2. Agenda_voor_Amsterdams_Ondernemerschap.pdf

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap

Een nieuw Amsterdams economisch peil (opgave 1 en 3) Hier gaat het om: • We stimuleren succesvol ondernemen in buurt, regio en op internationaal niveau. • We bieden ruimte voor werk en voorzieningen.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

2

Context en leeswijzer

7

3 Opgave: Het stimuleren van succesvol ondernemen in de buurt, regio en op internationaal niveau

10

3.1

Versterken Amsterdams ondernemerschap 

11

a. Extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost b. Business Academy: train de trainer in Nieuw-West, Noord en Zuidoost c. Voortzetten versterken digitale vaardigheden MKB Digitaliseringsoffensief  d. Ready to Scale: ondersteuning voor lokale ondernemers die willen doorgroeien  e. Ondersteunen innovatief mkb bij aantrekken van financiering f. Regionaal mkb verbinden aan internationale netwerken

13 15 15 16 17 17

Versterken ondernemerscollectieven

17

a. Verhogen en versterken organisatiegraad: extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost b. Verhogen organisatiegraad in alle stadsdelen en stadsgebied c. Verlichten regeldruk biz’en door aanpassing wet  d. Verbeteren subsidieregelingen voor ondernemersverenigingen en biz’en  e. Verlichten regeldruk door meerjarige subsidie voor biz’en f. Vergoeden extra uren straatmanagement bij publiek-private ambities g. Platform voor informatie- en kennisdelen van en voor ondernemers verbeteren  h. Samenwerking met biz’en en ondernemersverenigingen intensiveren met stads(deel)gesprekken 

18 19 19 19 20 20 20 21

3.2

3.3

Winkelgebieden aantrekkelijk maken samen met de ondernemers 

21

a. Uitbreiden straatgerichte aanpak: sta voor je straat b. Uitbreiden en versterken gebiedsgerichte aanpak: gebiedsprofielen in centrum c. Investeren in samenwerking met vastgoedeigenaren voor aantrekkelijke winkelgebieden d. Ondernemers beter betrekken bij realiseren gezamenlijke doelen en ambities e. Veiligere winkelgebieden samen met ondernemers

21 23 23 24 24

4

Opgave: Ruimte voor werk en voorzieningen

25

4.1

Vitale buurten

26

a. Winkelgebieden toekomstbestendig maken met lokaal maatwerk  b. Behouden en versterken winkeldiversiteit in Oost, Zuid en West  c. Uitvoeren initiatiefvoorstel Bruine kroegen d. Voorlichten ondernemers over huurrecht e. Uitwerken opbrengst marktdagen en nieuwe Marktverordening f. Besluitvorming over markten stroomlijnen en actualiseren g. Aanvullen winkelaanbod met staanplaatsen

26 28 28 29 29 30 30

Behouden van ruimte voor werk in woon- en transformatiegebieden

31

a. Inzetten coördinator voor transformatie en herhuisvesting b. Oprichten werkcorporatie voor betaalbare bedrijfsruimte c. Realiseren bedrijfsruimte via tenders marktpartijen d. Versterken bestaande bedrijventerreinen met lokale initiatieven e. Verkenning huurregulering van bedrijfsruimtes f. Herijking Visie Ruimte voor de Economie van Morgen

32 32 33 33 33 34

Versterken innovatiedistricten

34

a. Versterken en verkennen impact innovatiedistricten

35

Inzet coalitieakkoordmiddelen voor maatregelen

36

4.2

4.3

5

1

Inleiding

Ondernemers maken de stad! Voor u ligt de Agenda voor Amsterdams Ondernemerschap. Een uitgebreid en ambitieus plan voor de nabije en verdere toekomst. Ondernemers maken onze mooie stad. Waardering voor hun aanwezigheid hangt vaak samen met de waardering voor Amsterdam als stad. De diversiteit aan grote en kleine bedrijven. Bedrijven die de stad bedienen, de regio en soms zelf wereldspelers zijn. Winkels met een bijzonder aanbod. Een diversiteit aan producten. Ze vormen de spil van een aantrekkelijk winkelaanbod en de spil van een levendige en bruisende buurt. Ze zijn niet weg te denken in en rond de grote en kleinere markten die Amsterdam telt. Kortom, bedrijven en ondernemers geven de stad kleur, geven mede de identiteit vorm en geven gebieden smoel. Daarbij hebben we elkaar nodig, al was het maar om in gezamenlijkheid de grotere opgaven en transities het hoofd te bieden. Dit kunnen we alleen samen doen: van BV Amsterdam naar VvE Amsterdam.

Aandacht voor de lokale ondernemers

We bouwen voort op de resultaten die we de afgelopen jaren hebben behaald. Op het vestigingsklimaat voor startups en de sterke internationale aantrekkingskracht van de stad. Op de inzet voor een sterkere buurteconomie. Bedrijven volgen werknemers en werknemers willen wonen in een authentieke stad met eigenheid in verscheidenheid. Een vitale stad. De lokale ondernemers maken letterlijk en figuurlijk de stad. Ze zijn van belang voor de Amsterdammers. En tevens cruciaal voor de aantrekkelijkheid van de stad. We zetten daarom in op het versterken van het lokaal ondernemerschap.

Amsterdamse ondernemers zijn onmisbaar. Ze werken in en voor onze straten, buurten en stad en dragen hun steentje bij aan de brede welvaart, ons welzijn en het ontwikkelpotentieel van Amsterdam. Door nieuwe samenwerkingen en verbindingen te zoeken, innovatieve oplossingen te bedenken of in te spelen op de behoeftes van Amsterdammers, ook als zij die soms nog niet zelf hadden bedacht. Ondernemers tonen lef door creativiteit toe te laten. Dit is een mentaliteit die we als stad moeten koesteren. Waar veel wensen en functies samen komen in onze stad waarin de ruimte beperkt is, kan niet alles wat ondernemers graag zouden willen. De stad is een ecosysteem om aan deel te nemen. Ondernemen gaat niet alleen om financiële transacties, maar ook om waarde voor de directe omgeving.

Ondernemende stad Amsterdam staat wereldwijd bekend als een ondernemende stad. Maar wie alleen spreekt van een Amsterdamse handelsgeest, gaat voorbij aan het feit dat in onze stad ondernemerschap vele malen verder gaat dan de handel tussen vraag en aanbod. Natuurlijk zorgen Amsterdamse ondernemers voor economische veerkracht, diversiteit en werkgelegenheid en dragen bij aan de aantrekkelijke winkelgebieden en -straten. Maar zij dragen ook bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie in buurten. Naast het economisch belang staat een belangrijke maatschappelijke waarde die het middenen kleinbedrijf in deze stad vertegenwoordigt.

Ondernemers zijn er in veel soorten en maten. Amsterdam telt bijna 100.000 vestigingen met ruim 650.000 werkzame personen en ruim 83.000 zzp’ers. Daarvan hebben 273 bedrijven meer dan 250 werknemers en die zijn goed voor 30% van de werk­ gelegenheid. Bijna 1.400 bedrijven hebben tussen de 50 en 250 werknemers en bijna 100.000 van de vestigingen hebben er minder dan 5o. Daarmee is het midden- en kleinbedrijf samen met de zzp’ers goed voor 73% van de werkzame personen.1 Juist deze bedrijvigheid maakt de stad aantrekkelijk en draagt bij aan een leef- en vestigingsklimaat waar Amsterdammers en werknemers willen wonen, werken, ondernemen en (be)leven.

Waarde voor de directe omgeving

Daarin moeten we continu een middenweg vinden voor het optimale economische en maatschappelijke resultaat. Als gemeente en ondernemers hebben we elkaar op heel veel onderwerpen nodig om het verschil te kunnen maken. Noch de ondernemer, noch de gemeente kan het alleen. Een doorlopend gesprek over de samenwerking in de straten, buurten en de stad is daarbij van belang. Waar nodig doen we dat in een praktische publiek-private samenwerking. Bij het opstellen van beleid en regelgeving én de uitvoering daarvan betrekken we ondernemers. Zoals ook is vastgelegd in ons participatiebeleid.

