2- Bijlage 2 - Maatregelentabel klimaatrapportage
Tekst van het document
Maatregelentabel zoals bijgevoegd bij de klimaatroutekaart Acties en maatregelen
Trekkende portefeuille
Nummer
Relatie met (pijler)
Transitievisie Warmte Vastleggen welke wijken op welke termijn aardgasvrij worden met welke preferente techniek
1
Pijler 2; Pijler 4; Pijler 5; Pijler 6
Gesprekken voeren met partijen in de buurten over implementatie in de tijd
2
Duurzaamheid
Leeromgeving Planvorming organiseren met bewoners en City Deal partners in 28 gebieden
3
Uitvoering geven aan de aanleg van aardgasvrije alternatief in 3 wijken: Van der Pek, Wildeman- en Dobbebuurt
Samen met portefeuille(s)
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Vervolgacties en maatregelen 2021
Partners
Resultaat
City Deal
Een transitievisie warmte Q3 2020 kaartmateriaal, goedgekeurd door de raad
Transitievisie warmte is 30 september 2020 door de gemeenteraad vastgesteld.
Vijf jarig uitvoeringsprogramma met partners (o.a. woningcorporaties) vaststellen in eerste helft 2021 daarin komt te staan met welke wijken de aankomende jaren aan de slag wordt gegaan.
Stadsdeel
Bewoners en bedrijven
meedenkavonden en online tools ingezet, participatie in de buurten
In circa 28 buurten worden gesprekken gevoerd over aardgasvrij. Deze gesprekken zijn verschillend van aard van een meer algemene informatiesessie aan de start van het proces tot specifieke gesprekken over de uitvoering.
Gesprekken voeren met partijen in de buurten over implementatie in de tijd.
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal, Bewoners en bedrijven
via WAM van principe continu besluiten naar proces projectbesluiten en ten slotte investeringsbesluiten
In 28 buurten wordt planvorming voorbereid. Dat heeft in 2020 geleid tot 11.413 Planvorming organiseren met bewoners en City Deal partners in circa 30 woningequivalenten waarvoor de haalbaarheidsfase van de WAM-aanpak is buurten. gestart en 222 woningequivalenten waar met de WAM-aanpak een investeringsbesluit is genomen
4
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal, Bewoners en bedrijven
uitbreidingen warmtenetten in drie wijken
Wildeman- Reimerswaal- en Dobbebuurt: fase 1 in uitvoering (715 woningen) en Uitvoering geven aan de aanleg van aardgasvrije alternatief in tenminste drie fase 2 in voorbereiding (1149 woningen). wijken: Van der Pek, Wildeman- en Dobbebuurt. Wellicht ook nog in de Van der Pek buurt: twee blokken (90 woningen) gestart met aardgasvrij maken. Molenwijk en Reigersbos Noord.
Implementatie van proces- en besluitvormingsmodel WAM (Wijken aardgasvrij maken)
5
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal, Bewoners en bedrijven
alle betrokken directies hebben WAM in hun eigen procerssen geimplementeerd/begroot en bemensd
WAM! is geïmplementeerd met daarin aandacht voor participatie en communicatie op maat die aansluit bij situatie en behoefte (gericht op type project en buurt).
afgerond
Participatie en communicatie Participatie- en communicatieaanpak doorontwikkelen, gericht op draagvlak en implementeren van voorkeursoplossingen
6
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal en !Woon Een leidraad participatie als Q3 2020 onderdeel van de WAM voor alle buurten. Alle betrokken partijen (mn corporaties) implementeren deze aanpak in hun eigen proces
Als onderdeel van de nieuwe en verbeterde versie van de WAM!, is de participatie- en communicatieaanpak aangepast. Een aanpak op maat die aansluit bij situatie en behoefte (gericht op type project en buurt). Zo is er nu bijvoorbeeld een aanpak voor bedrijven in de wijken.
Als onderdeel van de nieuwe en verbeterde versie van de WAM! (Wijken Aardgasvrij Maken!), is er een aangepaste participatie- en communicatieaanpak. Een aanpak op maat die aansluit bij situatie en behoefte (gericht op type project en buurt). Zo is er bijvoorbeeld een aanpak voor Amsterdamse Warmtemotorbuurten, voor buurten die alleen nog voor het koken gas gebruiken en wordt er gewerkt aan een aanpak om (MKB) ondernemers te betrekken.
Participatie in gestarte 28 gebieden en nieuwe gebieden organiseren
7
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal en !Woon Alle eindgebruikers ongoing (huurders, VvE's, particuliere eigenaren, ondernemers) zijn betrokken in het buurtplan voor aardgasvrij
In circa 28 buurten worden gesprekken gevoerd over aardgasvrij. Deze gesprekken zijn verschillend van aard van een meer algemene informatiesessie aan de start van het proces (communicatie) tot specifieke gesprekken over de uitvoering (participatie).
In circa 20 buurten worden bewoners betrokken bij het Buurtuitvoeringsplan aardgasvrij en/of de uitvoering. Dit organiseert de gemeente samen met de City Deal partners (woningcorporaties, energieleverancier, Waternet) en stichting !WOON.
Communicatie in gestarte 28 gebieden en in nieuwe gebieden organiseren
8
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
City Deal en !Woon Alle eindgebruikers ongoing (huurders, VvE's, particuliere eigenaren, ondernemers) zijn betrokken in het buurtplan voor aardgasvrij
De communicatie-aanpak is gericht op het stedelijk verhogen van awareness over de energietransitie van eigen woning of pand en vergroten van kennis en handelingsperpectief bieden aan doelgroepen die zelf al zover zijn of in een van de City Deal-buurten wonen.
In 2021 is de communicatie nog altijd gericht op zowel stedelijke (massacommunicatie) als buurtdoelgroepen. De focus ligt, net als in 2020, op de buurtcommunicatie. Het betreft met name informeren en dienstverlenen.
Hoofdstuk 3 1. Gebouwde omgeving A. Aardgasvrije gebouwde omgeving
Pijler 1 Opschalen van de wijk-voor-wijk aanpak aardgasvrij Duurzaamheid
1
continu proces
2
3
4
5
6
7
8
De Amsterdamse warmtemotor
1
Acties en maatregelen
Nummer
Samen met corporaties, Vattenfall en Westpoort Warmte onderzoeken hoe 110.000 woningen in nabijheid warmteinfrastructuur aan te sluiten.
Relatie met (pijler)
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Partners
Resultaat
Duurzaamheid
City Deal
Plan van aanpak incl deal 2020-2021 Onderhandelingen en onderzoeken over Warmtemotor gaan laatste fase in. (kosten, voorwaarden etc) voor de uitbreiding van warmtenetten en aansluiting van ca 110 000 woningequivalenten verdeeld over corporatiesbezit, VVE en particulier bezit.
City Deal
uitvoeren bovenstaand plan van aanpak
City Deal
Elke principenota
lokale initiatieven zijn georganiseerd en kunnen exploitatie van eigen energievoorziening evt samen met andere partijen oppakken
Vervolgacties en maatregelen 2021 Uitvoeren van de Warmtemotor: Tot en met 2024: circa 10.000 woningen. Tot en met 2026: circa 25.000 woningen. Tot en met 2032: circa 110.000 woningen. In de zomer van 2021 wordt door de City Deal Partners een keuze gemaakt met welke wijk(en) wordt gestart.
9
• Techniek • Businesscases • Rolverdelingen • Innovatie en optimalisatie werkzaamheden in woningen (beperken overlast en duur) Uitvoering geven aan de Amsterdamse Warmtemotor
10
Duurzaamheid
Ontwikkelbuurten en de aardgasvrije opgave In beeld brengen van de aardgasvrije mogelijkheden in de ontwikkelbuurten
11
Duurzaamheid
Lokale initiatieven Lokale initiatieven ondersteunen
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Stadsdeel
12
Duurzaamheid
Stadsdeel
Mee-aanleggen van (rest) warmte-infrastructuur t.b.v. Middenmeer-noord
13
Duurzaamheid
Openbare ruimte en Groen, Stadsdeel
Subsidie Aardgasvrij projecten subsidiëren vanuit subsidieregeling gebiedsgerichte aanpak aardgasvrij (dekking vanuit Klimaatfonds)
14
Duurzaamheid
9
Inzet is om 2021 te starten met de uitvoering.
Inzet is om 2021 te starten met de uitvoering van de Amsterdamse Warmtemotor.
continu
In de Principbesluiten voor de ontwikkelbuurten is aardgasvrij opgenomen als integrale doelstelling van het project.
