1. Versterken inclusieve burgermacht - publicatie

*

pagina 29 van 43



voor staan op de lange termijn. Dit is eveneens een manier om de samenwerking met externe partijen te verbeteren.

‘Het hebben, uitdragen en naleven van een langetermijnvisie helpt in het meenemen en meekrijgen van inwoners en samenwerkingspartners.’ sociaal professional. Samenwerking De samenwerking met partners wordt ook als aandachtspunt genoemd. Dit komt voort uit de aard van Hart voor de K-buurt, het platform zet protest regelmatig in om de buurtbelangen naar voren te brengen. In de loop van de tijd – nu Hart voor de K-buurt langer actief is, zich richt op meerdere thema’s en met verschillende partners samenwerkt – is een kanteling nodig. Omdat de huidige samenwerking wordt aangegaan vanuit gezamenlijkheid, samen de leefbaarheid van de K-buurt te verbeteren.

‘Hart voor de K-buurt is begonnen als protestbeweging waarin ze partners incapabel noemden. Nu gaat het over samenwerking. Dat betekent: geduld hebben, compromissen sluiten, andere mensen in hun kracht zetten en luisteren. Die stap moeten ze maken in de communicatie en in de kernteamsamenstelling.’ beleidsmedewerker. Het belang van communicatie en gezamenlijk afspraken wordt benadrukt voor een goede samenwerking. Hiervoor is het van belang dat alle partijen elkaars rol kennen en accepteren. Zo wijst een sociaal professional op het volgende incident en roept op hier lering uit te trekken:

‘Een gastdocent wordt geslagen. Deze jongen mag niet meer bij het jongerenwerk komen, maar is wel welkom in het Kraaiennest (ontmoetingsplek van Hart voor de K-buurt). Er wordt uitgedragen: “Kom maar bij Hart voor de K-buurt, want het jongerenwerk doet niets voor je”. Werk juist vanuit dezelfde basisregels en waarden.’ sociaal professional.



pagina 30 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

Ook wordt gewezen op de kernteamsamenstelling voor het bevorderen van samenwerking. Deze moet bestaan uit mensen die elkaar aanvullen qua werkstijl. In de inleiding van deze publicatie is een omschrijving gegeven van de kwaliteiten van enkele Hart voor de K-buurt kernleden, waaruit een aanvulling van karakter en kennis blijkt. Het is echter belangrijk om deze kwaliteiten en verschillende persoonlijkheden strategisch in te zetten. De keuze wie namens Hart voor de K-buurt aanwezig is bij een vergadering moet niet voortkomen uit de vraag ‘wie heeft tijd’, maar ‘welke inbreng is gewenst vanuit kennis en persoonlijkheid’. Zo zegt een sociaal professional hierover:

‘[naam Hart voor de K-buurt lid] is een goede actievoerder en lobbyist. Maar er is ook iemand nodig die een vergaderkoning is.’ sociaal professional.

Inzet op samenwerking met inwonersgroepen in de K-buurt wordt als extra aandachtspunt gezien door buurtbewoners. "Voor hoeveel mensen spreekt Hart voor de K-buurt dan? En wat als bepaalde groepen structureel niet komen?". In dit geval vraagt de inwoner zich af of representativiteit meer een streven moet zijn van HvdK óf dat de gemeente het buurtbudget over meerdere burgercollectieven moet verdelen omdat bepaalde groepen structureel niet bij HvdK komen. Terugkoppeling Hoewel Hart voor de K-buurt laagdrempelig en persoonlijk contact heeft met buurtinwoners, wordt tevens aangegeven dat de terugkoppeling van resultaten soms te formeel (geworden) is.

‘De terugkoppeling is te formeel. Er wordt doorverwezen naar een rapport op de website. Ze gebruiken moeilijke taal. Naarmate ze succesvoller worden, wordt de drempel om te participeren hoger voor inwoners die niet vanaf het begin bekend zijn met Hart voor de K-buurt.’ sociaal professional. Een verandering in de wijze van terugkoppelen kan voortkomen uit de verdere professionalisering van Hart voor de K-buurt, wat onder andere te maken heeft met gestelde eisen voor financiering vanuit de gemeente. De leden van Hart voor de K-buurt voelen de spanning tussen enerzijds laagdrempeligheid van het bottom-up initiatief en anderzijds de professionalisering die nodig is om doelen te bereiken.