1

Staat van de stad 2023, Onderzoek en Statistiek gemeente Amsterdam

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap

5

Grote uitdagingen voor de stad

Samenwerking is de sleutel

De stad heeft er nog nooit zo mooi bij gelegen. De afgelopen 20 jaar is er ontzettend veel geïnvesteerd in de stad. Zowel door private partijen als de gemeente. Maar we zijn er nog niet. Er zijn buurten die achter blijven. En we staan voor grote uitdagingen waar iedereen z’n steentje aan moet bijdragen. Uitdagingen op bijvoorbeeld het gebied van energietransitie, maar ook ervoor zorgen dat meer en meer mensen kunnen meeliften op het verdienvermogen van de stad in een situatie waarbij de ruimte schaarser en schaarser wordt. We zetten in op maatregelen waar de lokale ondernemer daadwerkelijk wat aan heeft. De stad is onverminderd populair. De ruimte wordt steeds schaarser, de stad autoluwer.

Is de kleine middenstander nog wel goed bereikbaar voor zijn klanten? Hoe kunnen bedrijven meegaan in de digitalisering? Hoe kunnen ondernemers hun bedrijven laten groeien en zakendoen in het buitenland? Hoe komt hij of zij aan goed personeel in deze tijden van schaarste? Hoe wordt het bedrijfsafval opgehaald? Hoe houden we de stad schoon? Hoe vinden we de weg naar het juiste loket voor bijvoorbeeld vergunningen? Hoe komt een ondernemer aan betaalbare ruimte? Hoe houden we de straat veilig en gastvrij? En blijft die ruimte voor de nabije en verdere toekomst wel betaalbaar? Is het daarbij ook mogelijk om duurzaam te ondernemen, met oog op de toekomst? Ondernemen in Amsterdam is niet slechts het runnen van een bedrijf. Om succesvol te zijn ben je van een groot aantal factoren afhankelijk. De economische motor draait op de inzet vanuit alle portefeuilles. We willen integraal kijken naar wat onze ondernemers nodig hebben om succesvol te zijn. We doen dit door een heel pakket aan maatregelen als uitwerking van de visie op de lokale economie.

Als stad zoeken we met nadruk de samenwerking op met onze ondernemers, met vertegenwoordigers van de lokale bedrijven. We willen met elkaar de agenda voor de komende jaren bepalen. Ondernemers zijn vrije geesten, ze zijn in de regel voor veel te porren. Maar dan moet de uitvoering wel goed geregeld zijn. En dat is waar we met elkaar aan willen werken. Het college ziet de urgentie. We kijken ook door de bril van de lokale ondernemer. Ze geven eigenheid aan de buurt. We moeten schaarste eerlijk verdelen, de stad maken. Als overheid moeten we onze ondernemers faciliteren met redelijke, begrijpelijke regelgeving en regelingen. Soms maken we keuzes die ondernemers niet meteen omarmen, dan kijken we wat nodig is om het voor hen werkbaar te maken. We moeten de urgentie voelen op soms heel kleine verbeterpunten die het verschil maken. We moeten als stad de bereidheid van ondernemers om mee te denken en samen te werken waarderen. We moedigen het aan dat ondernemers zich onderling goed organiseren. Ze hebben elkaar immers nodig om succesvol te zijn! En de stad heeft ze nodig om samen knelpunten op te lossen en kansen te pakken. Met nadruk van, voor, met: we staan pal voor de Amsterdamse ondernemer.

De focus in deze Agenda ligt op ondernemerschap, het versterken van ondernemerscollectieven, de samenwerking in de gebieden en ruimte voor werk en voorzieningen. En ook op het organiseren van het gesprek over de totstandkoming en uitvoering van beleidskeuzes en activiteiten die de lokale ondernemers raken. We zorgen ervoor dat we elkaar niet verrassen en tijdig betrekken en informeren.

Dat doet het college in nauwe samenwerking met de dagelijks besturen. Op het college rust een grote verantwoordelijkheid als we het over ondernemen hebben, het raakt immers veel beleidsdossiers en programma’s. Deze komen samen in de gebieden, buurten en straten. De bestuurders van de stadsdelen en het stadsgebied weten wat de impact is van keuzes die het college maakt en wat nodig is voor de lokale ondernemers. Van de markten tot de bedrijventerreinen en van de winkelgebieden tot de innovatiedistricten. Onze focus is breed en omvat de hele grootstedelijke context. We doen het samen!

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap

6

2

Context en leeswijzer

In deze Agenda voor Amsterdams ondernemerschap treft u de uitwerking van twee van de vijf economische opgaven aan zoals deze zijn benoemd in onze visie op de lokale economie ‘Een nieuw Amsterdams economisch peil’2: 1. Stimuleren van succesvol ondernemen in en voor de buurt, regio en op internationaal niveau 2. Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart en aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken 3. Ruimte voor werk en voorzieningen 4. Versnellen van het verduurzamen van de economie voor de klimaaten energietransitie 5. Faciliteren van een evenwichtige arbeidsmarkt die iedereen gelijke kansen biedt op werk

De principes uit ‘Een nieuw Amsterdams economisch peil’ zijn onlosmakelijk verbonden met de agenda die voorligt: • • • •

Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen Ongelijk investeren voor gelijke kansen Lokaal potentieel optimaal benutten Anders internationaliseren: ‘where good grows better’

U treft hier ook maatregelen die knelpunten en kansen in een gebied naar boven halen. Maatregelen die onze gemeentelijke economische portefeuille overstijgen. Vanuit vrijwel ieder beleidsterrein ligt er een kans om de stad – samen met de ondernemers – beter en leefbaarder te maken. De kansen en knelpunten brengen we in kaart aan de hand van de stadsdeelgesprekken die de dagelijks besturen voeren met de ondernemers. En het stadsgesprek met de biz’en en ondernemersverenigingen dat jaarlijks wordt gevoerd met de burgemeester en de wethouder Economische Zaken en de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied. Maar ook de andere collegeleden hebben het over de invulling en uitvoering van programma’s en beleid die ondernemers raken in hun bedrijfsvoering.

Eerste aanspreekpunt De dagelijks besturen zijn het eerste bestuurlijke aanspreekpunt van de ondernemers en ondernemerscollectieven in het stadsdeel of stadsgebied waar zij gevestigd zijn. Dit is opgenomen in de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam3. De dagelijkse besturen kennen de lokale situatie als geen ander, vanuit alle portefeuilles. De maatregelen uit deze opgaveagenda ondersteunen hen bij het uitvoeren van hun taken. Die zijn daarmee aanvullend op de rol die het college en de gemeenteraad speelt.

3

2

De visie op de lokale economie ‘Nieuw Amsterdam Economisch Peil’ is vastgesteld door de gemeenteraad op 29 november 2023.

Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022, taak 6 economie: 6.1. Het agenderen en (laten) uitvoeren van economische opgaven in specifieke gebieden, als uitwerking van de stedelijke beleidskaders, in samenwerking met onder andere ondernemers, bewoners en andere belanghebbenden. 6.2 Het vervullen van een ambassadeursfunctie als het dagelijks bestuur richting ondernemers, vastgoedeigenaren en andere betrokkenen in het economisch domein. 6.3. Het in behandeling laten nemen van vragen en nieuwe initiatieven van ondernemers binnen de gemeentelijke organisatie. 6.4 Het binnen de stedelijke kaders toepassen van de gedelegeerde en gemandateerde bevoegdheden uit de Marktverordening en de Verordening staan- en ligplaatsen buiten de markt en venten.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap

8

Maatregelen en dekking Alle maatregelen in deze agenda hebben hun voorgeschiedenis. U treft hier onder meer nieuwe maatregelen ter versterking van het ondernemerschap. U treft hier ook maatregelen die we uitbreiden naar andere delen van de stad, zoals de straatgerichte aanpak. U vindt hier ook acties terug uit strategieën die eerder door de raad zijn vastgesteld en waarvoor een formeel adviestraject heeft plaatsgevonden. Als voorbeeld noemen we hier de Strategie Innovatiedistricten en de Bedrijvenstrategie. Meestal gaat het om maatregelen die gedekt worden uit de coalitieakkoordmiddelen. In andere gevallen worden de maatregelen bekostigd uit de bestaande budgetten.