Aardgasvrij wordt in de integrale doelstellingen van de Principebesluiten van Ontwikkelbuurten opgenomen.
continu
Aardgasvrijregisseurs zijn actief in 28 buurten. Tevens zijn er initiatievencoaches Lokale initiatieven worden ondersteund door aardgasvrijregisseurs en coaches die lokale initiatieven ondersteunen en begeleiden. De volgende lokale o.a. WG terrein en Middenmeer. initiatieven zijn ondersteund: - WG-terrein - Green light district o.a. Binnengasthuisterrein e.o. - Middenmeer - Gaasperdam - Artis
10
11
12
City Deal
warmtenet op MT systeem, Q4 2021 incl afspraken met Firan en Meerenergie en Equinex, over overname beheer en exploitatie
Start aanbesteding is vertraagd, de aanleg daarmee ook.
Aanbesteding warmte-infrastructuur t.b.v. Middenmeer-Noord start eerste kwartaal 2021.
City Deal
Een door B&W resp continu gemeenteraad geaccoorde gebiedsgerichte subsidie als bijdrage in de meerkosten van het aardgasvrij maken van vastgoed van verschillende eigenaren
In 2020 is vanuit de subidieregeling Amsterdam gebiedsgericht aardgasvrij subsidie verleend voor het aardgasvrij maken van 243 woningen (verspreid over de stad) en voor 228 woningen in de Wildemanbuurt.
Aardgasvrij projecten subsidiëren vanuit subsidieregeling Amsterdam gebiedsgericht aardgasvrij (dekking vanuit Klimaatfonds). De regeling wordt de komende periode uitgebreid met nieuwe gebieden wanneer de wijkaanpak aardgasvrij daarom vraagt. Tevens wordt onderzocht of de subsidieregeling kan worden uitgebreid voor maatschappelijke organisaties en bedrijven en schoolgebouwen.
13
14 In april 2020 is de subsidieregeling ‘Op weg naar klimaatneutrale buurten’ Continueren subsidieregeling Op weg naar klimaatneutrale buurten (dekking vastgesteld. Dit is als derde hoofdstuk toegevoegd aan de regeling Ruimte voor vanuit Klimaatfonds). Duurzaam initiatief Amsterdam. In 2020 zijn de volgende vier subsidies toegekend die doorlopen naar 2021: - buurtcoöperatie Oostelijk Havengebied (OHG) voor de verkenningsfase van een klimaatneutrale buurt - haalbaarheidsstudie Bronnet Buikslotermeer - verkenning voor energietransitie Oostpoort - duurzaam Kadeherstel in het kader van het bredere Green Light District project
15
Incidentele subsidies beschikbaar stellen aan projecten Wijk-voor-wijk aanpak en lokale initiatieven (dekking vanuit Klimaatfonds)
15
Duurzaamheid
Aantrekken van externe investeringsmiddelen om gemeentelijke middelen aardgasvrij (vanuit Klimaatfonds) te ‘matchen’
16
Duurzaamheid
16
17
Een door B&W continu geaccordeerde subsidie als bijdrage in de meerkosten van het aardgasvrij maken van vastgoed van een
Vanuit Klimaatfonds is in 2020 een bijdrage gedaan aan de Dobbebuurt (fase 1) voor 301 aardgasvrije woningen.
Incidentele bijdragen vanuit Klimaatfonds worden gecontinueerd.
Tweede proeftuin bijdrage van Ministerie BZK van € 7,7 miljoen verkregen voor WG-terrein (1450 woningen).
Lobby naar Den Haag voor structurele Rijksbijdrage voor aardgasvrij maken van wijken i.s.m. G4, VNG en CityDeal partners.
Pijler 2 Ontwikkelen van duurzame bronnen voor het warmtenet Bronnenstrategie
2
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
1
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken, Ruimtelijke ordening
Onderzoeken welke rol warmte vanuit de AVI moet hebben in de toekomstige warmtemix
2
Duurzaamheid
Deelnemingen
CO2-vrij maken van warmtelevering AVI-warmte door middel van CO2-opslag voorbereiden
3
Programma Aquathermie uitvoeren
4
Water
Programma Geothermie uitvoeren
5
Duurzaamheid
Programma restwarmte datacenters uitvoeren
6
Pijler 5, Energiezuinig maken van zakelijke markt
1
Pijler 1, Opschalen Duurzaamheid van de wijk-voorwijk aanpak aardgasvrij, Pijler 20 Ruimte maken voor de energietransitie en bijbehorende infrastructuur
Acties en maatregelen
Nummer
Opstellen bronnenstrategie inclusief ruimtelijke consequenties
Relatie met (pijler)
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Vervolgacties en maatregelen 2021
Partners
Resultaat
City Deal
voor te leggen keuze voor bronnenstrategie incl rol van de gemeente
Q4 2020
Bronnenboek (met overzicht en inzicht) is opgeleverd
In de eerste helft van 2021 worden aanbevelingen opgeleverd hoe tot een stedelijke bronnenstrategie te komen.
voor te leggen keuze voor strategie AVI incl rol gemeente
Q4 2020
Rol warmte AVI binnen de toekomstige warmtemix is vastgelegd.
Vastleggen op welke termijn warmte geproduceerd door de afvalverbrandingsinstallatie als basislast vervangen wordt door duurzamere warmtebronnen in bronnenstrategie van WPW.
Zie pijler 15.
Zie pijler 15.
Programma Lage Temperatuur Warmte is gestart. Eerste studie naar potentie beschikbare warmte in het Amsterdamse watersysteem is uitgevoerd en hieruit blijkt dat er theoretisch gezien meer dan genoeg warmte aanwezig is voor het aantal woningen dat in 2040 geschikt is voor lage temperatuur warmte.
In 2021 wordt een bestuurlijk besluit verwacht over hoe de gemeente de lage temperatuur warmteketen wil organiseren en zal hier verder invulling aan geven. Ook wordt een pilot uitgevoerd naar het integreren van een warmtesysteem in de vervanging van kademuren (Vliegwielmiddelen, Directie IB)
Programma Geothermie gestart met o.a.: - faciliteren landelijke SCAN onderzoek naar kwaliteit ondergrond - ondertekening samenwerkingsovereenkomst MRA over efficiënt gebruik ondergrond door goede informatieuitwisseling in de regio
Programma Geothermie uitvoeren volgens de volgende lijnen: - opsporingsvergunning - ruimtelijke reserveringen - voortzetten / faciliteren van landelijke SCAN onderzoek naar kwaliteit ondergrond - voortzetten samenwerking MRA op gebied van efficiënt gebruik ondergrond door goede informatieuitwisseling in de regio - communicatie activiteiten richting o.a. buurgemeenten en bewoners
18
19
Pijler 15: CO2 afvangen, opslaan en hergebruiken
Duurzaamheid
20
Duurzaamheid
uitgewerkte strategie en plan van aanpak voor benutting aquathermie in de stad incl rol Waternet
Q1 2021
21
MRA, Provincie, MRA gemeemten
uitgwerkte strategie en Q4 2022 plan van aanpak Geothermie, op de vlakken: samenwerking marktpartijen, gegevens ondergrond, opsporingsvergunning incl rol gemeente,
22 Er is vestigingsbeleid voor nieuwe datacenters vastgesteld met o.a. de Programma restwarmte datacenters uitvoeren o.a. Benutten van restwarmte verplichting voor groene stroom en om de restwarmte te benutten. datacenters voor verwarming van de bestaande stad en nieuwbouw In Havenstad, Amstel III & Arenapoort wordt onderzocht hoe de restwarmte van (Vliegwielmiddelen, Directie IB) datacenters kan worden ingezet. 1. In een aantal nieuwbouw- en transformatiegebieden kansen voor benutten Restwarmte datacenters is onderdeel van bronnenstrategie van Vattenfall, maar restwarmte uit datacenters onderzoeken. pas na 2025. Investeringsbeslissing ligt bij Vattenfall/WPW om restwarmte 2. Deelname duurzaamheidstafel datacenters o.a. verkennen: invoeden (lokale bronnen) de warmte uit AEB/STEG Diemen een grotere rol te geven in het restwarmte uit bestaand datacenter (Amstel III - AM7) in nieuw gebouw en in stadswarmtenet. stadswarmtenet Diemercentrale.