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 31 van 43



‘We werken transparant als HvdK. Maar we moeten ook op papier zetten wat we hebben gedaan. Het moet in de formulieren van de overheid passen. En er zijn weer andere rapportages nodig voor andere zaken, zoals inwonersinitiatieven.’ lid Hart voor de K-buurt.

4.3 Theoretische verdieping Het participatief actie-onderzoek heeft werkzame elementen en uitdagingen voor inclusieve burgermacht, die Hart voor de K-buurt tegenkomt in hun werkzaamheden, aan het licht gebracht. Hoewel bovengenoemde elementen hun werkzaamheid hebben aangetoond, vinden we het belangrijk deze te bezien in de context van ander onderzoek. We beginnen met een beschouwing van de literatuur met vergelijkbare elementen. Daarna reflecteren we op de gevonden data vanuit twee grotere theoretische inzichten vanuit de Community-up benadering en Popular Education. Contact met inwoners De elementen van Hart voor de K-buurt, gebundeld onder ‘contact met inwoners’, zijn terug te vinden in onderzoek naar zogenaamde moeilijk bereikbare doelgroepen zoals migranten. Het gaat hierbij om de elementen: laagdrempelig, persoonlijk, mondeling contact en zichtbaarheid in de wijk. Dit is van belang om vertrouwen in de wijk op te bouwen (Hurenkamp e.a. 2006: KIS, 2016). Onderzoek onder succesvolle inclusieve burgerinitiatieven wijzen op de volgende succesfactoren; niet moeilijk doen en niet te formeel. Dit betekent: geen verplichting tot aanmelden voor activiteiten, activiteiten gratis aanbieden en iedereen laten deelnemen op een manier die hem of haar past (KIS, 2016).

Ook outreachend werken is van belang, juist als het gaat om buurtbewoners die minder snel zelf hun behoeften kunnen realiseren (KIS, 2016). De drempel voor inzet wordt verlaagd als mensen actief worden benaderd. Dit kan door mensen op straat aan te spreken, op markten te staan of bij buurthuizen langs te gaan. Het gaat hierbij om op actieve wijze gevraagd te worden deel te nemen, ook wel invitatie genoemd (KIS, 2016; Van de Wijdeven, 2013). Hoewel inclusie geen specifiek doel is van Hart voor de K-buurt, is dit wel onderdeel van hun werkwijze. Kenmerkend is dat ze a) iedereen uitnodigen en dat de genodigden vervolgens zelf kiezen of ze meedoen, b) extra aandacht besteden voor mensen in een kwetsbare positie, c) opzet van diverse activiteiten en projecten gestimuleerd wordt en d) aandacht hebben voor bonding en bridging. Hart voor de K-buurt ondersteunt activiteiten van verschillende groepen mensen die zich in elkaar herkennen (bonding) en verbindt hen waar mogelijk aan elkaar (bridging) (Putnam, 2000). Deze werkwijze maakt dat HvdK diverse inwoners spreekt en activeert. Zo bieden ze een infrastructuur voor andere partijen om te horen van kwetsbare inwoners, die in participatieprocessen mogelijk niet automatisch naar voren komen. In het ophalen van input of besluitvormingsprocessen let Hart voor de K-buurt niet op representatie van groepen mensen.

Deze manier van werken past niet bij hen en sluit niet aan bij het principe van ‘gaan waar de energie zit’. Wel investeert het platform in vertegenwoordiging van alle wijken in de K-buurt. Dit doen ze door in contact te blijven met één of twee sleutelfiguren uit de verschillende wijken, om zo op de hoogte te blijven van wat er speelt. Deze sleutelfiguren hebben