Maatwerk per gebied De maatregelen in deze agenda zijn niet gelijk voor alle stadsdelen, het stadsgebied, werklocaties, buurten en straten. Ze sluiten aan op de lokale situatie. We investeren ongelijk voor gelijke kansen. Daarmee komen we tegemoet aan de behoeften van de zogenoemde integrale aanpak-gebieden: Masterplan Zuidoost, Nationaal programma samen Nieuw-West, Aanpak Noord en Aanpak Binnenstad. Alleen met maatwerk kunnen we lokaal potentieel optimaal benutten. En dat betekent dat we waar nodig ongelijk investeren en gebiedsgericht werken. Zo zetten we in deze agenda onder meer extra in op versterking van het ondernemerschap en de organisatiegraad in Zuidoost, Noord en Nieuw-West. Maar we zetten ook extra in op versterking van de winkelgebieden in andere centrumgebieden van de stad, te weten in Centrum, Oost, Zuid, West en Weesp. We zetten ons in voor betaalbare bedrijfsruimte in de transformatiegebieden in met name Noord en Zuidoost. We investeren extra in de functie van de warenmarkten in hun buurt. En we stimuleren kennisdeling tussen ondernemersverenigingen, de gemeente en de politie.

Inzet middelen coalitieakkoord Voor de opgave Stimuleren van succesvol ondernemen in en voor de buurt, regio en op internationaal niveau investeren we vier miljoen euro. Voor de opgave Ruimte voor werk en voorzieningen is dit twee miljoen euro. Dit geld zetten we in vanaf 2024. In de voorgaande periode hebben we de resterende middelen uit het Amsterdamse Ondernemers Programma, Naar een sterke buurteconomie 2019-20224 ingezet. Dit was mogelijk omdat het bestedingsritme van het programma door de coronapandemie vertraagd was. Daarnaast zijn middelen uit het Economische Herstel- en investeringsplan 2021-2024 ingezet – middelen die bedoeld waren om de economische schok na de coronapandemie op te vangen.

Leeswijzer In hoofdstuk 3 treft u de maatregelen voor de opgave Stimuleren van succesvol ondernemen in en voor de buurt, regio en op internationaal niveau. In hoofdstuk 4 kunt u de maatregelen voor de opgave Ruimte voor werk en voorzieningen lezen. Het totaaloverzicht van de maatregelen, de verdeling over de gebieden, de kosten en dekking ziet u in hoofdstuk 5. Naast de maatregelen in deze opgaveagenda’s investeert de gemeente met andere programma’s en opgaveagenda’s in Amsterdams ondernemerschap. Dit ziet u terug in de rode kaders . In de meeste gevallen zijn dit al lopende programma’s.

De krachten bundelen Publiek-private samenwerking met ondernemers en bedrijven en samenwerking met bewoners (publiek-civiele samenwerking) is essentieel om succesvol te zijn. We moeten dan ook gezamenlijk onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Wij gaan graag partnerships aan, omdat we weten dat het noodzakelijk is om onze krachten te bundelen. In de geest van VvE Amsterdam zijn we met z’n allen verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de stad en betrekken elkaar daarbij. Gemeente en bedrijven, klein of groot, lokaal ontstaan of uit het buitenland, nemen maatschappelijke verantwoordelijkheid en maken samen de stad. Soms leidt dat tot keuzes die pijn doen waar we in gezamenlijkheid werken aan oplossingen die praktisch en uitvoerbaar zijn. Het versterken van de organisatiegraad van ondernemers en de samenwerking tussen ondernemers en de gemeente staan dan ook centraal in deze agenda.

4

Het Amsterdams Ondernemers Programma ken nog twee voorgangers ‘Amsterdam onderneemt!’ 2010-2014 en ‘Ruimte voor ondernemers’ 2015-2018.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap

9

3

Opgave: Het stimuleren van succesvol ondernemen in de buurt, regio en op internationaal niveau

Deze opgave bestaat uit drie onderdelen. Het eerste deel (3.1) beschrijft de maatregelen die we nemen voor versterking van het ondernemerschap van zzp’ers en ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (mkb). In het tweede deel (3.2) staan de maatregelen die we nemen om de samenwerking tussen ondernemers onderling te bevorderen en te versterken. De maatregelen waarin we investeren om de publiek-private samenwerking tussen ondernemerscollectieven, de buurt en de gemeente te versterken, vindt u in het derde deel (3.3).

3.1 Versterken Amsterdams ondernemerschap Amsterdamse ondernemers zorgen voor financiële bestaanszekerheid, levendigheid en werkgelegenheid in de stad. Op macroniveau gaat het Amsterdam voor de wind. Onze economie groeit, met uitzondering van de dip tijdens corona, harder dan het landelijke gemiddelde. Dat betekent niet dat het vanzelf gaat voor ondernemers. Niet alle ondernemers gaat het voor de wind en vaak is het hard werken en voor sommigen een onzeker bestaan. Daarom investeren we in maatregelen om dit ondernemerschap over de hele linie te versterken. We ondersteunen het Amsterdamse mkb onder meer bij digitalisering en verdere groei. We helpen hen bij het zoeken naar financiële dekking bij innovatie. We willen bedrijven in de regio steunen die internationale ambities hebben. Maar ook bieden we ondersteuning bij energiebesparing en verdere verduurzaming van de bedrijfsvoering (zie maatregelen Opgave agenda Versterken Innovatie en Impact ecosystemen5).

Het college kiest voor ongelijk investeren voor gelijke kansen. Het percentage zelfstandige ondernemers met een hoofdinkomen uit een eigen onderneming6 blijft met name in Zuidoost met 6% en Nieuw-West met 10% sterk achter bij het stedelijk gemiddelde. Ook in Noord is dat aandeel met 12% lager dan het gemiddelde van 13%. Daarmee lijkt het bestaande aanbod en het bereik van de gemeentelijke dienstverlening onvoldoende aan te sluiten op de behoeften van de Amsterdamse ondernemers in deze stadsdelen. Ook zien we dat juist in deze drie stadsdelen sectoren en zelfstandige beroepen onevenredig getroffen werden door de coronacrisis (zie overzicht verstrekte Tozo-uitkeringen7). Daarnaast zien we dat deelname aan programma’s om het inkomen van ondernemers te verhogen in deze drie stadsdelen lager is dan in de rest van de stad: van de 105 deelnemers aan het programma het Fundament8 voor creatieve ondernemers en kunstenaars in 2021 en 2022 kwam bijvoorbeeld slechts 23% uit deze drie stadsdelen samen, terwijl 25% van de deelnemers uit West kwam. Ondanks het feit dat Zuidoost veel creatieve makers kent, kwam slechts 4% van de deelnemers aan het programma uit dit stadsdeel. Daarom hebben we onze aanpak aangepast, zie maatregel a.

