2. 20250701 Gebiedsgericht Omgevingsprogramma Nieuw-West.pdf

Het Omgevingsprogramma is geen investeringsagenda in de zin dat bij vaststelling van het Omgevingsprogramma ook middelen worden toegewezen. Investeringsbeslissingen in het ruimtelijk domein maken in het geval van gebiedsontwikkeling onderdeel uit van te nemen investeringsbesluiten binnen de Plaberum-systematiek of worden bij de begrotingscyclus op stedelijk niveau tegen elkaar afgewogen. Voor investeringen in openbare ruimte en groen betreft dit het programma stadsverbetering en het investeringsdomein ORM. Voor bovenplanse investeringen gerelateerd aan gebiedsontwikkeling wordt verkend of bijdragen uit het vereveningsfonds dan wel de betreffende grondexploitatie(s) in beeld komen, mits het gaat om investeringen waarvoor ook financiële ruimte is. Daarnaast komen vanuit de VRA middelen uit de BDU in aanmerking. Voor een groot deel zijn investeringen in maatschappelijke voorzieningen afhankelijk van de programma’s onderwijs, kunst en cultuur en sport. Investeringen voor de uitvoering van de ingrepen die het Omgevingsprogramma voorstelt, komen voor een groot deel uit de hierboven beschreven reguliere werkwijze waarbij het Omgevingsprogramma kaderstellend en prioriterend werkt. Het Omgevingsprogramma biedt daarmee een kader voor het binnen de reguliere werkwijze prioriteren van investeringen.

Realisatie van de ambities uit het Omgevingsprogramma is voor een deel ook afhankelijk van andere partijen dan de gemeente. Dit geldt bijvoorbeeld voor renovatie en verduurzaming van de woningvoorraad. Hier heeft de gemeente indirect invloed op, bijvoorbeeld

door hierover afspraken proberen te maken bij de samenwerkingsafspraken met de corporaties. Bij de hoogwaardige aanpak van het erfgoed kan ook gedacht worden aan steun of inzet van stichtingen of instellingen die zich richten op het behoud van cultureel erfgoed. Voor de opgaven die het Omgevingsprogramma agendeert, zal de financiering nog gezocht moeten worden. Voor deze ingrepen zijn de financieringsbronnen onduidelijk of de beschikbare middelen momenteel nog ontoereikend. Aangezien het Omgevingsprogramma de richting uitzet voor de middellange termijnontwikkeling van Nieuw-West, is er nog tijd om hiermee aan de slag te gaan. Dit biedt bijvoorbeeld ruimte om investeringen in de tijd te faseren en vandaaruit in te spelen op mogelijkheden voor realisatie die zich binnen de gemeente of daarbuiten voordoen. Dit gaat niet vanzelf en vraagt een extra inspanning om deze ingrepen financieel voor elkaar te krijgen. Daartoe stellen we het volgende voor: •

•

Vanuit het Omgevingsprogramma de mogelijkheden onderzoeken om externe middelen aan de opgaven voor Nieuw-West te koppelen. We kijken daarbij in eerste instantie naar mogelijkheden die zich de komende jaren vanuit het Rijk voordoen en in het verlengde daarvan ook naar mogelijkheden van Europese financiering. Vanuit de ambitie om het groen in NieuwWest een kwaliteitsimpuls te geven verkennen we de mogelijkheden om de planning van groeninvesteringen (zowel vanuit

•

gebiedsontwikkeling als de kwaliteitsimpuls groen) en het werk in de openbare ruimte beter op elkaar aan te laten sluiten om zo werk met werk te maken. Omdat we zien dat de schaal van gebiedsontwikkeling in Nieuw-West kleiner en daarmee meer versnipperd wordt, verkennen we mogelijkheden om bovenplanse investeringen te doen die voortkomen uit de optelsom van de kleinere ontwikkelingen. Daar voor moet dekking worden gezocht in het vereveningsfonds of daarbuiten, vergelijkbaar met de herprofilering van de Röellstraat oplopend de herontwikkeling van de aanliggende buurten.

Voor de opgaven die het Omgevingsprogramma agendeert, zal de financiering nog gezocht moeten worden. Er kunnen geen zekerheden geboden worden dat deze projecten binnen de termijn van het Omgevingsprogramma gerealiseerd gaan worden. Met de vaststelling van het Omgevingsprogramma wordt echter wel vastgesteld dat hier de prioriteit ligt op het moment dat financiële en capacitaire kaders voldoende ruimte bieden. 5.3 Waar gaat het niet over, maar heeft wel aandacht nodig? Op een aantal thema’s is geen verregaande keuze gemaakt. Zo kunnen onderwerpen die gedurende het proces genoemd zijn en die raken aan het fysieke domein soms niet landen in het Omgevingsprogramma, omdat de oplossing niet te vinden is in een kader of richtlijn voor de fysieke leefomgeving. Ook kunnen we niet altijd de processen

