gebied dat zich vooral vanuit aantrekkelijke openbare ruimte(n) en algehele sfeer en reuring presenteert als een third place. Een plek die naast je eigen woning, je werkplek, een functie kan vervullen als tweede thuis. Maatschappelijke en sociale functies zijn veel belangrijker aan het worden voor de gehele voorzieningencomponent. Horeca heeft een sterke opmars beleefd de afgelopen jaren, als bewijs van de groei in het segment “buitenshuis”.

Men zoekt naar activiteiten buiten de eigen woning.

Voor het Hart van Noord is veel potentie deze nieuwe voorzieningenmix samen te brengen, waarbij de kracht van Noord en de focus op het coalitieprofiel (zie ondereel nieuwe doelgroep bepaling) belangrijke elementen vormen. Met de ambitie voor een compleet aanbod aan centrumvoorzieningen en de volop aanwezig ruimte rondom en bovenop het huidige Buikslotermeerplein, richten we ons op een centrumgebied van 400.000 - 500.000 m2 bvo. Dit acht de gemeente Amsterdam tevens als een realistische omvang. Hierbij schatten we het toekomstige voorzieningenareaal voor Hart van Noord binnen een bandbreedte van circa 90.000 - 175.000 m2 (zie bijlage 2). Uitgaand van circa 450.000 m2 bvo voor het totale centrumgebied is dat gemiddeld grofweg rond de 30% van het totaalprogramma. In de volgende secties worden de - grotendeels toe te voegen - centrumfuncties voor een Hart van Noord geconcretiseerd, aanlsuitend bij de gestelde ambitie met bijhorende kernwaarden. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen commerciële en maatschappelijke voorzieningen, wonen en werken. Er zijn echter ook veel mengvormen tussen deze functies mogelijk: blurring concepten zijn steeds vaker zichtbaar. Dit maakt het onderscheid ook minder makkelijk en vandaar dat de aangegeven m2 per type functie een indicatieve leidraad is.

CRA Guiding Principles Bron: Metro Mix, 2019 De guiding principles in Metro Mix is specifiek geschreven voor het intensiveren en mengen van functies voor bijvoorbeeld (verouderde) bedrijventerreinen, (voormalige) havengebieden of andere stedelijke locaties zonder een specifieke centrumfunctie. De hoogstedelijke milieus die zij voorstellen richten zich vooral op werk- en innovatie in combinatie met wonen.) 61

VOORZIENINGEN In dit onderdeel geven we meer duiding bij de voorzieningenmix, die veel meer belang hecht aan zichtbaarheid en relatie met aantrekkelijke openbare ruimte. Niet alle voorzieningen hoeven klassiek te worden geclusterd, sommige grote maatschappelijke functies kunnen juist goed opgaan in het stedelijk weefsel als aantrekkelijke plintfunctie met autonome trekkracht. Voorzieningen zijn een cruciaal onderdeel van het programma van Hart van Noord. In bijlage 2 is een tabel met indicatieve bandbreedtes te vinden om gevoel te krijgen bij de mogelijkheden. De omvang zou kunnen variëren van ca. 90.000 - 175.000 m2 bvo. Dit is sterk afhankelijk van marktbewegingen en daarnaast ook de exploitatie van de publieke ruimte, het aantal en type maatschappelijke voorzieningen en de ‘wildcard’ voorziening(en). We zien tenminste 1 ‘wilcard’ voorziening in Hart van Noord landen. Hiermee wordt een functie met speciale regionale aantrekking beoogd, welke kan variëren van een congres, poppodium tot museum. Commerciële voorzieningen Voor de klassieke fysieke retail zal steeds meer nadruk worden gelegd op de sociale functie, in plaats van het pure transactie-gedreven winkelmodel. Fysiek en online gaan meer en meer samen en fysieke retailunits transformeren naar bijvoorbeeld een showroom concept (bv.

Apple, Nike, automerken), sociale plekken (blurring met horeca, denk aan cadeauwinkel WAAR, foodmarkt en foodcollege zoals Jumbo) en serviceconcepten (bv Coolblue).

62

Het oppervlak van veel non-foodwinkels zal afnemen, maar er kunnen juist ook nieuwe merken en toetreders ontstaan vanuit bijvoorbeeld online spelers en platformen. Voor deze retailconcepten is binding met klanten belangrijk. In plaats van klassieke sturing op footfall is bezoekfrequentie, bezoekduur en conversie wat echt telt. Voor de winkels in het winkelcentrum zoals we die nu kennen zien wij het winkeloppervlak reduceren. Tegelijkertijd ontstaat er op het Buikslotermeerplein ruimte voor nieuwe commerciële concepten die juist de sociale functie weten te omarmen. Denk aan horeca- en foodconcepten, vintage/bazaarconcepten of concepten waar de maakfunctie wordt geïntegreerd zoals een bierbrouwerij, meubelmakerij of koffiebranderij. Dit biedt ook kansen voor een doorontwikkeling van de huidige warenmarkt op het Buikslotermeerplein. Warenmarkt nieuwe stijl Warenmarkten vormen een belangrijk onderdeel van de buurteconomie, voor het kopen van dagelijkse boodschappen, (lokaal) ondernemerschap en als onmoetingsplek in de buurt. De huidige warenmarkt zou door mee te doen met het ambitieniveau van Hart van Noord ook een gebiedsoverstijgende functie kunnen krijgen, met een ruim aanbod van zowel dagelijks als nietdagelijkse producten. Daarnaast zijn thematische periodieke markten ook denkbaar, te combineren met het placemaking-traject voor Hart van Noord.

