2. 2020-11-13 BEELDKWALITEITSPLAN MARKTKWARTIER verkleind.pdf

marktkwartier beeldkwaliteitsplan amsterdam

13.11.2020

westergasfabriek

waterleidingbedrijf

food center

Fragment kaart van Amsterdam 1920

2

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

voorwoord

karakteristiek en geschiedenis van de plek

bijzondere positie in het stedelijk weefsel van Amsterdam De Centrale Markthallen zijn in de jaren '30 van de 20e eeuw aangelegd op een nog groot openliggend gebied ten westen van de binnenstad. Op de kaart van 1920 is een gat te zien in de ringgewijze stedenbouwkundige opzet van Amsterdam. Tussen de 19e eeuwse ring en langs de tramlijn naar Haarlem ontwikkelde Admiraal de Ruiterweg/ Plan West lag ten zuiden van de Haarlemmerweg een open stuk polder. De omvang van het beschikbare terrein bood de mogelijkheid om hier in de jaren '30 het grootschalige complex van de Centrale Markthallen te bouwen. Zowel functioneel als in de ruimtelijke opzet neemt het complex een geheel eigen positie in ten opzicht van de blokkenstructuur van de omliggende woonbuurten.

Het onderscheidende karakter van het ensemble van de Centrale Markthallen en de ligging tussen twee kanalen is in het nieuwe plan voor het Marktkwartier aanleiding geweest om te kiezen voor een stedenbouwkundige opzet die enigszins afwijkt van de de directe omgeving. Het vormde de aanleiding om het gesloten bouwblok te transformeren naar een eigentijdse en open hybride variant die enerzijds aansluit bij de gesloten bouwblokken in de directe omgeving en zich anderzijds opent naar beide waterkanten. De compositie van lange gesloten wanden en losse vrijstaande palazzino's biedt een variatie aan nieuwe woonmilieus die aantrekkelijk is voor verschillende doelgroepen. De Markthal, het historisch karakter van de plek, is van vele kanten zichtbaar en blijft het monumentale middelpunt van het gebied.

De positie van de Centrale Markthallen in de stad omstreeks 1930.

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

3

marktkwartier beeldkwaliteitsplan amsterdam

inleiding

7

uitwerking van de stedenbouwkundige visie

13

erfgoed

19

woongebouwen

23

wandgebouwen

33

palazzino's

83

specials

125

openbare buitenruimte

139

6

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

inleiding doel en leeswijzer beleidskader wijze van toetsing welstandsnota de schoonheid van amsterdam

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

7

inleiding doel en leeswijzer doel en leeswijzer Het Food Center Amsterdam, nu nog een afgesloten enclave, zal de komende jaren een vergaande transformatie ondergaan. Door modernisering en efficiëntere indeling van de groothandel komt een deel van het gebied vrij voor een nieuwe woonwijk op loopafstand van de Amsterdamse binnenstad. De basis voor de transformatie van het gebied is gelegd in 2017 in de stedenbouwkundige visie 'Food Center Amsterdam - Eten Verbindt', met daarin de stedenbouwkundige visie van de combinatie VolkerWessels Vastgoed en Ballast Nedam Ontwikkeling in samenwerking met Mecanoo architecten. De ambitie is om een woon- en werkgebied te creëren met een gedifferentiëerd en groen karakter dat niet langer een afgesloten gebied is, maar een verbinding legt met alle omliggende buurten.

Het BKP voor het Marktkwartier is gebaseerd op de uitgangspunten van de verdere uitwerking van de Stedenbouwkundige Visie Marktkwartier/ Food Center Amsterdam d.d. 12-09-2019, met als documentnaam 'Stedenbouwkundig kader'. Het plan stuurt aan op een balans tussen samenhang en diversiteit om de beoogde ruimtelijke kwaliteit van het Marktkwartier te waarborgen.

Dit beeldkwaliteitsplan (BKP) legt de ruimtelijke kaders vast voor zowel de uitwerking van de gebouwen als de inrichting van de openbare ruimte van het woningbouwdeel van de ontwikkeling, het Marktkwartier. Het BKP heeft als doel de ruimtelijke kwaliteit van het plan te waarborgen en de architectonische samenhang binnen het gebied zeker te stellen. Het stuurt op de gewenste stedelijke sfeer, hoge architectonische kwaliteit en hoge woonkwaliteit en balans tussen samenhang en diversiteit op verschillende schaalniveaus van woongebouw tot straat en stadssilhouet. Het BKP samen met de welstandsnota geldt als toetsingskader voor de welstandsbeoordeling van de omgevingsvergunning bouw. Deze omgevingsvergunningen moeten daarnaast ook planologisch worden getoetst aan de nog vast te stellen uitwerkingsplannen op basis van het globale bestemmingsplan Food Center Amsterdam (2e Herstelbesluit). De opbouw is als volgt. Eerst worden de uitgangspunten uit de stedenbouwkundige visie toegelicht en wordt de vertaling naar het BKP omschreven. Vervolgens wordt het erfgoed van het Food Center terrein omschreven, de Centrale Markthal en het Koelhuis. Daarna worden de elementen en principes van het sturen op ruimtelijke kwaliteit van de woongebouwen van het Marktkwartier beschreven middels de onderwerpen bouwenvelop, bouwregels, beeldkwaliteit en materialen.

Beginnend bij de wandgebouwen, daarna de palazzino's en afsluitend de specials zoals het kopgebouw en het paviljoen. Vervolgens worden ook de elementen en principes van het sturen op ruimtelijke kwaliteit van de buitenruimte omschreven, welke in verder detail in het masterplan openbare ruimte worden uitgewerkt.

8

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

inleiding (beleids)kader (beleids)kader De vraag om een nieuwe invulling van het Food Center in Amsterdam voor te stellen biedt een ongekende kans het terrein te transformeren van een afgesloten enclave naar een nieuw veelvormig deel van de stad, een hart voor en een scharnierpunt tussen de omliggende buurten, waar verbindingen samenkomen en nieuwe ontmoetingen mogelijk worden. Het project Marktkwartier en Food Center vormt binnen de ring een unieke en omvangrijke ontwikkeling met eigen dynamiek. Het project Marktkwartier en Food Center haakt in op onderstaande belangrijke beleidskaders: - Structuurvisie Amsterdam 2040; - Nota Parkeernormen auto, gewijzigd 29-11-2017; - Nota Parkeernormen fiets en scooter, 19-03-2018; - Welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam 2016, herziening december 2019. Het project Marktkwartier en Food Center voldoet aan het bestemmingsplan dat het juridisch en planologisch kader biedt voor de herontwikkeling van het Food Center Amsterdam: - Bestemmingsplan Food Center Amsterdam, 2e Herstelbesluit, 01-06-2016. - Bestemmingsplan Food Center Amsterdam, 2e herstelbesluit 1-6-2016. Eerste partiële herziening bestemmingsplan Food Center Amsterdam, 2e Herstelbesluit, 21-11-2019 (deze is nog in procedure).

De Schoonheid van Amsterdam Bestemmingsplan Food Center Amsterdam (2e Herstelbesluit) Toelichting (1 juni 2016)

Nota Parkeernormen Auto Vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juni 2017, gewijzigd d.d. 29 november 2017

Gemeente Amsterdam Appartementencomplex in aanbouw in het Hamerkwartier.

2016

DE SCHOONHEID VAN AMSTERDAM 2016

PAGINA 1

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

9

inleiding wijze van toetsing wijze van toetsing Vanaf januari 2017 werkt de gemeente Amsterdam niet langer met een welstandscommissie, maar met een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) en een Subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit (SIRK). Deze commissies geven een integraal advies waarbij zowel architectuur, stedenbouw en openbare ruimte worden getoetst. De commissies zijn onafhankelijke adviesorganen die het gemeentebestuur adviseert over de ruimtelijke kwaliteit in Amsterdam. Gebaseerd op het door de gemeente opgestelde welstandsbeleid, waaronder de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam, bewaakt en stimuleren deze commissies de ruimtelijke kwaliteit en samenhang in de stad. De taken van de commissies zijn wettelijk vastgelegd. De formele, wettelijke bevoegdheid tot welstandstoetsing ligt bij de SIRK en CRK. Zij brengen een advies uit op onderhavig beeldkwaliteitsplan en later op de inkomende bouwplannen. De CRK beoordeelt vervolgens de individuele bouwplannen geheel autonoom eveneens met het vastgestelde beeldkwaliteitsplan als toetsingskader, samen met de Welstandsnota. Bij wijzigingen aan beschermd erfgoed brengt de commissie in haar hoedanigheid als monumentencommissie een zelfstandig onafhankelijk advies uit. Dit beeldkwaliteitsplan is met de CRK afgestemd.

