2. Agenda_voor_Amsterdams_Ondernemerschap.pdf
Tekst van het document
g. Platform voor informatie- en kennisdelen van en voor ondernemers verbeteren Voor een goede samenwerking tussen partners in een buurt, straat of op een plein is een online platform om informatie en kennis te delen heel handig. Ongeveer 35 biz’en en een tiental ov’s in met name de binnenstad en de 19e-eeuwse ring gebruiken hiervoor Chainels. Dit is een laagdrempelig community platform speciaal ontwikkeld voor gebieden waar ondernemers zijn geconcentreerd, zoals een winkelstraat. Ook de brancheorganisaties, zoals KHN, de politie, de gebiedsteams en directies benutten het platform om informatie met de lokale ondernemers uit te wisselen. Op dit moment hebben sommige biz’en en ov’s een individueel contract. Voor sommige anderen is het op dit moment nog te kostbaar om aan het platform deel te nemen. Mede op verzoek van de gemeente Amsterdam, het Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland en de Vereniging Amsterdam City (VAC) is in de tweede helft van 2023 onderzoek gedaan naar de wenselijkheid en haalbaarheid van uitbreiding van het aantal georganiseerde ondernemers op buurt- en straatniveau binnen het platform. Door deze schaalvergroting is op termijn een kostenbesparing te realiseren voor georganiseerde ondernemers. Daarmee biedt het platform de mogelijkheid om meer ondernemers te bereiken.
Uit het onderzoek blijkt dat biz’en met een bestaand contract meerwaarde zien in het gezamenlijk inkopen en bouwen aan een community platform voor ondernemers op buurt- en straatniveau. Het maakt het gemakkelijker om informatie en kennis te delen. Om dit te kunnen realiseren heeft het VAC een voorstel ingediend om de komende drie jaar stapsgewijs het platform uit te rollen in de stad.
20 Motie 545 van de leden Schmit c.s. inzake ‘meerjarige publiek-private samenwerking stadsdelen en biz’en’ van 20 september 2023 21 De subsidie bedraagt de eerste twee jaar maximaal 75% en daarna 50% van de loonkosten van de straatmanager. Het subsidiabele uurtarief is maximaal € 55,- per uur of een jaarinkomen van € 77.000,-.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 20
Daarin: • wordt VAC de houder van het raamcontract en het eerste aanspreekpunt; • wordt een backoffice ingericht voor onder meer het delen van informatie en kennis van de betrokken partners, het organiseren van trainingen en het bieden van maatwerk; • benadert VAC actief biz’en en ov’s om zich aan te sluiten en te werken aan actieve kennisdeling, dit in samenwerking met VBOA, KHN, MKB Amsterdam en de gebiedsteams; • wordt tevens verkend of marktverenigingen ook kunnen deelnemen, als hieraan behoefte blijkt te zijn vanuit de marktondernemers.
De bijdrage van VAC en andere ondernemersorganisaties bedraagt € 135.000 voor een periode van drie jaar. De gemeentelijke bijdrage aan het voorstel van VAC bedraagt in de periode 2024, 2025 en 2026 totaal € 90.000.
h. Samenwerking met biz’en en ondernemersverenigingen intensiveren met stads(deel)gesprekken De dagelijks besturen zijn het eerste bestuurlijke aanspreekpunt voor de ondernemers en ondernemerscollectieven in het stadsdeel of stadsgebied22. Zij kennen als geen ander de situatie in winkelgebieden, de uitgaansgebieden en op werklocaties, dwars door de verschillende portefeuilles heen. Het structurele stadsdeel- of stadsgebied gesprek met alle ondernemerscollectieven vergt niet alleen een inspanning van het dagelijks bestuur, maar ook een gezamenlijke inspanning van de georganiseerde ondernemers in het stadsdeel. Hoe dit wordt vormgegeven, is lokaal maatwerk. In sommige stadsdelen is er al regulier en effectief overleg met ondernemerscollectieven. In andere gebieden vergt dat nog extra inzet. De VBOA ondersteunt de ondernemers hierbij waar nodig. Met kwartiermakers (vertegenwoordigende ondernemers) in de stadsdelen en een samenwerking in Weesp ondersteunen ze waar nodig de lokale ondernemers bij het opstellen van een agenda voor het structurele gesprek met het dagelijks bestuur.
De opbrengst van deze gesprekken vormt de input voor de gesprekken met onder andere het bestuur en het ambtelijk apparaat, stadsdeelorganisaties en directies, om de publiek-private samenwerking te verbeteren. De opbrengst is ook input voor de agenda van het stadsgesprek dat jaarlijks in het najaar plaatsvindt. En tevens voor gesprekken met de collegeleden op een bepaald onderwerp. Zoals een gesprek met de burgemeester over veiligheid in winkelgebieden en de wethouder verkeer over mobiliteit en bereikbaarheid. Voor deze maatregel reserveren we een bijdrage van de gemeente van € 50.000 per jaar voor de periode 2024 - 2026.
3.3 Winkelgebieden aantrekkelijk maken samen met de ondernemers Een aantrekkelijk winkelgebied vergroot het woon- en winkelplezier, is goed voor de sociale verbinding in een buurt en zorgt voor bestaanszekerheid bij de ondernemers. Daarmee heeft het naast een economische ook een maatschappelijke waarde. Daarom werkt de gemeente met ondernemers, pandeigenaren en bij voorkeur ook bewoners, aan een aanpak om de winkel- of uitgaansgebieden te versterken. Dat doen we per gebied op een manier die past bij de lokale situatie.
a. Uitbreiden straatgerichte aanpak: sta voor je straat In de Straatgerichte aanpak werken publieke en private partijen samen om het unieke karakter van een winkelstraat of een gebied vast te houden, te versterken of terug te winnen. Dat doen ze door met elkaar te werken aan onder andere een divers aanbod en een aantrekkelijk straatbeeld. Ook worden gezamenlijk signalen op het gebied van weerbaarheid en veiligheid opgepakt. Inmiddels loopt deze aanpak in 11 straten in Oost, Zuid, West en Nieuw-West. Vaak zijn extra uren van de straatmanager nodig, deze worden vergoed vanuit de aanpak. De komende jaren zetten we de aanpak door en starten we met ongeveer zeven nieuwe straten, waaronder winkelgebieden in Nieuw-West, Noord en Zuidoost. In winkelgebieden met een markt betrekken we ook de marktvereniging. Voor meer informatie over de aanpak, zie stavoorjestraat.nl.
22 Verordening op de stadsdelen en stadsgebied.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 21
Voor de aanpak is in 2024 een bijdrage vanuit het Economisch herstel- en investeringsplan Amsterdam 2021-202423 beschikbaar. Voor jaren 2025-2026 reserveren we € 360.000.