pagina 32 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

bijvoorbeeld een buur die in de moskee komt, een overbuur die in de kerk komt, een familielid die vrijwilligerswerk doet bij een sportvereniging en een vriend die in de kinderopvang werkt. Dit draagt bij aan een kennisinfrastructuur over wat er speelt in de wijken in Zuidoost, wat de uitdagingen en behoeftes zijn (WRR, 2012). Uit onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2012) blijkt dat sleutelfiguren onmisbaar zijn in processen van burgerparticipatie. Zo ook in het geval van burgermacht. De WRR onderscheidt twee soorten sleutelfiguren, trekkers en verbinders. De trekkers, zoals de naam doet vermoeden, zijn de mensen die de kar trekken en zich met passie inzetten voor een bepaald doel. In de situatie van Amsterdam Zuidoost kunnen de Hart voor de K-buurt leden worden gezien als de trekkers. Hoewel Hart voor de K-buurt ook beschikt over verbindende kwaliteiten, benutten zij de verbindende kracht van de georganiseerde bewoners. Het zijn sleutelfiguren in de bestaande netwerken die optreden als verbinders doordat zij een boodschap weten over te brengen naar hun achterban en contacten tussen inwoners onderling en met officiële instanties mogelijk maken. Zij brengen ook de inwoners in contact met de trekkers.

Als het gaat om de deelname van de meest kwetsbare inwoners in participatieprocessen, wijst Stapper (2020) op het risico van morele voorselectie van goed burgerschap. Allereerst kan er een voorkeur bestaan voor de deelname van een bepaald type inwoner, waardoor een selectieve groep inwoner wordt uitgenodigd deel te nemen. Daarnaast worden sociale ongelijkheden in stand gehouden in participatieprocessen, doordat sommige inwoners – met bepaalde kennis en kunde succesvol weten te navigeren binnen dit proces. Hart voor de K-buurt zoekt bewust contact met

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 33 van 43



kwetsbare inwoners en de door hen aangeduide ‘underdogs’, inwoners die op individuele basis niet eenvoudig deel weten te nemen. Hierbij houden ze ook de deuren open voor inwoners die overlast geven en daardoor niet als ‘goede burgers’ gezien worden (denk aan drillrappers). Dit leidt tegelijkertijd tot spanning met andere organisaties die regels hanteren, bijvoorbeeld wanneer jongeren niet meer welkom zijn in een jongerencentrum. Stapper (2020) wijst daarnaast op de werkwijze van succesvolle bewonersinitiatieven waarbij zij onder andere media-aandacht weten te benutten om participatieprocessen te beïnvloeden. Ook Hart voor de K-buurt heeft dit succesvol gedaan rondom het behouden van het K-plein als ontmoetingsplek voor buurtinwoners.6 Community-up werkwijze Hart voor de K-buurt heeft een eigen manier van community-up werken ontwikkelt waar eigenaarschap van inwoners en samenwerken met de overheid samen gaan. Om de eigenheid van hun werkwijze te duiden, staan we eerst stil bij wat de community-up benadering volgens de literatuur omvat. De community-up benadering benadert een maatschappelijk vraagstuk vanuit de perspectieven van alle betrokkenen rondom dat vraagstuk (inwoner, ambtenaren, professionals, bestuurders, etc.) (Eelderink, 2020).

Deze werkwijze wordt gekenmerkt door de co-creatie van projecten door alle betrokkenen, waardoor draagvlak ontstaat voor het uiteindelijke resultaat (Eelderink, 2020). Bij ‘community-up’ gaat het om de integratie van de actie van alle institutionele en van de actie van alle niet-institutionele actoren, waarbij de leefwereld van de burger en de systeemwereld

6



www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/meedenken-meepraten/tools-praktijk/19-hart-buurt/

pagina 34 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

van het bestuur samenkomen, terwijl bij ‘bottom-up’ de focus op de burger ligt, en bij top-down de focus op het bestuur (Eelderink, 2020 24-29). Hoewel Hart voor de K-buurt kennis over en contact met verschillende betrokkenen heeft, is het centrale handelingsperspectief die van de inwoners. Echter, door ook de belangen van andere partijen mee te nemen, zijn ze in staat de buurtbehoeften strategisch in beleid en uitvoering van gemeente en andere partners te laten landen. Hierbij is sprake van linking, de vaardigheid om je weg te vinden binnen instituties van (lokale) overheid, onderwijs, volkshuisvesting etc. Linking geeft mogelijkheden om de wereld een beetje naar jouw hand te zetten (Cadat, 2020). Linking social capital is the extent to which individuals build relationships with institutions and individuals who have relative power over them (e.g. to provide access to services, jobs or resources) (Hawkins & Maurer, 2009). Achter de werkwijze van Hart voor de K-buurt schuilt een visie die de strategie en tactiek vormt om zo het beoogde resultaat te bereiken. HvdK streeft naar belangenbehartiging van inwoners door middel van het werken met velen, om zo een stem te geven aan de minderheid. Ze benutten bewust de bestaande netwerken en de organisatiekracht die aanwezig is bij de georganiseerde bewoners. Deze visie komt overeen met de Community Organising theorie van Alinsky (1995).