Grootschalige functies met een groot bereik De aantrekkelijke Place to Stay in Noord geeft zeker op het vlak van voorzieningen de mogelijkheid om regionaal, nationaal en internationaal bezoekers te trekken. Een goed subcentrum in metropolitane context onderscheid zich dikwijls door een of meerdere bijzondere en grootschalige functies op het gebied van poppodium (Ziggo Dome), congresfaciliteit (Ahoy Rotterdam), culturele functie (Cobra museum Amstelveen) of leisure-functies zoals een ijsbaan, sportcentrum/stadion. Noord verdient het om een dergelijke functie te krijgen, die ook goed aansluit bij de kernwaarden Thuis, Eerlijk en Buitengewoon. Ruimte bieden aan kunst en cultuur Hart van Noord biedt ruimte aan een veelheid aan cultuurinstellingen die zich richten op zowel stedelijk- als wijkniveau. Zo onstaat er een breed aanbod. Culturele functies zorgen, samen met voorzieningen als leisure en horeca, voor meer menging en reuring in het gebied. De voorkeur gaat uit cultuurfuncties de plekken in Hart van Noord en de andere functies in het gebied versterken. Te denken valt aan functies als aanvulling op het aanbod in de stad, die aansluiting zoeken bij een bepaalde doelgroep - zoals jongeren - in Noord of tijdelijke initiatieven. Maatschappelijke voorzieningen Een aantal functies is van belang voor de binding

met en het voorzien in de behoefte van de buurt(bewoners). Dit zijn tevens functies die de ‘dagelijkse loopjes’ creëren in het gebied. Met de instroom van nieuwe bewoners is een basisschool wenselijk, waarbij een brede school met functies voor meerdere doeleinden (workshops, vergaderen, avondschool etc.) ook goed denkbaar is. Een toename van bewoners in het gebied betekent ook voldoende zorgfuncties - bijvoorbeeld een breed gezondheidscentrum -, maatschappelijke diensten (zoals een buurthuis, reclassering etc.) en culturele voorzieningen als een muziekschool of museum.

plekken een dergelijk exploitatiemodel moeten ontwikkelen vanuit een samenwerking tussen gemeente, vastgoedeigenaren, ondernemers en diverse maatschappelijke en culturele instellingen. De verblijfskwaliteit van de publieke ruimte wordt geborgd door onder andere veel groen en plekken om te zitten en te spelen toe te voegen en de ruimte aantrekkelijk te maken voor gebruikers te voet.

De bibliotheek als verblijfsplek Een dominante “anchor” in de moderne voorzieningenmix is de bibliotheek, die tegenwoordig in bijna niks meer lijkt op een plek waar je boeken komt lenen. Kijk naar de nieuwe bibliotheken zoals de LocHal in Tilburg en Rozet in Arnhem. Dit zijn ontmoetingsplekken voor jong en oud. Het is een werkplek, studieplek, speelplaats, congrescentrum, horecagelegenheid, kinderopvang, expositieplek en vooral ook een plek om gewoon te bezoeken. Een echte plek om te verblijven. Publieke ruimte als anchor Openbare ruimte hoort als volwaardig programma te worden meegenomen “in de mix”. Het Hart van Noord heeft hoogwaardige geprogrammeerde ruimte nodig met een eigen exploitatie (bv Bryant Park New York, Westergasfabriek Amsterdam, Stichting Hondsrugpark Amsterdam Zuidoost). Voor Hart van Noord zouden meerdere pleinen/

63

WONEN Aan het aantal nieuwbouwprojecten is af te lezen dat Amsterdam Noord flink in opkomst is qua woongebied. De andere kant van het IJ wordt door steeds meer mensen ontdekt. Het Buikslotermeerplein is sinds de komst van de Noord-Zuidlijn een extra kansrijke woonplek geworden in Amsterdam. Het is daarnaast een plek in de stad waar nog veel ruimte is; er kan goed ingespeeld worden op de grote behoefte aan woningen, met name in het middensegment. In Hart van Noord zouden circa 3.000 woningen toegevoegd kunnen worden, wat kan leiden tot meer dan 5.000 nieuwe inwoners in Hart van Noord. De woningaantallen zijn indicatief en kennen op dit moment geen maximum. Nadere afspraken over woningdifferentiatie De druk op de woningmarkt is groot en dit heeft geleid tot een brede maatschappelijke en politieke discussie over hoe de stad Amsterdam verder zou moeten groeien. Verdringing op de woningmarkt is hierin een belangrijk thema en dit heeft geleid tot nieuw beleid in de woningmarkt dat meer ruimte moet maken voor doorstroming (aan de onderkant van de markt en voor doelgroepen die op dit moment moeilijk aan een woning kunnen komen). In de woonagenda 2025 is daarom bepaald dat in nieuwe ontwikkelingen binnen Amsterdam moet worden uitgegaan van 40% sociaal, 40% middensegment en 20% vrije markt. Voor de woningdifferentiatie in Hart van Noord zullen tussen de ontwikkelende partijen en de