Als we naar de Armoedemonitor kijken zie we dat het aantal minimahuishouden met als inkomstenbron het eigen bedrijf niet alleen in Nieuw-West, Noord en Zuidoost hoog ligt. Dit is ook het geval in Bos en Lommer, Oud-West/De Baarsjes, Oud-Oost en Centrum West. Ook in deze buurten ligt het gemiddelde boven de 8,1%. Daarnaast laten de cijfers zien dat ook in de Pijp/Rivierenbuurt veel minimahuishoudens met als inkomstenbron het eigen bedrijf9 zijn. Vanaf april 2023 werken we in alle stadsdelen en het stadsgebied dan ook met multidisciplinaire teams Zelfstandig Ondernemers die op gebiedsniveau zijn georganiseerd en die inspelen op de behoeftes vanuit het

6 7

8

5

De Opgaveagenda Versterken Innovatie en Impact ecosystemen (opgave 2 uit de visie op de lokale economie ‘Nieuw Amsterdam economisch peil’) is op 29 november 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

9

Het betreft ondernemers tussen de 18 en 74 jaar. Bron: Kerncijfers 2020 Onderzoek & Statistiek gemeente Amsterdam De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) was een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling is voor zelfstandige ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. De regeling werd uitgevoerd door de gemeenten en liep van 1 maart 2020 t/m 31 mei 2020. Het Fundament is een programma om het ondernemerschap van kunstenaars en creatieve makers die werken als zzp’er te versterken. We bieden ondersteuning bij het structureren, professionaliseren en vercommercialiseren van de creatieve bedrijven. Daarmee willen we de bestaanszekerheid van deze ondernemers te vergroten. Dit gebeurt onder andere via workshops en individuele coaching. Het programma werd in 2020 tot en met 2022 stads breed aangeboden. Meer dan 100 ondernemers hebben het programma gevolgd. Hun jaarinkomen is na deelname met gemiddeld 30% gestegen. Amsterdamse Armoedemonitor 2022 van O&S, stadsdeelrapportage.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 11

gebied. Anders dan in de drie integrale aanpakgebieden, is het brede ondersteunings­ aanbod in deze gebieden voor ondernemers hetzelfde.

Ondersteuning voor (startende) ondernemers De gemeente ondersteunt startende en gevestigde Amsterdamse ondernemers in uiteenlopende branches met een inkomen tot 130% van het wettelijk sociaal minimum of een bijstandsuitkering. Dat doet we door de inzet van het Bijstand besluit zelfstandigen (Bbz) en een uitgebreid aanbod om (startende) ondernemers te ondersteunen bij hun ondernemerschap. Denk bijvoorbeeld aan het programma Eigen Werk of aan het branche-specifieke programma het Fundament. Het fysieke adviespunt Ondersteuning Ondernemers is gevestigd op de locatie van de Kamer van Koophandel op de De Ruyterkade. Daarnaast zijn er adviespunten met inloop- en afspraakmogelijkheden in Zuidoost bij Zuidoost Werkt op het Bijlmerplein, bij het Startpunt op het Osdorpplein en bij het stadsloket op het Buikslotermeerplein. Het programma Eigen Werk begeleidt ondernemers bij versterking van de ondernemers­ vaardigheden en het maken van een gedegen ondernemersplan. Amsterdammers met een inkomen tot 130% wettelijk sociaal minimum zijn daarbij de doelgroep. Voor gevestigde ondernemers bestaat de ondersteuning uit workshops, praktijkbegeleiding en individuele coaching. Deze programma’s worden generiek aangeboden of zijn gericht op een specifieke doelgroep, zoals jongeren of anderstaligen. Eigen Werk wordt uitgevoerd door de gemeentelijke afdeling Ondersteuning Ondernemers.

Vanuit het Bbz kunnen zelfstandigen een beroep doen op krediet. Het is ook mogelijk om het inkomen uit de eigen onderneming aan te vullen tot bijstandsniveau. Naast financiële stabiliteit, wordt ook ingezet op ontwikkeling en verbetering van ondernemersvaardigheden: die zijn immers cruciaal voor het duurzame succes van een onderneming.

Informatie over het gemeentelijk aanbod is te vinden op amsterdam.nl/sterker ondernemen. Daarnaast biedt de landelijke overheid met het Ondernemersplein zowel online als op locatie van de Kamer van Koophandel informatie over dienstverlening en kredieten. Daarnaast is er voor kredieten de landelijke stichting Qredits.

Ondernemersplein voor informatie van overheden. Op het platform van het Ondernemersplein kunnen ondernemers terecht voor informatie en advies van de (semi)overheid over wetgeving, vergunningen, belastingregels, subsidies, ondernemersevenementen en branche-informatie. Op het Ondernemersplein is het complete aanbod van alle relevante (semi)overheden gebundeld: de Kamer van Koophandel, de Belastingdienst, het UWV, de VNG, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Rijksdienst voor het Wegverkeer en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Zie ook ondernemersplein.kvk.nl. Qredits helpt ondernemers met financiering tot € 250.000, coaching en tools. Qredits is een onafhankelijke en private kredietverstrekker met betrouwbare partners, zoals het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, de Europese Investeringsbank, de Volksbank, Triodosbank, Rabobank en ABN AMRO. Qredits is een stichting met een ANBI-status en heeft geen winstoogmerk. Qredits biedt coaching, microkrediet en MKB-krediet aan (startende) ondernemers in het midden- en kleinbedrijf die geen toegang hebben tot verschillende (financiële) diensten via het reguliere circuit. Het doel? Economische, financiële en sociale onafhankelijkheid. Zie ook qredits.nl.

Voor ondernemers in grote financiële nood is schuldhulpverlening beschikbaar. Zij kunnen ook gebruik maken van de diensten van een coach.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 12

a. Extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost Samen met de ‘integrale aanpakken’ voor Zuidoost, Nieuw-West en Noord werken we aan een pakket maatregelen dat aansluit op de vraag van de lokale (aspirant) ondernemers. We passen ons aanbod aan op wat lokaal nodig is. Dit doet we in co-creatie met de ondernemers om het aanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten op wat zij nodig hebben. Ook werken we met de Business Academy zo veel mogelijk met trainers uit het betreffende stadsdeel en werken we samen met de alliantiepartners10 en bijvoorbeeld de Amsterdamse afdeling van Koninklijke Horeca Nederland. Uit de gesprekken met vertegenwoordigers van de integrale aanpakken blijkt dat er ook behoefte is om in te zetten op het vormen of versterken van coöperaties. Daarom is dit aan het bestaande aanbod toegevoegd. Ook stichtingen en maatschappelijke organisaties die de ambitie hebben om ten minste 50% van hun omzet uit commerciële activiteiten te halen, kunnen daarbij ondersteuning krijgen. Dit betekent een verruiming van onze dienstverlening. Het reguliere aanbod van ondersteuning bij ondernemerschap blijft uiteraard beschikbaar voor ondernemers en zzp’ers in alle stadsdelen en het stadsgebied Weesp. Want overal zijn ondernemers of zzp’ers die het aanbod goed kunnen gebruiken. Voor deze extra inzet investeert de gemeente voor de periode 2024-2026 een bedrag van in totaal € 500.000.

Dit is een extra bedrag naast de inzet van de middelen die beschikbaar zijn voor de integrale aanpakken. Bij de werkwijze staan co-creatie en de specifieke behoeften van de (aspirant) ondernemers centraal. Het aanbod verschilt dan ook per stadsdeel en is continu in ontwikkeling.

10 De Aanpak Noord, Masterplan Zuidoost en Nationaal Programma Samen Nieuw-West zijn coproducties van alliantiepartners: publieke en private partners en de gemeente Amsterdam.

Hieronder voorbeelden van de maatwerkinzet voor de drie stadsdelen waarin we jaarlijks extra investeren (opdracht vormgever). Zuidoost • In Zuidoost ondersteunen we – mede op initiatief van de masterplan­ organisatie – kleine ondernemingen en zzp’ers bij het opzetten van coöperaties en een businessmodel. In 2023 is gestart met een coöperatie van ondernemers in de catering, waardoor een collectief van éénpitters kan meedingen naar de catering van bijvoorbeeld een festival. • Koninklijke Horeca Nederland verzorgt in samenwerking met de gemeente Amsterdam verschillende trainingen, bijeenkomsten en workshops om de kans van slagen voor startende (kleine) ondernemingen te vergroten. Na een start in Zuidoost zetten we de samenwerking mogelijk voort in Nieuw-West en Noord. • Ook is een initiatief met kleine zelfstandigen in de bouw gestart. Het ondersteunen van deze vorm van ondernemen is ontstaan vanuit de vraag van zelfstandigen in Zuidoost. Binnen ‘Bouw aan je bedrijf’ wordt gewerkt aan versterking van ondernemersvaardigheden van de lokale bouwondernemers en aan versterking van samenwerkingsverbanden om zo de schaalgrootte van opdrachten te kunnen verbeteren. Belangrijke achterliggende gedachte is om lokale bouwondernemers mee te laten profiteren van de kansen in de nabije en verdere toekomst: de komende jaren worden er in Zuidoost 30.000 woningen gebouwd.