23 Het Economisch herstel- en investeringsplan Amsterdam 2021-2024 is opgesteld om de economische schok na de coronapandemie op te vangen, door te werken aan vernieuwing en versterking van het economisch herstel op de lange termijn. Het plan is vastgesteld door de gemeenteraad op 10 maart 2021
Straatgerichte Aanpak werkt vanuit een positieve insteek De kracht van de Straatgerichte aanpak is de samenwerking tussen verenigde ondernemers en de gemeente in een winkelstraat. Ieder pand wordt nagelopen: welke nieuwe ondernemers zijn er, welke verbouwingen duren wel erg lang, welke panden komen vrij. Proactief kennismaken, nabellen en zorgelijke signalen doorgeleiden naar bijvoorbeeld de wijkagent, zorgen voor grip op de straat op korte termijn. Voor de lange termijn wordt gebouwd aan een gezamenlijk verhaal dat de identiteit van de straat weerspiegelt. Dit is de basis voor gezamenlijke ambities en plannen, vanuit de insteek: wat kan er wél. Vaak gaat het dan om verbeteren of vergroenen van het straatbeeld, het aantrekkelijk houden van het winkelaanbod of het versterken van het unieke karakter. Meer informatie: www.stavoorjestraat.nl
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 22
b. Uitbreiden en versterken gebiedsgerichte aanpak: gebiedsprofielen in centrum Ondernemers uit een herkenbaar en samenhangend gebied hebben een eigen verhaal dat is opgesteld om het gebied te versterken. We noemen dit ook wel identiteit. In het samenwerkingsverband Centrum XL wordt door een stuurgroep van ondernemers verenigingen, biz’en, bewoners en gemeente samengewerkt aan de uitwerking van de gebiedsprofielen. Met deze aanpak willen we ervoor zorgen dat ook de Amsterdammer het centrum weer vaker weet te vinden en te waarderen en dat bezoekers naar de binnenstad komen voor haar iconen en bijzondere eigenschappen. Per gebiedsprofiel zijn of worden uitvoeringsplannen opgesteld door de stuurgroep. In deze plannen werken we samen aan een herkenbare positionering, aan versterking van de aantrekkingskracht en aan de beleving en het imago van een gebied. Momenteel zijn vijf stuurgroepen actief: • • • • •
Grachtengordel (7 biz’en) Hartje Centrum (10 biz’en) Leidse Buurt Theaterbuurt (1 biz) Rembrandt District (4 biz’en) Nieuwmarktbuurt (6 biz’en en 1 ov)
Via gesprekken met pandeigenaren geeft het profiel richting aan de invulling van panden, ook zij zijn gebaat bij een herkenbaar gebied. Pandeigenaren spelen een belangrijke rol bij het bepalen van het winkel- en horeca aanbod en de diversiteit in de verschillende gebieden. Naast inzet vanuit de biz’en (financieel en met uren van bestuurders en straatmanagers) investeren we jaarlijks € 150.000 in 2024, 2025 en 2026 voor de uitvoering en projectleiding door CentrumXL.
CentrumXL is een publiek-privaat samenwerkingsverband van Vereniging Amsterdam City (VAC), Koninklijke Horeca Amsterdam, MKB Amsterdam en de gemeente Amsterdam. Hierin werken we samen aan het behouden en versterken van een economisch sterke en leefbare binnenstad die aantrekkelijk is voor ondernemers, Amsterdammers en bezoekers uit binnen- en buitenland. Dit doen we door het initiëren van acties en oplossingen, door het opzetten en aanjagen van samenwerkingen en door kennis te delen.
c. Investeren in samenwerking met vastgoedeigenaren voor aantrekkelijke winkelgebieden Om het verschil te kunnen maken in een straat is samenwerking met vastgoedeigenaren essentieel. De vastgoedeigenaren bepalen uiteindelijk aan wie het pand verhuurd wordt. Om tot een betere samenwerking tussen ondernemers, gemeente en vastgoed eigenaren te komen, is het opnemen van een vastgoedeigenaar in een biz een mogelijkheid. Met een vastgoedeigenaren-biz in een straat, zijn er bovendien meer financiële middelen voorhanden om te investeren in het gebied. Het opzetten van een vastgoed biz gebeurt vrijwel altijd op initiatief van de gemeente en/of de ondernemers. Het achterhalen van eigenaren is vooral in de binnenstad en de negentiende-eeuwse wijken, met versnipperd eigendom, vaak tijdrovend en arbeidsintensief. De beschikbare subsidie voor het opstarten van een biz is daarvoor helaas niet toereikend. We reserveren hiervoor in aanvulling op de beschikbare subsidies een bedrag van totaal € 50.000 euro voor de jaren 2024, 2025 en 2026.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 23
d. Ondernemers beter betrekken bij realiseren gezamenlijke doelen en ambities Een straat- of gebiedsgerichte aanpak is niet voor elke straat, elk plein of gebied nodig of mogelijk. Vaak voldoet de ‘reguliere’ samenwerking tussen onder andere de ov of biz, met de gebiedsmakelaar en de wijkagent. In de samenwerking tussen de ondernemers en de gemeente kan het dan alsnog goed zijn om een bepaald onderwerp samen aan te pakken. Die wens kan vanuit de ondernemers komen, omdat dit in hun activiteitenplan is opgenomen, of vanuit de gemeente. Dit pakken we gezamenlijk op met onder meer de volgende acties: • Om eenvoudig een overzicht te hebben van de beschikbare informatie over een winkelgebied als bouwsteen voor het maken van een plan voor het gebied, actualiseren we momenteel het dashboard winkelgebieden. • In samenwerking met onder andere de VBOA en VAC kijken we of en hoe we ook in het weekend adequater opvolging kunnen geven aan de meldingen in de openbare ruimte. • We werken met onder andere de VBOA en VAC samen en stemmen af hoe we succesvolle voorbeelden van biz’en op het gebied van bijvoorbeeld vergroening, afvalinzameling en het schoonhouden van de straat kunnen delen met andere biz’en en ov’s. We stemmen af wat daarvoor nodig is vanuit de gemeente en de ondernemers.
Om een onderwerp samen met een ondernemerscollectief aan te pakken, zijn soms extra uren van de straatmanager nodig. Deze uren kunnen incidenteel door de gemeente worden vergoed.
gedrag of verwarde personen, mag bellen naar een looppost. De loopposten zijn een aantal dagen per week in het gebied aanwezig. Daarmee vergroten ze het veiligheidsgevoel van ondernemers en hun personeel en verminderen zij het aantal winkeldiefstallen. De pilot van de loopposten vond plaats in het laatste kwartaal van 2023 en is gefinancierd door het Platform Veilig Ondernemen. De evaluatie van dit project was positief. Daarom wordt het in ieder geval nog het jaar 2024 voortgezet. De loopposten zijn onderdeel van het veiligheidsmodel25 van de Aanpak Binnenstad en een initiatief van de ondernemers zelf. Met winkelgebieden in andere stadsdelen wordt gekeken of dit model ook daar kan worden toegepast. De kosten voor de loopposten in 2024 in het kernwinkelgebied worden gefinancierd door de biz’en de Aanpak Binnenstad. Bij de eventuele inzet van loopposten in andere gebieden wordt gekeken naar financiering die aansluit op de partners in het gebied.
Het Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland (PVO) zet zich in voor veilig zakendoen. Het is onderdeel van het landelijke netwerk van PVO’s en onderdeel van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV). De gemeente werkt in het platform samen met onder meer politie, branche organisaties en ondernemers op regionaal niveau. Zo signaleren we ontwikkelingen in de stad en regio. Het PVO maakt samen met de partners uiteenlopend voorlichtingsmateriaal en geeft veel praktische tips die aansluiten op diverse vormen van criminaliteit waar ondernemers mee te maken kunnen krijgen. Ze dragen daarmee bij aan een betere bescherming van de ondernemers.
Voor het opstarten van deze maatregel reserveren we € 50.000 voor de periode 2024 - 2026.
e. Veiligere winkelgebieden samen met ondernemers Vanaf oktober 2023 lopen drie beveiligers van Maat Beveiliging door het kernwinkelgebied24 in de binnenstad. Zij ondersteunen daarmee ondernemers die een veiligheidscalamiteit in hun zaak of direct voor de deur hebben. Iedere ondernemer of medewerker die een onveilige situatie heeft in de zaak, zoals winkeldiefstal, agressief
24 Het kernwinkelgebied waarin de loopposten actief zijn betreft Nieuwendijk, Damrak, Dam, Rokin, Kalverstraat en Heiligeweg. In dit gebied zijn vijf biz’en die ook financieel bijdragen aan de inzet van de loopposten.