64

gemeente nadere afspraken gemaakt moeten worden. Aangezien het stadsdeel Noord een groot aandeel sociale huur kent, is dit een reden om een lager aandeel dan 40% sociale huur in Hart van Noord aan te houden. De ambitie hiervoor is een evenwichtig woningaanbod in Noord/ omgeving Buikslotermeerplein. Recent gebouwde (transormatie)projecten in Noord voorzien veelal in woningen in de vrije sector, naast een deel (verplichte) sociale huur. Middeldure woningen zijn nog in mindere mate in beeld in Noord. Hart van Noord kan voor dit belangrijke segment een grote rol spelen. Ruimte en potentie voor het middensegment Vanuit de kernwaarden Eerlijk, Thuis en Buitengewoon biedt het woonprogramma van Hart van Noord kansen voor een toegankelijk woningaanbod en een evenwichtige mix aan type woningen. Het zwaartepunt van het woonprogramma zou zich moeten richten op het middensegment, in verschillende variaties (huur/ koop/prijs). Het aandeel wonen in het hogere segment en sociale segment zal de totale mix moeten completeren. Amsterdam kampt met een groot tekort aan middeldure woningen. Dit betreft huurwoningen vanaf €737* tot maximaal €1.000 per maand. Bij koopwoningen ligt in Amsterdam de maximale verkoopprijs bij €306.000 incl. afkoop erfpacht (2020). Voor veel mensen met een middeninkomen van tussen modaal en twee keer modaal - in Nederland circa drie miljoen huishoudens - zit

de woningmarkt dicht. Er is nauwelijks geschikt aanbod in het middensegment terwijl de vraag groeit. Hart van Noord kan hier met een toegankelijk woningbouwprogramma een antwoord op bieden. *De ondergrens van de definitie van middenhuur verandert jaarlijks door verschuivingen in de liberalisatiegrens van sociale huurwoningen (€737 in 2020).

Een gevarieerd en toegankelijk woonmilieu Wanneer het hoofdprogramma van de woningen op het middensegment ligt, zal Hart van Noord onder andere aantrekkelijk zijn voor de starter, eenpersoonshuishoudens, ouderen en (jonge) gezinnen. In het stadsdeel Noord wordt een ook een grote instroom van jonge huishoudens verwacht. Hart van Noord zal inwoners een stedelijke woonplek bieden met zowel voorzieningen om de hoek als groen en buitenleven op nabije afstand. De verschillende woningtypes en prijssegmenten zijn in gemengde vormen door het gehele centrumgebied te vinden. Verschillende eilanden van mensen/ doelgroepen is wat we willen voorkomen. Rondom het metrostation passen doorgaans - door de uitstekende bereikbaarheid - woningen voor meer stedelijk georiënteerde doelgroepen. Ouderen uit de omgeving kunnen bijvoorbeeld een passende woning met zorgfuncties om de hoek vinden in het gebied. Dit zal ook de doorstroming in de wijken van Noord bevorderen: (te) grote eengezinswoningen van ouderen komen vrij op de koopmarkt. Zoals eerder gesteld op p.45 zal Hart van Noord met name de coalitievormende (gele) leefstijl

aantrekken. Deze doelgroep heeft in algemene zin behoefte aan een fijne eigen woonruimte, maar ook aan plekken voor ontmoeting en gemeenschap. Woonblokken met gemeenschappelijke ruimtes kunnen op deze wens aansluiten. Daarnaast spelen ‘living as a service’ woonconcepten bijvoorbeeld in op de vraag naar zowel betaalbaarheid, comfort als gezamenlijkheid bij de woning. Voor het stimuleren van verbinding en (sociale) interactie tussen gebruikers in Hart van Noord zou de woonlaag in het gebied goed moeten aansluiten op de voorzieningen. De woonplek staat dichtbij overige leefplekken. We zien voor deze leefstijl ook mogelijkheden voor deelmobiliteitsconcepten (op blokniveau). De auto is voor velen niet strik noodzakelijk omdat alle voorzieningen in de buurt zijn en de binnenstad van Amsterdam is met het openbaar vervoer gemakkelijk bereikbaar. Goede fiets- en wandelmogelijkheden in het gebied zijn hierbij wel essentieel.