Ruimtelijke Ordening / Duurzaamheid Economische Zaken
23
Pijler 3 Doorgroeien naar een stadsbrede warmte-infrastructuur Een warmte-infrastructuur strategie opstellen
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken
City Deal
Voor te leggen keuze voor Q4 2020 warmteinfrastructuurstrategie incl rol van de gemeente
Er worden verkenningen uitgevoerd naar welke knelpunten er zijn om warmte In de eerste helft van 2021 worden aanbevelingen opgeleverd hoe tot een infrastructuur in de stad te realiseren. Sinds 2020 is er een stedelijke warmte infrastructuur te komen. Op basis van ruimtelijke analyse van laagtemperatuur/tenzij beleid voor alle nieuwbouw. Er zijn meerdere de groei van het stadswarmtenet (gevoed door tempo Wijken Aardgasvrij groeiscenario's in beeld gebracht om de benodigde warmtevraag te kunnen Maken, warmtemotor en nieuwbouw/transformatie) een lange termijn accomoderen in Amsterdam door gebruik te maken van planningtool COMSOF. strategie vaststellen voor de warmte-infrastructuur. Begin 2020 is de energieverkenning Haven-Stad opgeleverd. Daaruit bleek dat (Vliegwielmiddelen, Directies G&O, R&D en Waternet) het beschikbaar maken van duurzame energiebronnen uit de omgeving zoals Uitvoeringsstrategie voor een bovenplans centraal energiesysteem in Havendatacenter warmte en energie uit oppervlakte water meerwaarde heeft ten Stad vaststellen (Vliegwielmiddelen, Directie R&D). In de zomer van 2020 is opzichte van een individueel of per blok (500-750 WEQ) georganiseerd, gestart met het opstellen van een strategie voor het ‘bovenplanse’ systeem. De ‘binnenplans’ warmtesysteem. In de zomer van 2020 is gestart met het opstellen strategie geeft inzicht in o.a.
de geschikte schaal, ruimtelijke impact, van een strategie voor het ‘bovenplanse’ systeem. marktordeningsmodellen, kosten, instrumenten, binnenplanse randvoorwaarden en wat er in de volgende fasen richting uitvoering nodig is. Hiervoor zijn en worden zowel intern als extern vele gesprekken gevoerd omdat de schaal en planfases afwijken van de reguliere werkwijze. De strategie wordt begin Q2 2021 opgeleverd. De volgende fase is die van een uitvoeringsplan.
24
• Aanleg warmte-infra meenemen in grote stedelijke projecten in openbare ruimte
Vertaling van strategie in ruimtelijke reserveringen voor de ontwikkeling van warmtenetten om de bronnen te kunnen ontsluiten.
• In beeld brengen optimale warmte-infrastructuur en kansen en belemmeringen • Investeringsagenda maken Een warmte-infrastructuur strategie uitvoeren, publieke en private rol
Op basis van aanbevelingen stedelijke warmte-infrastructuur. Op basis van aanbevelingen stedelijke warmte-infrastructuur. Op basis van aanbevelingen stedelijke warmte-infrastructuur.
2
Duurzaamheid
Lobby naar het Rijk om waar nodig in de toekomst verplichtend instrumentarium in te kunnen zetten 3 om partijen te bewegen mee te werken aan de uitvoering van de Transitievisie warmte
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Grondzaken PA
De marktordening van de warmteketen onderzoeken
Duurzaamheid
PA
25
City Deal
voor te leggen keuze voor Q4 2020 infrastrategie incl rol van de gemeente, Voorstel instrumentarium Q1 2022 voor regie rol gemeente op aanleg en aanwijziing warmte oplossingen
In nieuwbouw- en transformatiegebieden worden lokale warmtenetten gerealiseerd, al dan niet gekoppeld aan het stadswarmtenet. Lobby o.a. in kader van Warmtewet is uitgevoerd o.a. met verzoek om verplichtend instrumentarium.
Lobby wordt voortgezet o.a. in kader van kabinetsformatie en op Warmtewet, Energiewet en Wet Wijkgerichte Aanpak.
Voorstel instrumentarium Q1 2022 voor regie rol gemeente op aanleg en aanwijziing warmte oplossingen
Onderzoek naar marktordening is opgeleverd en lobby richting Warmtewet wordt hier gezamenlijk met G4 op uitgevoerd op in ieder geval de volgende punten: 1) Ruimte voor netwerkbedrijven om ook rol netbeheerder uit te kunnen oefenen en integratie van energiedragers (elektriciteit, warmte, gas) zo mogelijk te maken. 2) Ruimte voor grotere experimenten en lokale initiatieven door begrenzing maximum aantal woningen te verhogen.
In de eerste helft van 2021 worden aanbevelingen opgeleverd hoe tot explicietere keuzes in de marktordening te komen. Diverse samenwerkingsvormen worden onderzocht en gerealiseerd. Toetsing vindt plaats aan de toekomstige Warmtewet.
26
4
27
3
Acties en maatregelen
Nummer
Relatie met (pijler)
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
Partners
Resultaat
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
Energieadviseurs
120 energieadviezen aan VvE's
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Vervolgacties en maatregelen 2021
B. energiezuinige gebouwen
Pijler 4 Energiezuinig maken van woningen Stimuleren door bieden van ondersteuning Advies en ondersteuning aanbieden aan VvE’s in de vorm van een energieadvies
1
Intensiveren ondersteuning VvE's door:
2
Q4 2020
112 VvE's (3.182 woningen) hebben een advies ontvangen. Binnen de wijkaanpak VvE advisering wordt geïntegreerd in de vormgeving van een brede integrale aardgasvrij is daarnaast intensief contact met 29 VvE's (deze worden VvE aanpak voor de verduurzaming van wooncomplexen (van advisering tot ondersteund door een coach of zijn lid van een meedenkgroep). begeleiding op maat).
28 Intensivering ondersteuning VvE's (van advies naar begeleiding) heeft (mede door Corona) vertraging opgelopen.
VvE advisering wordt geïntegreerd in de vormgeving van een brede integrale VvE aanpak voor de verduurzaming van wooncomplexen (van advisering tot begeleiding op maat).
29
• Online stappenplan voor verduurzamen VvE’s inzetten
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
• Procesbegeleiding voor grote VvE’s om tot een slim duurzaam toekomstplan te komen
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
• VvE vraagbaak instellen
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
Consortium van experts
Online stappenplan verduurzamen VvE is gerealiseerd (via duurzame wegwijzer). Online stappenplan verduurzamen VvE's wordt uitgebreid in lijn met de Sinds start (juli 2020), 700 unieke bezoekers, 300 accounts aangevraagd, waarvan integrale VvE-aanpak. 30 een dossier gestart.
Stappenplan online
Q2 2020
20 VvE's met procesbegeleiding
11 grote VvE's hebben procesbegeleiding ontvangen (642 woningen) Q4 2020 ; daarna jaarlijks
Kansrijke VvE’s wordt verschillende soorten (op maat) begeleiding geboden voor de verduurzaming van hun wooncpmplex.
VvE vraagbaak ingesteld
Q3 2020
VvE's kunnen terecht bij !WOON, REL en andere partijen.
Samenwerking !WOON en REL wordt gecontinueerd zodat VvE's hier terecht kunnen met hun vragen. Vraagbaakfunctie wordt betrokken in vormgeving integrale VvE-aanpak voor verduurzaming wooncomplexen. Energie advies aan eigenaar-bewoners van grondgebonden woningen wordt gecontinueerd.
Energieadvies aanbieden aan eigenaar-bewoners van grondgebonden woningen
3
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
Energieadviseurs
30 energieadviezen
Q4 2020
Circa 80 woningeigenaren van grondgebonden woningen (geen onderdeel uitmakende van een VvE) hebben advies ontvangen
Ondersteuning en begeleiding geven aan bewonersgroepen gericht op energiebesparende woningverbetering (huurcomplexen en gemengde VvE's)
4
Duurzaamheid
Bouwen en Wonen
!WOON
60 bewonersinitiatieven ondersteund
Q4 2020
70 bewonersgroepen (5.900 woningen) krijgen ondersteuning en begeleiding. Er Ondersteuning en begeleiding geven aan bewonersgroepen gericht op zijn in 2020 17 nieuwe aanmeldingen ontvangen. Dat is minder dan verwacht en energiebesparende woningverbetering wordt gecontinueerd (huurcomplexen waarschijnlijk veroorzaakt door Corona. en gemengde VvE's) als onderdeel van de brede integrale VvEaanpak verduurzaming wooncomplexen. Deze integratie kan in 2021 tot aanpassing leiden.
Collectieve inkoopacties energiebesparende maatregelen (isolatie) organiseren (maatregel collectieve inkoopacties zonnepanelen onder pijler Maximale opwek zonneenergie)
5
Pijler 10, Maximaal Duurzaamheid opwekken van zonne-energie op daken
Bouwen en Wonen
Winst Uit je Woning, Regionaal Energieloket
750 woningeigenaren neemt maatregelen
Q4 2020
Inkoopacties georganiseerd in Nieuw West en Gaasperdam gericht op isolatie én Zie renovatiemotor. zonnepanelen. Dit heeft geleidt tot 242 isolatiemaatregelen.
De Amsterdamse Energielening voortzetten en evalueren
6
Bouwen en Wonen
Duurzaamheid
11 miljoen uitgeleend; Evaluatierapport
Q4 2020
Er is veel gebruik gemaakt van de Energielening voor energiebesparende maatregelen en zonnepanelen door inpassing van het instrument in de collectieve inkoopacties.