25 Het Veiligheidsmodel is een initiatief van de ondernemers in het kernwinkelgebied. Het model bestaat uit meerdere acties om de binnenstad veiliger te maken, dit doen we in een samenwerking tussen biz’en, VAC en gemeente en met ondersteuning vanuit het PVO. Met het ROC van Amsterdam is een pilot gestart voor het ontwikkelen van een opleiding voor handhavers en toezichthouders op straat. De scholieren lopen stage in het kernwinkelgebied.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 24
4
Opgave: Ruimte voor werk en voorzieningen
Amsterdam is de afgelopen decennia snel gegroeid. Kennisintensieve en innovatieve bedrijven hebben – op zoek naar gespecialiseerd talent – vaak een vestigingsvoorkeur voor grote steden. Hierdoor ontwikkelen kennisintensieve steden als Amsterdam zich als economische groeimotor voor een omvangrijkere stedelijke regio. Daarmee is de druk op de ruimte in de stad groter geworden. De oplopende druk op de schaarse ruimte valt samen met de behoefte aan woningen en ruimte voor nieuwe opgaven. Denk daarbij aan de noodzaak om lokaal invulling te geven aan de energietransitie en de circulaire economie. We willen de economie dan ook laten meebewegen op toekomstige ontwikkelingen. Daarvoor is ruimte voor werk, de nabijheid van stadsverzorgende bedrijven, innovatie en een passend aanbod van commerciële voorzieningen zoals winkels, horeca en markten nodig. Om dit te kunnen faciliteren, is voldoende kwalitatief goede en betaalbare ruimte voor ondernemers in de stad nodig. Het is belangrijk dat de omgeving zo is ingericht dat mensen er graag komen en verblijven. Hoewel deze opgave vooral een focus heeft op ruimte voor werk en voorzieningen (fysiek), is er een onlosmakelijk verband met de andere opgaven voortvloeiend uit het Nieuw Amsterdams Economisch Peil.
Wat is de economie van de toekomst? Wat voor bedrijven, ecosystemen, arbeidsmarkt en opleidingsvormen passen daarbij? Welke eisen stelt dit aan de ruimte die hiervoor nodig is? Omdat iedere wijk anders is, en de economische dynamiek van wijk tot wijk verschilt, is maatwerk nodig. Daarvoor moeten we de juiste randvoorwaarden creëren en ook coalities met partners smeden. Van hyperlokaal tot bovenregionaal, waarbij we vanuit economische kansen samenwerking zoeken om ook sociaal-maatschappelijke waarde toe te voegen. In deze opgaveagenda zijn extra maatregelen opgenomen om voldoende ruimte te creëren en te behouden voor de grote verscheidenheid aan bedrijven en hun specifieke behoeftes. Alleen dan houdt Amsterdam een diverse economie met een inclusieve arbeidsmarkt. Een markt die duurzaam aantrekkelijk is voor ondernemers met een evenwichtig aanbod van economische voorzieningen voor de bewoners, ondernemers en bezoekers van de stad. De opgave Ruimte voor werk en voorzieningen is langs drie lijnen ingevuld: 1. Vitale buurten 2. Behouden van ruimte voor werk in woon- en transformatiegebieden 3. Versterken innovatiedistricten
Hierbij is het van belang om onszelf te realiseren dat deze lijnen vaak in elkaar overlopen. In een vitale buurt moet ook ruimte zijn voor werk, en in een innovatie district moet ook ruimte zijn voor horeca en woningen. Om de stad goed te laten functioneren, moeten al deze aspecten aanwezig zijn. Het combineren van deze functies draagt bij aan de kwaliteit van de stad Amsterdam.
4.1 Vitale buurten De bevolking in Amsterdam groeit de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid door tot circa één miljoen inwoners. Ook wordt de bevolkingssamenstelling sociaal en cultureel steeds diverser en het aantal bezoekers en forensen blijft hoog. De groei van het aantal bewoners en de verdichting van veel wijken betekent meer economisch draagvlak voor de bestaande commerciële voorzieningen, zoals winkels, horeca, diensten en markten. Daar tegenover staat dat het veranderende online koopgedrag ook impact heeft op het winkelaanbod. Belangrijkste speerpunt is dat bewoners de boodschappen dichtbij huis kunnen doen. Daarnaast willen we het aanbod van winkels en dienstverlenende bedrijven waar nodig aanvullen met bijvoorbeeld markten en kiosken. Dit zijn vaak ontmoetingsplekken voor bewoners in de buurt. Met een passende commerciële invulling van de plinten verhogen we de aantrekkelijkheid van winkelgebieden, straten en pleinen.
Maatregelen Onze inspanningen zitten in het aantrekkelijk houden en maken van de voorzieningen structuur van de stad. Een evenwichtige structuur die bijdraagt aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de verschillende delen van de (groeiende) stad. We zetten in op de volgende maatregelen:
a. Winkelgebieden toekomstbestendig maken met lokaal maatwerk Het toekomstbestendig maken van een winkelgebied vraagt om lokaal maatwerk. Hiervoor biedt onder andere het detailhandelsbeleid regels en instrumenten voor winkels en winkelgebieden. Met onder meer de studie naar de perifere detailhandels vestigingen, het toekomstperspectief winkelgebieden Nieuw-West en de retailaanpak uit de Aanpak Binnenstad hebben we het detailhandelsbeleid verder uitgewerkt. Ook de straatgerichte en gebiedsgerichte aanpakken die beschreven zijn in paragraaf 3.2 dragen bij aan het versterken van de winkelgebieden. Ze kunnen ook bijdragen aan bijvoorbeeld het behoud van ambachten in de Pijp.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 26
We zien dat de winkelleegstand iets fluctueert en over het geheel niet bijzonder hoog is. De onderstaande figuur is op basis van de Barometer Winkelleegstand Amsterdam 2023. De cijfers per stadsdeel geven echter een te algemeen beeld. Zo vertekent bijvoorbeeld de grote herontwikkeling van de Amsterdamse Poort de cijfers voor Zuidoost en laat een lage leegstand in Zuid niet zien dat een specifiek deel van de Ferdinand Bolstraat een bovengemiddelde leegstand kent.
We brengen de behoefte voor een maatwerkaanpak in kaart om een winkelgebied te laten verkleuren naar andere functies. Op deze manier kunnen we jaarlijks kijken naar de gewenste aanpak door de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied. Met behulp van een gebiedsgerichte uitwerking van het detailhandelsbeleid kunnen we het bijvoorbeeld mogelijk maken dat winkels aan het einde van een winkelstrip voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden. De kosten voor deze aanpak worden gedekt uit bestaand budget.
Winkelleegstand per stadsdeel, 2018-2023 Stadsdeel
2018
2019
2020
2021
2022
2023
sep-23
Centrum
1,9%
1,6%
4,0%
5,9%
6,8%
5,7%
5,8%
Nieuw-West
6,3%
4,8%
4,7%
6,0%
6,4%
4,3%
5,4%
Noord
5,2%
5,3%
6,1%
5,9%
5,3%
3,5%
3,8%
Oost
2,9%
2,4%
4,1%
4,4%
4,1%
4,1%
3,6%
Weesp
5,0%
4,0%
4,0%
5,3%
1,8%
3,5%
3,6%
West
4,2%
4,6%
5,6%
7,7%
6,5%
5,7%
5,9%
Zuid
3,4%
2,8%
3,6%
5,8%
4,1%
4,5%
4,5%
Zuidoost
8,1%
8,3%
8,8%
10,0%
10,9%
9,3%
9,4%
Amsterdam
3,6%
3,3%
4,6%
6,2%
6,0%
5,2%
5,4%
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 27
Met het ‘Detailhandelsbeleid Sterke winkelgebieden in een groeiende stad’ zet de gemeente in op twee beleidsdoelen:
Daarmee voeren we de motie ‘Ga economische monocultuur tegen door te leren van de Aanpak Binnenstad’26 uit.
• Bewoners moeten op maximaal 750 meter van hun woning de dagelijkse boodschappen kunnen doen. • Meerdere aantrekkelijke winkelgebieden, ook buiten de binnenstad, waar je terecht kunt voor producten die je niet elke dag nodig hebt.