65

WERKEN De potentie van Noord als kantorenlocatie wordt door velen onderschreven. Met de opkomst van NDSM en de ontwikkelingen rondom de ADAM Toren en het EYE hebben veel bedrijven de afgelopen jaren al bewust gekozen voor een locatie “aan de andere kant van het IJ”. Naast nieuwe planmatige kantoorvolumes is binnen Noord ook het creatieve segment sterk ontwikkeld, in onder meer de Buiksloterham, Hamerkwartier en langs de Noordelijke IJ-oevers. Dit alles heeft het stadsdeel Noord al op een sterke positie opgeleverd in de Amsterdamse en Nederlandse context, zoals het overzicht van JLL (2019) duidelijk illustreert. De groei van Noord als kantorenlocatie ligt voor een belangrijk deel bij Buikslotermeerplein en het Hamerkwartier. Voor Buikslotermeerplein kan vanuit de combinatie van het uitmuntende bereikbaarheidsprofiel (metro/OV, auto en fiets) met het eigen karakter van Noord een zeer onderscheidende werkomgeving worden ontwikkeld binnen Amsterdam. In het Amsterdamse Kantorenplan wordt het Buikslotermeerplein als nieuwe kantoorlocatie/multimodaal knooppunt aangemerkt. Voor het gehele stadsdeel Noord wordt voor de periode 2023-2026 uitgegaan van een groeiperspectief van 50.000 – 150.000 m2. Vanuit de positionering Hart van Noord en multimodaal knooppunt zien we mogelijkheden voor de ontwikkeling van een kantoorvolume van circa 100.000 m2 bvo.

Hierbij is het van groot belang het DNA van Noord en kernwaarden Thuis, Eerlijk en Buitengewoon te vertalen naar (nieuwe)

66

kantoorgebouwen en werkmilieus. Werken in Noord moet zich kunnen en willen verhouden tot de bewoners van Noord (Noorderlingen) en juist de combinatie van voorzieningen en levendigheid van Hart van Noord maakt deze plek tot een zeer onderscheidend werkmilieu. Het ligt voor de hand diverse kantoren te ontwikkelen in de directe nabijheid van de metro, maar een te strikte (functie)scheiding is juist niet in het belang van het Hart van Noord. Voor bedrijven en werknemers die sterk vanuit een sociaal en maatschappelijk kompas opereren kan Noord zich bij uitstek profileren. Het wordt interessant om meerdere locaties binnen het centrumgebied en diverse typologieën te kunnen ontwikkelen (woon/ werk, werk/winkel, school/werk, werk/voorziening, maak/werk etc.).

Bron: JLL, Office Ranking 2019

Bron: Kantorenplan 2019-2026, gemeente Amsterdam (september 2019)

67

BEOOGDE INDICATIEVE PROGRAMMAVERDELING HART VAN NOORD OP BASIS VAN 450.000 m2 BVO TOTAAL. BRON: SITE

68

BOEZEMKAMERS HART VAN NOORD Voor de Visie voor Hart van Noord zoals in voorafgaande onderdelen van dit Ambitiedocument omschreven, maken we deels al een vertaling naar het gebied: de Boezemkamers van Hart van Noord. Hierbij nemen we zowel de voorgestelde ambities als de huidige situatie in het gebied in acht. De kaart op de volgende pagina vormt logischerwijs in dit stadium geen concrete stedenbouwkundige voorstel. Hiervoor bieden het ruimtelijk raamwerk en later uitgewerkt in de projectnota ruimte, opgesteld vanuit de gemeente Amsterdam. In dit stadium kan deze kaart het best opgevat worden als een conceptuele kaart, welke de intenties weergeeft. De kaart toont de introductie van programmatische ‘Boezemkamers’ en nieuwe of verbeterde inprikkers. De boezemkamers kunnen als brandpunt beschouwd worden voor verdere ontwikkeling. Voor het verder vormgeven van de boezemkamers zijn leidende principes opgesteld, met als doel de samenhang tussen plekken te waarborgen en niet zozeer om de exacte locatie en grootte te bepalen. De Boezemkamers van Hart van Noord zouden zich kunnen vertalen naar een invulling van - deels reeds bestaande - pleinen in het gebied: - Metroplein - Cultuurplein - Marktplein - Hartplein - Olof Palmeplein

69

Conceptuele kaart Boezemkamers Hart van Noord: verbeterde routes, inprikkers, kruizende paden en programmatisch geladen pleinen

70

LEIDENDE PRINCIPES De Boezemkamers bestaan uit een reeks van pleinen die familie van elkaar zijn. Er is sprake van een samenhangend geheel. Deze pleinen vormen als het ware gezamenlijk het ‘centrum’ Hart van Noord. De pleinen zijn wel verschillend van aard, maar niet van belang. Hiervoor gelden 4 leidende principes. 1) Vanuit de filosofie van de Power of 10 (PPS) bij het vormgeven van de openbare ruimte geeft het ontwerp en de programmering/exploitatie aanleiding dat er altijd iets te doen is. Wanneer er voor mensen verschillende redenen zijn (minstens tien) om de plek te bezoeken, brengt dit succes aan het plein toe. Het kan gaan om een plek om te zitten, speelplek voor de kinderen, kunst om te bekijken of aan te raken, muziek om te horen, eten om te halen en op te eten of mensen te ontmoeten. Deze activiteiten op de pleinen hebben zoveel mogelijk een relatie met de omgeving en context van Noord. De pleinen zijn herkenbaar en toegankelijk voor de verschillende doelgroepen, zowel uit Noord als andere regio’s. De invulling van het programma van de pleinen vormt hiermee een cruciaal onderdeel van de ontwikkeling Hart van Noord.