Gevelsanering in 2020 voortzetten: subsidieaanvraag voor aanpak 7.410 woningen, uitvoering 7 coördineren voor in totaal 15.000 woningen. In 2021 de aanpak voortzetten en aanpassen als gevolg van inwerkintreding van de Omgevingswet.
Bouwen en Wonen
Duurzaamheid
Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) Rijk
1000 adressen per jaar krijgen maatregelen als dubbel glas, kierdichting, ventilatievoorzieningen, dakisolatie.
Voor 8100 van de 15.000 woningen is voorbereidingssubsidie toegekend terwijl In 2021 wordt de aanpak gevelsanering voortgezet. De aanpak wordt aangepast subsidie op de Omgevingswet. De mogelijke invoering van 30 km/uur als eind 2020. 7410 woningen waren voorzien. Verwachte uitvoeringstermijn: 7 jaar (en 40% administratief te saneren). Verwacht resultaat: 4860 woningen die daadwerkelijk maximumsnelheid kan ervoor zorgen dat we geen aanspraak meer kunnen Op basis zijn opgeknapt. Het tempo ligt de eerste jaren op circa 420 woningen per jaar maken op rijkssubsidie. van toekenning aangezien hier meer mee moet gebeuren. wordt vervolgplan ning gemaakt.
pijler 1, Opschalen Bouwen en Wonen van de wijk-voorwijk aanpak aardgasvrij & pijler 10, Maximaal opwekken van zonne-energie
Duurzaamheid
30
31
32
33
De Amsterdamse energielening wordt voortgezet tot en met 2023.
34
Afspraken Afspraken met corporaties en huurders over energiezuinige woningen, aardgasvrij, zon, CO2-reductie 8 en samenwerking uitvoeren.
35
Afspraken maken met grote particuliere verhuurders en institutionele beleggers
9
Bouwen en Wonen/Duurzaamheid
Corporaties, huurderskoepels
particuliere verhuurders, institutionele beleggers
jaarlijks 3% CO2 reductie in 2023 2023 2023 50.000 labelstappen
2021
In 2020 is CO2 monitor ontwikkeld om resultaten goed te kunnen monitoren. 4 Samenwerking met corporaties en huurders over energiezuinige woningen, keer per jaar wordt de voortgang besproken. Woningcorporaties zijn aardgasvrij, zon, CO2-reductie wordt gecontinueerd. Bestaande afspraken betrokkenheid bij uitvoering van duurzaam herstel plan. Gebrek aan financiering, lopen tot 2023. In 2021 bepalen partijen of de CO2-reductie doelstelling wordt gestapelde opgaven en verhuurdersheffing blijven risico's voor realiseren van de bijgesteld. afspraken. Eerst stap gezet door toetreding IVBN en Vastgoedbelang aan de City Deal Aardgasvrij
Verkennen welke afspraken / samenwerkingen mogelijk zijn met grote particuliere verhuurders en institutionele beleggers en met meer stakeholders samenwerkingen aangaan.
Er zijn 840 bezoeken door energiecoaches afgelegd. Door corona is dit minder dan verwacht.
De energiecoachprojecten van !WOON en van Vroeg Eropaf gaan in 2021 in aangepaste vorm door (als onderdeel van de armoede aanpak). Eerste kwartaal 2021 wordt naar de Raad gerapporteerd over de energiecoaching door het warmevoetenbudget (2016 t/m 2020).
36
Energiezuinig bewonersgedrag
De bewustwordingsprojecten Step2Save, Energiecoaches !Woon en Vroeg Eropaf in 2020 voortzetten en evalueren
10
Bouwen en Wonen
Duurzaamheid, !WOON, Vattenfall 16.000 adviezen in 2020 Q4 2020 Inkomen/Armoede en , (cummulatief vanaf 2016). schuldhulpverlening Werkgeversservice Verwachte besparing per punt Groothuishouden is €100 per Amsterdam, jaar. corporaties
37
4
Acties en maatregelen
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
10
Bouwen en Wonen
Duurzaamheid, !WOON, Vattenfall 16.000 adviezen in 2020 Q2 2022 Inkomen/Armoede en , (cummulatief vanaf 2016). schuldhulp-verlening Werkgeversservice Verwachte besparing per punt Groothuishouden is €100 per Amsterdam, jaar. corporaties
11
Bouwen en Wonen
Duurzaamheid
Nummer
Relatie met (pijler)
38
Wet en regelgeving
Onderzoeken of wettelijke middelen en gemeentelijke bevoegdheden ingezet kunnen worden om energie- besparing in woningen af te dwingen. Zowel voor eigenaar bewoners als particulier verhuurders
Partners
Omgevingsdienst
Resultaat
Jurispredentie
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
2021
39
Vervolgacties en maatregelen 2021 Er is eind 2020 een aanvraag gedaan bij de rijksregeling reductie energiegebruik woningen. Wanneer de aanvraag van zes miljoen euro wordt toegekend kan hiervoor extra worden ingezet op kleine energiebesparing en energiezuinig gedrag bij bewoners van circa 60.000 woningen.
In het voorstel voor nieuwe beleidsregels woningkwaliteit is de mogelijkheid In 2021 wordt een voorstel voorbereid om nieuw beleidsregels woningkwaliteit opgenomen dat de gemeente kan aanschrijven op energiezuinigheid op basis van vast te stellen. Dit kan de ruimte bieden om in uitzonderlijke situaties ook artikel 13 uit de woningwet. Dit beleid is nog niet vastgesteld. gericht op energiezuinigheid te handhaven. Na vaststelling wordt deze mogelijkheid indien nodig in de praktijk ingezet en getoetst.
Renovatiemotor 2025
Renovatiemotor uitvoeren gericht op drie sporen. We investeren tot en met 2025 10 miljoen euro extra in duurzame renovatie en isolatie van bestaande woningen en gebouwen. Denk aan spouwmuurisolatie, dubbel glas, en het dichten van kieren en gaten. Daarmee zorgen we voor werkgelegenheid, besparen we energie, verbeteren we het wooncomfort en blijven de energielasten voor de bewoners beheersbaar.
2025
Spoor 1) Isolatietrein: Uitvoeren van eenvoudige isolatiemaatregelen bij 10.000 woningcorporatiewoningen tot en met 2025, voorafgaand aan de aansluiting op het warmtenet (zie Warmtemotor). 2021: Voorbereiding en afstemming met warmtemotor. Doel: 10.000 woningen tot en met 2025 (gemiddeld 2.500 woningen per jaar vanaf 2022).
2025
Spoor 2) Vergaande renovatie: Ingrijpend renoveren van slechte woningcomplexen om deze toekomstbestendig en duurzaam te maken. 2021: Inventariseren slechte woningcomplexen, monitoren en begeleiden eerste complexen en opzetten opschaling. Doel: circa 3.000 woningen tot 2025. Doel 2021: 250 tot 500 woningen.
2025
Spoor 3) Collectieve inkoop: Organiseren en faciliteren van collectieve inkooptrajecten voor isolatie en duurzame opwek van energie in combinatie met het aanbieden van energie-advies. Naar verwachting kunnen hiermee minimaal 1.500 maatregelen per jaar worden getroffen bij woningeigenaren. 2021: Opzetten en uitvoeren van eerste acties. Doel: 1.500 maatregelen per jaar.
40
41
42
43
Pijler 5 Energiezuinig maken van zakelijke markt 1. Informeren (actief en reactief) en bewustwording als basis Uitbreiden van online platform Nieuw Amsterdams Klimaat (NAK) voor informatie en hulpaanbod t.b.v. duurzame en energiebesparende maatregelen voor bedrijven
Online platform met informatie en hulpaanbod
Q3 2020
Website is aangepast en Duurzame Wegwijzer is gelanceerd met specifiek spoor Continu optimaliseren van online platform Nieuw Amsterdams Klimaat (NAK) voor ondernemers. en duurzame wegwijzer voor informatie en hulpaanbod voor ondernemers. Campagne duurzame wegwijzer om bestaande hulpaanbod goed onder de aandacht van mkb en ondernemers te brengen (o.a. aanbeveling draagvlakonderzoek).
1
Economische Zaken
Duurzaamheid
OGNZKG; Stadsdelen, BIZ-zen
2
Economische Zaken
Duurzaamheid
Branchevereniging Activatie van en, ondernemerskanalen ondernemersveren igingen, BIZ-zen , bedrijventerreinen
met collectieven wordt actief opgezocht, en daarmee ook hun Voortzetting Samenwerking lopende activiteit
Programma verduurzaming zakelijke markt uitvoeren (Vliegwielmiddelen, Directies EZ en CTO) Continueren samenwerkingen met brancheverenigingen en collectieven bijv. ORAM, MKB Amsterdam, VEBAN, NDSM Energie, KHA, etc.. Aantal branches (o.a. horeca, evenementen, detailhandel hebben het zwaar door impact corona. Hiermee wordt sterk rekening gehouden bij samenwerking en communicatie.