Hij stelt dat macht veranderlijk en dynamisch is en niet uitsluitend van elites. Uitgangspunt is dat sociale verandering bewerkstelligt kan worden door gezamenlijk in actie te komen, ofwel dat je macht kunt opeisen voor de kwetsbaren door vanuit een groep te opereren. Hart voor de K-buurt hanteert het begrip ‘collectiveren’ hiervoor, waarvoor het van belang is om zowel mensen die zich in elkaar herkennen (mensen met gelijke sociaal economische achtergrond, migratie-achtergrond, religie etc.) met elkaar te verbinden (bonding) als ook te zorgen voor overbruggende contacten met andere groepen (bridging) (Putnam, 2000). Popular Education Paulo Freire: "Een vogeltje na jaren in een kooi zal niet gaan vliegen als de deur van de kooi opengaat. Hij zal weer moeten leren vliegen. Wij moeten de onderdrukten helpen vliegen." Popular Education (Freire,1960) betekent letterlijk ‘onderwijs voor het volk’ oftewel ‘leren in de taal van het volk’ (volksonderwijs). De methodiek is in Nederland bekend als ‘exemplarisch leren’ of ‘ervarend leren’.7 Het gaat bij Popular Education om leren vanuit de eigen ervaring (en niet vanuit lesboeken). Aansluiten bij de ervaringswereld van ‘underdogs’ en van daaruit handelingsperspectieven ontwikkelen.

Het gaat om empowerment voor sociale interventie: een proces van bewustwording maken van eigen positie, krachtontwikkeling en zich organiseren voor positieve en duurzame verandering. Elementen van Popular Education zijn zichtbaar in de werkwijze van Hart voor de K-buurt. Het initiatief komt voort uit het collectief, in groepsprocessen die gebaseerd zijn op co-creatie. Iedereen is een actor, geeft richting aan de actie en leert van anderen. Daarnaast leeft binnen het platform de intentie van gedeeld leiderschap. En verschillende leden van de kerngroep delen het leiderschap en hanteren verschillende leiderschapsstijlen. HvdK organiseert actief kritische reflectie op collectieve ervaringen met een verbetering als doel. Hart voor de K-buurt besteedt aandacht aan a) het vergroten van zelfvertrouwen en ontdekken van interesses en talenten van personen, b) de

7

Bron: Buurtwijs/Canon Sociaal Werk: www.buurtwijs.nl/content/over-paulo-freire

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 35 van 43



ervaringswereld van mensen als uitgangspunt nemen van hun handelingsperspectief, c) de reflectie geven dat mensen meer mogelijkheden hebben dan ze nu benutten.

4.4 Conclusie De werkwijze van Hart voor de K-buurt bevat verschillende werkzame elementen die gebundeld kunnen worden in drie thema’s: contact met inwoners, community-up werkwijze en empowerment. Wanneer deze elementen worden vergeleken met theoretische inzichten, zijn overeenkomsten te vinden met de Community-up benadering en Popular Education. Samenvattend wordt de werkwijze van Hart voor de K-buurt gekenmerkt door de transformatie van verhoudingen tussen burgers en professionals (erkenning met budgetbeheer sociaal domein), het benutten van de organisatiekracht van georganiseerde bewoners en de zoektocht naar een proces van bewustwording, versterking en mobilisatie en actie van burgers.