veranderen. In deze paragraaf staat een aantal grote opgaven genoemd die we niet kunnen oppakken onder de noemer van het Omgevingsprogramma, maar waar we wel aandacht voor willen vragen. Het verbeteren van het openbaar vervoer Het omgevingsbeleid van de gemeente Amsterdam is erop gericht het Openbaar vervoer te verbeteren. Dit is deels een opgave die bij de vervoerregio Amsterdam ligt. Er wordt nu ingezet op behoud van het huidige openbaar vervoer. In het huidige systeem speelt het dat lijnen met veel passagiers voldoende winstgevend moeten zijn voor instandhouding, terwijl lijnen met minder passagiers (zoals aan de randen van de stad) dat niet kunnen zijn. Een fenomeen dat in Stadsdeel Nieuw-West zorgt voor minder openbaar vervoer juist in de excentrische gelegen buurten. Terwijl juist de bewoners op afstand van voorzieningen het openbaar vervoer extra nodig hebben; op dit moment hebben bewoners vanaf sommige plekken in Nieuw-West meer dan drie kwartier of soms wel een uur nodig om de stedelijke voorzieningen op bijvoorbeeld Stadscentrum Osdorpplein, Sloterdijk maar ook de Dam te bereiken. Het is dus belangrijk dat het openbaar vervoer in Nieuw-West een hogere kwaliteit en een hogere frequentie krijgt. Ongelijk investeren voor gelijke kansen is daarbij één van de denkrichtingen die breed gedragen wordt.

In de nieuwe concessie die nu wordt opgesteld is aanzienlijke aandacht voor deze opgave. Het minder generiek maken van parkeernormen Door de huidige parkeernormen ontstaat er een ‘parkeerongelijkheid’ en daarmee ongelijkheid in de bewegingsvrijheid van bewoners; 59

• bewoners van sociale huurwoningen hebben vaak geen parkeerplekken, terwijl bewoners van vrijesectorwoningen dit wel hebben. Het parkeerbeleid zou zodanig moeten worden aangepast dat het meer gericht is op de behoefte en de leefstijl van verschillende groepen dan op generieke normen. Het wijzigen van dit beleid ligt deels bij de gemeente; de gemeente kan de parkeernormen voor verschillende woningcategorieën gelijkstellen, deels ligt de oplossing van dit vraagstuk bij het Rijk bij de eigenaren. Er is in 2024 een raadsbesluit genomen waarin de mogelijkheid om bij herhuisvesting een parkeervergunning te behouden is verruimd: herhuisvesters kunnen hun parkeervergunning meenemen naar een nieuwbouwadres binnen het hele stadsdeel, wanneer ze voldoen aan bepaalde voorwaarden. Het Omgevingsprogramma geeft richting aan voor de interventies in de openbare ruimte. Voor dit type interventies kan het interessant zijn om aan te haken bij het traject van ‘Amsterdam maakt ruimte’. Daarin wordt het primaat in de openbare ruimte bij de voetganger en fietser gelegd. Om te ontdekken wat verstandige eerste gebiedsgerichte stappen zijn in de richting van Amsterdam Maakt Ruimte zouden een aantal pilots een goede werkwijze zijn. In NieuwWest zijn de volgende beleidsaspecten belangrijke knelpunten: • Het vergunningenbeleid • De parkeernormen 60

Inrichting van straatprofielen

Groenbeheer en de nieuwe Hoofdgroenstructuur Het groen is een belangrijke kwaliteit van NieuwWest, die voor bewoners van grote waarde is. Op sommige plekken is de gebruiks- en ecologische waarde echter laag. Het onderhoud van al dit groen is met de huidige budgetten al een enorme opgave. Bewoners en stad willen graag extra functies aan het groen toevoegen. Vanuit bewoners komt ook de vraag om specifieker de betekenis en gebruikswaarde aan elke groene plek toe te wijzen. Echter, ingrepen zoals ecologisch beheerd groen, biodiversiteit, meer bomen, het toevoegen van hagen en natuurlijke speeltuinen vragen extra budget, niet alleen in aanleg maar ook in beheer. Collectief beheer door de buurt behoort op sommige plekken ook tot de mogelijkheden. Om zwerfafval in GeuzenveldSlotermeer te verminderen is stadsdeel NieuwWest o.l.v. gebiedsmakelaar Jeroen Bouwman, in maart een bijzondere proef gestart: project Schone Kans. Het project Schone Kans bestaat uit een team medewerkers dat snel kan reageren als bewoners een afvalmelding doen. Ze halen grofvuil op naast de containers en prikken zwerfafval. De proef loopt naast de bestaande inzameling van afval en de reguliere schoonmaak van straten en duurt in ieder geval tot maart 2025. Het doel is uiteindelijk per buurt om een Schone Kans-team te hebben.

Op dit moment wordt er onderhouden op beheerniveau C (sober), wat niet zorgt voor uitnodigende en aantrekkelijke speelplekken. Juist