3
Economische Zaken
Duurzaamheid
Stadsdelen, Vergroten aantal branchevereniging uitgevoerde energiescans en, en verhogen van conversie ondernemersveren implementatie igingen, BIZ-zen , energieadvies (>40%) bedrijventerreinen
In 2020 hebben 125 bedrijven een energiescan ontvangen. Huidig aanbod loopt door, nieuw aanbod (geïntensife erd) beschikbaa r Q1 2020 of eerder indien mogelijk
Er kunnen circa 625 bedrijven en organisaties een energiescan (incl. aanbod aardgasvrij) en bijbehorend advies krijgen in 2021. Focus wordt verlegd van advies naar begeleiding van bedrijven in de realisatie van maatregelen (conversie verbeteren). In 2021 wordt contact gezocht met 25 partijen uit stadsdeel Centrum die in verleden advies hebben ontvangen om hier opvolging aan te geven. Indien deze benadering effectief is dan worden alle partijen (95) nagebeld in 2021 en 2022. Uitvoering geven aan de MKB motor: Verdere ondersteuning van MKB’ers met advies, begeleiding en middelen om hun bedrijf te verduurzamen. Dit leidt tot lager energieverbuik en daarmee lagere lasten voor die bedrijven.
44
Activeren van ondernemerskanalen met informatie en hulpaanbod t.b.v. duurzame en energiebesparende maatregelen voor bedrijven
kanalen. Bijv. ORAM, MKB Amsterdam, VEBAN, NDSM Energie, KHA, etc.
45
2. Ondersteunen van bedrijven die bovenwettelijk willen verduurzamen Voortzetten en uitbreiden van energiescans en advies voor bedrijven en begeleiding om uitkomsten in te voeren
46
5
Acties en maatregelen
Nummer
Pro-actief benaderen (collectief) van specifieke bedrijven, branches of bedrijfsterreinen met een aanbod tot ondersteuning
4
Relatie met (pijler)
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
Economische Zaken
Duurzaamheid
Partners
Resultaat
Stadsdelen, 3 tot 5 collectieve branchevereniging projecten gestart en, ondernemersveren igingen, BIZ-zen , bedrijventerreinen
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Vervolgacties en maatregelen 2021
Verkenning collectieve aanpak voor bedrijventerreinen, BIZzen en branches is Q4 2020 (projecten voltooid en levert aantal concrete projecten op. Collectieve aanpak gestart voor verduurzaming bedrijventerreinen: zijn gedefinieer - Business Park Amsterdam Osdorp (BPAO): energiepositief in 2025 - Cornelis Douwes: zon op bedrijfsdaken d)
Collectieve aanpak voor bedrijventerreinen, BIZzen en branches starten, uitvoeren en opschalen: - Bedrijventerreinen: naast voortzetten bestaande projecten op BPAO, Cornelis Douwes, en De Heining, minimaal 3 extra initiatieven op bedrijventerreinen opstarten. - BIZzen: nieuwe Koplopersgroep duurzame ondernemerscollectieven opstarten en begeleiden - Branches: Datacenters (energy efficiency), horeca (duurzame terrasverwarming) en kantoren (ondersteuning tbv energielabel C) Via data analyse worden kansrijke gebieden/bedrijven voor een collectieve aanpak beter in beeld gebracht. Uitvoeren renovatiemotor: Via de organisatie van collectieve inkoopacties matchen we aanbieders van duurzaamheidsmaatregelen met vraagkant.
Financiële faciliteiten zijn geïnventariseerd en worden ontsloten via Duurzame wegwijzer.
Uitvoeren duurzaam MKB motor: Startups stimuleren in de ontwikkeling van innovaties met duurzame impact, door hen te koppelen aan partijen, mensen en middelen die in de stad beschikbaar zijn. Hiermee geven we een extra steun in de rug bij de ontwikkeling van duurzame producten en diensten en ondersteunen we beginnende ondernemers om door de crisis te komen. Bedrijven met vernieuwende duurzame oplossingen stimuleren en ondersteunen we actief. Verkenning naar uitbreiding van (financieel) hulpaanbod voor ondernemers, o.a. een mogelijke subsidie voor duurzame terrasverwarming.
In samenwerking met de wijkaanpak aardgasvrij is een verkenning gestart om een hulpaanbod te ontwikkelen voor bedrijven die aardgasvrij willen worden.
Subsidieregeling wordt ontwikkeld voor bedrijven die aardgasvrij willen worden.
- De Heining: zon op bedrijfsdaken
47
Voortzetting van bestaand stelsel aan financiele faciliteiten (subsidies, leningen, etc.) en verkenning in hoeverre dit instrumentarium uitgebreid moet worden
5
Economische Zaken
Wijkaanpak Aardgasvrij: gemeente helpt bedrijven die zich bevinden in de wijken en buurten van de aardgasvrij aanpak om hun pand én bedrijfsvoering aardgasvrij te maken, samen met hun buurt
6
pijler 1, Opschalen Duurzaamheid van de wijk-voorwijk aanpak aardgasvrij
3. Reguleren en handhaven Intensivering van de handhaving van wet-Milieubeheerplichtige bedrijven
7
Pijler 16: Energie besparen in de industrie
Informatiegestuurd handhaven op basis van o.a. Informatieplicht
Optimaliseren van wet- en regelgeving
Duurzaamheid
Onderzoek naar Q4 2019 toereikenheid van huidige financieel instrumentarium en mogelijke uitbreiding daarvan
48
49
Economische Zaken
Stadsdelen, branchevereniging en, ondernemersveren igingen, BIZ-zen ,
Duurzaamheid
ODNZKG
8
Duurzaamheid
ODNZKG
9
Economische Zaken
50
Intensivering van de handhaving is opgenomen in Uitvoeringsprogramma Intensivering conrtroles en handhaving wet milieubeheerplichtige bedrijven is Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied 2020. Naast meer controles zou ook opgenomen in Uitvoeringsprogramma Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied strenger worden ingezet op het handhaven van de te realiseren maatregelen. 2021 waarbij de focus verschuift van controleren naar handhaving op Vanuit OD NZKG is in 2020 een brief verstuurd naar circa 2.500 wet daadwerkelijke realisatie van maatregelen. Doelstelling is om in totaal 1550 milieubeheerplichtige bedrijven waarin is gewezen op de verplichtingen waar de bedrijven te controleren in 2021. NB. Enkele branches zijn hard getroffen door bedrijven aan moeten voldoen, controles zijn aangekondigd en tegelijkertijd is de corona crisis en worden voorlopig ontzien en pas einde 2021 bezocht. gewezen op de duurzame wegwijzer en het gemeentelijke hulpaanbod (combi De provincie Noord-Holland werkt aan een regionaal Energiebesparingsakkoord stok en wortel). met gemeenten. Hiervoor wil zij extra budget vrijmaken zodat gemeenten NB. Door corona zijn er echter nauwelijks bedrijfsbezoeken geweest en was ondersteund worden bij de VTH taken, meer specifiek ‘stimulerend toezicht’ intensieve handhaving tijdelijk niet mogelijk. Hierdoor moesten we eindejaarsverwachting naar beneden bijstellen.
Met extra inzet vindt in 2021 een inhaalslag plaats.
1550 bedrijfcontroles uitgevoerd per jaar
Start 2020 Omdat bedrijfsbezoeken niet mogelijk waren vanwege corona is er extra Gestart Q3 2019
aandacht uitgegaan naar handhaving op de Informatieplicht en verwerking bijbehorende data. Eerste data informatieplicht is verwerkt en inzichten zijn gegenereerd die prioritering geven voor het informatiegestuurd handhaven.
51
52
Aanscherpen van duurzaamheidscriteria bij nieuwbouw van bedrijven, kantoren en overige zakelijke 10 functies 53
pijler 7, Energieneutraal bouwen
Duurzaamheid, Juridische Zaken
ODNZKG
Analyse op onderdelen van Q1 2021 bestaand regelgevend kader
Er wordt informatiegestuurd gehandhaafd op basis van o.a. informatieplicht. Bedrijven die niet hebben gerapporteerd worden hier op aangesproken en bezocht.
Heeft tot op heden geen prioriteit gekregen.
Lobby inzetten richting Rijk op o.a. verruimen energiebesparingsplicht Wet Milieubeheer, Label A plicht voor kantoren.
Er is een update gemaakt van de Handout Duurzaam Bouwen en duurzaamheidsambities maken onderdeel uit van plannen en besluiten voor gebiedsontwikkeling.