pagina 36 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

Hoofdstuk 5

Geleerde lessen In deze publicatie zijn werkzame elementen van inclusieve burgermacht uitgelicht. Hart voor de K-buurt en hun stakeholders leren ons welke werkwijze en contextfactoren van invloed zijn op inclusieve burgermacht. De elementen en contextfactoren die naar voren zijn gekomen, leveren geleerde lessen op voor alle betrokkenen. Deze lessen zijn gericht op het versterken van inclusieve burgermacht. Inclusieve burgermacht is het vermogen van alle inwoners om hun buurtdoelen te realiseren. Inclusieve burgermacht wordt gezien als het recht op zelfregie en ondersteuning bij het leefbaar maken van de eigen wijk. De geleerde lessen zijn ondersteunend aan deze definitie. Deze publicatie omschrijft lessen uit de werkwijze en context van één buurtplatform. Daarom moeten we voorzichtig zijn met deze lessen als werkzame elementen te poneren. De komende drie jaar onderzoekt Movisie andere buurtplatforms in andere gebieden.

Politiek bestuurders Geef ambtenaar ruimte en duidelijke kaders Creëer en bewaak de tijd en ruimte voor het outreachend werken van ambtenaren. Ervaring leert dat inwonerscollectieven doorgaans goede contacten hebben met bestuurders. Echter, deze goede contacten zijn er niet altijd bij de uitvoerende ambtenaren. Voor een goede samenwerking en het benutten van de krachten in de wijk, zijn diverse werkstijlen nodig binnen het gemeentelijk apparaat. Oók de werkstijl van de outreachende ambtenaar die burgermacht omarmt. Zorg ervoor dat er personen zijn met deze kwaliteiten en dat er ruimte is voor ambtenaren om in contact te zijn en blijven met (actieve) inwoners. Geef ambtenaren niet alleen ruimte en een duidelijke opdracht, maar geef hen ook de outcome criteria (effect bij inwoners) mee waaraan zij kunnen zien dat een opdracht slaagt of aanpassing behoeft. Dit vraagt om politieke moed en persoonlijk lef en niet per se om bestuurlijke kwaliteiten. Streef naar structurele ondersteuning van inwoners Buurtbudget maakt het mogelijk dat actieve inwoners zich efficiënt kunnen inzetten, zonder energie en tijd te verliezen aan het aanvragen van ingewikkelde subsidies. Schrik niet als de benutting van het buurtbudget niet goed gaat, schrik niet als dit twee keer gebeurd.

Ondanks negatieve ervaringen, is de inzet van het buurtbudget van cruciaal belang om de opgaven in het sociaal domein te behalen. Sluit aan bij inwoners De sociale basis en bewonersinitiatieven zijn niet zomaar te sturen. Burgercollectieven hebben een eigen motivatie, stimulans en dynamiek die uniek zijn. Zorg dat je hierop aansluit en niet demotiveert met goed bedoelde top-down kaders en eisen. Volg in plaats van inkaderen. Wees de responsieve overheid die juist de meest kwetsbare buurten nodig hebben om empowered te worden.

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 37 van 43



Ambtenaren Benut georganiseerde inwoners Ga niet eindeloos door met experimenteren in participatieprocessen en alleenstaande plannen, maar verduurzaam. Maak gebruik van het netwerk in de wijk. Er zijn verschillende georganiseerde inwoners die in contact staan met de meest kwetsbare inwoners. Benut deze netwerken. Neem de sociale infrastructuur van de buurt als leidraad in plaats van een vernieuwende manier. Zo ben je eerder verzekerd dat je empowerend werkt, in plaats van deze netwerken of buurtplatforms te demotiveren. Experimenteren loslaten betekent ook bouwen aan kennis over participatie. Evalueer bijvoorbeeld succesvolle en minder succesvolle aanpakken en neem die lessen mee in het vervolg. Reflecteer op weerstand De terminologie die wordt gebruikt is van belang. Het woord ‘burgermacht’ strijkt ambtenaren tegen de haren in. Het woord ‘zeggenschap’ doet dat bij inwoners. Zij vinden dat ze al jaren zeggenschap hebben, maar geen daadwerkelijke invloed hebben (burgermacht). Denk daarom na over de volgende stelling en mening van een HvdK-lid: "Het feit dat ‘burgermacht’ wordt gezien als iets radicaals, zegt iets over hoeveel ruimte de lokale overheid de burgers wil geven." Streef naar inclusieve wijk in plaats van inclusief initiatief Werk vanuit het principe inclusieve wijken. Buurtplatforms zijn niet altijd inclusief en representativiteit is niet per se hun streven.