Op dit moment hoort dit gebied (woondeel en bedrijvendeel) volgens de Welstandsnota bij 'kantoor en bedrijventerreinen', met een welstandsniveau 'gewoon'. Het gebied heeft de aanduiding 'transformatiegebied' waardoor het welstandniveau wijzigt van 'gewoon' naar 'bijzonder'. Voor het woondeel komt een transformatie naar een ander ruimtelijk systeem; woongebieden na 1985 - samengestelde woonblokken (8e). Hiermee is rekening gehouden met de locatie tussende bestaande aangrenzende ruimtelijke systemen 19de-eeuwse Ring en Gordel '20/'40 waar dit plan een scharnierpunt tussen vormt.

10

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

inleiding welstandsnota de schoonheid van amsterdam de schoonheid van amsterdam Het Food Center is in de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam 2016 tot nu toe ondergebracht bij het ruimtelijk systeem 'Kantoren en bedrijventerreinen' met welstandsniveau 'gewoon'. Zoals beschreven in de welstandsnota verandert dit welstandsniveau naar 'bijzonder'. Het bijzondere niveau is hier van toepassing omdat het een gebied betreft dat in transformatie is en waar van de ontwerper een grotere inspanning mag worden verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbouwen. Omdat het karakter en de uitgangspunten voor de opgave voor het Marktkwartier als scharnierpunt tussen de 19deeeuwse Ring en de Gordel '20/'40 zeer specifiek zijn, wordt bij deze ontwikkeling het ruimtelijk systeem gewijzigd naar 'woongebieden na 1985, samengestelde woonblokken - 8e' omdat dit gebruikelijk is bij transformatie gebieden en het beste aansluit bij de in het plan voorgesteld herinterpretatie van het gesloten bouwblok naar een locatie specifiek hybride bouwblok.

Bestaande criteria uit de welstandsnota zullen voor dit beeldkwaliteitsplan zoveel mogelijk worden gerespecteerd zoals bijvoorbeeld gebruikmaking van ingetogen materialen en kleuren in harmonie met belendingen en passend in het straatbeeld, de gebouwen oriënteren zich op de openbare ruimte en ontsluiten vanaf de straat en zij voegen zich naar de stedenbouwkundige structuur met een directe koppeling aan overwegend stenige straten en gebouwen met een bijzondere functie zoals scholen maken deel uit van een blok of krijgen een meer vrije positie en meerzijdige oriëntatie.

de schoonheid van amsterdam - welstandsgebieden - april 2018

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

11

12

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

uitwerking van de stedenbouwkundige visie stedenbouwkundige visie uitwerking van de stedenbouwkundig visie vertaling naar beeldkwaliteitsplan

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

13

uitwerking van de stedenbouwkundige visie

stedenbouwkundige visie

uitgangspunten stedenbouwkundige visie, d.d. 8 maart 2017 De vraag om een nieuwe invulling voor het Food Center biedt een ongekende kans het terrein te transformeren van een afgesloten enclave naar een nieuw veelvormig deel van de stad. Een hart voor de omliggende buurten, waar verbindingen samenkomen en nieuwe ontmoetingen mogelijk worden. De stedenbouwkundige visie biedt een ruimtelijk model waarin meerdere binnenstedelijke woonomgevingen ontstaan. Aaneengesloten woongebouwen gesitueerd langs de Jan van Galenstraat, de nieuwe oost-west fietsverbinding en de centraal gelegen Marktweide in het verlengde van de Markthal vormen stedelijke wanden en omringen rustiger woongebieden met kleinschaliger vrijstaande woongebouwen in groene woonhoven. Het afgesloten Food Center wordt op efficiëntere wijze ingedeeld en trekt zich daardoor zoveel mogelijk terug achter de markthal. De Markthal vormt zowel ruimtelijk als functioneel de aanjager en het middelpunt van de stedenbouwkundige visie en zal zoveel mogelijk in oude luister worden hersteld. Door de open ruimte van de Marktweide voor de Markthal krijgt de Markthal een gezicht aan de Jan van Galenstraat en zal vanuit diverse posities in het stedenbouwkundig plan goed zichtbaar worden.

Nieuwe wanden gevormd door een aaneenschakeling van individuele woongebouwen krijgen met behulp van een sterk sculpturaal silhouet een eigentijdse, diverse en herkenbare uitstraling. Door hun overeenkomstige vormtaal blijven zij ook een eenheid. Een grote diversiteit aan woningtypen kunnen in deze woongebouwen worden gehuisvest zoals maisonnettes, appartementen, studio’s, woningen met werkruimte en penthouses met uitzicht.

M van rappardstraat

de rijpgracht

De vrijstaande gebouwen, de “palazzino’s”, tussen de stedelijke wanden en het westelijk en oostelijk Marktkanaal staan in een groene ruimte. Verspringende daklijnen en gevels met een diverse plastiek versterken het idee van individuele gebouwen.

wichersstraat jasper leijnsenstraat

De relatie met het water is voelbaar aanwezig. De palazzino’s zijn zodanig gepositioneerd dat uitzicht op het water maximaal is.

bloys van treslongstraat

jan van galenstraat N

Stand van zaken plankaart stedenbouwkundige visie 2017

14

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

uitwerking van de stedenbouwkundige visie

stedenbouwkundige visie

impressiebeelden stedenbouwkundige visie 2017 marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

15

uitwerking van de stedenbouwkundige visie nadere uitwerking stedenbouwkundige visie, d.d. 12 september 2019 ing

ind

uid

Gedurende de verdere uitwerking van de stedenbouwkundige visie zijn diverse workshops met de gemeente georganiseerd. In deze workshops zijn uiteenlopende onderwerpen aan bod gekomen, waaronder stedenbouw, verkeer en mobiliteit, openbare ruimte, duurzaamheid en beleid en onderhoud, welke hebben geleid tot diverse gewijzigde inzichten en aanpassingen op de stedenbouwkundige visie. Onder andere de gebouwhoogte en de posities en afmetingen van hoogteaccenten zijn gespecificeerd, de poorten en doorgangen zijn met elkaar afgestemd en hebben een vaste plek in het plan gekregen, er is onderscheid gemaakt tussen hoogteaccenten en setbacks, het 'Kopgebouw' ter plaatse van de entree naar het Marktkwartier heeft een plek gekregen evenals het paviljoen en er is onderscheid gemaakt tussen openbare en collectieve delen in de woonhoven.

de

an

a org

o no

b ver

rd-z

do

ver b

ind

ing

ma

rkt

we id

e-

kad

e

en gro op of ht zic nenh bin

Poorten en doorgangen

Vanwege de bijzondere positie in de stad is ook uitgebreid gekeken naar de stedenbouwkundige aansluiting van dit nieuwe stuk stad op de bestaande stad. Het Marktkwartier vormt een scharnierpunt tussen de 19e eeuwse en vroeg 20e eeuwse verkavelingsstructuren in dit deel van de stad wat zich kenmerkt door het gesloten bouwblok. Uitgangspunt voor het ruimtelijk ontwerp van dit stedenbouwkundig plan is continuïteit en verbinding. Om dit te realiseren is de structuur van de aangrenzende bestaande woonwijken als uitgangspunt genomen voor de herstructurering van dit gebied en de gedeeltelijke transformatie van bedrijventerrein naar woonwijk.

Hoogteaccenten Landlust

3o

Jan van Galenstraat N

Hoogteaccenten en setbacks 16

Staatsliedenbuurt

f 2,5 4 bo u m . te wla g ru gli en gg en d

Als uitgangspunt voor het stedenbouwkundig ontwerp is het gesloten bouwblok aangenomen dat in maatvoering en positionering zoveel mogelijk aansluit op de aangrenzende blokverkavelingen van de Staatsliedenbuurt en Landlust. De ligging van de bouwblokken aan het Westelijk en Oostelijk Marktkanaal geeft het plan echter de potentie contact met het water te zoeken. Om veel toekomstige bewoners contact met het water te laten ervaren is het gesloten bouwblok getransformeerd naar een hybride bouwblok met open structuur ten gunste van het contact met de waterkant. Een herinterpretatie van het gesloten bouwblok gerelateerd aan locatie specifieke kwaliteiten. Het Oostelijk en Westelijk Marktkanaal veranderen radicaal van karakter: van grens en van afscheiding, worden ze nu twee openbare middelpunten van een doorgaand woongebied. De Jan van Galenstraat en de zich naar de Markthal openende wandgebouwen langs de nieuwe centrale Marktweide krijgen een sterke continuïteit. De Jan van Galenstraat legt door de ononderbroken wand nog sterker verbinding tussen Amsterdam West en de binnenstad en bevat mede hierdoor de potentie te transformeren naar de door de gemeente gewenste stadstraat.