Implementatie aangescherpte BENG voor kantoren wordt voorzien in 2022. In 2021 wordt monitor uitgevoerd en dialoog met de markt gevoerd.
4. Branchegerichte aanpak
6
Acties en maatregelen
Nummer
Vaststellen nieuw vestigingsbeleid voor datacenters, waarin selectieve groei in bepaalde gebieden mogeljik wordt onder specifieke condities.
11
Relatie met (pijler)
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
RO, EZ
Duurzaamheid, Dutch Data Center Product: Nieuw Bouwen en wonen, EZ, Association, vestigingsbeleid voor Stadsdelen, Liander, TenneT, datacenters Grondzaken, Openbare Haven Amsterdam ruimte & groen
Digitale Stad
EZ, Duurzaamheid, Inkoop, Bouwen en Wonen, Grondzaken, Stadsdelen
Partners
Resultaat
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering Q2 2020
Vervolgacties en maatregelen 2021
Nieuw vestigingsbeleid datacenters is vastgesteld waarbij datacenters zijn toegestaan onder strikte voorwaarden zoals energieefficiëncy, gebruik van groene energie, waterverbruik, gebruik restwarmte en circulair bouwen.
Onder de noemer Green Data Agenda werken we gezamenlijk aan het terugdringen van de energie-impact van datagebruik. Onderwerpen zijn: * Kennisopbouw, monitoring en het creeren van bewustwording (o.a. verdere verduurzaming digitale infrastructuur agenderen, ook binnen eigen organisatie, samen met LEAP-coalitie) * Stimuleren van innovatieve technische oplossingen (zoals bijv pilot LEAP waarbij wordt ingezet op energiezuinige servers) * Restwarmte datacenters (beter) benutten Starten van een regionale overlegtafel over duurzaamheid en innovatie in de datasector waarbij de sector wordt uitgenodigd.
54
Opstellen en uitvoeren Green Data Agenda, waarin we gezamenlijk werken aan terugdringen energie- 12 impact van datagebruik. Onderwerpen op deze agenda zijn: * Kennisopbouw, monitoring en het creeren van bewustwording * Stimuleren van innovatieve technische oplossingen (zoals bijv pilot LEAP waarbij wordt ingezet op energiezuinige servers) * Restwarmte datacenters (beter) benutten
CTO, Amsterdam Economic Board, Amsterdam Smart City, kennisinstelingen, ODNZKG
Agenda met uitgewerkte vanaf Q4 maatregelen, toepassing 2020 nieuwe technieken, inkoop van energiezuinige servers en services, gebouwen verwarmd met restwarmte datacenters
Tijdens voorbereiding van nieuw vestigingsbeleid zijn eerste gesprekken met de sector gevoerd over een Green Data Agenda en genoemde punten. Deelname aan LEAP-coalitie van Amsterdam Economic Board, gericht op energiebesparing bij datacenters
Onder de noemer Green Data Agenda werken we gezamenlijk aan het terugdringen van de energie-impact van datagebruik. Onderwerpen zijn: * Kennisopbouw, monitoring en het creeren van bewustwording (o.a. verdere verduurzaming digitale infrastructuur agenderen, ook binnen eigen organisatie, samen met LEAP-coalitie) * Stimuleren van innovatieve technische oplossingen (zoals bijv pilot LEAP waarbij wordt ingezet op energiezuinige servers) * Restwarmte datacenters (beter) benutten Starten van een regionale overlegtafel over duurzaamheid en innovatie in de datasector waarbij de sector wordt uitgenodigd.
Er zijn 14 panden die voor 1 januari 2023 verbeterd moeten worden om aan de wettelijk plicht (Energielabel C) te voldoen. Per pand is afgewogen of het opportuun is direct naar label A te verbeteren. Er is afdoende budget beschikbaar. Uitvoering vindt verdeeld over 2021 en 2022 plaats. Begin 2021 is plan van aanpak gereed voor de panden die in 2021 worden verbeterd.
55
Pijler 6 Energiezuinig maken van maatschappelijke gebouwen Inzetten op energielabel C voor alle kantoorpanden in 2023 (wettelijke plicht).
1
Gemeentelijk Vastgoed Kunst en Cultuur, Sport Maatschappelijke en recreatie, Onderwijs instellingen
alle kantoorpanden Q4 2022 (exclusief monumenten) in de vastgoedportefeuille minimaal label c
De screening van de gemeentelijke vastgoedportefeuille is voltooid en we hebben voor het gemeentelijk vastgoed goed in beeld welke kantoorpanden in kader van wettelijke plicht moeten worden verbeterd. Er zijn 14 panden die voor 1 januari 2023 verbeterd moeten worden om aan de wettelijk plicht te voldoen. Er is voldoende budget om de betreffende panden te verbeteren.
Inzetten op het verkrijgen van Energielabel A voor gemeentelijk vastgoed
2
Gemeentelijk Vastgoed Kunst en Cultuur, Sport Maatschappelijke en recreatie, Onderwijs instellingen
Voor de gehele vastgoedportefeuille hebben circa 250 gebouwen energielabel A.
Plan voor verduurzaming van gemeentelijk vastgoed naar een energielabel A is Uitvoeren van plan verduurzamen gemeentelijk vastgoed waarbij zoveel gereed. Op basis van de meerjarenonderhoudsplannen kan voor de meeste mogelijk wordt ingezet op Energielabel A. panden de verduurzaming naar een label A voor 2030 worden gepland. Voor de Uitvoering van gemeentelijke beleidsprogramma's die een raakvlak hebben met overige panden wordt naar een ander logisch moment gezocht, zoals het aflopen de verbetering of ontwikkeling van gemeentelijk vastgoed of huisvesting van het huurcontract of herbestemming. kunnen aanleiding zijn om het gemeentelijk vastgoed versneld of extra te De uitvoering is gaande. Circa 20% van het maatschappelijk vastgoed (vastgoed verduurzamen, bijvoorbeeld de aanpak Wijken Aaardgasvrij Maken (WAM), in gebruik voor de eigen organisatie + verhuurd vastgoed) in eigendom van de Strategische huisvestingsvisie, herbestemmigsplannen van gebieden, herstel gemeente heeft een label A. kades en bruggen. In 2020 zijn vijf gemeentelijke panden aardgasvrij gemaakt. De planvorming en Het combineren van werkzaamheden werkt vaak kosteneffectief, maar in het uitvoering voor zes andere kantoorpanden van het aardgas af, zijn in 2020 geval van het aardgasvrij maken van panden conform de WAM-planning kan gestart.
het ook betekenen dat installaties of gebouwonderdelen versneld afgeschreven moeten worden. Uitvoeren gemeentelijk vastgoed motor: De gemeente heeft veel vastgoed in eigendom en/of beheer. Door deze panden energiezuinig(er) te maken, hebben huurders minder lasten: maatschappelijke partijen als sportverenigingen, instellingen voor kunst en cultuur, en buurtclubs. Waar mogelijk besteden we de werkzaamheden sociaal aan (gericht op banen voor langdurig werklozen en arbeidsbeperkten) en passen we circulaire principes toe. Met een investering van 10 miljoen euro wordt het huidige tempo van verduurzaming versneld. In 2021 investeren we circa 4 miljoen euro in verduurzaming van eigen (maatschappelijk) vastgoed. Hiermee worden diverse gemeentelijke panden aangepakt.
Onderzoeken welke maatschappelijke voorzieningen met een grote warmtevraag (denk aan zwembaden) hun restwarmte zouden kunnen leveren aan een (lokaal) warmtenet (relatie met aardgasvrije gebouwde omgeving).
3
56
Q4 2022
57
Pijler 1,Opschalen van de wijk-voorwijk aanpak aardgasvrij
Koersen op alle 10 de zwembaden van gas af voor 2030. Brediusbad, Het De Mirandabad gaat van het gas als onderdeel van renovatie. Flevoparkbad sloterparkbad, bijlmersportcentrum, noorderparkbad, sportfondsenbad oost zijn wordt in toekomst nieuw zwemwater aan toegevoegd en dan ook aardgasvrij. van het gas. Zuiderbad wordt komend jaar onderzocht. Warmte koude uitwisseling met Rijksmuseum kon niet uit ivm leveringszekerheid van warmte. Marnixbad moet nog onderzocht. Mercatorplaza mogelijk over op warmtenet irt herontwikkeling Jan Eef.
Gemeentelijk vastgoed Onderwijs, Sport en recreatie, Duurzaamheid
58
Uitvoering geven aan de volgende energiemaatregelen in samenwerking met schoolbesturen:
Pijler 1
59
• Aansluiten op reguliere vervangingsopgave met energiemaatregelen.