een groen stadsdeel als Nieuw-West vraagt om een strategischer en gevarieerder beheerplan. Samen Nieuw-west heeft daarom de ambitie uitgesproken om dit naar beheerniveau A te krijgen, omdat deze speelplekken dermate belangrijk zijn voor de gezondheid en veiligheid van kinderen en hun ouders. Alleen zo kan aan de ambities op het gebied van beheer, groen, veilig spelen en beleving worden voldaan. Om dit voor elkaar te krijgen is het de wens te starten met een multidisciplinair uitvoerend team van specialisten. Dit team zal het mandaat hebben om diverse pleinen op te knappen, schoon te maken en eventueel waar nodig toestellen te vervangen. Het is de bedoeling om hierin ook te streven naar buurtparticipatie en op deze manier ook eigenaarschap en community building te creëren. De nieuwe Hoofdgroenstructuur en de bijbehorende regels is op dit moment nog niet vastgesteld en kon dus niet worden opgenomen. Woningkwaliteit en programmering Er wordt hard gewerkt aan de gewenste samenhang tussen fysiek en sociaal, onder andere in het nationaal Programma Nieuw-West en in de gebiedsontwikkelingprojecten zoals de Röelbuurten. Vele partners zijn bezig met het opstellen van een visie op de toekomst van de wijk en op de op de behoefte en de leefstijl van verschillende groepen. Voor wie bouwen we, hoe sluiten de voorzieningen hierop aan. Zo heeft Samen Nieuw-West heeft een

pilot uitgevoerd om versneld door te stromen. Ze zien in de evaluatie voor doorstroming dat de woningen die een label hebben voor ouderen vaak helemaal niet geschikt zijn voor ouderen. Ze vragen bijzondere aandacht voor ontwikkelen seniorenwoningen met aantrekkelijke plattegronden zodat de gemeente kan sturen op woningaanbod waarmee doorstromende ouderen verleid kunnen worden. Idee is bijvoorbeeld om plattegronden te ontwerpen met inbreng van doorstroommakelaars en ervaringsdeskundigen. Een ander punt dat genoemd wordt naar aanleiding van de pilot is het vasthouden van de sociale stijgers in het stadsdeel. Met welke woonmilieus en welk type woningen houden we deze mensen in het stadsdeel? Het zorgen voor de betaalbaarheid van een deel van het niet-woonprogramma blijft om sturing vragen. Het woonbeleid van de gemeente Amsterdam is gericht op het verbeteren van de woonkwaliteit in de stad. Daarin staan de volgende zaken centraal: verbetering van bestaande woningen, het behouden en verbeteren van het aantal en de kwaliteit van sociale huurwoningen, een betere samenwerking met de particuliere huursector om de kwaliteit van huurwoningen te waarborgen en te verbeteren, en ongelijke investeringen voor gelijke kansen.

Deze maatregelen zijn onderdeel van een bredere strategie om de wooncrisis in Amsterdam aan te pakken en ervoor te zorgen dat iedereen toegang heeft tot betaalbare en kwalitatief goede woningen. Een van de punten waar de gemeente ook mee aan

de slag is, is de kwaliteit van de woningplattegronden in nieuwbouw. Er wordt steeds meer gezien dat bestaande plattegronden vaak van grote waarde zijn. Denk bijvoorbeeld aan tweezijdige woningen die goed te ventileren zijn, of die grote, private bergingen hebben. Het is de kunst om bij nieuwbouw ook de bestaande kwaliteiten terug te laten komen. Beheer en onderhoud Erfgoed Beheer en onderhoud spelen ook een belangrijke rol om de bebouwde omgeving en de beoogde ingrepen daarin tot hun recht te laten komen. Plekken die qua onderhoud van gebouwen en beheer van de buitenruimte extra zorg en aandacht behoeven zijn in ieder geval de plekken waar het Erfgoed in Topstaat dient te zijn. In navolging van het Omgevingsprogramma kan er vanuit het stadsdeel in overleg met Monumenten & Archeologie concrete afspraken hierover gemaakt worden met de betrokken corporaties en binnen de gemeente.

werken om met de bestaande middelen het jaarlijkse onderhoudsprogramma uit te voeren, achterstallig onderhoud te beperken. Om erfgoed in topstaat te krijgen is het belangrijk om de volgende afspraken te maken: • Afspraken over de aanleg en het beheer van de openbare ruimte. • Afspraken met de corporaties over de renovatie en het onderhoud van de gebouwen. • Afspraken over de betaalbaarheid van hoogwaardige restauratie.

Alle interventies moeten we realiseren binnen de grenzen van onze budgetten, onze mensen en onze planeet. We hebben dus ook de verantwoordelijkheid om alle spullen (‘assets’, zoals verhardingen, straatmeubilair en groen) duurzaam te onderhouden. Uit het oogpunt van duurzaamheid is het onwenselijk om verhardingen of andere spullen te vervangen voordat ze het einde van hun levensduur hebben bereikt. Bovendien zijn de budgetten voor beheer en onderhoud beperkt zijn. We zullen slim moeten 61

Fasering projecten

+ ca. 7.500

5.4 Fasering Het Omgevingsprogramma geeft richting aan de inhoud van projecten in de fysieke leefomgeving en aan de fasering van projecten. Voor corporaties helpt het Omgevingsprogramma om aan strategisch voorraadbeheer te doen. De te ontwikkelen buurten en locaties kunnen in drie stappen opgepakt worden. Er zijn de nu al lopende projecten. Daarnaast is er een groep projecten die op korte termijn opgepakt kunnen worden, afhankelijk van beschikbare capaciteit en druk op de ontwikkeling door toegenomen dynamiek en het ‘zetten’ van veranderingen in de omgeving, zodat de context van de ontwikkeling uitgekristalliseerd is. Ten slotte zijn er plekken die op lange termijn ontwikkeld kunnen worden. Het zijn plekken waar de omgeving of de verbindingen met de stad nog zo sterk gaan veranderen, zoals het gebied rondom de Anderlechtlaan, dat nu nog niet duidelijk is welke kwalitatieve en programmatische opgave er ligt. Ook kan het zijn dat toekomstige ingrepen niet onmogelijk gemaakt moeten worden, zoals de inpassing van een Oost-Westlijn. Wat betreft de aantallen te realiseren woningen die aangegeven zijn: • De blauwe cijfers komen voort uit de informatie van lopende projecten. • De rode cijfers zijn een bandbreedte die voortkomt uit de richtinggevende dichtheid en zijn een doorvertaling van de buurttypen in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. 62