Dit biedt ook kansen voor jongeren als het gaat om (lokale) werkgelegenheid en het leren van een vak in de bouw. • Fundament editie Zuidoost. In Zuidoost is een groot aantal autodidact creatieve makers actief. Met de inzet van een projectleider wierven we in oktober 2023 deelnemers. Binnen enkele weken ontvingen we 60 aanmeldingen en hebben we de inschrijving moeten sluiten. De Zuidoost editie is een coproductie met de lokale community en wordt gehouden in het Zandkasteel. • Veel zzp’ers in met name uitvoerende beroepen op mbo-niveau hebben de transitie gemaakt van werknemer naar zelfstandige. Weliswaar zijn zij daarmee in juridische zin ondernemer, maar voelen en profileren zich vaak niet zo. We willen deze zzp’ers graag ondersteunen door ze onder meer workshops te bieden en begeleiding met name op gebied van administratie, belastingzaken en verzekeringen. Daarbij gaan we allereerst de behoeften onder de doelgroep peilen. Ondersteuning op maat is daarbij het uitgangspunt.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 13

• Met name in Zuidoost hebben stichtingen en maatschappelijke organisaties behoefte aan ondersteuning. Een stichting is een organisatie zonder winstoogmerk en dient een maatschappelijk, sociaal of ideëel doel. Een stichting mág wel winst maken, maar die wordt primair ingezet om het ideële doel van de stichting te dienen. Sterke lokaal verankerde stichtingen zijn een belangrijke bouwsteen van de gemeenschap in Zuidoost. Daarom onderzoeken we hoe we onze bestaande dienstverlening kunnen uitbreiden naar deze doelgroep. Dat kan bijvoorbeeld met een groeiprogramma op maat met veel aandacht voor de specifieke activiteiten van stichtingen. Denk onder meer aan fondsenwerving, met als doel vergroting van het bereik en de impact de stichting. De vormgeving en de uitvoering hiervan gebeurt in co-creatie met de gemeenschap en met experts op het gebied van begeleiding van stichtingen. • Voor het World of Food 2.0 concept, dat start in 202511, wordt met name binnen de World of Food Academy aandacht besteed aan de ondernemersvaardigheden van de ondernemers binnen het nieuwe concept. Zij krijgen ook hulp bij het maken van een gedegen ondernemersplan. • Het Masterplan Zuidoost opende in december 2023 een ondernemerswinkel in de Amsterdamse Poort.

Nieuw-West • Voor jong talent uit Nieuw-West is Grote Spelers opgericht in samenwerking met de young professionals, werkgevers en de gemeente. Het initiatief richt zich op jongeren die dromen over een carrière na hun studie en op young professionals die hun carrière een boost willen geven. Met trainingen, mentorschap en persoonlijke programma’s zorgt Grote Spelers ervoor dat alle jongeren hun talent kunnen benutten. Dat gebeurt In samenwerking met Grote Spelers, Rabobank en het co-work concept B. Amsterdam heeft een startprogramma opzet onder de naam Boost Your Business. In de eerste editie volgden 16 deelnemers het programma. Boost Your Business wordt uitgevoerd door het gemeentelijke programma Eigen Werk. • Ook Nieuw-West kent een groot aantal creatieve makers. Samen met deze 0ndernemers werken we, net als in Zuidoost, aan het Fundament editie Nieuw-West, toegespitst op de lokale behoefte. • Vanuit Startpunt Nieuw-West werkt een relatiebeheerder aan de verbinding van het netwerk van ondernemers met het gemeentelijke adviespunt voor ondernemers in het stadsdeel. Hiermee bereiken we doelgroepen die daarvoor niet altijd in beeld waren. En vaak kunnen juist deze doelgroepen de kennis over het draaien van een eigen onderneming goed gebruiken. Ze komen op die manier ook in contact met voor hen relevante netwerken.

• Veel jongeren in Nieuw-West denken erover om een eigen bedrijf te beginnen. Wij willen ze graag leren kennen en horen wat hun behoeften zijn. Daarom is er in Nieuw-West een tijdelijke projectleider Jongeren geworven. • Daarnaast organiseren weten minste één keer per jaar een inspiratie-event gericht op jongeren met ondernemersambitie. Hiermee krijgen we meer inzicht in het talent dat in Nieuw-West aanwezig is. Maar we scheppen ook de voorwaarden om ze mede-eigenaar te maken van een startersprogramma voor Nieuw-West. Het thema ondernemerschap wordt ook benut om verder met de jongeren in gesprek te gaan over hun toekomst, hun ambities en de daarvoor benodigde ondersteuning.

11 World of Food is tot DATUM gevestigd in de voormalige parkeergarage NAAM. Deze locatie wordt in 2024 herontwikkeld tot woningen en een deel van de food-ondernemers komt in 2025 terug op de huidige locatie.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 14

Noord • In samenwerking met welzijnsorganisatie Civic Amsterdam hebben we een startersprogramma gericht op vrouwen opgezet. Doel is het bevorderen van participatie en het onderzoeken van ondernemerstalent. Het programma wordt uitgevoerd in het onlangs geopende vrouwencentrum in Noord. De inrichting en opzet is in handen van het gemeentelijke programma Eigen Werk. De input van de deelneemsters aan de eerste editie (najaar2023) wordt gebruikt om het programma verder te verbeteren en optimaal aan te laten sluiten bij de wensen van de doelgroep. • Het buurthuis de Bol is een wijkwerkbedrijf in oprichting. Bewoners en ondernemers uit de omgeving kunnen hier invulling geven aan lokale en maatschappelijke opdrachten die direct ten goede komen aan de leefbaarheid in de buurt. Denk daarbij aan groenvoorziening, afval opruimen en onderhoud van flatportieken. In de Bol bieden we ruimte voor ontplooiing door ‘mee te doen’. Onder begeleiding onderzoeken deelnemers hun ambities zoals het vinden van een baan of het werken als ondernemer. De afdeling Ondersteuning ondernemers ondersteunt bij de organisatievorm en het verdienmodel van de Bol. De ervaringen die we hierbij opdoen kunnen als voorbeeld dienen voor andere wijkwerkbedrijven en buurtcoöperaties in onder andere Nieuw-West en Zuidoost.

• Binnen startblok Elzenhagen kunnen bewoners met een ambitie tot ondernemerschap of verbetering van hun ondernemersvaardigheden op ondersteuning rekenen. Met name voor de statushouders die er wonen (circa 50% van de 540 single units) is er een op maat gemaakt begeleidingsprogramma beschikbaar op het gebied van (startend) ondernemerschap. In samenwerking met deze Elzenhagen community organiseren we workshops, masterclasses en een ondernemerscafé. Dit aanbod staat open voor alle buurtbewoners. • Noord biedt met name op het NDSM-terrein een broedplaats voor creatieve ondernemers en kunstenaars. Het Fundament krijgt net als in Zuidoost en Nieuw-West een vervolg met een Fundament editie Noord. Voor Noord is net als in Nieuw-West een (tijdelijke) projectleider Jongeren geworven onder de doelgroep. De aanpak en ambitie komen overeen met de inzet van de projectleider in Nieuw-West.

b. Business Academy: train de trainer in Nieuw-West, Noord en Zuidoost Om de (startende) ondernemers goed te kunnen ondersteunen bij hun ondernemerschap is vertrouwen en wederzijdse betrokkenheid belangrijk. Daarbij gaat het uiteraard om de expertise van de trainer. Maar is het ook belangrijk dat de ondernemer zich herkent in de achtergrond en identiteit van de trainer of de coach die hem of haar ondersteunt. De groep gemeentelijke trainers en de trainers die we inhuren voldoen maar beperkt aan deze randvoorwaarde. Aanbestedingsregels voor de inkoop van trainers voor de Bbz vormen daarbij een obstakel. En het aantal lokale trainers is beperkt. Om hieraan tegemoet te komen, werken we aan de Business Academy, een ‘pool’ van lokale trainers voor ondernemerschapsprogramma’s en workshops voor de extra inzet op de drie genoemde stadsdelen. Een eerste stap is om talentvolle trainers (in spé) te werven met expertise op het gebied van ondernemersvaardigheden zoals marketing, gebruik van social media en boekhouden. We kijken vervolgens of deze kandidaten extra trainersvaardigheden nodig hebben om kwalitatief goede trainingen te kunnen verzorgen. Zij kunnen rekenen op bijscholing als dat nodig is. De expertise van deze lokale trainers zetten we in om het curriculum van de bestaande en nog te ontwikkelen programma’s gericht op ondernemerschap een kwaliteitsimpuls te geven.