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

Aansluiting op Staatsliedenbuurt en Landlust in maatvoering en positionering, maar ook in verbindende zichtlijnen

uitwerking van de stedenbouwkundige visie

impressiebeelden verdere uitwerking van de Stedenbouwkundige Visie 2019 rust in het bouwblok

Transformatie van het gesloten bouwblok...

... naar hybride bouwblok ten gunste van contact met het water... en openbaar groen en rust binnen het bouwblok vergelijkbaar met de groene hofjes en gangen in de Jordaan.

beschermd tegen de drukte van de stad

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

17

uitwerking van de stedenbouwkundige visie

vertaling naar het bkp

vertaling naar het beeldkwaliteitsplan De ontwerpkaders zijn uiteengezet in de uitwerking van de stedenbouwkundige visie. In dit document, het beeldkwaliteitsplan Marktkwartier, worden binnen de kaders van de verdere uitwerking van de Stedenbouwkundige Visie de leidende principes voor de beeldkwaliteit van de bebouwing van het Marktkwartier en, in globalere zin, de openbare ruimte omschreven. Een separaat document 'Beeldkwaliteitsplan Food Center' zal ingaan op de beeldkwaliteit van het Food Center (bedrijvendeel). Een verdere uiteenzetting van de vier entiteiten die in de uitwerking van de stedenbouwkundige visie zijn benoemd en gezamenlijk het Marktkwartier vormen, de wandgebouwen, de palazzino's, de specials en de openbare ruimte, worden in het beeldkwaliteitsplan omschreven. In de uitwerking van de stedenbouwkundige vsie is reeds omschreven dat de wandgebouwen bestaan uit meerdere architectonische eenheden. In het beeldkwaliteitsplan zijn deze verder gespecificeerd in een drietal varianten, namelijk in de bouwstenen 'kop', 'midden' en 'staart'. Een samenstelling van deze bouwstenen vormt één wandgebouw of één bouwenvelop. Ook voor de palazzino's zijn een drietal varianten gespecificeerd, namelijk de 'hof-palazzino', de 'kade-palazzino' en de 'grondgebonden-palazzino'.

verdere uitwerking van de Stedenbouwkundige Visie

Voor deze bouwstenen zijn algemeen geldende regels bedacht en omschreven. Deze regels gelden voor de specifieke bouwstenen, maar zijn algemeen omdat zij op meerdere plekken in het plan voorkomen. Afhankelijk van de positie in het plan gelden naast de algemene regels ook 'bouwenvelop specifieke regels'. Na de algemene regels wordt per bouwenvelop aangegeven welke specifieke regels gelden voor de betreffende envelop. Te denken valt aan het aantal hoogteaccenten per envelop, het ongeveer te huisvesten programma, de globale afmetingen en locatie specifieke kenmerken zoals, het gebouw grenst aan een kade, openbare ruimte of collectieve ruimte of een poort of doorgang en hoe dient het daar op in te spelen. Ook voor de specials zijn algemene beeldkwaliteitseisen en specifiek per envelop geldende regels omschreven. Voor de openbare ruimte geldt een globalere omschrijving die als leidraad fungeert voor het masterplan openbare ruimte.

Bouwenveloppen

min. 7 m (aflopende dakterassen of afschuining min. 3,5 m)

ko W1 p .1

min. 7 m (aflopende dakterassen of afschuining min. 3,5 m)

groen dak en terrassen

vaste hoogtemaat stedelijke laag

mi d W1 den .2

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

40

Beeldkwaliteitsplan

uitgezonderd aflopende dakterassen of afschuining

> <1 8 m 7,5 & m

>7

m

> <1 8 m 7,5 & m

& m m >8 17,5 < ,5 m >2

hoogte poort = min. 2 bouwlagen

sta W1 art .3

18

,5 m & m m >8 17,5 <

>2

groen dak

setback max. 31,5 m

groen dak

min. 8 m max. 17,5 m

20 m

min. 8 m max. 17,5 m

ca.

-6

0m

(gr

id)

7m

g pin m 20 erdie m) e v 20 af 3 en < n (va 16m >

erfgoed markthal koelhuis

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

19

erfgoed

centrale markthal

Centrale Markthal

De Centrale Markthal werd in de jaren 1930 aangelegd. Een modern marktcomplex voor de groothandel moest de voedselvoorziening voor de inwoners van Amsterdam waarborgen en in goede banen leiden. Het ambitieuze en prestigieuze karakter van de nieuwe aanpak kwam tot uitdrukking in de opzet van het terrein en de architectuur van de gebouwen. Centraal op het terrein staat de imposante Centrale Markthal, daaromheen bevonden zich de lagere pakhuizen en aanverwante gebouwen zoals het Koelhuis, stallen en een poortgebouw. De hoofdingang werd aan de nieuw aangelegde Jan van Galenstraat gesitueerd, de aanvoer van de goederen van buiten de stad vond overwegend over water plaats via het Oostelijk en Westelijk Marktkanaal en werd gelost in de karakteristieke insteekhaventjes op het terrein. Het terrein werd in de loop der jaren diverse malen gemoderniseerd en aangepast. De imposante markthal in het hart van het terrein weerspiegelt met zijn omvang en moderne architectuur de socialistische idealen van die tijd. De bouw werd in 1934 voltooid naar een ontwerp van N. Lansdorp. Het bakstenen gebouw van 75 x 130 m herbergt een enorme overkapte vrije ruimte, een overdekt plein waar groenten en fruit werden verhandeld. Door wijzigingen in de logistiek en wijze van veiling heeft het gebouw de nodige veranderingen ondergaan.

De oorspronkelijke aan de noordzijde gebouwde veilingzalen, kantoren en sorteerruimten zijn gesloopt nadat de veiling niet langer plaatsvond op het terrein. In 1984 werd de

20

markante toren gesloopt. Sinds 2007 heeft de Centrale Markthal de status van rijksmonument met nummer 526739. De Centrale Markthal vormt een belangrijk scharnierpunt in het Marktkwartier tussen woonprogramma en de bedrijven van het Food Center. Een belangrijk uitgangspunt voor de restauratie en de passende herbestemming van de Markthal is het herstellen en reinigen van de gevels. Het silhouet van de Markthal met klokkentoren zal worden hersteld met een nader te bepalen uitwerking van de toren in de verdere ontwikkeling van het ontwerp van de Markthal. Aanpassingen aan het gebouw zullen plaatsvinden in nauwe samenspraak met Monumenten & Archeologie Amsterdam. Het openbare karakter van de Markthal zal aan het marktplein worden benadrukt. Het Marktplein is een verharde buitenruimte in samenhang met de binnenruimte van de Markthal.

Markthal in oorspronkelijke staat

Markthal huidige situatie

Markthal toekomst

Oorspronkelijk bevindt zich een toren aan de noordzijde van de Markthal.

In de huidige situatie is de toren niet langer aanwezig, de ambitie is het silhouet van de toren te herstellen in passende nader te bepalen eigentijdse architectonische uitwerking.

De voorkant van de Markthal krijgt een open en transparant karakter. Het Marktplein vormt een verlengstuk voor de binnenruimte van de Markthal.

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

erfgoed

koelhuis

Koelhuis Ook in de jaren 1930 werd verderop het terrein het Koelhuis gebouwd, vermoedelijk ook ontworpen door N. Lansdorp. Het Koelhuis is een historisch gebouw, maar heeft geen monumentenstatus. In het Koelhuis werden goederen gekoeld, danwel langzaam tot rijping gebracht. Het gebouw werd in de jaren '50 uitgebreid met een drielaagse opslagruimte. Op dit moment is het gebouw deels ingebruik als koelruimte en staat het deels leeg. De muurschildering die Keith Haring op de westelijke gevel maakte tijdens zijn expositie in het Stedelijk in 1986 is lange tijd schuil gegaan achter nieuwe gevelbeplating, maar sinds kort weer onthuld. Keith Haring (1958-1990) was een Amerikaans kunstenaar. Zijn kunst in kenmerkende pop art / streetart stijl vindt zijn oorsprong in de straatcultuur van New York in de jaren '80. Zijn krijttekeningen doken op in de gangen van de New Yorkse metro. Deze witte lijntekeningen van figuren zijn inmiddels een wereldwijd herkende grafiek. Zijn latere werk bevat vaak politieke en sociale thema's. Er is gestart met de restauratie van het Koelhuis door een deel van de gevelbeplating te verwijderenen en daarmee de tekening van Keith Haring zichtbaar te maken. In de toekomst zal de gevelbeplating in zijn geheel worden verwijderd. Alle gevels zullen worden hersteld. De geveltekening van Keith Haring wordt behouden.