• Aansluiten op aanpak flexibele schoolgebouwen met energiemaatregelen.
4
Onderwijs
Duurzaamheid
BBO Schoolbesturen
2020 2021 - Normvergoeding onderwijshuisvesting is in november 2020 aangepast op aangescherpte landelijke en gemeentelijke regelgeving aardgasvrij en 2022 doorlopend wateraccumulatie.
Inventarisatie uitvoeren naar kosten doorvoeren gemeentelijk beleid energieprestatie en overige duurzaamheidseisen in de normvergoeding onderwijshuisvesting. Financieren van (duurzaamheids)ambities collegeakkoord die geen onderdeel uitmaken van standaard normering van onderwijshuisvesting.
Onderwijs
Duurzaamheid
BBO Schoolbesturen
doorlopend Gestart met 19 projecten verduurzamen en toekomstbestendig maken van
Stimuleringspakket (subsidieregeling en renteloze lening) voor verduurzaming onderwijshuisvesting implementeren. Innovatief Partnerschap (IPS) van circa negen nieuwbouw onderwijsgebouwen aanbesteden (o.a. op IJburg) met extra energieprestaties. (Vliegwielmiddelen OJZ) Projecten in uitvoering brengen.
primair en voortgezet onderwijs gebouwen.
7
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
• Uitbreiden project ‘zonne-energie op scholen’ met energiebesparende middelen.
Duurzaamheid
• Scholen worden aardgasvrij volgens de Wijkaanpak aardgasvrij.
Acties en maatregelen
Nummer
Relatie met (pijler)
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Partners
Resultaat
Onderwijs
BBO Schoolbesturen
50 scholen worden 2021 voorzien van zonnepanelen
Duurzaamheid
Onderwijs
BBO Schoolbesturen
Sinds 2018 stimuleren wij i.s.m. de schoolbesturen zonne-energie op basisscholen. Inmiddels hebben 18 scholen in Nieuw West gezamenlijk 6.000 panelen gerealiseerd. In 2020 zijn we samen met schoolbestuur BBO gestart om zonne-energie op 45 basisscholen te realiseren.
Vervolgacties en maatregelen 2021 Schoolbestuur BBO gaat op 45 basisscholen zonne-energie realiseren. Uitbreiding samenwerking naar andere schoolbesturen met als doel meer daken volleggen met zonnepanelen.
Normvergoeding onderwijshuisvesting is aangepast op aangescherpte landelijke Aanbod aardgasvrij ontwikkelen voor maatschappelijke bedrijven en en gemeentelijke regelgeving aardgasvrij en wateraccumulatie. instellingen.
Er zijn energiescans bij kunst- en cultuurpanden uitgevoerd. Sectorbrede MRA De Groene Menukaart voor culturele instellingen biedt de mogelijkheid te bench mark en enkele webinars georganiseerd. verbinden met het Economisch- en Duurzaamheids Herstelfonds van de Corona betekent voor culturele organisaties een knelpunt om te investeren en Provincie Noord-Holland. Er wordt onderzocht of het mogelijk is voor de weerhoudt ons ervan op dit moment binnen deze sector breed te communiceren culturele instellingen technisch personeel te werven voor het uitvoeren van de over verduurzaming. Als alternatief voor fysieke events is dit jaar gekozen voor duurzaamheidsinterventies. een aanpak met enkele digitale bijeenkomsten o.a. door de Boekman stichting.
Samenwerken met de partners in MRA regio aan verduurzamen van kunst- en cultuurpanden.
5
Duurzaamheid
Kunst en Cultuur
MRA, gemeente Haarlem, culturele sector
7 duurzaamheidsscans bij cultuele instellingen in de regio, 2 expertsessies met sector
Q2 2020
Richtlijn Duurzaamheid Evenementen actualiseren en aanscherpen.
6
Duurrzaamheid
Regelgeving en Handhaving, Afval en Grondstoffen, Stadswerken
Omgevingsdienst, Waternet
jaarlijks geactualiseerde richtlijn
Duurzaamheid Evenementen is geactualiseerd, ook al hebben er in 2020 Richtlijn Duurzaamheid Evenementen wordt in 2021 opnieuw geactualiseerd. Q1 2020 ; Q1Richtlijn 2021 ; Q1 2022
Een uitvoeringsagenda Kunst en Cultuur opstellen gericht op het verder verduurzamen van de culturele sector
7
Kunst en cultuur
Duurzaamheid
Kunst en Uitvoeringsagenda cultuurorganisaties
Duurzaamheid en energietransitie agenderen bij alle zorginstellingen in Amsterdam
8
Duurzaamheid
Zorg
Zorgsector
Met de grote ziekenhuizen afspraken maken over verduurzamingen van de gebouwen.
9
Duurzaamheid
Zorg, Omgevingsdienst vijf grote ziekenhuizen. Start overleg met AMC
Versnellingsaanpak Maatschappelijk vastgoed
10
Duurzaamheid
Zorg, Onderwijs, Gemeentelijk vastgoed, Sport en recreatie, Kunst en Cultuur
60
61
nauwelijks evenementen plaatsgevonden.
Q4 2020
Kunstenplan 2021 - 2024 is vastgesteld. Hierin heeft verduurzaming prominente In tweede kwartaal van 2021 volgt een plan van aanpak "Cultuur en plek. Ook is een scan uitgevoerd naar de verduurzamingsambities in de Duurzaamheid". Het verduurzamen van cultuurgebouwen en ook van hun ondernemingsplannen van Kunstenplan instellingen en is door UvA-studenten exploitatie kan een voorbeeldfunctie hebben voor de energietransitie in de hele een (beperkt) onderzoek uitgevoerd naar het effect van Corona op deze stad en mensen inspireren om aanpassingen aan gebouwen te doen waarmee verduurzamingsambities. de CO2-uitstoot wordt gereduceerd. Basis voor het plan van aanpak zijn de Het Muziekgebouw aan ’t IJ en het Bimhuis hebben in 2019 voor hun gebouw het voornemens en concrete acties die de Kunstenplaninstellingen hebben internationale duurzaamheidscertificaat BREEAM In-Use ontvangen met een beschreven in hun ondernemingsplannen voor de periode 2021-2024. Deze score ‘very good’, waarmee ze laten zien dat het ook voor moderne gebouwen duurzaamheidsambities en investeringen kunnen door de coronacrisis mogelijk mogelijk is om verder te vergroenen. Verder hebben in 2020 onder meer de in gevaar komen.
volgende culturele instellingen een BREAAM In-Use certificaat behaald: Voor de gemeentelijke (cultuur)panden worden per pand en in overleg met de Rijksmuseum, EYE filmmuseum, Scheepvaartmuseum, Van Gogh museum, gebruikers al plannen uitgewerkt op het gebied van energiebesparing, het Decoratelier Nationale Opera & Ballet, Concertgebouw, Nationale Opera & Ballet opwekken van groene energie, en het ontwikkelen van circulaire (hergebruik) en in 2019: Meervaart Theater, Hoofdkantoor Van Gogh museum, Koninklijk toepassingen. Natuurlijke onderhoudsmomenten, zoals gepland groot Theater Carre en in 2018: Nemo Science Museum, Hermitage onderhoud, renovaties, maar ook interne verbouwingen door de kunst- en cultuurinstellingen zelf worden aangegrepen om de verduurzaming van de panden te versnellen en ze daarmee toekomstbestendig te maken. Instellingen die gebruik maken van niet-gemeentelijk vastgoed worden geinformeerd over de mogelijkheid van een gratis energiescan en duursaamheidsleningen.
62 Plan van aanpak is gereed voor de versnelling van de verduurzaming van zorg en welzijnsvastgoed. Door corona liggen de prioriteiten in de zorg elders en is de versnellingaanpak zorg- en welzijnsvastgoed en de Green Deal Zorg 2.0 tijdelijk 'on hold' gezet.
Verduurzaming in zorg- en wel zijnsvastgoed versnellen (Vliegwielmiddelen, Directie OJZ, Zorg en Jeugd) Gesprekken worden gecontinueerd met diverse ziekenhuizen, zorg- en welzijnsinstellingen om duurzaamheid en energietransitie te agenderen en een gezamenlijke aanpak vorm te geven. Verduurzaming (grote-) zorginstanties is complex door omvang en staat van de gebouwen, en de vereiste continuiteit in bedrijfsvoering. Focus ligt veelal nog op verduurzaming bedrijfsvoering (en minder op de gebouwen).