Op die manier verbeteren we de programma’s en breiden we het lokale trainersnetwerk uit. We verwachten totaal 15 trainers in de Business Academy voor de drie stadsdelen in te kunnen zetten voor ongeveer * trainingen. De kosten voor werving, opleiding en inzet van de trainers worden geschat op € 120.000 per jaar voor 2024, 2025 en 2026.

c. Voortzetten versterken digitale vaardigheden MKB Digitaliseringsoffensief Digitalisering blijft een uitdaging voor de levensvatbaarheid van veel mkb-bedrijven. Sommige ondernemers zijn onvoldoende op de hoogte van alle mogelijkheden die digitalisering biedt. Anderen kunnen zich overweldigd voelen door het vraagstuk hoe ze de eerste stap hierin moeten zetten. Zelfs als ondernemers weten welke stappen ze moeten nemen, ontbreekt het soms aan de benodigde kennis en expertise om de opgave aan te pakken. Om het mkb in Amsterdam en de regio hierbij te helpen, ondersteunen we sinds 2021 het Digitaliseringsoffensief. Dit offensief richt zich op hulp aan mkb’ers op het gebied van onder andere cybersecurity, digitalisering, e-commerce en data-analyse. Het project heeft van 2021 tot en met 2023 ruim 1.500 lokale mkb’ers via onlinekanalen bereikt. Hiervan hebben 360 mkb’ers een bijeenkomst over het onderwerp bijgewoond. 180 mkb’ers hebben met een coach de mogelijkheden besproken en 90 mkb’ers hebben een voucher gekregen om daadwerkelijk aan de slag te gaan.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 15

d. Ready to Scale: ondersteuning voor lokale ondernemers die willen doorgroeien Het is van groot belang dat ondernemers ondersteuning kunnen krijgen bij het vergroten van hun digitale vaardigheden. Alleen dan kunnen ze de kansen die digitalisering biedt volledig benutten. Om die reden zetten we het MKB Digitaliseringsoffensief de komende jaren voort. We verwachten de komende jaren nogmaals zo’n 1.500 ondernemers te kunnen helpen bij het digitaliseren. De jaarlijkse bijdrage aan het MKB Digitaliseringsoffensief bedraagt € 100.000 voor de periode 2024, 2025 en 2026.

Ondersteuning van het lokale mkb bij verduurzaming: we maken het zo gemakkelijk mogelijk. En dat doen we met het programma Verduurzaming Zakelijke Markt12. Daarbij richten we ons op winkels, horeca, kantoren, bedrijfsverzamelgebouwen en bedrijven op bedrijventerreinen13. Ondernemers kunnen onder andere gebruikmaken van een gratis energiescan en een begeleidingstraject. Deze geven inzicht in onder andere het energieverbruik en mogelijkheden om te besparen. Voor ondernemers in een kwetsbare positie zetten we advies- en fixteams in. De energieadviseurs en fixteams installeren gratis energiebesparende maatregelen, zoals tochtstrips, ledverlichting en een slimme thermostaat ter waarde van maximaal € 800,- per ondernemer. Daarmee bespaart de ondernemer direct energie. Ook kunnen ondernemers gratis het deurbordje ‘Welkom. De deur is dicht om energie te besparen’ aanvragen. Vooral bij kleine ondernemers en winkeliers wegen de energiekosten zwaar. Deze actie helpt om bewustzijn over energieverbruik te creëren bij de ondernemer zelf èn het winkelend publiek. Zie ook amsterdam.nl/duurzaamondernemen voor een overzicht van het aanbod.

Lokale innovatieve ondernemers missen vaak de juiste ondersteuning om écht op te schalen. Het Ready to Scale-programma helpt veelbelovende ondernemers bij versnelde groei, waardoor ze hun impact exponentieel kunnen vergroten. Ready to Scale staat open voor alle innovatieve Amsterdamse ondernemers die willen groeien. In het programma werken we samen met lokale ondernemers die de bereidheid en de middelen bezitten om opschalende ondernemers te ondersteunen. Ready to Scale biedt de komende drie jaar ondersteuning aan ondernemers die exponentieel door willen groeien. Zo’n 60 ondernemers gaan gezamenlijk aan de slag het groepsprogramma (zes rondes). 90 groeibedrijven doen dat met ondersteuning vanuit het maatwerkprogramma. We pakken dit op met lokale partners, zoals Zuidoost City en de Veban. De gemeentelijke bijdrage aan Ready to Scale is jaarlijks € 100.000 voor de periode 2024, 2025 en 2026.

De Opgaveagenda Versterken Innovatie en Impact ecosystemen bouwt voort op de ervaringen die zijn opgedaan met Startup Amsterdam en Amsterdam Impact. Het bevat maatregelen om van Amsterdam de meest sociale innovatiehub van Europa te maken: een plek waar ondernemers, kennisinstellingen, investeerders en de overheid een klimaat creëren waarin nieuwe, zinvolle producten en diensten kunnen ontstaan. De maatregelen in de opgave-agenda zijn gericht op het ondersteunen van koplopers in het ecosysteem van impactondernemers, het eerlijker spreiden van de innovatie-economie over de stad en het ondersteunen van innovatieve startups en scale-ups die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de ondernemersnetwerken en de economische infrastructuur die de afgelopen jaren in Amsterdam is ontstaan en ontwikkeld.

12 Als onderdeel van de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. 13 Voor industriële bedrijven is er het programma Verduurzaming Haven en Industrie.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 16

e. Ondersteunen innovatief mkb bij aantrekken van financiering Sommige ondernemers hebben hulp nodig bij het aantrekken van financiering. Daarom is de gemeente in 2020 partner geworden van het Programma Investeringsgereed Innovatief MKB (PIM) van de provincie Noord-Holland. De afgelopen drie jaar zijn via dit programma 326 ondernemers geholpen bij het aantrekken van in totaal € 85 miljoen euro. De provincie heeft onlangs bekendgemaakt dit programma te verlengen met een aangescherpte focus op duurzame en circulaire groeisectoren. Als programmapartner stelt ook Amsterdam extra middelen beschikbaar voor deze periode, zodat PIM haar bereik onder Amsterdamse ondernemers verder kan vergroten. In PIM investeren we jaarlijks € 100.000 in 2024, 2025 en 2026.

f. Regionaal mkb verbinden aan internationale netwerken

Anders internationaliseren: where good grows better is een van de vier principes van de visie Een nieuw Amsterdam economisch peil’14. Amsterdam is een internationaal verbonden stad. Deze internationale verbondenheid is een belangrijke versneller van innovaties die hard nodig zijn om de grote opgaves van de stad het hoofd te bieden. Daarbij hoort een andere werkwijze. Met Amsterdam Trade & Invest leggen we niet langer vanzelfsprekend de rode loper uit voor iedere internationale onderneming die zich bij ons meldt. We stimuleren zowel nieuw komende als al gevestigde (internationale) bedrijven om een bijdrage te leveren aan de uitdagingen van de stad en de regio. Internationale bedrijven die naar de metropoolregio Amsterdam willen komen, of al in de regio gevestigde buitenlandse bedrijven, moeten zich kunnen verbinden aan de stad en de regio. Proactief verleiden we alleen bedrijven die actief zijn binnen de grote transities (energie, circulair, voedsel en digitaal) of bedrijven die op een andere manier een positieve bijdrage leveren aan de (gewenste) eerlijke, duurzame en inclusieve economie.