Nieuwe glaspuien zijn toegestaan, behalve uiteraard in de Keith Haring gevel, om een transparant karakter te realiseren. Koelhuis jaren '80

Koelhuis recentelijk

Koelhuis nu na verwijdering gevelbeplating

In 1986 heeft Keith Haring een schildering gemaakt op de westgevel van het Koelhuis.

De muurschildering is lang verborgen geweest achter gevelbeplating.

Recentelijk is een deel van de gevelbeplating verwijdert om zo de Keith Haring schildering weer zichtbaar te maken. marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

21

22

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

woongebouwen

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

23

woongebouwen Woongebouwen De architectuur in het toekomstig woongedeelte van het Food Center, het Marktkwartier, wordt gekenmerkt door een samenhangende compositie van verschillende vormen en volumes. Qua schaal wordt het nieuwe woongebied een typisch Amsterdamse stadswijk, maar in de uitwerking krijgt het gebied een sterk eigen karakter.

Wandgebouwen: Een aaneenschakeling van individuele woongebouwen vormt een doorgaande wand van gebouwen.Dankzij een sterk sculpturaal silhouet krijgen ze een eigentijdse, diverse en herkenbare uitstraling. Door goede onderlinge afstemming en heldere bouwregels zal een sterke samenhang ontstaan. Er kan een grote diversiteit aan woningtypen worden gehuisvest, zoals maisonettes, appartementen, studio's, woningen met werkruimte en penthouses. In de plint, met name langs de Jan van Galenstraat, zijn functies met een zoveel mogelijke publieke uitstraling.

Wandgebouwen

Palazzino's: In de woonhoven, het binnengebied omarmd door de wandgebouwen en grenzend aan het water, staan in een groene autovrije setting de palazzino's, losse vrijstaande woongebouwen met een grote variëteit aan woningtypes. Verspringende daklijnen en gevels met een afwisselende en sprekende plastiek versterken het idee van individuele gebouwen, ook uiteraard gebonden aan in dit BKP opgenomen regels en richtlijnen.

Specials: Op bijzondere plekken in het plan zijn speciale gebouwen opgenomen die vanwege hun positie in het plan een eigen aanpak vragen en daarmee ook een eigen specifieke set ontwerpregels. Natuurlijk valt hierbij te denken aan de monumentale Markthal, maar ook het zogenaamde 'Kopgebouw' en het paviljoen ter plaatse van de entree naar het Marktkwartier, worden apart behandeld in het BKP.

Palazzino's

Variatie is het uitgangspunt voor de architectonische uitwerking, zoals differentiatie het uitgangspunt is voor het woonprogramma. Doordat deze twee uitgangspunten elkaar versterken kan de ambitie gerealiseerd worden om een zeer divers, afwisselend en inspirerend woongebied te maken. De variatie en diversiteit worden door dit BKP gestuurd binnen een in dit document vormgegeven eenheid ter waarborging van architectonische kwaliteit en woonkwaliteit.

Specials

24

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

woongebouwen

*Disclaimer: In deze tekening, maar ook in verdere tekeningen in dit document waarop de Markthal zichtbaar is, zal ter impressie een klokkentoren worden getoond. Dit betreft een impressie van een nader te bepalen eigentijdse uitwerking van de toren in de verdere ontwikkeling van het ontwerp van de Markthal. Aanpassingen aan het gebouw zullen plaatsvinden in nauwe samenspraak met Monumenten & Archeologie Amsterdam.

oo stwe st fie tsv erb ind ing

Ma rkt

Jan va nG ale ns tra at

we ide

eg tw k r Ma

Overzicht gebouwtypen Het Marktkwartier onderkent drie diverse gebouwtypen: de wandgebouwen, palazzino's en specials. De wandgebouwen bevinden zich met name langs de straten in het gebied, zoals langs de Jan van Galenstraat, de nieuwe oost-west fietsverbinding en langs de Marktweide en nieuwe Marktweg. De palazzino's bevinden zich in de door de wandgebouwen gevormde en afgeschermde woonhoven. De specials zijn gebouwen met een bijzondere positie en/ of functie in het Marktkwartier. wandgebouwen palazzino's specials marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

25

woongebouwen Plankaart totaal (schaal 1:2000) Het gehele plangebied behelst meer dan alleen het Marktkwartier met de drie gebouwtypen wandgebouwen, palazzino's en specials, maar ook het Food Center met de bedrijfsgebouwen. Beiden zijn hiernaast in de totale plankaart weergegeven. Voor beide planinvullingen geldt dat dit een indicatieve uitwerking is van de bouwenveloppen die verderop in dit document en in het beeldkwaliteitsplan Food Center nader zijn toegelicht.

26

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

N

B

B

A

12.5

m

+3.14

m

+0.50

m

m

m

+2.42

m

+1.85 4.0%

m

+1.85

m

+1.85

+1.85 m

m

+1.85

4.0%

4.0%

4.0%

4.0%

+2.74

+0.95 m +0.75 m

m

+0.50

+0.95 m +0.75 m

2.5%

+2.15

+2.09

m

+1.35 m

+1.86

m

2.5%

+1.80

m

+1.85 m

+1.85 m

+1.85 m

+1.76

m

m

+1.35

m

2.5%

+1.77

+1.35

2.5%

+1.62

m

m

+1.75

+1.35

+1.35

+1.00

m

m

m

m

m

+1.00

+1.00

m

m

+1.45

+1.00

m

m

P

m

+1.00

2.0%

+0.55

0.55 m

E

diagonaal gearceerd: conserverend bestemmingsplan nader uit te werken

E

C

E

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten 27

D

P

m

+1.35

+1.35

m

2.5%

m

+1.35

2.5%

+1.00

m

m

m

m

+1.85

+1.85

+1.35

+1.35

m

m

m

+1.00

m

4.0% +1.85 m

+1.85

4.0%

4.0%

+1.85

m

4.0% +1.85

+1.35

+1.35

+1.35

+1.35

m

m

m

m

B

B'

A'

N

woongebouwen Doorsneden B-B en E-E De overige doorsneden A-A, C-C en D-D zijn te vinden in de uitwerking van de stedenbouwkundige visie d.d. 12.09.2019. 20000

10 bouwlagen

3000

400

12 bouwlagen

+1.95m

3500

+1.85m

3000

3000

3000

3000

3000

3000

500 3000 3000 3000

3000

3000

3000

3000

+1.95m

+1.45m

+1.35m

3000

-1.95m

+1.95m

+1.85m

3000 3000

3000

3000

3000

3000

+1.95m

+1.15m 2500

+0.75m +1.05m +0.69m +0.93m +0.91m +0.50m binnenterrein -0.40m

3800

+1,85m

3600

3000 3000

3000

3000

3000

10000

6 bouwlagen

500

6 bouwlagen

500

6 bouwlagen 6 bouwlagen

3000

3000

3000

9 bouwlagen

+0,0m N.A.P 1500 2000

3000 500

doorsnede B-B

12 bouwlagen

3000

3000

3000

3000

3000

12 bouwlagen

+1,85

+1.022m

+1.45m binnenterrein +0,0m N.A.P

doorsnede E-E

28

43500

DOORSNEDE E-E - 2

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

P +1.35m

+2.0%

+1.022m

4000

9400

3000

3000

3000

6 bouwlagen

+1.35m

+1.85m

+1.022m

+1.35m

+1.022m

+1.85m+2 +2

2.6% 2.0%

-0.40m

3000 3000

500

3000 3000

Boven het dak van de ondergrondse parkeergarage is een gronddekking van 50 cm. aanwezig. Daar waar het maaiveld afloopt is een lagere interne vrije hoogte in de parkeergarage aanwezig waardoor ook hier de dekking 50 cm. is.