+ 1.300 - 2.300

+ 3.00

0

+ 6.000 - 7.000 + 1.800 - 2.800

+ 5.600

00

+ 2.8

+ 11.000

+ 4.000 - 5.000

Legenda Clusters van lopende projecten Projecten - straks Op deze plekken kunnen snel projecten worden gestart. Soms is het verstandig om de uitwerking van lopende projecten in de omgeving af te wachten alvorens te starten. Projecten - later Op deze plekken gebiedsontwikkeling op langere termijn. Door lopende ontwikkelingen in de omgeving, is de opgave op deze plekken nog niet voldoende uitgekristalliseerd. Complexe projecten - nu en straks Complexe projecten van het kwintet nu starten om voorbereid te zijn op projecten die volgen. Complexe projecten - veel later Hier is vanuit de stedelijke dynamiek nog beperkte druk of is het van belang om ruimte te behouden voor grotere structurele ingrepen (zoals een Oostwestlijn). De opgave is op dit moment nog niet uitgekristalliseerd en daarom is het verstandig te wachten met nieuwe projecten. + ...

Toe te voegen woningen Aantal toe te voegen woningen in het omlijnde gebied, voor een nieuwe dichtheid tussen de FSI=1,8 en FSI=3 in de donkerroze en bruine gebouwensembles. De ensembles met de schuingestreepte arcering zijn niet meegerekend, omdat daar voorlopig geen zicht is op structurele verandering.

63

64

5.5 Eindoverwegingen Uit de gesprekken die we hebben gevoerd, blijkt een grote behoefte aan heldere keuzes zodat er coherent door ontwikkeld kan worden naar een nog sterker Nieuw-West. Iedereen die we spraken ziet daarom het nut van een Omgevingsprogramma in, waarin alle opgaven met elkaar verbonden worden op de tussenschaal. In de gesprekken blijkt ook dat er bij tegengestelde belangen vaak meer speelruimte is dan aanvankelijk werd gedacht. Zolang we terug blijven gaan naar het gedeelde belang: Nieuw-West faciliteren in haar ontwikkeling naar een compleet en sterk stadsdeel. De constructieve dialoog tussen de betrokken partijen heeft ook veel specifieke inzichten verschaft in bijvoorbeeld de waardering van bewoners van het groen in de wijk en het belang van plekken die de wijk identiteit geven en waar men trots op is. Deze inzichten zijn van grote waarde geweest voor het opstellen van het Omgevingsprogramma en het integraal afwegen van de te maken keuzes. Het Omgevingsprogramma is een uitwerking van staand beleid. Waar dit startpunt niet voldoende houvast gaf, is er verkend of, en zo ja hoe, er alsnog keuzes gemaakt kunnen worden. De richting die het Omgevingsprogramma inzet, blijft daarmee de richting die de vastgestelde Omgevingsvisie stelt. Het Omgevingsprogramma maakt geen keuzes waarmee wordt afgeweken van staand beleid.

Het toekomstbeeld dat het Omgevingsprogramma schetst, vraagt om een integrale aanpak waarin we verder kijken dan de grenzen van het eigen domein. Het Omgevingsprogramma is gemaakt met de hulp van een bevlogen groep betrokkenen uit het stadsdeel. Ideeën en energie vanuit verschillende hoeken zijn samengebracht in het Omgevingsprogramma; iets om vast te houden in de uitvoering ervan. Het Omgevingsprogramma laat zien dat groeien binnen de grenzen mogelijk is met een aanzienlijk aantal woningen en overig programma. Er zijn

echter niet overal in het stadsdeel evenveel mogelijkheden om de ontwikkeling op korte termijn te sturen. Samenwerking of ondersteuning van vve’s, corporaties, bewoners, eigenaren en belangenverenigingen is een belangrijke opgave. Het verhaal van Nieuw-West is ten slotte een verhaal van kracht en potentie. Tegelijkertijd is stevige inzet vereist om de kansen die er liggen te verzilveren. Met name in de buurten in de luwte waar de verdichtingsopgave kleiner is, is de noodzaak tot investering van buitenaf des te groter voor een kwaliteitssprong. Een kwaliteitssprong die juist ook de huidige bewoners van Nieuw-West ten goede komt. 65