3) Elk plein is goed toegankelijk vanuit diverse mobiliteitsvormen: fiets- en looppaden, openbaar vervoer en de auto. Met inprikkers in het centrumgebied zouden fietsers en wandelaars voorrang krijgen en op logische plekken moeten kruizen met de boezemkamers. Dit maakt de pleinen onder andere goed toegankelijk voor de omliggende buurten, een belangrijk speerpunt. 4) Vanuit het belang van een goede programmering op de pleinen wordt er gestreefd naar samenwerking tussen gemeenten en private eigenaren voor de exploitatie van deze openbare ruimten. Hierbij wordt de relatie tussen de plinten in de gebouwen rondom de pleinen en de openbare ruimte meegenomen. De uitwerking van de pleinen is een van de strategische projecten. De concrete uitwerking van de Boezemkamers is mede afhankelijk van de initiatieven die zich aandienen en de marktwerking.

2) Er wordt veel groenvoorziening op de openbare plekken gerealiseerd met parken, bomen en de stadsnatuur die voelbaar en zichtbaar is. Dit is een groot onderdeel van het ontwerp. Groene en duurzame ingrepen komen terug op alle pleinen, maar dit komt wel op verschillende wijze tot uiting per plek.

71

BIJLAGEN

BIJLAGE 1

73

BIJLAGE 2 INDICATIEVE PROGRAMMAVERDELING VOORZIENINGEN De programmaverdeling in bandbreedtes (zie tabel) is gebaseerd op eigen inschattingen (o.a. met vergelijking andere centrumgebieden), onderzoek van Bureau Stedelijke Planning naar programmering voorzieningen Amsterdam Noord (2019) en normen vanuit de gemeente Amsterdam voor maatschappelijke voorzieningen. Commerciele voorzieningen In het overzicht met bandbreedtes voor het oppervlakte aan commerciële voorzieningen wordt bij een maximale toevoeging uitgegaan van: • Nieuwe retailconcepten met een bijzondere regionale functie (en groter oppervlakte) • Minimaal 1 hotel bij de horecavoorzieningen • Een grootschalige functie met regionaal bereik bij de leisurevoorzieningen. De huidige Euroscoop (15.000 m2 bvo) is in het totale aanbod al meegenomen.

Publieke ruimte In het overzicht met bandbreedtes voor programma in de publieke ruimte wordt uitgegaan van een minimum van 1 park en een maximum van 3 plekken in Hart van Noord als publiek programma.

TABEL: INDICATIE TOEKOMSTIG VOORZIENINGENPROGRAMMA HART VAN NOORD

Maatschappelijke voorzieningen In het overzicht met bandbreedtes voor het oppervlakte aan maatschappelijke voorzieningen wordt uitgegaan van: • Een verschil tussen een op de wijkgerichte bibliotheek en een bibliotheek met aanvullende voorzienigen en een groter bereik. • Enkel een nieuwe school; het bestaande ROC gebouw (naast het Buikslotermeerplein) is niet meegenomen. • Maatschappelijke voorzieningen gebaseerd op normen vanuit de gemeente Amsterdam, het gaat hierbij om een grove inschatting. *Deze tabel geeft een inschatting weer op basis van het traject om tot een ambitiedocument te komen. Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend. De omvang en verdeling van het programma kunnen gewijzigd worden in het vervolgtraject. 74

COLOFON Opdrachtgevers - Collectieve Vereniging van Eigenaren Boven ‘t Y - Crossroads - Gemeente Amsterdam - Haakgebouw (collectief van eigenaren) - HB Capital - Hoorne Vastgoed - Jumbo / Wonam ontwikkelcombinatie - Kroonenberg Groep - Prowinko - Urban Interest

SITE urban development: Oedsen Boersma, oedsen@site-ud.nl +31 650 407 305 Geurt van Randeraat, geurt@site-ud.nl +31 651 546 811 Nikita Kuipers, nikita@site-ud.nl +31 633 901 133

Team SITE Oedsen Boersma Geurt van Randeraat Nikita Kuipers Jonathan de Veen Auteursrechten Een deel van de gebruikte beelden is afkomstig uit de beeldenbank van SITE. Deze zijn expliciet in de tekst benoemd. In dit boekwerk zijn beelden gebruikt afkomstig van het Internet. Hierbij zijn auteursrechten niet specifiek benoemd. Dit boekwerk is een inspiratiedocument voor de opdrachtgevers. Eventuele externe publicatie valt onder verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Copyright SITE urban development bv, november 2020 SITE urban development Gedempt Hamerkanaal 91 1021 KP Amsterdam www.site-ud.nl 75