3000

3000

10000

3000

3600

+1.95m +1.45m 2500

+1.85m

3500

3000

+1.95m

3000

3000

+1.45m

3000

+1.35m +1.022m

+1.35m

10000

3000

3000 3000 3000 3000

+1.35m

4.0%

3000

400 3000 3000 3000

3000

3000

10 bouwlagen

3500

3600

+1.35m +1.00m

+1.70m

2500

-1.95m

3000 300

12 bouwlagen

3000

400

+1.85m

+1.35m -0.40m

+2.15m 2.00%

+0.55m

23600 1500 2400 6400

4500

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

29

* Voor het kavel ten westen van de Markthal geldt een conserverend bestemmingsplan, hier is in deze impressie een suggestieve invulling (een bedrijfsgebouw) aan gegeven

Impressie vogelvlucht Marktkwartier, Marktkwartier interpretatie BKP regelsamsterdam 30 mecanoo architecten | mogelijke marktkwartier, beeldkwaliteitsplan,

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

31

32

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

wandgebouwen bouwenveloppen beeldkwaliteit bouwregels

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

33

wandgebouwen

bouwenveloppen

bouwenveloppen wandgebouwen Bouwenveloppen De wandgebouwen worden gevormd door een aaneenschakeling van individuele woongebouwen. De wand van woongebouwen wordt incidenteel onderbroken door gebouwhoge doorgangen tussen individuele woongebouwen. Aan de kades wordt de aaneenschakeling beëindigd. Deze beëindigingen en gebouwhoge doorgangen delen de wandgebouwen op in een zestal bouwenveloppen, hiernaast in plattegrond weergegeven. Drie bouwenveloppen (W1 (Wandgebouw 1), W2 en W3) in het westelijk deel van het Marktkwartier en drie bouwenveloppen (W4, W5 en W6) in het oostelijk deel.

Architectonische eenheden Vervolgens zijn de bouwenveloppen onder te verdelen in kleinere eenheden met afmetingen en verhoudingen afgestemd op de korrelgrootte van de gebouwen in de omringende bestaande context. De gebouwde context bestaat uit 5 à 6 laagse woningbouw totaal tussen 17 à 20 m hoog en enkele hoogte accenten. Er is, op de enkele hoogte accenten na, geen hiërarchie te herkennen. Dit principe; 6- laagse basishoogte met hoogteaccenten, wordt ook gehanteerd voor het Marktkwartier. Het aantal hoogteaccenten is afgestemd op de in het bestemmingsplan toegestane overschreiding in hoogte van maximaal 10% van het oppervlak van het plangebied ‘wonen’ boven de basishoogte van 6 lagen. Alle gebouwen in de stedenbouwkundige wand hebben een gelijke hoogte van 6 bouwlagen met daarop hoogteaccenten van maximaal 6 lagen en/of setbacks van maximaal 4 lagen. De hoogteaccenten en setbacks zijn gelijkmatig over het plan verdeeld. Ter versterking van de in het plan doorlopende basishoogte van 6 bouwlagen, is er verschil aangebracht in hoogteaccenten en setbacks. De hoeken worden gemarkeerd door 12 bouwlagen hoge hoogteaccenten in hetzelfde gevelvlak als de stedelijke laag. Daartussen worden op verschillende plekken setbacks van maximaal 10 bouwlagen geplaatst met een terugliggende gevel ten opzichte van de stedelijke laag.

Beeldkwaliteit en bouwregels Voor deze verschillende typen architectonische eenheden zijn algemene beeldkwaliteitsregels bepaald die verderop in dit hoofdstuk per type worden toegelicht, zoals de maximale bouwhoogte of de vormgeving van de hoofdentree. Ook zijn er specifieke regels benoemd per architectonische eenheid. Deze specifiek regels worden met name ingegeven door de positie van de architectonische eenheid in het plan of het specifieke programma wat in de eenheid wordt gehuisvest.

Poorten, doorgangen en lobby's In de uitwerking van de stedenbouwkundige visie zijn openbaar toegankelijke poorten en doorgangen en collectieve lobby's tot de woonhoven ingepast ten gunste van toegankelijkheid vanuit openbaar gebied naar beide kades. Zij krijgen in dit BKP een vast gemaatvoerde positie per architectonische eenheid. Een 'poort' is een minimaal twee bouwlagen hoog openbaar toegankelijk niet-afsluitbaar gat in een wandgebouw dat toegang biedt tot de woonhoven, met een breedte van circa 7 meter. Een 'doorgang' is een gebouwhoge niet afsluitbare snede, een steeg, in een wandgebouw die toegang biedt tot de woonhoven. Een 'lobby' is een transparante afsluitbare poort minimaal twee bouwlagen hoog die toegang biedt tot de woonhoven. De lobby's worden collectief gebruikt als gemeenschappelijke entree voor de woningen en zijn dus niet openbaar toegankelijk. Wel bieden ze vanuit de stad en het openbaar gebied zicht op de groene woonhoven. Ook voor de poorten, doorgangen en lobby's zijn enkele regels opgesteld. Zo willen we onaangename donkere steegjes voorkomen, bijvoorbeeld door het plaatsen van open functies met transparante gevel naast de poorten en doorgangen en willen we doorzichten bieden vanuit de openbare ruimte naar de groene woonhoven middels transparante door het volume heen stekende lobby's.

De wandgebouwen worden gevormd door een precies op elkaar afgestemd ensemble van individuele gebouwen die zich onderling onderscheiden in gebouwhoogte, materialisering en een eigen entree. De verschillende architectonische eenheden worden ter ontwerp uitgegeven aan verschillende architecten. De bouwregels in het beeldkwaliteitsplan en beperking in materiaalkeuze zullen worden bepaald ter voorkoming van een druk gevelbeeld en ten gunste van eenheid in de wandgebouwen. Er zijn drie diverse typen architectonische eenheden te onderkennen, namelijk de 'kop', het 'midden' en de 'staart'.

34

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

wandgebouwen

bouwenveloppen 6.5

6.5

Bouwenvelop W6

Bouwenvelop W3

2020

20 20

37

37 17

17

37 m

37 m

6.5

31,5 m

20 m 6.5

Bouwenvelop W5

20 m

20 m

31,5 m

20 m

20 m

31,5 m

20

11.5 20 m

37

17 11.5 31,5 m

17 11.5

20 m

37

17

37 m

20 m

31,5 m

20 m

31,5 m

20

31,5 m

20 m

11.5

20 m

37 m 20

20 m

37

17

37 m

20 m

31,5 m

20 m

31,5 m

20 m

31,5 m

31,5 m

5

37 m 20 m

20 20

Bo uw en ve lop

31,5 m

20 m

W 4 17

20 m

37

31,5 m

20

31,5 m

20 m 17 11 .

37

20 m

37 m 20

Bouwenvelop W2

20 m

6. 5

31

20

11.5

20

2020

37 37 m

17

20

11.5 37

20 20

Bouwenvelop W1 9.5

Overzicht van de bouwenveloppen t.o.v. elkaar en t.o.v. de palazzino's, in plattegrond en in aanzicht (positie setbacks is indicatief).

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

35

wandgebouwen

bouwenveloppen

Bouwenvelop W3

Bouwenvelop W1

Bouwenvelop W2

Bouwenvelop W6

Bouwenvelop W5

Bouwenvelop W4

Overzicht bouwenveloppen Marktkwartier De doorlopende zeslaagse plint in het gehele plan zorgt voor eenheid in het plan en voor aansluiting op de gebouwhoogte in de directe omgeving. Diversiteit in architectuur wordt nagestreefd door de wandgebouwen op te knippen in individuele gebouwen met afmetingen en verhoudingen afgestemd op de korrelgrootte van de omringende gebouwen. Dit individuele karakter wordt versterkt doordat zij worden ontworpen door verschillende architecten.