66

Bijlagen

67

A. Snapshot van het stadsdeel Nieuw-West is een stadsdeel met een veelheid aan lokale initiatieven en sterke sociale structuren. Hechte familie verbanden, buurtorganisaties en bewonersverenigingen dragen daaraan bij. Tegelijkertijd is het dagelijks leven voor veel bewoners van Nieuw-West niet altijd even makkelijk. Er zijn veel gegevens over Nieuw-West geraadpleegd voor het opstellen van het Omgevingsprogramma. We geven hier een schets van de huidige sociaal-maatschappelijke situatie en een aantal eigenschappen van de leefomgeving. Deze sectie geeft slechts een selectie van data weer die het gebied kenmerken. We richten ons in deze paragraaf op de kenmerken die om een aanpak of antwoord vragen.

pleinen is het risico op hittestress hoog, ondanks het groene karakter van het stadsdeel. Dit heeft een aantal oorzaken: vaak zijn de woonstraten zeer versteend, en zijn er in die straten relatief weinig schaduwrijke bomen. De huizen zijn vaak slecht geïsoleerd waardoor ze te warm worden in de zomer. Bewoners die weinig buiten komen vanwege ouderdom of een kleine maatschappelijke participatie hebben hier extra last van. Ook is het stadsdeel kwetsbaar voor wateroverlast, omdat bij extreme buien het water bij de stenige straten en pleinen onvoldoende kan infiltreren of afvloeien. De OVbereikbaarheid is in Osdorp, Nieuw-Sloten en de Aker zeer matig.

Matig onderhoud openbare ruimte

Nieuw-West heeft bijvoorbeeld een groot aantal startende ondernemers en een relatief jonge bevolking. De financiële situatie van een relatief groot aandeel van de huishoudens is slecht. Daarnaast is er een beperkt aanbod van allerlei soorten voorzieningen, van cultureel tot maatschappelijk. Denk hierbij ook aan een matig aanbod van recreatie, uitgaan (nachtcultuur) en horeca. Het onderhoud van de openbare ruimte en het onderhoud van het groen wordt niet hoog gewaardeerd door bewoners. In de straten en op

Verbindende groene lanen en straten 68

Bewoners Met bijna 165.000 bewoners is Nieuw-West het grootste stadsdeel van Amsterdam. Dat zijn meer mensen dan in Leiden, Den Bosch of Maastricht. Er wonen 186 verschillende nationaliteiten in Nieuw-West. Het geboorteland van een persoon en diens beide ouders bepaalt of iemand een migratieachtergrond heeft. Van alle Amsterdammers met een migratieachtergrond is meer dan 60 procent in het buitenland geboren. De overige 40% en de rest is in Nederland geboren en heeft een ouder die in het buitenland geboren is.

Bevolking naar leeftijd ( percentage, 2023)

Nieuw-West Amsterdam

Nieuw-West kent een leeftijdsverdeling die redelijk overeenkomt met het gemiddelde in Amsterdam. Bron: O&S

Bron: O&S

Het gemiddeld besteedbaar inkomen in Nieuw-West is gestegen, maar ligt onder het stedelijk niveau. Bron: O&S 69

Woningen Op de kaart is te zien dat er relatief veel woningen verhuurd worden in de sociale huursector. In sommige buurten is dit percentage hoger dan 90%, waardoor de woningvoorraad eenzijdig is. Er wonen relatief ook veel mensen per woning. Op de kaart is te zien dat met name in Geuzenveld en Slotermeer de woningen te krap zijn voor de gezinnen die er in wonen. Woningprijzen zijn gemiddeld lager dan in de rest van Amsterdam. Dit geeft ruimte voor mensen met een lager inkomen om een eigen woning te kopen.

Bijzondere architectuur in de Lodewijk van Deysselbuurt

Veel buurten in Nieuw-West hebben een hoger percentage woningen, waar te veel mensen wonen (per bewoner minder dan 20m2) dan gemiddeld in Amsterdam. Bron: Basisinformatie / O&S. 70

Verschillende wijken in Nieuw-West hebben meer sociale huurwoningen dan gemiddeld in Amsterdam. Bron: Wonen in Amsterdam.

Het aandeel corporatiewoningen is groter dan gemiddeld in de stad. Er zijn minder koopwoningen. Bron: Afdeling basisinformatie/ afd. belastingen/ O&S

De WOZ waarde is flink gestegen in de afgelopen 10 jaar, naar een gemiddelde van 400.000 per woning. Amsterdam. Bron: O&S

In Nieuw-West is men over het algemeen tevreden over de eigen woning, vergelijkbaar met de tevredenheid in de hele stad. Deze waardering is gegroeid. Bron: Afdeling basisinformatie/ afd. belastingen/ O&S

Amsterdam Nieuw-West heeft een vrij goed verdeelde woningvoorraad als wordt gekeken naar woninggrootte. Amsterdam. Bron: O&S 71

Voorzieningen Qua bereikbaarheid is een zeer verscheiden beeld zichtbaar in Nieuw-West. Rond station Sloterdijk is de bereikbaarheid zeer hoog. In de meest westelijke delen van met name Osdorp, maar ook in Sloten is de bereikbaarheid zeer matig. Een groot deel van het zuiden van Nieuw-West heeft een goede bereikbaarheid. Nieuw-West heeft relatief weinig culturele voorzieningen, ten opzichte van het gemiddelde in Amsterdam.