SITE urban development Gedempt Hamerkanaal 91 1021 KP Amsterdam www.site-ud.nl

Bijlage 2 Movares Parkeerbalans

Bijlagen Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

Aan Van Telefoon Projectnummer Onderwerp Datum

Gemeente Amsterdam - David Tattersall Hans Zuiver (Movares Nederland B.V.) 06 3086 0492 MN002013 Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein 15 december 2020 1. Aanleiding Amsterdam gaat het gebied rondom het Buikslotermeerplein in stadsdeel Noord de komende tijd te vernieuwen en verlevendigen. Het gebied moet uitgroeien tot een stedelijk centrum met volop ruimte om te wonen, winkelen, uitgaan en werken. Movares is gevraagd om middels een parkeerbalans de parkeervraag van verschillende secties, deelgebieden en het totaal plangebied inzichtelijk te maken.

2. Ruimtelijk programma De theoretische parkeervraag is gebaseerd op het ruimtelijke programma zoals dat op het moment van schrijven bekend was bij de gemeente Amsterdam. Hierbij zijn drie scenario’s doorgerekend: •

Scenario A: “Volledige herontwikkeling” (= deelgebied A en C ontwikkeld + B omzetten winkelmeters & toevoeging woningbouw),

•

Scenario B: “Flanken ontwikkeling + optopping Winkelareaal” (= deelgebied A en C ontwikkeld + B huidige winkelmeters & toevoeging woningbouw). Dit scenario wordt als worst-case beschouwd.

•

Scenario C: “Flanken ontwikkeling + optopping Winkelareaal” (= deelgebied A en C ontwikkeld + B huidige winkelmeters & geen extra programma).

Het ruimtelijk programma per deelgebied is voor ieder scenario samengevat weergegeven in onderstaande tabel.

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

1/6

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

Tabel 1

Ruimtelijk programma scenario’s (m2 BVO)

Deelgebied A

Scenario C

Woningen bestaand Woningen nieuw Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

5.000 35.000 0 8.425 69.000 2.370 23.800 9.000 0

5.000 35.000 0 8.425 69.000 2.370 23.800 9.000 0

5.000 35.000 0 8.425 69.000 2.370 23.800 9.000 0

Deelgebied B

Scenario B

Woningen bestaand Woningen nieuw Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

18.200 141.450 35.565 4.981 0 11.590 2.030 3.000 0

18.200 111.450 65.565 4.981 11.590 0 2.030 3.000 0 0

18.200 0 65.565 3.481 11.590 0 2.030 0 0

Deelgebied C

Scenario A

Woningen bestaand Woningen nieuw Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

9.900 23.100 0 2.000 1.500 1.500 550 6.500 0

9.900 23.100 0 2.000 1.500 1.500 550 6.500 0

9.900 23.100 0 2.000 1.500 1.500 550 6.500 0

Totaal A (m2 BVO) Totaal B (m2 BVO) Totaal C (m2 BVO) Totaal (m2 BV0)

152.595 216.816 45.050 414.461

152.595 216.816 45.050 414.461

152.595 100.866 45.050 298.511

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

2/6

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

3. Uitgangspunten parkeerbalans Bij het doorrekenen van de theoretische parkeervraag is uitgegaan van de volgende parkeernormen: • Bij de woningen is uitgegaan van een gemiddelde omvang van 70 m2 BVO.  Bewoners parkeren (met uitzondering van kavel C4) op eigen terrein – in de parkeerbalans is ervan uitgegaan dat bewoners een eigen parkeerplaats in een gebouwde parkeervoorziening hebben, het aanwezigheidspercentage is daarom op 100% gezet. Er is tijdens het projectoverleg van 9 oktober 2020 gekozen voor een gemiddeld parkeernorm van 0,3 parkeerplaats per woning.  Voor bewoners van kavel C4 is een parkeernorm van 0,5 parkeerplaats per woning gehanteerd (dit komt overeen met de 70 parkeervergunningen die zijn uitgegeven) en is uitgegaan van de aanwezigheidspercentages van het CROW. • Voor kantoren en bedrijven is gebruik gemaakt van de stedelijke parkeernorm zoals opgenomen in de ‘Nota Parkeernormen Auto’ (Gemeente Amsterdam, 2017): 1 per 125 m2. • Voor de overige voorzieningen is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de best passende functie zoals opgenomen in CROW-publicatie 381’ (zeer sterk stedelijk, Schil centrum, minimum): o Voor ‘detailhandel’ is uitgegaan van de norm voor ‘hoofdwinkelcentrum 100.000 150.000 inwoners’ (99.238 inwoners per 1 januari 2020 en dit neemt verder toe).