36

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

wandgebouwen

bouwenveloppen

W3.2

W3.1

W2.4

W6.1 W5.2

W2.3

W6.2 W5.1

W2.2

W1.1 W2.1

W1.2

W4.4 W1.3 W4.3

Overzicht wandgebouw typen Diversiteit in architectuur wordt nagestreefd door de wandgebouwen op te knippen in individuele gebouwen met afmetingen en verhoudingen afgestemd op de korrelgrootte van de omringende gebouwen. Dit individuele karakter wordt versterkt doordat zij worden ontworpen door verschillende architecten. Zij zijn onderverdeeld in drie verschillende typologieën, te weten 'kop', 'midden', en 'staart':

W4.2

W4.1

kop (W1.1, W2.2, W2.4, W3.2, W4.1, W4.4, W5.2 en W6.2) midden (W1.2, W4.2, W4.3 en W6.1) staart (W1.3, W2.1, W2.3, W3.1 en W5.1)

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

37

wandgebouwen

bouwenveloppen

W3.2

W3.1

W2.4

W6.1 W5.2

W2.3

W6.2 W5.1

W2.2

W1.1 W2.1

W1.2

W4.4 W1.3 W4.3

Overzicht poorten, doorgangen en lobby's In het Marktkwartier bevinden zich een drietal verschillende typen passages van openbaar gebied naar de woonhoven. Deze passages bieden toegang naar de woonhoven, maar ook naar beide kades. Er is onderscheid gemaakt tussen openbaar toegankelijke poorten, doorgangen (gebouwhoge knippen tussen volumes) en lobby's (collectieve entrees doorgaand transparant met zicht op de woonhoven). poort doorgang

38

lobby mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

W4.2

W4.1

wandgebouwen

bouwenveloppen

W3.2 programma plint is overwegend woonprogramma

W3.1

programma plint is overwegend publiek

W2.4

brede school

programma plint is overwegend woonprogramma

S3 W6.1

programma plint is overwegend publiek

W5.2

W2.3

W6.2 W5.1

W2.2

W1.1

programma plint is overwegend woonprogramma

W1.2

W4.4

W1.3

W2.1

Overzicht programma

W4.3

Per bouwenvelop wordt divers programma gehuisvest. Daarbij wordt rekening gehouden met het plaatsen van publieke fietsenstallingen direct naast poorten, doorgangen of lobby's ten gunste van sociale controle en wordt publiek programma zoals horeca en publieksgerichte zakelijke dienstverlening vooral langs de Jan van Galenstraat geplaatst ten gunste van de transformatie van de Jan van Galenstraat naar Amsterdamse stadstraat. Het schema op deze pagina geeft een voorbeeld invulling.

publiek

W4.2

Woonprogramma

Publieke fietsenstalling / scooters

Horeca cat. 3 en 4 (restaurant, café)

Entree parkeergarage (ondergronds (W2.1 & W4.4))

Publieksgerichte zakelijke dienstverlening

programma plint is overwegend woonprogramma

W4.1

programma plint is overwegend woonprogramma

Maatschappelijke voorzieningen Schoolprogramma

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

39

wandgebouwen

bouwenveloppen

5 meter zone met een bruto verdiepingshoogte van 3,5 meter

Bruto verdiepingshoogte eerste bouwlaag De begane grond hoogte ligt gelijk met het omliggende straatpeil. Het peil van de begane grondlaag sluit direct aan op eventueel oplopende straatpeilen. De minimale bouwhoogte van de eerste bouwlaag (gemeten tussen de bovenkant van de afgewerkte vloer van de eerste bouwlaag en de bovenkant van de afgewerkte vloer van de tweede bouwlaag) is gedeeltelijk 3,5 meter. Dit betreft de zones waar het wenselijk is dat de eerste bouwlaag voldoende hoogte heeft om een flexibele invulling van de eerste bouwlaag te waarborgen. Daardoor kunnen (in de toekomst) ook niet-woonfuncties in deze eerste bouwlagen worden gehuisvest. Het gaat daarbij specifiek om de in de afbeelding aangegeven delen van de eerste bouwlaag die grenzen aan de openbare ruimte, een zone met een diepte van minimaal 5 meter gemeten vanaf de gevel die aan de openbare ruimte grenst. 40

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

beeldkwaliteit 'kop'

max. 37 m 12 bouwlagen

wandgebouwen

1. Gebouwhoogte De gebouwhoogte van de 'kop' is maximaal 20 m hoog, met een marge van 0,5 meter. De kop is voorzien van één hoogteaccent van maximaal 37 m hoogte. De basishoogte van 20 m sluit naadloos aan op de belendende gebouwen. Verspringende hoogtes van dakranden moeten zoveel mogelijk worden vermeden in de stedelijke laag. Het beeld is een doorgaande stedelijke laag.

verdiepingshoogte 3,5 m 2,6 m netto

20 m 6 bouwlagen

stedelijke laag heeft een doorlopende hoogte t.o.v. naastgelegen bouwenveloppen

2. Verdiepingshoogte De verdiepingshoogte van de begane grond van de wandgebouwen aan de straatzijde is minimaal 3,5 m (bruto). Dit i.v.m. de mogelijkheid van functiewijzigingen in de toekomst. Voor de hofzijde is de verdiepingshoogte minimaal 3,0 m (bruto), wat aansluit op het hogere maaiveldpeil van de woonhoven. De standaard netto vrije verdiepingshoogte voor alle verdiepingen vanaf de 1e verdieping is minimaal 2,6 m.

Referentie: Kop van Oost Groningen, Mecanoo architecten vaste hoogtemaat dakrand lijnt uit met buurpand

hoogteaccent: max. hoogte 37 m

stedelijke laag: vaste hoogtemaat 20 m

Geen verspringende hoogtes van dakranden. Het beeld van een doorgaande stedelijke laag wordt nagestreefd. marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

41

wandgebouwen hoogteaccent

beeldkwaliteit 'kop' hoogteaccent gelijk met stedelijke laag

hoogteaccent gelijk met stedelijke laag

wisselende maximale afmeting per bouwevelop

min. 7 m

top

hoogteaccent

PU-panelen

midden plint

stedelijke laag

groen dak en terrassen

3. Gebouwopbouw De 'kop' bestaat uit een stedelijke laag en hoogteaccent (de top). De stedelijke laag bestaat uit een plint en midden. De gevel van het hoogteaccent ligt parallel aan en in een lijn met de gevel van de stedelijke laag en is een voortzetting van de architectonische taal van de stedelijke laag.

Referentie: Noordstrook Amsterdam, Dick van Gameren / Mecanoo architecten

4. Hoogteaccenten en setbacks De 'kop' heeft één hoogteaccent. De positie en maten van het hoogteaccent zijn wisselend voor elke bouwenvelop en nader gespecificeerd in de toelichting per bouwenvelop verderop in dit beeldkwaliteitsplan. De afstand tussen hoogteaccenten en setbacks van verschillende bouwenveloppen is minimaal 7 m. Het hoogteaccent mag niet terugliggen van de stadszijde gevel, hofzijde gevel en/ of kopgevel, het ligt altijd in lijn met de stedelijke laag. Sommige bouwenveloppen hebben naast een hoogteaccent ook nog een setback. De afmetingen van deze setback en de afstanden tot andere hoogteaccenten en setbacks kunnen afgeleid worden van de regels die gelden voor de setbacks van het 'midden'. N.b. de maximale footprint van alle hoogteaccenten en setbacks samen is vastgesteld op 10% t.o.v. de gronden ter plaatse van de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding' in het bestemmingsplan. De ontwerpen zullen in samenhang worden getoetst op dit percentage en indien nodig worden aangepast.

Architectuur van de stedelijke laag wordt voortgezet in de architectuur van de toren. 42

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

de architectonische taal van de stedelijke laag wordt in de toren voortgezet

wandgebouwen

beeldkwaliteit 'kop' verspringen pas na hoogteaccent

vanaf de 4e bouwlaag (3e verdieping) max. 4 m terugliggend

kopgevel

6. Gevel hofzijde De gevels grenzend aan het binnengebied mogen verspringen vanaf de derde verdieping. Voor de 'kop' is het verspringen van de gevel aan de hofzijde toegestaan na het hoogteaccent. De dieptemaat van de terugliggende delen is bij voorkeur maximaal 4m. Vanwege de geluidsbelasting op enkele straatgevels zijn in de achtergevel 'happen' toegestaan van maximaal 8 meter diepte en 8 meter breedte ten gunste van het maken van niet-geluidbelaste buitenruimten. Aan de straatzijde is het niet toegestaan de stedelijke laag in diepte te laten verspringen.