Amsterdam en de regio kennen tal van mkb-bedrijven in de stad die internationale afzetmarkten of innovaties nodig hebben bij het opschalen van hun bedrijf. Zij kunnen rekenen op ondersteuning van Amsterdam Trade & Invest (AT&I). AT&I is de gemeentelijke organisatie die samen met een aantal regiopartijen verantwoordelijk is voor de strategische acquisitie van buitenlandse bedrijven. Zij bieden bedrijven ook ondersteuning bij het opzetten van hun internationale strategie, en de bijbehorende internationale marketing en communicatie van de regio.

3.2 Versterken ondernemerscollectieven

De focus ligt hierbij op bedrijven die een bijdrage leveren aan maatschappelijke vraagstukken. Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie en circulaire economie. De toegang tot internationale klanten en innovaties is hierbij essentieel om omzet te genereren en risico’s te spreiden, maar ook om een product te kunnen valideren en verbeteringen aan te brengen. Daarom zetten we in op het verbinden van mkbondernemers aan onze internationale netwerken. We organiseren handelsmissies en bieden bedrijven de mogelijkheid om zichzelf te presenteren op (internationale) beurzen en bijeenkomsten. We faciliteren ook mentorprogramma’s gericht op internationalisering. Dat doen we in Nieuw-West, Noord en Zuidoost in de vorm van events in co-creatie met de doelgroep. Dat doen we om de lokale mkb zo goed mogelijk te bereiken en de deelname van deze bedrijven aan handelsmissies te vergroten.

Samenwerking tussen ondernemers onderling en met de gemeente is belangrijk voor het behoud van een sterke (buurt)economie. Met solide netwerken van ondernemers op buurtniveau kun je gezamenlijk bouwen aan de leefbaarheid en veiligheid van een buurt. Een formele samenwerking tussen ondernemers en/of vastgoedeigenaren in een gebied kan binnen een ondernemersvereniging (ov) of een bedrijveninvesteringszone (biz) plaatsvinden. Naast de tientallen ov’s op straat- en gebiedsniveau is het aantal biz’en fors toegenomen van 12 in 2012 naar 86 biz’en in 2024. De verwachting is dat het aantal bedrijven dat deelneemt15 aan een biz nog verder zal groeien. De biz’en en ov’s vertegenwoordigen meer dan 10.000 ondernemers. Samen investeren de biz’en jaarlijks meer dan €5,3 miljoen in hun bedrijfsomgeving, zoals een schonere omgeving, feest­ verlichting, promotie van het gebied of een veiligheidsinitiatief. Voor meer informatie zie amsterdam.nl/biz.

Dit vraagt om een jaarlijkse investering van € 50.000 in de jaren 2024-2026.

14 Zie ‘Een nieuw Amsterdam economisch peil’, principe 4 op pagina 16. 15 De verwachting is dat er biz’en bijkomen en een aantal kleinere biz’en zich zal samenvoegen tot één biz. Daarmee kan het aantal deelnemers aan een biz wel stijgen, terwijl het aantal biz›en niet per se hoeft toe te nemen.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 17

We investeren in maatregelen om ondernemers te ondersteunen bij hun onderlinge samenwerking. We willen daarmee de publiek-private samenwerking tussen ondernemers en gemeente versterken. Zo kunnen we gezamenlijk kansen benutten en knelpunten aanpakken waar ieder voor zich niet uitkomt. We bouwen daarbij voort op de inzet en ervaringen van de afgelopen jaren. We leren van de successen en zetten in op het benutten van deze voorbeelden voor gebieden waar dit nog niet of minder vanzelfsprekend is. We zien dat in sommige gebieden de samenwerking tussen ondernemers onderling en de gemeente al geborgd is. Daar spelen vaak andere onderwerpen dan in gebieden die zich nog in een opbouwfase bevinden. Dat betekent dat maatwerk nodig is per gebied. Daar willen we als gemeente dan ook in voorzien. De investering in een hogere en sterkere organisatiegraad maakt in de regel dat een ondernemersvereniging of biz sneller bereid is geld en uren in hun straat of buurt te investeren. En dat komt een buurt in veel opzichten ten goede.

a. Verhogen en versterken organisatiegraad: extra inzet in Nieuw-West, Noord en Zuidoost In de bestuursperiode 2019-2022 is ingezet op het verhogen van de organisatiegraad in deze drie integrale-aanpak-stadsdelen. Dit bleek mede door de coronapandemie een lastige opgave. Voor Nieuw-West, Noord en Zuidoost is daarom ook in deze bestuursperiode extra inzet nodig om de ondernemers te ondersteunen bij het zichzelf beter organiseren. Dat komt hun gezamenlijk inzet voor hun gebied alleen maar ten goede. De manier waarop we dit doen, passen we aan op de situatie per stadsdeel of per buurt. Vaak hebben naoorlogse winkelcentra een ondernemersvereniging waarbij het geld voor activiteiten van de vereniging uit een opslag op de huur komt. We zetten in op het versterken van deze collectieven met een verbinder die niet uit de ambtelijke organisatie komt. Deze persoon kan de relatie versterken met de sleutelfiguren in het gebied, zoals de gebiedsmakelaar en de wijkagent, De verbinder kan de ondernemers ook adviseren over bijvoorbeeld de inzet van een straatmanager en het opstellen van een activiteitenplan. De verbinder werkt aan kennisdeling door te wijzen op beschikbare subsidies en deelt goede voorbeelden van collectief ondernemerschap van succesvolle biz’en elders in de stad.

De extra inzet voor een verbinder en bijbehorend werkbudget komen voor de periode 2024-2026 naar verwachting op totaal € 280.000 per jaar.

In het najaar van 2021 vond op initiatief van de burgemeester een eerste Stadgesprek plaats met een brede vertegenwoordiging van de besturen van de meer dan honderd biz’en en ov’s in stad. Ze deed daarin een oproep aan de bestuurders om de samenwerking op te zoeken, onderling kennis en kunde te delen en daarbij vooral in te zetten op de gebieden waarin de ondernemers nog niet goed georganiseerd zijn. Een drietal biz-bestuurders heeft dit ter harte genomen en is gesprekken gaan voeren met ondernemers(collectieven) in alle stadsdelen en het stadsgebied. Dit heeft geleid tot een netwerk van vertegenwoordigde ondernemers in de stadsdelen (kwartiermakers) en in de zomer van 2023 tot de oprichting van de VBOA, Verenigde biz’en en ondernemersverenigingen Amsterdam. Deze stichting vertegenwoordigt een breed scala aan lokale ondernemers die actief, gestructureerd en effectief met elkaar en de stad willen samenwerken. De vereniging werkt aan concrete kennisdeling tussen biz’en en ov’s. De horizontale en verticale verbinding (tussen de gemeentelijke organisatie, het bestuur en de ondernemers) staat voorop. Het doel daarbij is om inzet en kennis van bestuursleden optimaal te benutten en continuïteit bij bestuurswisselingen te waarborgen. De VBOA heeft ook een handleiding opgesteld voor (nieuwe) bestuurders van biz’en en ov’s: WELCOME on BOARD.

Verder streeft de stichting naar structurele samenwerking met de gemeente. Hierdoor kan proactief worden gewerkt aan gezamenlijk eigenaarschap op gedeelde onderwerpen zoals schoon, heel en veilig. De stichting haalt stadsbreed inhoud en onderwerpen op die mede de agenda bepalen. Ze ondersteunt ook de ondernemerscollectieven bij het Stadsdeelgesprek in de gebieden waar dit nodig is.