Er is gekozen voor deze categorie omdat het CROW stelt dat dit gericht is op het zogenaamde funshoppen en winkelen. Bij stadsdeelcentra staat dat het ondersteunende winkelgebieden betreft (voornamelijk voor doelgerichte boodschappen) die een aanvulling vormen op het hoofdwinkelgebied. Deze laatste omschrijving is gezien de omvang en het aanbod volgens ons niet van toepassing voor het winkelcentrum. o voor ‘horeca’ is uitgegaan van het minimale kengetal zoals vermeld bij ‘café/bar/cafetaria’. Dit is gezien de huidige horecavoorzieningen de meest voor de hand liggende keuze. o Onder ‘maatschappelijke dienstverlening’ vallen uiteenlopende functies. Er is hiervoor geen eenduidig kengetal. Er is daarom een gemiddelde genomen van verschillende functies binnen deze categorie. Hetzelfde geldt voor Leisure. o Voor de bioscoop (kavel A6) is uitgegaan van de parkeernorm zoals opgenomen in de realisatieovereenkomst: 0,15 parkeerplaats per bioscoopstoel. De bioscoop is al gerealiseerd, bezoekers parkeren nu op maaiveld (P1). • De vraag naar parkeerplaatsen van de verschillende functies valt veelal niet samen in de tijd. Openbare parkeerplaatsen kunnen, verdeeld over de dag en week, door verschillende soorten parkeerders worden gebruikt. Er zijn geen Amsterdam specifieke kengetallen voor dubbelgebruik.

De aanwezigheidspercentages voor bewoners, bezoekers, bedrijven en kantoren zijn gebaseerd op CROW-publicatie 381 (toekomstbestendig parkeren).

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

3/6

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

4. Uitkomst Het resultaat van de doorrekening is samengevat weergegeven in onderstaande tabellen. • De piekvraag voor scenario A bedraag afgerond 3.100 parkeerplaatsen op een werkdagmiddag en de zaterdagmiddag. • De piekvraag voor scenario B bedraag afgerond 3.850 parkeerplaatsen op de zaterdagmiddag en 3.500 parkeerplaatsen op een werkdagmiddag. • De piekvraag voor scenario C bedraag afgerond 3.200 parkeerplaatsen op de zaterdagmiddag en 2.900 parkeerplaatsen op een werkdagmiddag. • De parkeervraag van de deelgebieden ligt niet op hetzelfde moment in de week, waardoor uitwisseling van parkeercapaciteit tussen gebieden mogelijk is. Niet ieder deelgebied hoeft de eigen parkeervraag volledig op te vangen.

Tabel 2.

Uitkomst scenario A (Volledige herontwikkeling) PARKEERVRAAG ZONDER DUBBELEBRUIK

Parkeervraag werkdag middag

Parkeervraag werkdag avond

Parkeervraag koopavond

Parkeervraag zaterdag middag

Parkeervraag zaterdag avond

A1 A2 A3 A4 A5 A6 Totaal A

497 298 150 40 306 481 1.771

436 266 115 21 222 129 1.188

101 56 77 12 76 411 733

152 55 101 32 179 428 947

141 46 108 34 215 208 753

119 48 92 25 138 467 888

B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B8 B9 Totaal B

373 467 0 193 787 38 297 92 99 2.345

250 331 0 135 532 23 208 68 78 1.625

144 216 0 89 326 4 169 65 12 1.025

294 347 0 154 639 29 244 80 38 1.825

347 394 0 177 754 38 264 85 42 2.102

120 219 0 79 304 0 173 75 26 996

C1 C2 C3 C4 C5 Totaal C

0 138 109 86 102 435

0 106 78 39 76 298

0 48 58 76 45 228

0 47 83 68 70 268

0 46 88 52 79 264

0 48 74 69 61 252

Totaal A+B+C

4.552

3.111

1.986

3.039

3.119

2.136

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

4/6

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

Tabel 3.

Uitkomst scenario B (Flanken ontwikkeling + optopping Winkelareaal) PARKEERVRAAG Parkeervraag Parkeervraag ZONDER werkdag middag werkdag avond DUBBELEBRUIK

Parkeervraag koopavond

Parkeervraag Parkeervraag zaterdag middag zaterdag avond

A1 A2 A3 A4 A5 A6 Totaal A

497 298 150 40 306 481 1.771

436 266 115 21 222 129 1.188

101 56 77 12 76 411 733

152 55 101 32 179 428 947

141 46 108 34 215 208 753

119 48 92 25 138 467 888

B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B8 B9 Totaal B

495 564 0 253 1.078 38 418 128 99 3.073

317 385 0 168 693 23 275 88 78 2.028

132 207 0 83 297 4 156 61 12 952

380 416 0 197 845 29 330 106 38 2.342

471 494 0 239 1.052 38 388 122 42 2.848

93 197 0 65 238 0 146 67 26 833

C1 C2 C3 C4 C5 Totaal C

0 138 109 86 102 435

0 106 78 39 76 298

0 48 58 76 45 228

0 47 83 68 70 268

0 46 88 52 79 264

0 48 74 69 61 252

Totaal A+B+C

5.280

3.514

1.913

3.556

3.864

1.973

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

5/6

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein

Tabel 4.