Voor de uitvoering van deze motie is in totaal € 350.000 vrijgemaakt in de Begroting 2024 voor de jaren 2024, 2025 en 2026. Deze uitgave komt dus niet ten laste van de coalitieakkoordmiddelen voor deze opgaveagenda.
Met het bestaande detailhandelsbeleid anticiperen we op trends en ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op winkels en winkelgebieden. Denk aan groeiend draagvlak als gevolg van bevolkingsgroei, veranderend ruimtelijk consumptiegedrag en de toenemende oriëntatie op online winkelen. Dergelijke trends hebben ertoe geleid dat Amsterdam kiest voor het zoveel mogelijk clusteren van winkels. We zijn daarbij zeer terughoudend in het toestaan van winkels buiten winkelgebieden. Op die manier kunnen winkels zoveel mogelijk profiteren van elkaars aanwezigheid en bijbehorende passantenstromen. Daarnaast wordt de consument in staat gesteld om boodschappen zoveel mogelijk efficiënt op één locatie te doen. Ook kiest de gemeente voor selectieve groei van het aantal winkel(meter)s ter voorkoming van winkelleegstand. Het detailhandelsbeleid is opgesteld voor minimaal de periode 2018 tot 2023 en blijft van kracht tot de gemeenteraad een nieuw detailhandelsbeleid vaststelt.
We werken aan een nieuw Stedelijk beleidskader voor horeca en terrassen. Met het nieuwe horecastelsel wil het college vooraf beter toetsen op de vestiging van horeca in de stad. Dit betekent dat er een betere samenhang moet komen tussen de ruimtelijke en de leefbaarheids- en veiligheidsaspecten die de vestiging van horeca met zich meebrengt. Nieuwe inzichten hierover en de vertaling van het beleid naar nieuwe regels zijn vastgelegd in het Omgevingsplan en de Algemene Plaatselijke Verordening. Vaststelling van het Stedelijk beleidskader horeca en terrassen wordt voorzien voor medio 2024.
b. Behouden en versterken winkeldiversiteit in Oost, Zuid en West We onderzoeken hoe we in buurten, zoals Oud-West en de Pijp, de winkeldiversiteit kunnen behouden. Daarbij bekijken we ook hoe we de op toerisme gerichte economische monocultuur kunnen tegengaan. Daarbij kijken we goed naar de lokale situatie en onder meer naar de juridisch-planologische mogelijkheden. In het onderzoek betrekken we de aanwezige (potentiële) partners, zoals biz’en, ondernemers verenigingen vastgoedeigenaren, woningbouwcorporaties en bewonersverenigingen. We betrekken daarbij ook de ervaringen van de hyper lokale aanpak van de N.V. Zeedijk en de straatgerichte en gebiedsgerichte aanpak, zoals beschreven in 3.2.
c. Uitvoeren initiatiefvoorstel Bruine kroegen In oktober 2023 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoorstel ‘Bescherm de Amsterdamse bruine kroeg’ met algemene stemming aangenomen. Hierin wordt het college onder meer verzocht om het aantal bruine kroegen in Amsterdam te inventariseren en om bruine kroegen als gemeentelijk monument aan te wijzen. Het initiatiefvoorstel sluit aan bij de inspanningen van het college om ontmoetingsplekken voor Amsterdammers in de stad te behouden en te beschermen. De uitvoering van het voorstel raakt ook aan de economische activiteit en het ondernemen in een bruine kroeg. Het behoud van bruine kroegen zorgt voor meer diverse winkelstraten- en gebieden en voorkomt een toenemende monocultuur. In 2024 is gestart met het opstellen van een criteriaset voor bruine kroegen (wanneer is een kroeg bruin?). We zijn ook gestart met een inventarisatie op basis van deze criteriaset. Wat volgt is onderzoek welke kroegen in aanmerking komen voor monumentenstatus – als zij dit
26 Bij bespreking van de begroting In de vergadering van de gemeenteraad van 8 juni 2023 heeft de raad bij de behandeling van agendapunt 26 Voortgang Aanpak Binnenstad, motie 363 ‘Ga economische monocultuur tegen door te leren van de Aanpak Binnenstad’ aangenomen van de leden Y.E. Bentoumy van GroenLinks, L.E. Heinhuis van de PvdA, J. Broersen van Volt en A.D.J. Bons van Bij1.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 28
niet al zijn – en een traject om bruine kroegen op de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed te plaatsen. Voor deze fase wordt € 50.000 ingezet.
d. Voorlichten ondernemers over huurrecht Sinds 2017 biedt de gemeente ondersteuning aan mkb’ers op het gebied van huurrecht. Het is belangrijk dat zij op de hoogte van hun juridische positie zijn: de bescherming en mogelijkheden die het huurrecht hen biedt. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om een aanzegging tot huurprijsherziening, een huuropzegging door de verhuurder, een aanbod van de verhuurder tot uitkoop of een aanbod van een derde om tegen een vergoeding hun huurcontract over te nemen via een indeplaatsstelling. De ondersteuning is beschikbaar voor ondernemersverenigingen, een groep ondernemers op buurtniveau of een bepaalde categorie ondernemers. Denk daarbij aan ambachtelijke ondernemers in een gebied. Deze voorlichting wordt gegeven door een advocaat die gespecialiseerd is in het huurrecht voor commerciële bedrijfsruimten. Bij de organisatie van de bijeenkomsten wordt samengewerkt met straatmanagers en gebiedsmakelaars. Deze ondersteuning wordt ook in de periode 2024-2026 gratis aan ondernemers aangeboden. De kosten worden gedekt uit bestaand budget.
e. Uitwerken opbrengst marktdagen en nieuwe Marktverordening Markten zijn er al zo lang als de stad bestaat en bieden een mooie aanvulling op het aanbod in winkels. Ze hebben naast deze economische functie ook een grote sociale functie: ze zijn de huiskamer van de buurt, een plek waar mensen uit alle lagen van de samenleving elkaar tegenkomen. De meerwaarde van markten is iets om te koesteren en te versterken. Sommige markten zijn nog hetzelfde van opzet als de markten van een eeuw geleden. De samenleving verandert echter in rap tempo en in een steeds meer gedigitaliseerde samenleving is het van belang om te bekijken hoe we de markten kunnen versterken. De opkomst van goedkope supermarkten is merkbaar op de markt. Daarnaast veranderen veel buurten qua bevolkingssamenstelling. Dat maakt dat er deels behoefte is aan andere producten. Een aantal markten kent ook andere uitdagingen: de beroeps groep wordt ouder en bezoekersaantallen lopen terug. Daarnaast zijn er de laatste decennia diverse kleinere markten bijgekomen die het goed doen. Dit zijn vaak particuliere markten of kleinere (biologische) voedselmarkten.
De markt maakt Amsterdam Om te komen tot een gedragen uitgangspunt voor de markten van de toekomst, waarbij de veelzijdigheid, de eigenheid en sociale rol van de markt in de buurt centraal staan, zijn in december 2023 twee ‘marktdagen’ georganiseerd. Tijdens deze ‘De markt maakt Amsterdam’- dagen is door een afvaardiging van allerlei betrokkenen bij de markten, van marktondernemer tot marktmeester, van branchevereniging tot wetenschappers en van theatermakers en muzikanten tot juristen gewerkt aan het opstellen van een gezamenlijk marktmanifest. Het marktmanifest is onder andere input voor de nieuwe marktverordening, zodat deze mogelijkheden creëert voor volle en aantrekkelijke markten. Markten die ruimte bieden voor ondernemerschap, cultuur en maatschappelijke initiatieven. Markten die aansluiten op de winkels in het gebied. Geen markt is hetzelfde, ze worden gevormd door de klanten, de straat waarin ze staan en de kooplieden. Bij de uitwerking van de marktdagen werken we aan: • De nieuwe marktverordening. De ruimte voor vernieuwing van markten is binnen de huidige regelgeving beperkt. Daarnaast vereist de Europese dienstenrichtlijn (EDR) aanpassing van de huidige marktverordening. De gunning van marktplaatsen op basis van anciënniteit niet binnen de dienstenrichtlijn die vrije concurrentie van ondernemen voorstaat.