5. Karakteristiek silhouet Er is voldoende variatie in de vormgeving van de toren in het plan om een karakteristiek silhouet te realiseren. Incidentele schuine dakvlakken of een stapeling van terugspringende dakterrassen wordt in de uitwerking van de architectuur nagestreefd en versterken dit beeld. Het karakteristiek silhouet moet altijd binnen de maximale contouren van de bouwenvelop, die verderop in dit beeldkwaliteitsplan zijn gespecificeerd, blijven. Referentie: IJdock Amsterdam, masterplan Dick van Gameren & Bjarne Mastenbroek (DeArchitectengroep), architect Zeinstra van Gelderen

Variatie en karakteristiek silhouet van de hoogteaccenten, bijvoorbeeld in vorm van schuine dakvlakken.

karakteristiek silhouet binnen maximale contouren marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

43

beeldkwaliteit 'midden'

max. 31,5 m 10 bouwlagen

wandgebouwen

verdiepingshoogte 3,5 m 2,6 m netto

20 m 6 bouwlagen

stedelijke laag heeft een doorlopende hoogte t.o.v. naastgelegen bouwenveloppen

1. Gebouwhoogte De gebouwhoogte van het 'midden' is maximaal 20 m hoog, met een marge van 0,5 meter. Daarboven kunnen zich terugliggende hoogteaccenten bevinden, de zogenaamde setbacks, met een maximale totale gebouwhoogte van 10 bouwlagen. De basishoogte van 20 m sluit naadloos aan op de belendende gebouwen. Verspringende hoogtes van dakranden moeten zoveel mogelijk worden vermeden in de stedelijke laag. Het beeld van een doorgaande stedelijke laag en plint wordt nagestreefd. minimaal 2,5 m tussen gevel en setback t.b.v. voldoende ruimte voor dakterras

44

stedelijke laag:

setbacks:

vaste hoogtemaat 20 m

max. hoogte 31,5 m

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

2. Verdiepingshoogte De verdiepingshoogte van de begane grond van de wandgebouwen aan de straatzijde is minimaal 3,5 m (bruto). Dit i.v.m. de mogelijkheid van functiewijzigingen in de toekomst. Voor de hofzijde is de verdiepingshoogte minimaal 3,0 m (bruto), wat aansluit op het hogere maaiveldpeil van de woonhoven. De standaard netto vrije verdiepingshoogte voor alle verdiepingen vanaf de 1e verdieping is minimaal 2,6 m. N.b. de maximale footprint van alle hoogteaccenten en setbacks samen is vastgesteld op 10% t.o.v. de gronden ter plaatse van de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding' in het bestemmingsplan. De ontwerpen zullen in samenhang worden getoetst op dit percentage en indien nodig worden aangepast.

wandgebouwen

beeldkwaliteit 'midden'

min. 8 m max. 17,5 m groen dak

min. 8 m max. 17,5 m

min. 7 m (aflopende dakterassen of afschuining min. 3,5 m)

groen dak

top

set-backs

min. 2,5 m

min. 7 m (aflopende dakterassen of afschuining min. 3,5 m)

midden plint

stedelijke laag

groen dak en terrassen

3. Gebouwopbouw Het 'midden' bestaat uit een stedelijke laag en top. De stedelijke laag bestaat uit een plint en midden. Aan de straatzijde liggen de top of 'setbacks' minimaal 2,5 m terug t.o.v. de voorgevel van de stedelijke laag. In architectuur en materiaal is de setback een voortzetting van de taal van de stedelijke laag met minimaal een gelijkwaardige of hogere mate van transparantie van minimaal 50%. Referentie: Leidsche Rijn, Utrecht, Mecanoo i.s.m. MVSA en Space and Matter

4. Hoogteaccenten en setbacks Het 'midden' heeft een minimaal en maximaal aantal setbacks nader bepaald in de specificatie van de bouwenveloppen verderop in dit beeldkwaliteitsplan. Dit betekent dat de maximale contouren van de top niet volledig ingevuld mogen worden. De setbacks zijn minimaal 8 m en maximaal 17,5 m breed. De diepte is maximaal 17,5 m (2,5 m terugliggend van de stedelijke laag aan de straatzijde). De onderlinge afstand tussen de setbacks en hoogteaccenten is minimaal 7 m. Ook de afstand tussen de setbacks en hoogteaccenten van verschillende bouwenveloppen is minimaal 7 m. Van deze maten mag worden afgeweken wanneer de setbacks voorzien zijn van aflopende dakterrassen of afschuining, zolang de onderlinge afstand maar minimaal 3,5 m bedraagt. Ook mag het dak van een setback nooit breder zijn dan 17,5 m. De exacte positie en vorm van de setbacks zijn nader te bepalen in het ontwerp. N.b. de maximale footprint van alle hoogteaccenten en setbacks samen is vastgesteld op 10% t.o.v. de gronden ter plaatse van de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding' in het bestemmingsplan. De ontwerpen zullen in samenhang worden getoetst op dit percentage en indien nodig aangepast.

Terugliggende top of setback in architectuur en materiaal een voortzetting van de architectonische taal van de stedelijke laag. marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

45

wandgebouwen

beeldkwaliteit 'midden'

uitzondering maatvoering aflopende dakterassen of afschuining min. 8 m mag > 17,5 m max. 17,5 m

min. 3,5 m

min. 8 m mag > 17,5 m verspringingen mogelijk over gehele lengte van de bouwenvelop

max. 17,5 m

min. 2,5 m

vanaf de 4e bouwlaag (3e verdieping) max. 4 m terugliggend

6. Gevel hofzijde De gevels grenzend aan het binnengebied mogen verspringen. Voor het 'midden' is het verspringen van de gevel aan de hofzijde toegestaan over de gehele lengte van de bouwenvelop vanaf de derde verdieping. De dieptemaat van de terugliggende delen is bij voorkeur maximaal 4m. Vanwege de geluidsbelasting op enkele straatgevels zijn in de achtergevel 'happen' toegestaan van maximaal 8 meter diepte en 8 meter breedte ten gunste van het maken van niet-geluidbelaste buitenruimten. Aan de straatzijde is het niet toegestaan de stedelijke laag in diepte te laten verspringen.

5. Karakteristiek silhouet Er is voldoende variatie in de vormgeving van de setbacks in het plan om een karakteristiek silhouet te realiseren. Incidentele schuine dakvlakken of een stapeling van terugspringende dakterrassen worden in de uitwerking van de architectuur nagestreefd en versterken dit beeld.

Referentie: Berkenstede Diemen, Dick van Gameren en De Staal Delft, Mecanoo

stedelijke laag: < 40% transparantie

Karakteristiek silhouet in de vorm van schuine gevels of terrassen. 46

de architectonische taal van de stedelijke laag wordt in de hoogteaccenten voortgezet echter met een hogere mate van transparantie

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

EL

hoogteaccent: > 40% transparantie

SC TR H AP PE E N DE T S G EV

minimaal 2,5 m tussen gevel en setback t.b.v. voldoende ruimte voor dakterras

terugspringen van de gevel vanaf de 3e bouwlaag

verspringen van de gevel is toegestaan aan de hofzijde vanaf de derde bouwlaag

beeldkwaliteit 'staart'

max. 31,5 m 10 bouwlagen

wandgebouwen

1. Gebouwhoogte De gebouwhoogte van de 'staart' is maximaal 20 m hoog, met een marge van 0,5 meter.Daarboven kunnen zich terugliggende hoogteaccenten bevinden, de zogenaamde setbacks, met een maximale totale gebouwhoogte van 10 bouwlagen. De basishoogte van 20 m sluit naadloos aan op de belendende gebouwen. Verspringende hoogtes van dakranden moeten zoveel mogelijk worden vermeden in de stedelijke laag. Het beeld van een doorgaande stedelijke laag en plint wordt nagestreefd. Zie ook schetsen beeldkwaliteit 'midden'.

verdiepingshoogte 3,5 m 2,6 m netto

20 m 6 bouwlagen

stedelijke laag heeft een doorlopende hoogte t.o.v. naastgelegen bouwenveloppen

2. Verdiepingshoogte De verdiepingshoogte van de begane grond van de wandgebouwen aan de straatzijde is minimaal 3,5 m (bruto). Dit i.v.m. de mogelijkheid van functiewijzigingen in de toekomst. Voor de hofzijde is de verdiepingshoogte minimaal 3,0 m (bruto), wat aansluit op het hogere maaiveldpeil van de woonhoven. De standaard netto vrije verdiepingshoogte voor alle verdiepingen vanaf de 1e verdieping is minimaal 2,6 m.