Uitkomst scenario C (Flanken ontwikkeling + zonder extra programma B-kavels) PARKEERVRAAG Parkeervraag Parkeervraag ZONDER werkdag middag werkdag avond DUBBELEBRUIK

Parkeervraag koopavond

Parkeervraag Parkeervraag zaterdag middag zaterdag avond

A1 A2 A3 A4 A5 A6 Totaal A

497 298 150 40 306 481 1.771

436 266 115 21 222 129 1.188

101 56 77 12 76 411 733

152 55 101 32 179 428 947

141 46 108 34 215 208 753

119 48 92 25 138 467 888

B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B8 B9 Totaal B

403 318 0 185 878 38 318 128 59 2.328

244 195 0 114 533 23 195 88 54 1.446

45 31 0 18 107 4 61 61 8 336

296 232 0 134 660 29 238 106 8 1.703

389 309 0 178 873 38 298 122 2 2.210

6 14 0 0 49 0 51 67 6 193

C1 C2 C3 C4 C5 Totaal C

0 138 109 86 102 435

0 106 78 39 76 298

0 48 58 76 45 228

0 47 83 68 70 268

0 46 88 52 79 264

0 48 74 69 61 252

Totaal A+B+C

4.534

2.932

1.297

2.917

3.226

1.333

Bijgevoegd: 3x overzicht doorrekening per kavel en deelgebied .

Memo parkeerbalans Buikslotermeerplein / versie 1.0 / Definitief / 15 december 2020

Movares Nederland B.V. / Utrecht Kamer van Koophandel 30124367

6/6

Parkeerbalans Buikslotermeerplein (scenario A)

Aantal

A1

A2

A3

A4

A5

A6

Parkeernorm Straat/ openbare garage

Eenheid

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

0 woningen 0 woningen 143 woningen 143 woningen 0 m2 BVO 2.000 m2 BVO 42.000 m2 BVO 0 m2 BVO 2.000 m2 BVO 0 m2 BVO

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

0 woningen 0 woningen 100 woningen 100 woningen 0 m2 BVO 0 m2 BVO 20.000 m2 BVO 0 m2 BVO 0 m2 BVO 6.000 m2 BVO

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

71 woningen 71 woningen 114 woningen 114 woningen 0 m2 BVO 1000 m2 BVO 0 m2 BVO 2370 m2 BVO 0 m2 BVO 1000 m2 BVO

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

0 woningen 0 woningen 0 woningen 0 woningen 0 m2 BVO 760 m2 BVO 0 m2 BVO 0 m2 BVO 800 m2 BVO 0 m2 BVO 0

0,30 per woning 0,10 per woning 0,30 per woning 0,10 per woning 3,00 per 100m2 BVO 4,00 per 100m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,21 per 100m2 BVO 1,63 per 100m2 BVO

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Overig

0 woningen 0 woningen 143 woningen 143 woningen 0 m2 BVO 4000 m2 BVO 7000 m2 BVO 0 m2 BVO 0 m2 BVO 2000 m2 BVO

0,30 per woning 0,10 per woning 0,30 per woning 0,10 per woning 3,00 per 100m2 BVO 4,00 per 100m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,21 per 100m2 BVO 1,63 per 100m2 BVO

Woningen bestaand Woningen bestaand (bezoek) Woningen nieuw Woningen nieuw (bezoek) Detailhandel Horeca Kantoren Bedrijfsruimte Leisure/cultuur Maatschappelijk Bioscoop

0 woningen 0 woningen 0 woningen 0 woningen 0 m2 BVO 665 m2 BVO 0 m2 BVO 0 m2 BVO 6500 m2 BVO 0 m2 BVO 2.500 stoelen

Movares / 10-12-2020

0,3 per woning 0,1 per woning 0,3 per woning 0,1 per woning 3,0 per 100m2 BVO 4,0 per 100m2 BVO 1,0 per 125m2 BVO 1,0 per 125m2 BVO 1,2 per 100m2 BVO 1,6 per 100m2 BVO

0,3 per woning 0,1 per woning 0,3 per woning 0,1 per woning 3,0 per 100m2 BVO 4,0 per 100m2 BVO 1,0 per 125m2 BVO 1,0 per 125m2 BVO 1,2 per 100m2 BVO 1,6 per 100m2 BVO

0,30 per woning 0,10 per woning 0,30 per woning 0,10 per woning 3,00 per 100m2 BVO 4,00 per 100m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,21 per 100m2 BVO 1,63 per 100m2 BVO

0,30 per woning 0,10 per woning 0,30 per woning 0,10 per woning 3,00 per 100m2 BVO 4,00 per 100m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,00 per 125m2 BVO 1,21 per 100m2 BVO 1,63 per 100m2 BVO 0,2 per stoel

Theoretische parkeervraag (openbaar)

Aanwezigheidspercentages Aanwezigheid Aanwezigheid Aanwezigheid Aanwezigheid Aanwezigheid werkdag zaterdag werkdag avond koopavond zaterdag avond middag middag

0 0 43 14 0 80 336 0 24 0 0 497

100% 20% 100% 20% 60% 60% 100% 100% 25% 75%

0 0 30 10 0 0 160 0 0 98 0 298

100% 20% 100% 20% 60% 60% 100% 100% 25% 75%

21 7 34 11 0 40 0 19 0 16 0 150