De VBOA (Verenigde biz’en en ondernemersverenigingen Amsterdam, zie kader) zal in Nieuw-West, Noord en Zuidoost de inzet van de verbinder organiseren. Daarnaast is de inzet van de VBOA beschikbaar voor winkelgebieden in de andere stadsdelen en in stadsgebied Weesp.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 18

b. Verhogen organisatiegraad in alle stadsdelen en stadsgebied In de afgelopen jaren is gemeentebreed ingezet op het verhogen van de organisatiegraad van ondernemers in een biz of ondernemersvereniging. Ook in stadsdelen met veel biz’en zijn er gebieden die om extra aandacht vragen en waar de ondernemers of vastgoedeigenaren ondersteuning nodig hebben bij het opzetten van een ondernemerscollectief. Hierop blijven we capaciteit inzetten. We werken daarbij samen met de VBOA en de Vereniging Amsterdam City (VAC). De dekking voor deze inzet komt uit bestaand budget.

c. Verlichten regeldruk biz’en door aanpassing wet In de meer dan tien jaar dat we de Wet op de bedrijveninvesteringszones (Wet biz) uitvoeren zetten we continu in op het verder ontwikkelen en verbeteren van de processen om te komen tot (de doorstart van) een biz. Dit doen we door de input vanuit de biz’en, straatmanagers en ambtenaren te benutten. We faciliteren proces­ verbeteringen binnen de kaders van de wet met onder meer subsidieregelingen. Op verzoek van de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Den Haag heeft het Erasmus Studiecentrum voor Belastingen van Lokale overheden (ESBL) een landelijk onderzoek gedaan naar de ervaringen met en knelpunten van de Wet biz16. In het onderzoeksrapport17 (mei 2023) worden voorstellen gedaan voor verbeteringen van de Wet biz die zich voornamelijk richten op het verlichten van de regeldruk op (doorstartende) biz’en. Ons standpunt hebben we verwoord in een position paper waarmee we een lobby-traject zijn gestart. Hierin staat onder andere dat we de belangrijke toegevoegde waarde van de wet Biz willen behouden, maar tegelijkertijd pleiten voor verlichting van de administratieve last voor ondernemers.

d. Verbeteren subsidieregelingen voor ondernemersverenigingen en biz’en De gemeente hecht veel waarde aan de ondernemerscollectieven en verleent dan ook subsidie voor het opstarten en doorstarten van biz’en en ondernemersverenigingen. Dat is nodig omdat bijvoorbeeld de voorbereiding van een draagvlakmeting voor een biz veel tijd vergt. Tijd die een kleine straatondernemer vaak niet kan maken. In de samenwerking speelt de straatmanager een verbindende rol tussen de ondernemers, de gebiedsmakelaar van de gemeente en de wijkagent. We subsidiëren dan ook de inhuur van een straatmanager door de ondernemersvereniging. Daarnaast is subsidie beschikbaar om gebiedsgebonden initiatieven van ondernemerscollectieven te ondersteunen. Ook voor het promoten van het winkelgebied en voor innovatieve samenwerking tussen ondernemers en ondernemerscollectieven is subsidie beschikbaar. Zie amsterdam.nl/subsidies voor een overzicht. Aan de hand van de bevindingen van de ondernemers, straatmanagers, bizvoorbereiders, ambtenaren en stadsdeelbestuurders passen we vrijwel ieder jaar de bestaande regelingen aan. In 2024 gaan we de werkwijze rond twee subsidie­ regelingen uitgebreid evalueren. We willen ervoor zorgen dat de regelingen nog beter aansluiten op het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen.

Het betreft de subsidieregelingen: • Opzetten ondernemersverenigingen, gebiedsbranding en innovatie 202118 • Economische stimulering binnen het gebiedsgerichte werken Amsterdam19

De kosten voor de evaluatie worden gedekt uit bestaand budget.

De minister van Economische Zaken en Klimaat heeft in haar brief van 28 maart jongstleden ‘Kabinetsreactie op het Rli-advies “Samen Werken: kiezen voor toekomstbestendige bedrijventerreinen”’ aangeven dat ze nagaat of bij doorstart of ongewijzigde voortzetting van een BIZ verlaagde draagvlakeisen mogelijk zijn. We volgen de inspanning van de minister en blijven inzetten op de aanpassing van de wet BIZ. De inzet op dit lobbytraject wordt gedekt uit bestaand budget.

16 Op 22 mei 2023 zijn de uitkomsten van het ESBL-onderzoek over de werking van de biz-wet aan de gemeenteraad aangeboden met een raadsinformatiebrief. 17 Voor het rapport zie: https://www.eur.nl/esl/nieuws/esbl-doet-voorstellen-tot-verbetering-vanbedrijveninvesteringszones.

18 In 2024 is uit regulier budget 350.000,- bestemt voor de subsidieregeling Opzettenondernemersverenigingen, gebiedsbranding en innovatie 2021. Het subsidieplafond wordt jaarlijks vastgesteld door het college en gedekt uit het budget van de directie Economische Zaken en Cultuur. 19 De subsidieplafonds worden jaarlijks door de dagelijks besturen vastgesteld en gedekt uit de budgetten van de stadsdeelorganisaties.

Agenda voor Amsterdams ondernemerschap 19

e. Verlichten regeldruk door meerjarige subsidie voor biz’en Biz’en hebben een activiteitenplan en een vaste inkomstenbron uit de biz-heffingen voor de looptijd van de biz – dit is meestal vijf jaar. De subsidies voor bijvoorbeeld de inhuur van de straatmanager of voor ondernemersinitiatieven op gebied van vergroening of verduurzaming kennen echter een jaarlijkse cyclus. Daardoor is het voor een biz lastig om meerjarig te plannen, afspraken te maken en verplichtingen aan te gaan. Daarbij komt dat elke activiteit zijn eigen regeling, aanvraagprocedure en rapportageverplichting kent. Op verzoek van de VBOA verkennen we in 2024 en 2025 voor een biz of we kunnen toewerken naar één aanvraag, waarbij alle activiteiten van de biz leidend zijn en niet de subsidieregelingen van de gemeente afzonderlijk. Dit verzoek is ook als motie20 door de gemeenteraad aangenomen. Het doel is om door het combineren van meerdere subsidieregelingen een meerjarige publiek-private samenwerking tussen een biz en de gemeente te organiseren. In de proef wordt geprobeerd subsidieregelingen die verschillende beleidsdoelen hebben te combineren. Omdat dit niet altijd meteen zal lukken, is budget gereserveerd om dit waar nodig te repareren. Voor de proef wordt in 2024 en 2025 een jaarlijks bedrag van € 50.000 gereserveerd.

f. Vergoeden extra uren straatmanagement bij publiek-private ambities De straatmanager is een professional die ingehuurd wordt of in dienst is van een ov of biz en in opdracht van het bestuur het activiteitenplan uitvoert. Ook onderhoudt de straatmanager namens de biz of ov in het gebied de dagelijkse contacten met onder andere de ondernemers en vastgoedeigenaren in de straat, de gebiedsmakelaar en politie. De belangrijkste werkzaamheden van de straatmanager gaan over schoon, heel, veilig en communicatie met de straat of buurt. Veel voorkomende werkzaamheden van de straatmanager zijn het verzorgen van de feestverlichting, de promotie van de straat, plein of buurt, afstemming over het ophalen van bedrijfsafval en het schoonhouden van de straat. Daarnaast is de straatmanager een adviseur van het bestuur van de biz of ov. Eens in de vijf jaar biedt de straatmanager de helpende hand bij de organisatie van de draagvlakmeting van de biz. Straatmanagers worden deels betaald uit de contributie aan een ov of afdracht aan de biz. Daarnaast ontvangen biz’en en ov’s subsidie21 van de gemeente voor een deel van de loonkosten van de straatmanager.

De straatmanager heeft een belangrijke verbindende rol en is de basis voor een goede publiek-private samenwerking – en dan met name in de dagelijkse uitvoering daarvan. Zijn er extra uren van de straatmanager nodig voor bijvoorbeeld projectmatige inzet bij de straat- of gebiedsgerichte aanpak? Dan kunnen de uren die de straatmanager hiervoor maakt eenmalig worden vergoed. De dekking voor deze kosten komt uit het betreffende projectbudget.