Dit biedt de kans om de regelgeving aan de passen en meer ruimte creëren voor de markten. De opbrengst van de marktdagen is daarbij richtinggevend. We kijken hoe we in de nieuwe regelgeving deze opbrengst, de praktijk op de markt, de Marktvisie en de adviezen uit het rapport van de ombudsman zo goed mogelijk kunnen verwerken. Bij de nieuwe marktverordening hoort een goede overgangsregeling voor de marktondernemers die een vergunning voor onbepaalde tijd hebben en anciënniteitsrechten hebben opgebouwd. Bij het opstellen van de verordening betrekken we een afvaardiging van de marktondernemers. • Het instrumentarium dat naast de nieuwe verordening nodig is om de markten aantrekkelijker en voller te maken, zoals het versterken van de markt als huiskamer van de buurt, het aantrekken van nieuwe ondernemers, het verhogen van de organisatiegraad op de markten en de basis op orde per markt. Daarvoor gebruiken we ook de opbrengst van de marktdagen. Daarmee geven we tevens uitvoering aan de motie ‘Lege kramen beter benutten’27
27 Motie 302 van de leden IJmker, Namane en Schmit inzake Lege kramen beter Benutten: 302_23+Motie+IJmker+c_s_+inzake+Lege+kramen+beter+benutten (raadsinformatie.nl)
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 29
Dit benutten we bij het gefaseerd opstellen van plannen per markt, samen met de markt en de omgeving. Iedere markt heeft immers een andere samenstelling, ondernemers, klanten, openbare ruimte, omgeving met andere detailhandel, kansen en knelpunten. De extra kosten voor de uitwerking van het marktmanifest en het opstellen van een nieuwe verordening bedragen naar verwachting totaal € 440.000 in 2024, 2025 en 2026.
De sociaal-culturele insteek is aanvullend op en complementair aan de gebieds gerichte ruimtelijk-economische uitwerkingen van de marktvisie. In de gebieds gerichte uitwerking van de Marktvisie kijken we naar het stelsel van markten in een ruimtelijk-economisch samenhangend gebied. Daarin kijken we hoe we met de markten en de bewoners een goede aanvulling op het winkelaanbod kunnen geven en met hoeveel marktdagen in welk verzorgingsgebied de markt ondernemers een goede boterham kunnen verdienen. De Marktvisie bevat daarnaast een uitwerking voor markten met non-food-aanbod, zoals boeken en kunst en voor een ander soort markten voor een breder publiek.
De kosten voor de uitvoering van de jaarlijkse planning worden gedekt uit bestaand budget.
g. Aanvullen winkelaanbod met staanplaatsen Amsterdam kent buiten de markten ongeveer 200 staanplaatsen en tientallen kiosken. Ook hier geldt dat de bij deze verkooppunten behorende regelgeving moet voldoen aan de EDR en moet aansluiten op het Omgevingsplan Amsterdam. Dat betekent dat de staanplaatsen niet meer voor onbepaalde tijd kunnen worden vergund. Nieuwe staanplaatsen worden vanaf 2023 vergund voor een periode van tien jaar, tenzij er locatie gebonden redenen zijn voor een kortere looptijd. De Verordening op staan plaatsen en venten wordt binnen een periode van twee jaar aangepast op de EDR. Er komt een overgangsregeling voor de huidige staanplaatshouders en venters. Het bestuurlijk vaststellen van het nieuwe beleid voor verkooppunten in de openbare ruimte is voorzien in 2024. Hierna zullen ook de nieuwe verordening en de overgangsregelingen worden opgesteld. Voor de overgangsregeling reserveren we een bedrag van € 200.000 in de periode van 2024 tot en met 2026. Jaarlijks wordt de raad geïnformeerd over de voortgang en stand van zaken van de ontwikkelingen voor markten en staanplaatsen. Dat doen we via voortgangsbrieven. Daar waar het de bevoegdheden van de dagelijks besturen raakt, wordt voor hen een jaarlijkse agenda opgesteld. Denk hierbij aan instellingsbesluiten, (her)inrichtings- en herindelingsbesluiten en verbeteragenda’s voor markten met complexe problemen.
f. Besluitvorming over markten stroomlijnen en actualiseren In het voorjaar van 2023 hebben de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied een overzicht van de benodigde besluiten voor de markten voor 2023 en de eerste helft van 2024 gemaakt. Daarin wordt onder andere gekeken naar wat belangrijk en urgent is voor de verdeling van de ambtelijke capaciteit en middelen28. In het eerste kwartaal van 2024 actualiseren we dit plan. Daarbij nemen we ook de afwegingen mee die elke drie jaar gemaakt moeten worden voor het wel of niet herindelen van een gemeentelijke warenmarkt29.
28 Zie de voortgangsbrief 2022 aan de gemeenteraad op amsterdam.nl/marktvisie. 29 Zowel de marktondernemers, de CVAH als de ombudsman hebben de gemeente gewezen op verplichting die in de marktverordening is opgenomen dat de dagelijks besturen elke drie jaar een afweging maken om de markt wel of niet opnieuw in te delen. Daaraan is tot voor 2023 onvoldoende aan voldaan. Dit is uitdrukkelijk onderdeel van de planning van de dagelijks besturen.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 30
4.2 Behouden van ruimte voor werk in woon- en transformatiegebieden Een duurzame stedelijke economie vraagt om ruimte voor verschillende typen ondernemers. Van bedrijven in de ambacht- of in de in de kenniseconomie tot aan de éénpitters. Dit vraagt om de juiste mix van functies en vormen van samenwerking. We spannen ons in om dit ook in de fysieke ruimte vorm te geven en zo een bijdrage te leveren aan een diverse economie. Dit vergt een samenwerking tussen ondernemers en andere relevante (belangen)organisaties en tussen ondernemersverenigingen en overheid. De voornaamste maatregelen worden genomen op het gebied van bedrijfsruimte voortvloeiend uit de Bedrijvenstrategie. Daarnaast zijn er al kaders geformuleerd op het gebied van kantoren en omzetting van kleinschalige bedrijfsruimten kleiner dan 500 m2.
De Bedrijvenstrategie 2020-2030, Amsterdam duurzaam productief Amsterdam staat bekend om haar ondernemerschap en bedrijvigheid, die zorgen voor goede banen en kansen voor inwoners uit Amsterdam en ver daarbuiten. De logistiek en (maak)industrie zijn de machinekamer van de economie in de stad en regio. De ruimte voor deze bedrijven is echter aan verandering onderhevig, vooral omdat in de stad veel woningen nodig zijn. Nieuwe stedelijke wijken zijn gepland op bedrijventerreinen zoals het Hamerkwartier, Cruquius, Zuid, Overamstel en Sloterdijk I en op het gebied waar HavenStad zal worden ontwikkeld. In totaal wordt in deze gebieden de komende 10-20 jaar ruim 800.000 m2 aan bedrijfsruimte gesloopt of herontwikkeld. Dit terwijl de vraag naar bedrijfsruimte juist toeneemt door nieuwe economie en toepassingen voor de circulaire economie en de energietransitie. Zonder aanvullende maatregelen zullen diverse vormen van ambacht, maakindustrie en reparatie uit de stad verdwijnen. Dit vormt de aanleiding voor de bedrijvenstrategie.