Het aantal cultuurvestigingen is toegenomen tussen 2012 en 2023. Bron: O&S

De Bereikbaarheidsindex (gebaseerd op de frequentie en het aantal bestemmingen met het openbaar vervoer vanuit elke locatie, gewogen naar vervoerssoort). Bron: Ontwikkelstrategie 72

Het aanbod culturele voorzieningen is slechter dan gemiddeld in Amsterdam. Bron: Bedrijvenregister Amsterdam/OIS

Werken en besteedbaar inkomen Qua bereikbaarheid is een zeer verscheiden beeld zichtbaar in Nieuw-West. Rond station Sloterdijk is de bereikbaarheid zeer hoog. In de meest westelijke delen van met name Osdorp, maar ook in Sloten is de bereikbaarheid zeer matig. Een groot deel van het zuiden van Nieuw-West heeft een goede bereikbaarheid. Nieuw-West heeft relatief weinig culturele voorzieningen, ten opzichte van het gemiddelde in Amsterdam.

De werkloosheid is gedaald. Bron: O&S

De potentiële beroepsbevolking steeg, net als het gemiddeld besteedbaar inkomen. Bron: O&S

De beroepsbevolking heeft in vergelijking met Amsterdam een gemiddelde opbouw. Wel zijn er iets meer mensen met een uitkering. Bron: CBS 73

Openbare ruimte Amsterdam Nieuw-West heeft een oppervlakte van 32 vierkante kilometer. Er is veel groen in de openbare ruimte. Het onderhoud van het groen wordt in een groot deel van Nieuw-West rond het stedelijk gemiddelde of hoger gewaardeerd. De Ringzone (tussen de A10 en de westelijke metro) idaarentegen wordt slechter dan gemiddeld beoordeeld. Het onderhoud van de overige openbare ruimte wordt over het algemeen slecht beoordeeld in heel Nieuw-West. Het is opvallend dat dit in vergelijking met de rest van de stad (behalve Noord) echt veel minder goed is beoordeeld. Ook de veiligheid in de buurten wordt slechter dan gemiddeld beoordeeld. Dit geldt vrijwel voor het hele stadsdeel.

In een aantal buurten wordt het uiterlijk groen slechter dan gemiddeld beoordeeld door bewoners. Bron: Wonen in Amsterdam.

Nieuw-West scoort voldoende maar lager dan gemiddeld op onderhoud straten en stoepen. Bron: Wonen in Amsterdam 74

In een groot deel van Nieuw-West is de veiligheid slechter dan gemiddeld in Amsterdam. Bron: Veiligheidsmonitor.

.

Klimaatbestendigheid In Nieuw-West is er een hoog risico is op hoge temperaturen. Waarschijnlijk is dit het gevolg van veel verharding in de openbare ruimte. Ook is te zien dat het stadsdeel een hoog risico heeft op wateroverlast; water dat niet kan wegstromen na hevige buien. Ook hier is de verharding een probleem, in combinatie met het feit dat het stadsdeel gebouwd is in laag gelegen polders.

Er is vergeleken met de vooroorlogse stad veel hittestress in Nieuw-West. Het stadsdeel heeft vooral op de straten en pleinen te hoge temperaturen. Bron: data.amsterdam.nl, 2019

Het stadsdeel heeft relatief veel woningen met een goed energielabel., Bron: O&S

Het stadsdeel heeft een hoog risico op wateroverlast, Bron: data.amsterdam.nl, 2019 75

B. Nieuw-West en de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 Meerkernige ontwikkeling Amsterdam groeit als stad. Naast de bestaande hoogstedelijke gebieden, zijn nieuwe onderscheidende kernen nodig. Als stedelijke kernen zijn Nieuw-West, Zuidoost en Noord geen uitbreiding van het Amsterdamse centrum, maar ontwikkelen ze zich op eigen voorwaarden, met een eigen invulling van stedelijke kwaliteit. Bij meerkernige verstedelijking hoort een spreiding van voorzieningen met een stedelijke en regionale uitstraling, goede verbindingen naar alle delen van de stad en intern en een stedelijker gebruik van de landschappen waar de gebieden aan grenzen. Om iedereen kansen te geven om zich te ontwikkelen is werk en opleiding dichtbij.

Groeien binnen grenzen Amsterdam wil de ecologische voetafdruk beperken. Compacte verstedelijking is daar een belangrijk middel voor. We zetten de groei in om de sociale kwaliteit van de bestaande stad te vergroten en de energietransitie en verduurzaming van bestaande gebouwen te versnellen. In de naoorlogse wijken bouwen we aan meer stedelijke kwaliteit. We benutten de ruimte langs doorgaande verkeerswegen. Bij grote stations en rond de stadsdeelcentra maken we meer dichtheid en mengen we wonen en werken met stedelijke voorzieningen. Zo ontstaan vitale, gemengde buurten. Verdichten betekent keuzes maken. Deze keuzes kunnen we alleen maken in overleg met Amsterdammers. Duurzaam en gezond bewegen Een intensief bebouwde stad is in principe een gezonde plek om te leven, zolang de lucht schoon is, de leefomgeving veilig is en uitnodigt tot spelen en bewegen. Nabijheid is daarvoor van groot belang. Buurtvoorzieningen, winkels, uitgaansplekken en parken zijn straks op loop- en fietsafstand. In stadsstraten- en lanen wordt het prettig verblijven. Ze zijn aantrekkelijke routes, die buurten met elkaar verbinden. De inzet op een wandel- en fietsstad en een sterk stedelijk en regionaal openbaar vervoer netwerk gaat stap voor stap. Voor deze verandering is een lange adem nodig.