De vraag is of representatieve buurtplatforms haalbaar zijn. Wat wel haalbaar is, is een inclusieve werkwijze. Dit is een sterke basis om toe te werken naar inclusieve wijken: voor ieder wat wils. Vanuit de beleidskant is het zaak om na te gaan welke groepen worden bereikt met de bestaande netwerken, en welke eventuele aanvullende aanpakken nodig zijn. Zo stuur je meer op een inclusieve werkwijze dan op onhaalbare diversiteitsdoelstellingen per buurtplatform of initiatief. Werk opgavegericht Werk vanuit een gezamenlijke opgave met inwoners, gemeente en sociaal professionals en benadruk dit. In de praktijk ervaren inwoners concurrentie en druk vanuit professionals en van andere buurtinitiatieven. Ze moeten herhaaldelijk uitleggen wat hun positie is of wat ze willen bereiken. Benadruk binnen de gemeente en bij maatschappelijke organisaties dat alle partijen uiteindelijk voor hetzelfde doel gaan: een leefbare buurt.

Sociaal professionals Werk samen met de georganiseerde inwoners Bewoners hebben zich op diverse manieren georganiseerd. In kerken, moskeeën, sportclubs, buurthuizen en eetcafés komen mensen bij elkaar. Verschillende georganiseerde inwoners staan in contact met de meest kwetsbare inwoners. Stel geen nieuwe groep inwoners samen, maar benut de bestaande netwerken. Zo empower je bestaande groepen. Ondersteun inwoners in het realiseren van buurtdoelen Werken aan sociale rechtvaardigheid en mensenrechten zijn onderdeel van je werk als sociaal professional, naast het ondersteunen van mensen met individuele problemen. Politiserend werken vraagt dat je jezelf ook ziet als belangenbehartiger van inwoners die daar niet zelf toe in staat zijn. Je kunt als sociaal werker niet de wereld verbeteren maar wel agenderen wat er misgaat bij het centraal stellen van de belangen van inwoners.



pagina 38 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

Wees de tijdelijke passant en niet de concurrent van succesvolle bewonersinitiatieven Wees bewust van eventuele concurrentiegevoelens die een organisatie heeft of kan hebben ten aanzien van een goed functionerend inwonersinitiatief. Ook kan het activistische karakter van een bewonersinitiatief je tegen de borst stuiten. Besef dat jij je werk pas goed kan uitvoeren als blijkt dat je niet (meer) nodig bent. Ga intern de discussie aan wat een goede balans is tussen het behartigen van het organisatiebelang en het belang van inwoners. Zoek naar de aanvulling van het bewonersinitiatief in de wijk waar jij werkt. Stel jezelf de vraag: wanneer ben ik overbodig?

Actieve inwoners Stel je op als dienend leider HvdK leert ons de kracht van dienend leiderschap. Als actieve inwoners brengen HvdK-leden gelijkgestemde medebewoners met elkaar in contact of organiseren demonstraties. Waardoor de stem van de inwoners krachtiger staat tegenover officiële instanties, zoals de gemeente en woningcoöperaties. Ook kritisch denken stimuleren en het ondersteunen van de opzet van activiteiten zijn manieren van werken die we willen benadrukken. Choose your battles Hart voor de K-buurt werkt vanuit een overtuiging: eigenaarschap bij de inwoner in het realiseren van buurtdoelen, de overheid sluit daarop aan. Sommige situaties vragen echter om een insteek vanuit inspraak. Om toch invloed uit te kunnen oefenen op beleid of uitvoering is het in bepaalde