63
Q1 2020
Amsterdam initieert en ondersteunt het netwerk verduurzaming van gebouwen Gesprekken met het Amsterdam UMC (en zo mogelijk andere ziekenhuizen) in de zorg en had regelmatig contact met de milieucoördinatoren van de worden gecontinueerd, waaronder een bestuurlijk overleg tussen Amsterdam Amsterdamse ziekenhuizen. Door corona liggen de prioriteiten in de zorg elders en het Amsterdam UMC over de verduurzamingsopgave in Amsterdam. en is de versnellingaanpak zorg- en welzijnsvastgoed tijdelijk 'on hold' gezet. De inzet is om afspraken te maken over het versnellen van de verduurzaming Specifiek met het Amsterdam UMC hebben wel gesprekken plaatsgevonden in van het zorgvastgoed. Verduurzaming grote ziekenhuizen is complex door het kader van de verduurzamingsambities. Het Amsterdam UMC heeft een omvang en staat van de gebouwen, en de vereiste continuiteit in Energievisie op gesteld met daarin een verkenning van de opgave voor de bedrijfsvoering. komende 30 jaar. Deze visie is uitgewerkt in de vorm van een Routekaart 0.1 met maatregelen en bijbehorende kosten.
Q1 2021
Er is veel enthousiasme aanwezig bij diverse sportverenigingen, scholen, Instrument van energiescans onder aandacht brengen van de sectoren waarin gebedshuizen, cultuurinstellingen, ziekenhuizen etc. Maatschappelijk instellingen zitten. Verschillende categoriën Maatschappelijk Vastgoed zijn goed in beeld gebracht Inzetten op verhogen van conversiepercentage energiescans dat overgaat op en de verduurzaming wordt er voortvarend opgepakt. Bij een aantal categoriën is uitvoering van maatregelen. dat niet het geval en moeten eigendomsverhoudingen beter in beeld worden Per sector versnellingskansen verkennen en belemmeringen wegnemen. gebracht. Er zijn 10 energiescans uitgevoerd bij gebedshuizen in Nieuw West.
Q2 2020
3 sporthallen en 5 (van de 10) zwembaden zijn aardgasvrij. Brediusbad, sloterparkbad, bijlmersportcentrum, noorderparkbad, sportfondsenbad oost zijn van het gas.
Q4 2020
Brediusbad is aardgasvrij gemaakt.
64
Programma Klimaatneutrale maatschappelijke gebouwen
65
Maatschappelijke gebouwen afsluiten van het aardgas (relatie met aardgasvrije gebouwde omgeving). Zwembaden uiterlijk 2030:
Pijler 1,Opschalen van de wijk-voorwijk aanpak aardgasvrij
Sport en Recreatie
Versnellen duurzaamheidsmaatregelen sport (Vliegwielmiddelen, Sport & Bos). Het De Mirandabad gaat van het gas als onderdeel van renovatie. Flevoparkbad wordt in toekomst nieuw zwemwater aan toegevoegd en dan tegelijk aardgasvrij gemaakt. Mercatorplaza wordt mogelijk aangesloten op warmtenet i.r.t. herontwikkeling Jan Eef. Mogelijkheden aardgasvrij Zuiderbad wordt onderzocht (Warmte koude uitwisseling met Rijksmuseum kon niet uit i.v.m. leveringszekerheid van warmte). Marnixbad wordt ook onderzocht.
66
• Komend voorjaar gaat het Brediusbad van het gas af (middels warmtepomp)
67
11
Sport en Recreatie
Gemeentelijk vastgoed, Duurzaamheid
Brediusbad van het gas af middels warmtepomp
afgerond
8
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
• De Apollohal krijgt een aardgasvrij installatie
Sport en Recreatie
• Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor een aardgasvrij subtropisch zwemparadijs De Mirandabad
Sport en Recreatie
Acties en maatregelen
Nummer
Relatie met (pijler)
Partners
Resultaat
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Duurzaamheid, Stadsdeel Zuid
Waternet
Apollohal aardgasvrij
Q4 2020
Warmwatervoorziening Apollohal is aardgasvrij gemaakt.
Warmtevoorziening Apollohal aardgasvrij maken en naar energielabel A. Hiervoor is een aanvraag ingediend voor financiële middelen uit het Klimaatfonds. Deze wordt begin 2021 voorgelegd aan college van B&W. Verwachte uitvoering in 2021.
Duurzaamheid, Stadsdeel Zuid
Waternet
Uitgewerkt warmteplan voor aardgasvrij bad
Q4 2020
Plan van aanpak aardgasvrij Mirandabad is gereed. Uitvoering tweede fase renovatie De Mirandabad is goedgekeurd in de Voorjaarsnota.
Voorbereiding van de uitvoering renovatie Mirandabad waarbij het zwembad o.a. aardgasvrij wordt gemaakt. Kansen voor aquathermie met water uit de Amstel.
sportsector
Transitieplan veldverlichting gereed 20 sportvelden LED
Q4 2020 Q3 2021
Plan verlichting sportcomplexen vervangen voor LED verlichting is gereed maar aanvraag financiele middelen via Voorjaarsnota is afgewezen. 6 sportvelden zijn voorzien van LED verlichting.
Voor de overige 14 sportvelden wordt aanbesteding en uitvoering voorbereid voor de transitie naar LED verlichting. Financiële dekking wordt gezocht voor uitvoering van gehele vervangingsopgave naar LED verlichting op alle sportcomplexen (via klimaatfonds).
Vervolgacties en maatregelen 2021
68
69
Verlichting op sportcomplexen vervangen door LED. In 2020 krijgen circa 20 sportvelden LED veldverlichting. Aanpak voor de transitie van alle veldverlichting wordt voorbereid.
12
Sport en Recreatie
70
9
Acties en maatregelen
Nummer
Relatie met (pijler)
Trekkende portefeuille
Samen met portefeuille(s)
Partners
Resultaat
Geplande Stand van zaken (einde 2020) oplevering
Vervolgacties en maatregelen 2021
C. klimaatneutrale groei van de stad
Pijler 7 Energieneutraal bouwen Onderzoek doen naar verdere aanscherping Amsterdamse normen energieneutraal bouwen voor nieuwbouw woningen, kantoren en overige functies incl. passende financiële systematiek en juiste randvoorwaarden.
1
Duurzaamheid
Bouwen en wonen, Grondzaken, Omgevingsdienst
Onderzoek
2020
Onderzoek omzetting EPC 0,2 nieuwbouw woningen in BENG systematiek is gereed.
Plan van aanpak aanscherping energienormen nieuwbouw kantoren en overige utiliteitsfuncties wordt in Q1 2021 opgeleverd en dialoog en monitoring wordt in 2021 uitgevoerd. Door onderwijshuisvesting wordt gezocht naar een passende financiële systematiek voor de dekking van eventuele extra kosten voor schoolgebouwen.
Ontwikkelen monitorings indicatoren energieneutraal bouwen
2
Duurzaamheid
Bouwen en wonen, Grondzaken, Omgevingsdienst
Indicatoren
2020
Indicatoren energieneutraal bouwen zijn ontwikkeld, zowel gerealiseerde Voor 2021 wordt energieneutraal bouwen gemonitord via data aangeleverd woningen als tenders worden gemonitord op geleverde energieprestatie. Samen door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en data die volgt uit de met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied onderzoeken we hoe data uitgevoerde tenders voor nieuwbouwgronden. ontsloten kan worden voor geleverde energieprestaties (EPC) van verleende bouwvergunningen.
Intensiveren handhaving en toezicht (vanuit vergunningverlening Omgevingsdienst) op energieneutraal bouwen op de bouwplaats.
3
Omgevingsdienst / stadsdelen
Duurzaamheid, Bouwen en wonen
Extra handhavingen toezicht
2021
In opdracht Omgevingsdienst voor 2021 is opgenomen dat de ambitie bestaat om toezicht tijdens de bouw op energieprestatie te intensiveren. Omgevingsdienst gaat in 2021 onderzoeken hoe dit kan worden ingevuld.
Continueren van verplichte Amsterdamse norm: EPC < 0,2 voor nieuwbouw woningen door vertaling 4 naar Amsterdamse BENG norm (o.a. aangescherpte isolatiewaarden en duurzame opwek) en juridisch borgen via Amsterdamse Bouwverordening of Omgevingsplan.
Duurzaamheid
Bouwen en wonen, Grondzaken, Omgevingsdienst
Normering in Amsterdamse 2021 Bouwverordening of Omgevingsplan
Ontwerp Bouwverordening (voor beleidsneutraal continueren van tot einde 2020 Implementatie aangescherpte energienormen voor nieuwbouw woningen is geldende EPC 0,2 voor nieuwbouw woningen in BENG rekensystematiek) is afhankelijk van inwerkingtreding Omgevingswet. Op zijn vroegst eerste gepubliceerd in augustus 2020. De Bouwverordening kan niet in werking treden kwartaal 2022. per januari 2021 omdat de benodigde juridische grondslag vanuit het Rijk op grond van de Crisis- en herstelwet hiervoor ontbreekt.