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

47

wandgebouwen

beeldkwaliteit 'staart' min. 7 m (aflopende dakterassen of afschuining min. 3,5 m) min. 2,5 m

min. 7 m min. 8 m (aflopende dakterassen of min. 8 m max. 17,5 m afschuining min. 3,5 m) max. 17,5 m groen dak

top

groen dak

min. 2,5 m

midden plint

kopgevel

stedelijke laag

groen dak en terrassen

3. Gebouwopbouw De 'staart' bestaat uit een stedelijke laag en top. De stedelijke laag bestaat uit een plint en midden. Aan de straatzijde liggen de top of 'setbacks' minimaal 2,5 m terug t.o.v. de voorgevel van de stedelijke laag. In architectuur en materiaal is de setback een voortzetting van de taal van de stedelijke laag met minimaal een gelijkwaardige of hogere mate van transparantie van minimaal 50%. Referentie: ilot Y, Boulogne-Billancourt, France, Mecanoo architecten

4. Hoogteaccenten en setbacks De 'staart' heeft een minimaal en maximaal aantal setbacks nader bepaald in de specificatie van de bouwenveloppen verderop in dit beeldkwaliteitsplan. Dit betekent dat de maximale contouren van de top niet volledig ingevuld mogen worden. Een setback ligt altijd 2,5 m terug van de kopgevel van de staart. De setbacks zijn minimaal 8 m en maximaal 17,5 m breed. De diepte is maximaal 17,5 m (2,5 m terugliggend van de stedelijke laag aan de straatzijde). De onderlinge afstand tussen de setbacks en hoogteaccenten is minimaal 7 m. Ook de afstand tussen de setbacks en hoogteaccenten van verschillende bouwenveloppen is minimaal 7 m. Van deze maten mag worden afgeweken wanneer de setbacks voorzien zijn van aflopende dakterrassen of afschuining, zolang de onderlinge afstand maar minimaal 3,5 m bedraagt. Ook mag het dak van een setback nooit breder zijn dan 17,5 m. De exacte positie en vorm van de setbacks zijn nader te bepalen in het ontwerp. N.b. de maximale footprint van alle hoogteaccenten en setbacks samen is vastgesteld op 10% t.o.v. de gronden ter plaatse van de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding' in het bestemmingsplan. De ontwerpen zullen in samenhang worden getoetst op dit percentage en indien nodig aangepast.

Terugliggende hoogteaccenten op de zes bouwlagen hoge stedelijke laag. De ruimte voor de terugliggende gevel kan dienst doen als dakterras voor de 7e bouwlaag. 48

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

wandgebouwen min. 8 m mag > 17,5 m

min. 3,5 m

beeldkwaliteit 'staart'

min. 8 m max. 17,5 m verspringingen mogelijk over gehele lengte van de bouwenvelop

max. 17,5 m

5. Karakteristiek silhouet Er is voldoende variatie in de vormgeving van de setbacks in het plan om een karakteristiek silhouet te realiseren. Incidentele schuine dakvlakken of een stapeling van terugspringende dakterrassen wordt in de uitwerking van de architectuur nagestreefd en versterken dit beeld.

Referentie: De Staal, Delft, Mecanoo

Karakteristiek silhouet in de vorm van schuine gevels of terrassen.

Referentie: ilot Y, Boulogne-Billancourt, France, Mecanoo architecten

De kopgevel van de 'staart' heeft gevelopeningen met goed zicht op de gebouwhoge doorgangen.

min. 2,5 m

vanaf de 4e bouwlaag (3e verdieping) max. 4 m terugliggend

6. Gevel hofzijde De gevels grenzend aan het binnengebied mogen in diepte verspringen. Voor de 'staart' is het verspringen van de gevel aan de hofzijde toegestaan over de gehele lengte van de bouwenvelop, vanaf de derde verdieping. De dieptemaat van de terugliggende delen is bij voorkeur maximaal 4m. Vanwege de geluidsbelasting op enkele straatgevels zijn in de achtergevel 'happen' toegestaan van maximaal 8 meter diepte en 8 meter breedte ten gunste van het maken van nietgeluidbelaste buitenruimten. Aan de straatzijde is het niet toegestaan de stedelijke laag in diepte te laten verspringen.

de kopgevel heeft t.p.v. de gebouwhoge doorgang op elke laag gevelopeningen marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

49

wandgebouwen

beeldkwaliteit algemeen

min 2 lagen

min 2 lagen

Gebouwhoge doorgang

min. 4 m. max. 7 m.

min. 7 m.

ca. 7 m.

lobby

doorgang

poort

1. Poorten, doorgangen en lobby's Een aantal woongebouwen in de wand grenzen aan een gebouwhoge doorgang, of hebben een dubbelhoge poort (strekkend over 2 bouwlagen) of dubbelhoge transparante lobby (strekkend over 2 bouwlagen) met zicht op de binnenhoven. Een doorgang is over de gehele hoogte minimaal 7 meter breed. Een poort of lobby is minimaal 2 bouwlagen hoog, een poort is ca. 7 m breed en een lobby tussen de 4 en 7 m. Deze maten gelden voor de gehele gebouwdiepte. Het minimum aantal poorten, doorgangen en lobby's is te herleiden uit de bouwenveloptekeningen. Een lobby fungeert tevens altijd als gemeenschappelijke entree voor de woningen. Referentie: De Staal, Delft, Mecanoo architecten

Dubbelhoge poort

IJdock Amsterdam, masterplan Dick van Gameren & Bjarne Mastenbroek (DeArchitectengroep)

Dubbelhoge lobby

Gevelopeningen in de poortgevels 50

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

Gebouwhoge doorgang als snede tussen volumes

Gebouwhoge doorgang, dubbelhoge poort en dubbelhoge lobby bieden zicht op de groene woonhoven, de wanden van de poort en gebouwhoge doorgang zijn voldoende transparant

beeldkwaliteit algemeen

min 2 lagen

wandgebouwen

min. 4 m.

2. Entreehal max. 7 m. De woongebouwen in de wand hebben allemaal een duidelijk zichtbare en uitnodigende entree. De entree is minimaal 2 bouwlagen hoog en tussen de 4 en 7 m breed. Aantal en positie is gerelateerd aan de interne routing en het aantal stijgpunten.

Referentie: Slotermeerlaan, Amsterdam, Dick van Gameren

Referentie: Studenten Campus Yours Leiden, Mecanoo architecten

Dubbelhoge entreehal

Dubbelhoge terugliggende entree vormt een verbijzondering in het gevelontwerp.

Dubbelhoge transparante pui laat direct zien waar zich de entree tot het gebouw bevindt.

De dubbelhoge uitnodigende entree is transparant en biedt zicht op de binnenwereld. Het vormt een verbijzondering in het gevelontwerp.

marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam | mecanoo architecten

51

wandgebouwen

beeldkwaliteit algemeen

RECLAME

RESTAURANT

RECLAME

Het gebouw landt op het maaiveld.

3. Levendige plint Openbare functies zoals horeca, maatschappelijke voorzieningen en publieksgerichte zakelijke dienstverlening zijn goed zichtbaar in de plint en zorgen voor een levendige situatie op maaiveldniveau aan de Jan van Galenstraat en aan andere straatplinten. Veel transparantie is gewenst, maar geen zwevend gebouw boven een transparante plint. De gebouwen landen op het maaiveld. Reclame uitingen worden niet aan de gevel, maar achter de gevel in het interieur aangebracht en zijn als samenhangend geheel met de pui ontworpen.

Het gebouw landt op het maaiveld. Referentie: Haarlemmerplein, Amsterdam, Dick van Gameren

Referentie: Slotermeerlaan, Amsterdam, Dick van Gameren

Transparante plint in op maaiveld landende gebouwmassa 52

mecanoo architecten | marktkwartier, beeldkwaliteitsplan, amsterdam

Referentie: Leidsche Rijn, Utrecht, Mecanoo i.s.m. MVSA en Space and Matter

Geen zwevende gebouwen boven een transparante plint.

wandgebouwen

ingangen van de woningen gelijk met het maaiveld

beeldkwaliteit algemeen

hoogteverschillen tussen de ingang van de individuele woningen en het maaiveld zijn niet toegestaan

Woonkamers op de hoeken met openslaande ramen naar de terassen. Slaapkamers zijn niet toegestaan op de begane grond aan de straatzijde.

4. Levendige plint met woonprogramma Er wordt een levendige plint nagestreefd met ingangen van de woningen gelijk met het maaiveld. Hoogteverschillen tussen de ingang van de individuele woningen en het maaiveld zijn niet toegestaan. Hoogtesprongen tussen begane grond en het maaiveld worden in de bebouwing inpandig opgelost. Ook bevinden de woonkamers zich op de hoeken en zijn er openslaande ramen naar terassen. Slaapkamers zijn niet toegestaan op de begane grond aan de straatzijde. Aan de straatzijde bevindt zich tegen de gevel van de wandgebouwen een openbare margestrook die zichtbaar verschild ten opzichte van het openbare trottoir, nader uit te werken in het masterplan openbare ruimte. Referentie: Ijburg, Amsterdam, Dick van Gameren