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 39 van 43



gevallen nodig om eerst aan tafel te zitten. Waarbij HvdK als tussenstap voor lief neemt dat zij (nog) geen beslissende stem hebben, maar vooralsnog meepraat. Hart voor de K-buurt beseft dat ze hier des te meer moeten letten op de tijdsinvestering en het resultaat. Hoe lang blijf je in de inspraakfase? Over welke onderwerpen praat je mee en wanneer pak je het middel actie op om meer voor elkaar te krijgen? Choose your battles en zet de buurtbehoeften altijd voorop, dat is wat we van HvdK leren. Zet leiderschapsstijlen strategisch in Samenwerking met externe partijen vindt HvdK een belangrijk aandachtspunt. De kwaliteiten van de kerngroep bewust inzetten is een onderdeel van hun zoektocht naar een goede samenwerking. De keuze wie bij een overleg met maatschappelijke partners of ambtenaren aanschuift, wil HvdK niet langer baseren op wie tijd heeft. Ieders kennis, vaardigheden en persoonlijkheid moet het uitgangspunt zijn. Een overleg overslaan omdat de juiste persoon niet beschikbaar is hoort hier ook bij. Kies bewust voor wel/niet professionaliseren Kies bewust voor wel of niet professionaliseren. Succes brengt namelijk een aantal dilemma’s met zich mee. Groei betekent meer financiële middelen en daardoor meer voor de buurt kunnen doen. Groei betekent ook meer verantwoorden, en concurrentie met andere bewonersinitiatieven en maatschappelijke organisaties kan opspelen.



pagina 40 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

Literatuur * Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224. doi:10.1080/01944366908977225 * Beenackers, M. A., Nusselder, W. J., Oude Groeniger, J., & Van Lenthe, F. J. (2015). Het terugdringen van gezondheidsachterstanden: Een systematisch overzicht van kansrijke en effectieve interventies. Rotterdam: Erasmus MC Universitair Medisch Centrum Rotterdam * Bovens, M., & Wille , A. (2011). Diplomademocratie. Over spanning tussen meritocratie en democratie. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker * Cadat, M. (2014). Het Vliegwiel van de doe-democratie. Movisie: Utrecht. Verkregen van www.movisie.nl/artikel/vliegwiel-doe-democratie * Cadat-Lampe, M., & Avric, B. (2018). Popular Education. Training community workers Tilburg en Rotterdam. Utrecht: Movisie, FNO, Sahan, VoAW. * Cadat-Lampe, M. & Engbersen, R. (2020). Wij in de wijk. Werken aan social samenhang in buurten en wijken. Movisie: Utrecht. Verkregen van www.movisie.nl/publicatie/wij-wijk * CBS (2019). Bevolkingsopbouw naar migratieachtergrond. Amsterdam. * Eelderink, M. (2020). Handboek Participatief Actieonderzoek. Samen bouwen aan een betere wereld. Amsterdam: SWP. * Freire, P., & Ramos, M. B. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum. * Fung, A. (2006). Varieties of participation in complex governance.

Public Administration Review, 66(1), 66-75. doi: 1540-6210.2006.00667 * Hawkins, R. L., & Maurer, K. (2009). Bonding, bridging and linking: How social capital operated in New Orleans following hurricane Katrina. The British Journal of Social Work, 40(6), 1777-1793. * Hemmes, W., Jamari, R. & Neerbos, T. van (2009). Allochtonen, burgerinitiatieven en participatie. Amsterdam: ACB Kenniscentrum * Houwelingen, P. van, Boele. A., & Dekker, P. (2014). Burgermacht op eigen kracht. Een brede verkenning van ontwikkelingen in burgerparticipatie. Den Haag: SCP. * Hurenkamp, M., Tonkens, E. & Duyvendak, J.W. (2006). Wat burgers bezielt: een onderzoek naar burgerinitiatieven. Universiteit van Amsterdam/NICIS * Meijer, M., & Syssner, J. (2017). Getting ahead in depopulating areas - how linking social capital is used for informal planning practices in Sweden and the Netherlands. Journal of Rural Studies, 55, 59-70.

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 41 van 43



* Meijer, M., & van der Krabben, E. (2018). Informal institutional change in de Achterhoek region: From citizen initiatives to participatory governance. European Planning Studies, 26(4), 745-767. * Mindell, A. (2002). The deep democracy of open forums: Practical steps to conflict prevention and resolution for the family, workplace, and world. Charlottesville, VA: Hampton Roads Publishing Company. www.aamindell.net/worldwork * Ministerie van BZK. (2013). De Doe-democratie. Kabinetsnota ter stimulering van een vitale samenleving. Den Haag. * Mullainathan, S., & Shafir, E. (2014). Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen. Maven Publishing * Omlo, J. (2011). Waar zijn we nu eigenlijk mee bezig? Kwalitatief onderzoek maakt sociale interventies beter. Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken 65(10), 26-29. * Lub, V., de Groot, N., & Schaafsma, J. (2011). Polarisatie en radicalisering. De onderbouwing van sociale interventies getoetst. Utrecht: MOVISIE * Pawson, R., & Tilley, N. (1997). Realistic evaluation. Sage Publications, Inc. * Pinkster, F., Ferier, M., & Hoekstra, M. (2019). Het hardnekkige stigma van de Bijlmer. Sociale Vraagstukken. Verkregen van www.socialevraagstukken.nl/ * Poortinga, W. (2012). Community resilience and health: The role of bonding, bridging, and linking aspects of social capital. Health & Place, 18(2), 286-295. * Regenmortel, T. van. (2009).