Met het ‘Afwegingskader voor het omzetten van kleinschalige bedrijfsruimte Amsterdam30 zetten we in op het behoud van kleinschalige bedrijfsruimte in de woon-werkgebieden. Doordat de druk op de ruimte in Amsterdam groot is, staan bedrijfsruimten met een oppervlakte tot 500 m2 onder druk. Het is financieel aantrekkelijk om de bestemming ‘bedrijfsruimte’, die een relatief lage huur opbrengst heeft, te wijzigen in een functie die voor de eigenaar meer oplevert. Bij het al dan niet omzetten van kleinschalige bedrijfsruimte wordt gekeken of de bedrijfsruimte in een structuurbepalend pand zit en in welk type straat of buurt het zich bevindt. We kijken ook naar de alternatieve mogelijkheden voor het gebruik van de ruimte.
30 Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam houdende regels omtrent het afwegingskader voor het beoordelen van Wabo-aanvragen voor het omzetten van kleinschalige bedrijfsruimte naar een andere functie (Afwegingskader voor het omzetten van kleinschalige bedrijfsruimte Amsterdam), geldend vanaf 5 mei 2020.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 31
Maatregelen Met de bedrijvenstrategie wil de gemeente voldoende ruimte creëren en behouden voor bedrijven, zodat Amsterdam een diverse economie houdt met een inclusieve arbeidsmarkt. De stad moet daarnaast duurzaam aantrekkelijk blijven voor verschillende soorten ondernemingen. Het realiseren van gemengde stedelijke woon-werkwijken op voormalige bedrijventerreinen is complex. Er is gekozen voor herontwikkeling van deze gebieden in de wetenschap dat niet alle bestaande bedrijven in de nieuwe wijken kunnen terugkomen. Dit komt onder meer doordat ondernemers soms (tijdelijke) huurcontracten met lage huren hebben. Tegelijkertijd willen we bedrijven in deze gebieden kansen bieden om zich in het gebied te herhuisvesten. De gemeente speelt hier een indirecte rol, omdat de meeste grond al is uitgegeven. Het gaat vooral om het creëren van gunstige randvoorwaarden voor herhuisvesting, om informeren en om begeleiding. De ervaring van de herontwikkeling van de Buiksloterham en Klaprozenbuurt toont aan dat een aanzienlijk deel van de ondernemers graag wil terugkeren. In de Omgevingsvisie Amsterdam wordt gesproken over bescherming van productieve bedrijvigheid voor de inclusieve stad. Maar in de praktijk blijkt dat de gemeentelijke inspanning de betrokken bedrijven tot nu toe onvoldoende aanknopingspunten voor herhuisvesting heeft gegeven.
Er zijn knelpunten ten aanzien van het huurprijsniveau én de fasering. De urgentie, met name in Noord, maar inmiddels ook steeds manifester in Zuidoost, is groot.31 Om stadsverzorgende bedrijven in onder andere de ambachten en maakindustrie meer kansen te bieden in de stad te blijven, plegen we extra inspanningen. Stadsverzorgende bedrijven en hun werkgelegenheid zijn belangrijk voor de brede welvaart van Amsterdammers. Om voldoende van deze bedrijvigheid voor de stad te behouden, is concreter perspectief op huisvesting en betere begeleiding van ondernemers nodig, met name in transformatiegebieden.
Bestaande bedrijfsruimten staan ook onder druk bij sloop- en nieuwbouwprojecten en bij transformatieprojecten in de bestaande stad. Daar zijn eigenaren vaak woning corporaties. De functies wonen en werken worden dan tegen elkaar afgewogen. Woningcorporaties geven regelmatig aan dat bedrijfsruimten niet verhuurbaar zijn of dat de huren niet opgebracht kunnen worden. Ook andere vastgoedeigenaren brengen dit naar voren. Om het draagvlak voor het behoud van kleine bedrijfsruimten in deze gebieden te versterken, is het nodig dat er meer inzicht komt in de actuele vraag naar deze ruimten, de branches waar het om gaat, het aantal vierkante meters dat nodig is en de huurprijzen die opgebracht kunnen worden. We nemen de volgende maatregelen.
a. Inzetten coördinator voor transformatie en herhuisvesting We stellen een coördinator aan om de verschillende transformaties van bedrijventerreinen en het herhuisvesten van bedrijven beter te kunnen overzien en hier ook snel op in te spelen. Deze transformatiecoördinator overziet namens de gemeente het transformatie- en herhuisvestingsproces. Hij of zij adviseert de transformatie projecten op dit vlak en kan kiezen om een maatwerkaanpak of doorbreekkracht te organiseren in specifieke gevallen. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer regelgeving herhuisvesting van een bedrijf in de weg staat. In aanvulling hierop gaat de coördinator ondernemers begeleiden bij het vinden van een nieuwe plek op basis van hun programma van eisen. Dat kan nodig zijn wanneer contacten met de reguliere bedrijfsmakelaardij en de gemeente onvoldoende opleveren. Voor de transformatiecoördinator en het werkbudget voor onder andere marktonderzoek en maatwerkadvisering wordt vanuit de coalitieakkoordmiddelen € 330.000 ingezet voor de periode 2024-2026 in aanvulling op middelen uit bestaande budgetten.
b. Oprichten werkcorporatie voor betaalbare bedrijfsruimte Voor het creëren van tijdelijke en permanente betaalbare bedrijfsruimtes voor stadsverzorgende bedrijvigheid willen we een werkcorporatie laten oprichten. Dit is een organisatie buiten de gemeente die eigenaren van bestaande en nieuwe bedrijfsruimten kan ontzorgen. Dat kan door de bedrijfsruimte te beheren en zonder
31 Zie ook de raadsinformatiebrief inzake Aanpak herhuisvesting bedrijven uit transformatiegebieden en monitor bedrijfsruimte van 12 december 2023.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 32
winstoogmerk voor een redelijke prijs te verhuren aan bedrijven. Uit marktonderzoek32 blijkt dat verschillende investeerders en ondernemers geïnteresseerd zijn in participatie in een werkcorporatie. Daarbij kan het gaan om bestaande ruimtes of nieuw te ontwikkelen ruimtes in transformatiegebieden en in de rest van de stad. De werkcorporatie kan grote vloeroppervlaktes aanhuren, compartimenteren en een community voor mkb’ers opbouwen. Ook kan de werkcorporatie in woon-werkwijken zorgen voor structurele communicatie en afspraken tussen ondernemers en bewoners over onder andere overlast en verkeersbewegingen. De gemeente nodigt in 2024 marktpartijen, waaronder coöperaties van ondernemers, uit om hiervoor een voorstel in te dienen. Voor de oprichting en organisatie stelt de gemeente eenmalig een subsidie van maximaal € 500.000 beschikbaar.
c. Realiseren bedrijfsruimte via tenders marktpartijen Om het aanbod aan nieuwe bedrijfshuisvesting op de middellange termijn te vergroten, is het intensiever benutten van bedrijventerreinen gewenst. We schrijven een tender uit om gestapelde bedrijfshuisvesting voor stadsverzorgende bedrijven te ontwikkelen. Voor een locatie in de Buiksloterham wordt een tender voorbereid. Voor Sloterdijk Poort, Zeeburgereiland en Zuidoost worden de mogelijkheden hiervoor onderzocht. De ambtelijke kosten voor de tender worden gedekt uit bestaand budget.