Rigoureus vergroenen De stad krijgt nieuwe groene kwaliteit dankzij straatbomen, een groenere inrichting van de openbare ruimte en gevelgroen. We verenigen daarmee de wens om meer stedelijke kwaliteit te ontwikkelen met de noodzaak en behoefte om de stad klimaatbestendig en leefbaar te maken voor mens, dier en plant. De scheggen worden landschapsparken die meer dan nu een recreatieve betekenis krijgen. Bestaande landschappelijke kwaliteiten zijn daarbij het uitgangspunt. In de naoorlogse buurten ligt de nadruk op het vergroten van de natuurwaarden en de gebruiksmogelijkheden van het aanwezige groen in combinatie met verdichting.

Samen Stadmaken We werken samen met professionele partijen aan de ontwikkeling van de stad, maar willen ook Amsterdammers een meer actieve en gelijkwaardige rol geven. Dat geldt onder andere voor beheer en programmering van de eigen leefomgeving en ruimte voor lokaal ondernemerschap. Door sturing op hoofdlijnen met beknopte regels zorgen we voor een gelijk speelveld en duidelijkheid over de mogelijkheden voor ontwikkeling en verandering. We maken gebruik van collectieve kennis en ondersteunen lokale visievorming. 76

Stadsdeelkaart - Nieuw-West Omgevingsvisie Amsterdam 2050

Basislegenda

kleinschalige ontwikkeling en transformatie: Vernieuwing, verdichting of verduurzaming

77

C. Wisselwerking met ander beleid Vanwege het integrale karakter van het Omgevingsprogramma zijn verschillende beleidsstukken en agenda’s geraadpleegd. Onderstaand schema geeft een overzicht van een belangrijk deel van deze stukken en de relatie van het Omgevingsprogramma ermee. Inhoud/speerpunten van deze beleidsstukken

Relatie/tussenstap

Omgevingsvisie Amsterdam 2050:

Plekken om te verdichten en mengen

•

visie op integrale ontwikkeling van de stad tot 2050, en ruimtelijkprogrammatisch kader

Versterken centra en knooppunten OV

Groenvisie & groennorm: vergroening van de stad, ook als er wordt verdicht Ontwikkelstrategie: waar, wat ontwikkelen tot 2035, onder voorwaarde van investeringen

Sociaal: norm maatschappelijke voorzieingen complete stad, ook als er wordt verdicht 78

• • •

•

Het hoofdnetwerk is sterk verhard en op de auto ingericht

Auto geen primaat daar waar dat nu al kan en ruimtelijke reservering voor OV (i.r.t. tot Amsterdam Maakt Ruimte en het Mobiliteitsplan Nieuw-West)

•

Het stadsdeel is al erg groen, dat wordt niet altijd goed onderhouden. Er is geen ruimte voor extra groen, behalve in de straten en op de pleinen.

•

Groen ten behoeve van: • Gebruik (rust, recreatie, sport en spelen) • Ecologie • Klimaatadaptatie

Uitwerking van de visie en toepassing van de groennorm op gebiedsniveau

Stadsbrede prioritering tot 2035: • Plekken om te verdichten & mengen • Versterken centra & knooppunten OV • Onder voorwaarde van investeringen in groen, infra en openbare ruimte • OA ten behoeve van versterking kwetsbare buurten

Maatschappelijke voorzieningen ten behoeve van kansengelijkheid en een eerlijke, complete stad

Keuzes in dilemma’s:

Opgave tot vergroenen, op stadsschaal en in buurten

Wat doet het Omgevingsprogramma Nieuw-West?

Botst soms met erfgoed en beperkte mogelijkheden door veel particulier bezit Sommige plekken zijn slecht ontsloten: onaantrekkelijk voor bedrijven

•

dilemma’s:

Hoofdnetwerk publieke ruimte voor fietsen en lopen

Uitwerking op gebiedsniveau. Daarbij de volgende

Wat

•

Waar verdichten, waar behoud? Agenderen cruciale verbindingen Ruimtereserveringen voor maatschappelijke voorzieningen

• Grootste vergroeningsopgave in de straten & pleinen en verbeteren Scheg van West en Oeverlanden (geeft invulling aan de opgave voor groen zoals opgenomen in de Integrale Opgavenkaart) • Agenderen cruciale verbindingen • Ruimtereserveringen voor maatschappelijke voorzieningen

•

Prioritering waar een kwaliteitsverbetering van bestaand groen nodig is en het meest brengt. Toevoeging van nieuw groen in de straten & pleinen en verbeteren Scheg van West en Oeverlanden (geeft invulling aan de groennorm zoals opgenomen in de Integrale Opgavenkaart)

Het Omgevingsprogramma geeft inhoudelijke input: wat (ontwikkeling & investering) kan/moet waar?

• •

Toewijzing ontwikkellocaties Keuzes in benodigde investeringen

Ontwikkelstrategie prioriteert: wanneer lopen de verschillende projecten?