Empowerment als uitdagend kader voor sociale inclusie en moderne zorg. Journal of Social Intervention: Theory and Practice, 18(4), 22-42. * ROB. (2012). Loslaten in vertrouwen: Naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt én samenleving. Raad van Openbaar Bestuur. Den Haag. * Schaijk, R. Van, Verweij, S., & Sok, K. (2020). Beter beleid met ervaringskennis van inwoners. Movisie. Verkregen van www.movisie.nl/publicatie/beter-beleid-ervaringskennis-inwoners * Stapper E.W.; Duyvendak J.W. (2020). Good residents, bad residents: how participatory processes in urban redevelopment privilege entrepreneurial citizens. Cities 107: 102898 * Szreter, S., & Woolcock, M. (2010). Health by association? Social capital, social theory, and the political economy of public health. The ethics of public health (1st ed., pp. 477-494) Ashgate Publishing Limited. * Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. (2012). Vertrouwen in burgers. WRR-rapport 88. Amsterdam/Den Haag: Amsterdam University Press. * Wiggins, N. (2011). Popular education for health promotion and community empowerment: A review of the literature. Health Promotion International, 27(3), 356-371.



pagina 42 van 43

*

Versterken van inclusieve burgermacht

* Wijdeven, T. M. F. Van de, Graaf, L. de & Hendriks, F. (2013). Actief burgerschap. Lijnen in de literatuur. Tilburgse School voor Politiek en Bestuur * Wijdeven, T. M. F. Van de, Hendriks, F. & Oude Vrielink, M. (2010). Burgerschap in de doedemocratie. Den Haag: Nicis Instituut. * Wijdeven, T. M. F. Van de. (2012). Doe democratie: Over actief burgerschap in stadswijken. Delft: Eburon.

Documenten Hart voor de K-buurt * Hart voor de K-Buurt (30 september 2018). Plan Buurtontwikkelplatform Hart voor de K-buurt. Samen bouwen we de buurt van de toekomst. Bouwt u mee? Ambtelijk ingediend. * Hart voor de K-Buurt (4 november 2018). Geschiedenis van de participatie staking in het kort. In: Pionieren in participatie. Weblog Hart voor de K-Buurt (geraadpleegd 6 maart 2020). hartvoordekbuurt.blogspot.com/2018/11/geschiedenis-van-de-staking-in-het-kort * Hart voor de K-Buurt (2 oktober 2019). Akte van oprichting Stichting HartVoorDeKbuurt. Retrieved 6 maart 2020: Afschrift-akte-van-oprichting-Stichting-HartVoorDeKbuurt.pdf * Hart voor de K-Buurt (3 oktober 2019). Directiereglement voor toezichthoudend bestuur. Retrieved 6 maart 2020: Directiereglement-voor-Stichting-HartvoordeKbuurt-3okt2019.pdf * Hart voor de K-Buurt (2 oktober 2019). Huishoudelijk reglement Stichting Hart voor de Kbuurt. Retrieved 6 maart 2020: Huishoudelijk-reglement-Hart-voor-de-Kbuurt-versie-3-okt-2019-.pdf

Websites en sociale media Hart voor de K-buurt * Pionieren in participeren. Weblog Hart voor de K-Buurt. * 1104enzo. Website Hart voor de K-Buurt * Kbuurt TV/ 1104 TV * Facebookpagina 1104enzo * Facebookpagina Hart voor de K-Buurt * Instagram Hart voor de K-buurt

Versterken inclusieve burgermacht

*

pagina 43 van 43