d. Versterken bestaande bedrijventerreinen met lokale initiatieven In de Bedrijvenstrategie 2020-2030 staan de bedrijventerreinen Landlust en Westerkwartier in West, de Veemarkt en de Weespertrekvaart-Zuid in Oost als bedrijventerreinen aangemerkt om te behouden voor bedrijvigheid. Dit zijn de enige binnenstedelijke bedrijventerreinen van Amsterdam die niet getransformeerd worden. De opgave is behoud, intensivering en verduurzaming van deze terreinen. De stads verzorgende bedrijvigheid, zoals loodgieters en aannemers, wordt steeds meer de stad uitgeduwd en er is al een tekort aan deze bedrijven en parallel daaraan ook een tekort aan (betaalbare) bedrijfsruimte. Dat terwijl stadsverzorgende bedrijvigheid essentieel is voor het functioneren van onze stad. Nabijheid van personeel en consumenten is hierbij een belangrijke factor. Het zijn de maak- en reparatiebedrijven van de stad, die snel bij bewoners en ondernemers moeten kunnen zijn. Het eventueel verhuizen van dergelijke ondernemingen naar de stadsrand is vaak om die reden niet mogelijk. Het is vaak economisch niet haalbaar (betaalbaarheid). Daarnaast zijn dit soort terreinen (op korte
afstand) belangrijk voor onze duurzaamheidsambities. Denk hierbij aan circulaire economie en aan korte distributieketens. Op deze bedrijventerreinen is een regisseur nodig die hier de regie en een faciliterende rol heeft, zodat stadsverzorgende bedrijvigheid niet weggedrukt wordt. Daarnaast willen we hiermee de verloedering van deze terreinen tegengaan. Landlust en Westerkwartier zijn bijvoorbeeld aan het verloederen: er zijn hier sterke aanwijzingen voor ondermijning en criminaliteit. Conclusie uit onderzoeken (onder meer van Bureau SITE) en gesprekken is dat de bedrijventerreinen behouden en versterkt kunnen worden door als gemeente regie te voeren, kansen te verzilveren en te faciliteren bij (markt)initiatieven, bijvoorbeeld door het proactief zoeken naar kansrijke combinaties van ontwikkelingen. Ook is inzet nodig om samenwerking tussen ondernemers te versterken. Voor de inzet van de regisseur wordt uit de coalitieakkoordmiddelen in totaal € 130.000 ingezet voor de jaren 2024, 2025 en 2026.
e. Verkenning huurregulering van bedrijfsruimtes Wettelijke huurregulering lijkt een instrument om stadsverzorgende bedrijven – die een bijdrage aan de duurzaamheidstransities of de brede welvaart leveren – in de stad te houden. Daarbij gaat het om bepaalde typen stadsverzorgende bedrijven in bijvoorbeeld de maakindustrie, ambacht of andere vormen van bedrijvigheid die nodig zijn in de stad. De ruimte schaarste in Amsterdam is intussen structureel geworden en de stijgende huurprijzen zijn niet meer te betalen voor deze ondernemers. Wettelijke huurregulering vergt echter een aanpassing van de landelijke wetgeving en raakt mogelijk ook de staatssteunregelgeving en de Europese dienstenrichtlijn. Daarom gaan we hierover het gesprek aan met de rijksoverheid. Dit doet Amsterdam in samenwerking met de G4-steden, aangevuld met de steden Groningen en Eindhoven. Daarnaast worden de volgende maatregelen nog onderzocht of zullen we verkenningen gaan doen: • Het inrichten van een herhuisvestingsubsidie en andere ondersteuningsmogelijkheden voor stadsverzorgende ondernemers, bijvoorbeeld via een stadsmakersfonds. • Incentives om de ontwikkeling van gestapelde bedrijfsgebouwen aantrekkelijker te maken. • Verkenning en onderzoek naar de vraag van kleinschalige werk- en bedrijfsruimten in de bestaande stad. De kosten van de verkenningen worden gedekt uit bestaand budget.
32 Zie het advies van bureau STIPO onder de volgende link
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 33
f. Herijking Visie Ruimte voor de Economie van Morgen De visie Ruimte voor de Economie van Morgen uit 2017 is de economische uitwerking van Koers 2025 en is als bouwsteen gebruikt voor de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. In de visie zijn de benodigde stedelijke werkmilieus uitgewerkt. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen kantoorgebieden, woon-werkmilieus en productiezones. Daarbij gaat het enerzijds om de aansluiting bij de vestigingsbehoefte van kennisintensieve bedrijvigheid en de realisatie van gemengde vitale buurten. Anderzijds zijn de logistiek en (maak)industrie de machinekamer van de economie in de regio. In Amsterdam worden meer woningen gebouwd en dan is er ook meer ruimte nodig voor werkgelegenheid en stadsverzorgende bedrijvigheid. Ruimte voor de Economie van Morgen biedt een kader en bouwstenen voor de uitwerking van ruimtelijke projecten en gronduitgiftes bij stedelijke menging van kantoren en bedrijven in nieuwe gebiedsontwikkeling. De snel veranderende omgeving en de snel elkaar opvolgende trends vragen om een herijking van de visie Ruimte voor de economie van morgen in relatie tot onder meer de ambities die voortvloeien uit Een Nieuw Amsterdam Economisch Peil en ruimtelijke implicaties van bijvoorbeeld de energie- of circulaire transitie.
In de herijking van de visie geven we ook richting aan het toekomstige gebruik van de landelijke gebieden in met name Weesp en Noord. Dit is in de huidige visie niet meegenomen. De kosten worden gedekt uit de bestaande middelen.
Met de Kantorenstrategie Amsterdam en het Kantorenplan Amsterdam geven we vorm aan een gezonde kantorenmarkt in Amsterdam. De strategie van Amsterdam om kantoren bij te bouwen op de juiste locaties blijft belangrijk om te voldoen aan de vraag naar kantoorruimte, nu en in de toekomst. Nieuwbouw van kantoren op goed bereikbare OV-locaties en onttrekking door transformatie op andere locaties biedt de juiste ruimte op de kantorenmarkt: het juiste kantoor op de juiste locatie. Deze vernieuwing levert een grote bijdrage aan de verduurzaming en toekomstbestendigheid van kantoren.
4.3 Versterken innovatiedistricten Innovatiedistricten dragen bij aan het innovatievermogen van Amsterdam. Nieuwe ideeën zijn hard nodig om maatschappelijke uitdagingen aan te gaan. Uitdagingen zoals klimaatverandering, de energietransitie en groeiende ongelijkheid vragen om nieuwe producten en nieuwe manieren van werken. Innovatie is geen doel op zich, maar wel een noodzakelijk middel om de ambities te kunnen realiseren. Daarom is de impact van innovatiedistricten op de stad en regio van groot belang. Zo werkt Amsterdam aan een innovatieve en veerkrachtige economie met kansen voor iedereen. Met de Strategie Innovatiedistricten stimuleren we de ontwikkeling van de kenniskwartieren en campussen in de stad tot innovatiedistricten. Ze bieden kansen voor mensen om zich te ontplooien en kunnen bijdragen aan brede welvaart. Het uiteindelijke doel is de gebieden te ontwikkelen naar innovatiedistricten, een nieuw type stedelijke woonwerkbuurt voor iedereen, sterk verbonden met omliggende buurten en de rest van de stad en de regio. Met verschillende kennis- en onderwijs instellingen en een diversiteit aan mensen, functies en banen. We stimuleren hierbij ontmoeting en interactie tussen bewoners, (kennis)werknemers en bezoekers. Ook praktisch geschoolden die werken in de kenniseconomie zijn kenniswerkers.
In de kenniseconomie zijn zowel theoretisch als praktisch geschoolden essentieel, en dit talent willen we ruimte geven op de innovatiedistricten. Daarom stimuleren we ook de integratie van mbo-opleidingen in deze gebieden. Met de Strategie Innovatiedistricten 202333 hebben we een integrale aanpak en benutten we de kansen die innovatiedistricten kunnen bieden op sociaal, maatschappelijk en economische vlak. De strategie is een uitwerking van de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. De focus van de Strategie Innovatiedistricten ligt op het: • versterken en stimuleren van samenwerking rond veelbelovende innovatiekansen; • verstevigen van governance en netwerken op en tussen innovatiedistricten voor kennisvalorisatie en de doorontwikkeling van de innovatiedistricten; • verbeteren zichtbaarheid van en focus op het realiseren van concrete maatschappelijke impact voor omliggende wijken en de ‘gewone Amsterdammer’.