Fasering ontwikkellocaties

Toepassing van de norm op gebiedsniveau

• •

Ruimtelijke reserveringen voor bovenplanse voorzieningen. Binnenplanse voorzieningen opgenomen als onderdeel van de programmatische opgave bij verdichting

Wat

Inhoud/speerpunten van deze beleidsstukken

Relatie/tussenstap

Wat doet het Omgevingsprogramma Nieuw-West?

Samen Nieuw-West:

Agendering en actieprogramma voor sociale opgaven, in het kader van het Omgevingsprogramma van belang: • Werk en bestaanszekerheid • Wonen en leefomgeving • Eigenaarschap: lokaal ondernemerschap, ontmoeting, werkgelegenheid, voorzieningen • Veiligheid

Samen Nieuw-West agendeert opgaven

Geeft ruimtelijke opgaven een plek: • Waar verdichten met ruimte voor wonen, werken & voorzieningen, waar behouden we bestaande werkruimte • Wat te behouden t.b.v. behoud sociale structuren, identiteit & ruimte voor werk • Wat zijn de voorwaarden voor een prettige openbare ruimte (voldoende ruimte om te lopen en fietsen, voldoende schaduw, levendige plinten) • Prioritering investeringen in groen en openbare ruimte, wat de belangrijkste opgaven zijn

Amsterdam maakt ruimte: visie op mobiliteitstransitie en de betekenis van de openbare ruimte

Gezond bewegen heeft het primaat

Amsterdam Maakt Ruimte formuleert ambitie, die wordt in het Omgevingsprogramma Nieuw-West op gebiedsniveau uitgewerkt

•

(Gebiedsontwikkelings-)projecten: sloop-nieuwbouw, transformatie en bouwprojecten

In stappen voorbereiding op realisatie van ontwikkeling en aanpak openbare ruimte, waarbij beleidsopgaven een plek krijgen.

Het Omgevingsprogramma stelt kaders aan nieuwe projecten

•

Amsterdamse Aanpak

Stadsbrede doelen tot 2040 zijn: Meer woningen; Betaalbaarder wonen; Meer woningen voor hen die ze het hardst nodig hebben; Passender wonen; Duurzamere woningen van goede kwaliteit; Betere positie van Amsterdammers; Leefbare en veerkrachtige wijken met toegang tot zorg en voorzieningen

Het Omgevingsprogramma draagt bij aan beleidsdoorwerking op gebiedsniveau door concreet te maken waar ruimte is voor de woningbouwopgave

•

Spelregels voor ruimtelijke ontwikkeling in Nieuw-West

Het Omgevingsprogramma vervangt de bijlage Spelregels voor Ruimtelijke ordening

• • •

Heeft regimes toegekend aan de ensembles Beschermt het Wederopbouwgebied van nationaal belang Maakt in het kader van cultuurhistorische waarden inzichtelijk waar veranderingen mogelijk zijn en hoe rigoureus die kunnen zijn.

• •

Het Omgevingsprogramma NW draagt bij aan de uitwerking van de klimaatdoelstellingen op gebiedsniveau

•

Ruimtelijke reserveringen ten behoeve van duurzaamheidsvraagstukken Agendeert koppelkansen voor verduurzaming van Nieuw-West (ten behoeve van circulaire economie, klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit, energietransitie)

samenwerkingsprogramma voor de komende 20 jaar om sociale opgaven op te pakken

Volkshuisvesting: aanpak ten dienste van voldoende betaalbare en goede woningen in een ongedeelde stad. Nota Cultuurhistorie Nieuw- West

Onze stad van morgen, Klimaatdoelstellingen gemeente Amsterdam

Het Omgevingsprogramma belegt procesopgaven bij Samen Nieuw-West

Lopende projecten worden opgenomen in het Omgevingsprogramma

•

De transitie naar duurzame energie De transitie naar een groene en gezonde stad De transitie naar een circulaire economie

•

•

•

•

Agendeert verbetering van de publieke ruimte (t.b.v. tegengaan hittestress, prettige wandel- & fietsroutes, ruimte voor OV) Benoemt daarbij de belangrijkste verbindingen die nu auto-gedomineerd zijn. Het Omgevingsprogramma benoemt de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte, in het mobiliteitsplan Nieuw-West zijn de voorwaardelijke mobiliteitsnetwerk-aanpassingen opgenomen Aanduiding per ontwikkellocatie: dichtheid, mate van menging, type economische functies, aansluiting op de openbare ruimte, mogelijk herinrichting openbare ruimte, ruimtelijke mogelijkheden herontwikkeling in relatie tot het bestaande, opgaven maatschappelijke voorzieningen Ruimtelijke en programmatische mogelijkheden komen overeen met projectplannen Geeft ruimtelijke opgaven een plek: Waar verdichten met ruimte voor wonen, werken & voorzieningen Is afgestemd met de corporaties, zodat zij kunnen bijdragen aan het realiseren van betaalbare woningen

79

D. Lopende projecten

Legenda Lopende gebiedsontwikkeling-, herontwikkelingof renovatieprojecten (in verkenning of met principebesluit/projectbesluit/investeringsbesluit) Bij onverhoopte tegenstijdigheden tussen het Omgevingsprogramma en project- of investeringsbesluiten is het investeringsbesluit leidend. NB! Deze kaart met lopende projecten is een momentopname van de situatie in februari 2025. 80

81

82