33 De ‘Strategie Innovatiedistricten Amsterdam, Voor meer impact van kennis’ is op 20 december 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 34
Door de kenniskwartieren en campussen te ontwikkelen tot innovatiedistricten wordt er meer impact gehaald uit de kennis in de stad. Voor de ontwikkeling van innovatiedistricten is samenwerking met lokale partijen een randvoorwaarde. Voor meer informatie zie amsterdam.nl/ (website link volgt).
Voor deze maatregel reserveren wij € 350.000 voor de periode 2024, 2025 en 2026.
Maatregelen In de Strategie Innovatiedistricten Amsterdam zijn 72 acties benoemd. Voor een deel geven we invulling aan de acties in de opgaveagenda Versterken Innovatie en Impact ecosystemen. Maatregelen op het gebied van de ruimtelijke en fysieke randvoorwaarden lopen via de bestaande gebiedsontwikkelingsprojecten. Ook zullen belanghebbende stakeholders in de verschillende gebieden actiehouder zijn. Voor de onderhavige opgaveagenda richten we ons voornamelijk op acties die bijdragen aan het realiseren van ruimtelijk economische vraagstukken. Zoals het verkennen van flexibiliteit in regelgeving of het in kaart brengen en het versterken van de profielen van de innovatiedistricten.
a. Versterken en verkennen impact innovatiedistricten We willen de onderscheidende profielen van de districten in kaart brengen en versterken. Welke innovatieprojecten zijn er in het district en welk netwerk en samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en lokale partners spelen daarbij een rol? Dit levert concrete aanknopingspunten op voor het valoriseren van maatschappelijke impact en het slim verbinden van bestaande en nieuw te creëren netwerken. Hierbij is het voor het functioneren van de districten van belang om de mogelijkheden voor flexibiliteit in regelgeving te maximaliseren om innovaties in districten te vergemakkelijken. Er is ook geconstateerd dat brede welvaart en maatschappelijke impact verder moet worden ingekleurd in innovatiedistricten. Het vermogen tot leveren van maatschappelijke impact en het inschatten van slagingskansen moet een belangrijke succesfactor van innovatiedistricten zijn. Daarom zal voor de innovatiedistricten in kaart worden gebracht welke kansen er liggen op ‘impactkracht’. Dit willen we uitwerken in concrete acties. Hiertoe worden innovatieve initiatieven op dit vlak in kaart gebracht en met de relevante stakeholders in de gebieden verder uitgewerkt ten behoeve van maatschappelijke impact. Maar het gaat ook om bijvoorbeeld in Noord en Weesp aan te sluiten op de Strategie Innovatiedistricten.
Vooralsnog zijn er daar minder componenten aanwezig voor een innovatiedistrict alhoewel er aanknopingspunten zijn in de vorm van locaties en bedrijven voor fysiek ontwerp en de productie van innovaties. Er worden gesprekken gevoerd met de partners in Noord en Weesp over hoe ze een bijdrage kunnen leveren aan het versterken van innovatieve ecosystemen. Dit wordt opgepakt in het kader van de mbo-uitwerking op de Strategie Innovatiedistricten.
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 35
5
Inzet coalitieakkoordmiddelen voor maatregelen
Maatregelen opgave: Het stimuleren van succesvol ondernemen in buurt, regio en internationaal niveau nummer
naam
Middelen coalitieakkoord in €
3.1
Versterken Amsterdams ondernemerschap
2024
2025
2026
3.1.a.
Extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost
100.000
200.000
200.000
3.1.b.
Business Academy: train de trainer in Nieuw-West, Noord en Zuidoost
120.000
120.000
120.000
3.1.c
Voortzetten versterken digitale vaardigheden MKB Digitaliseringsoffensief
100.000
100.000
100.000
3.1.d
Ready to Scale: ondersteuning voor locale ondernemers die willen doorgroeien
100.000
100.000
100.000
3.1.e
Ondersteunen innovatief mkb bij aantrekken financiering
100.000
100.000
100.000
3.1.f
Regionaal mkb verbinden aan internationale netwerken
50.000
50.000
50.000
3.2
Versterken ondernemerscollectieven
2024
2025
2026
3.2.a
Verhogen en versterken organisatiegraad: extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost
280.000
280.000
280.000
3.2.b
Verhogen organisatiegraad in alle stadsdelen en stadsgebied
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
3.2.c
Verlichten regeldruk biz’en door aanpassing wet
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
3.2.d
Verbeteren subsidieregelingen voor ondernemersverenigingen en biz’en
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
3.2.e
Verlichten regeldruk door meerjarige subsidie voor biz’en
50.000
50.000
3.2.f
Vergoeden extra uren straatmanagement bij publiek-private ambities
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
3.2.g
Platform voor informatie- en kennisdelen van en voor ondernemers verbeteren
20.000
30.000
40.000
3.2.h
Samenwerking met biz’en en ondernemersverenigingen intensiveren met stads(deel)gesprekken
50.000
50.000
50.000
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 37
Maatregelen opgave: Het stimuleren van succesvol ondernemen in buurt, regio en internationaal niveau nummer
naam
3.3
Winkelgebieden aantrekkelijk maken samen met de ondernemers
3.3.a
Uitbreiden straatgerichte aanpak: sta voor je straat
3.3.b
Uitbreiden en versterken gebiedsgerichte aanpak: gebiedsprofielen in centrum
3.3.c
Middelen coalitieakkoord in € 2025
2026
180.000
180.000
150.000
150.000
Investeren in samenwerking met vastgoedeigenaren voor aantrekkelijke winkelgebieden
25.000
25.000
3.3.d
Ondernemers beter betrekken bij realiseren gezamenlijke doelen en ambities
25.000
25.000
3.3.e
Veiligere winkelgebieden samen met ondernemers
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
1.120.000
1.460.000
1.420.000
Totale investering Opgaveagenda 1
2024
150.000
Maatregelen opgave: Ruimte voor werk en voorzieningen nummer
naam
4.1
Vitale buurten
4.1.a
Winkelgebieden toekomstbestendig maken met lokaal maatwerk
4.1.b
Behouden en versterken winkeldiversiteit in Oost, Zuid en West
4.1.c
Uitvoeren initiatiefvoorstel Bruine kroegen
4.1.d
Voorlichten ondernemers over huurrecht
4.1.e
Uitwerken opbrengst marktdagen en nieuwe Marktverordening
Middelen coalitieakkoord in € 2024
2025
2026
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
130.000
130.000
180.000
Bestaand budget34 50.000
34 Begroting 2024
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 38
Maatregelen opgave: Ruimte voor werk en voorzieningen nummer
naam
Middelen coalitieakkoord in €
4.1.f
Besluitvorming over markten stroomlijnen en actualiseren
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
4.1.g
Aanvullen winkelaanbod met staanplaatsen
50.000
100.000
50.000
4.2
Behouden van ruimte voor werk in woon- en transformatiegebieden
2024
2025
2026
4.2.a
Inzetten coördinator voor transformatie en herhuisvesting
80.000
125.000
125.000
4.2.b
Oprichten werkcorporatie voor betaalbare bedrijfsruimte
100.000
100.000
300.000
4.2.c
Realiseren bedrijfsruimte via tenders marktpartijen
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
4.2.d
Versterken bestaande bedrijventerreinen met lokale initiatieven
40.000
40.000
50.000
4.2.e
Verkenning huurregulering van bedrijfsruimte
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
4.2.f
Herijking Visie Ruimte voor de Economie van Morgen
Bestaand budget
Bestaand budget
Bestaand budget
4.3
Versterken innovatiedistricten
2024
2025
2026
4.3.a
Verkennen en verkennen impact innovatiedistricten
150.000
150.000
50.000
600.000
645.000
755.000
Totale investering Opgaveagenda 3
Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 39
Colofon Agenda voor Amsterdams ondernemerschap Vormgeving Ontwerpwerk Fotografie Fotobank Amsterdam Uitgave Gemeente Amsterdam www.amsterdam.nl
ONT2024057
2024