1. Update Nota Veren 2021

Verduurzamen nieuwe veren brengt maatschappelijke kosten aanzienlijk terug De maatschappelijke kosten zijn de kosten die voor rekening van de maatschappij komen door de uitstoot van de veren. De omrekening heeft plaats gevonden op basis van in de sector vastgelegde waarden (zie ‘Update addendum verduurzaming veren over het IJ’ van EVConsult (2021). In dit onderzoek is sec gekeken naar de maatschappelijke baten en lasten op milieu en klimaatvlak. Het geheel aan maatschappelijke baten van investeren in het verensysteem is beduidend groter dan sec de baten dan wel lasten op milieu en klimaatvlak. Voorafgaand aan een toekomstige kredietaanvraag zal een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) worden uitgevoerd. Voor de maatschappelijke effecten op milieu en klimaatgebied geldt: Indien er zou worden doorgevaren met niet uitstootvrije veren - zoals in de variant BaU - leidt dit tot totaal € 128 miljoen aan maatschappelijk milieu- en klimaatkosten tot het jaar 2050. Door te kiezen voor de basisvariant Verduurzaming nieuwe veren dalen de maatschappelijke kosten met € 60 miljoen en komen uit op € 68 miljoen. Mocht de gehele vloot alsnog verduurzaamd worden, dan nemen de maatschappelijke kosten nog verder af.25

23 De operationele kosten laadinfrastructuur liggen in de variant verduurzamen gehele vloot beduidend hoger dan in de variant verduurzamen nieuwe veren, omdat er in de geheel duurzame variant veel meer laadinfrastructuur onderhouden en periodiek vervangen moet worden. 24 Aangenomen over een periode van 30 jaar. 25 Ook hier geldt: de maatschappelijke kosten op het gebied van klimaat en milieu zijn er, omdat tot 2028 nog met diesel- en hybride veren gevaren zal worden. Na 2028 zijn uitstoot en maatschappelijke kosten nihil.

Update Nota Veren 2021 36

UITSTOOT

Business as Usual (BaU) Verduurzamen nieuwe veren Verduurzamen gehele vloot

NOX (kg)

~ 3.200.000

~ 1.711.000

PM (kg)

~ 11.000

~ 5.700

~ 303.000 ~ 1.000

CO2 (kg)

~ 317.000.000

~ 168.000.000

~ 30.000.000

€ 109.000.000

€ 58.000.000

€ 10.000.000

Maatschappelijke lasten NOX (€) PM (€)

€ 480.000

€ 254.000

€ 45.000

CO2 (€)

€ 18.000.000

€ 9.500.000

€ 1.700.000

€ 128.000.000

€ 68.000.000

€ 12.000.000

-/- € 60.000.000

-/- € 116.000.000

Totale uitstootkosten 30 jaar Verschil in kosten met BaU = maatschappelijke baten verduurzaming

Tabel 5 Overzicht uitstoot en maatschappelijke lasten per variant. Bron: EVConsult, 2021.

Update Nota Veren 2021 37

9 Doorkijk verensysteem na 2030 De nieuwe Update Nota Veren concentreert zich op de periode 2021-2030. In dit afsluitende hoofdstuk schetsen we een eerste beeld van het verensysteem in de stad en Metropoolregio na 2030, waarbij we doorkijken tot 2040. Amsterdam telt volgens prognoses in 2030 afgerond 950.000 inwoners. In 2040 groeit het bewonersaantal door naar circa 1.030.000 inwoners (OIS, gemeente Amsterdam, 2021). Ook na 2030 zijn de IJ-oevers één van, zo niet het belangrijkste groeigebied van de stad. Amsterdam ten zuiden van het IJ en Amsterdam ten noorden van het IJ raken steeds meer met elkaar verweven. Ook op Metropoolgebied groeien Amsterdam en Zaanstad dichter naar elkaar toe. De vervoersvraag van bewoners, werkenden en bezoekers die het IJ over willen steken zal tussen 2030 en 2040 normaliter alleen maar verder toenemen. Om deze groeiende vraag in goede banen te leiden is investeren in de IJ-verbindingen van groot belang. De Noord/ Zuidlijn is het bekendste wapenfeit van het vorige decennium. Voor het decennium na 2030 zal dit de realisatie van de plannen in het advies ‘Genereus verbonden’ zijn. Het is nog niet duidelijk of en wanneer de verschillende verbindingen (Oostbrug, Westbrug, voetgangerstunnel achter Centraal Station en eventueel de kabelbaan) worden gerealiseerd.

Op korte termijn zal in het kader van Sprong over het IJ in meer detail onderzocht worden hoe de vervoersvraag over het IJ zich na 2030 ontwikkelt. Daarbij wordt ook inzichtelijk gemaakt in welk jaar de vaste oeververbindingen uiterlijk gerealiseerd moeten worden om te voorkomen dat de veren de drukte op het IJ niet meer aan kunnen.

Dat de vaste oeververbindingen een effect zullen hebben op het gebruik van de veren staat buiten kijf. Veel aspecten moeten nader uitgewerkt worden. Zo kan het een wezenlijk effect hebben op het toekomstig gebruik van de veren indien de bruggen ook geschikt gemaakt worden voor openbaar vervoer. Met de uitwerking van de plannen van de Commissie D’Hooghe verkrijgen we in de komende jaren duidelijkheid welke impact de vaste oeververbindingen hebben op het verensysteem van de toekomst. De Commissie D’Hooghe neemt alvast een voorschot hierop door te adviseren om het Houthavenveer en het Oostveer na realisatie van de vaste oeververbindingen te schrappen. Andere veerverbindingen zullen volgens het advies behouden moeten blijven. Het advies oeververbindingen voorziet uiteindelijk een fijnmazig verennetwerk van (lokale) verbindingen tussen wijken. Een netwerk dat aansluit op de ladder­ figuur van fietsassen parallel aan het IJ. Het beperkte aantal veren dat in de toekomst (mogelijk) niet meer nodig is op de bestaande verbindingen, zal naar verwachting weer ingezet kunnen worden op nieuwe verbindingen in Havenstad. Dat de veren ook in de periode na 2030 een belangrijk onderdeel uit blijven maken van het vervoerssysteem van de stad en de regio staat buiten kijf.

De investeringen die de stad in het huidige decennium doet in het verensysteem, zullen ook na 2030 hun waarde voor de stad behouden.

Update Nota Veren 2021 38

B1 Overzicht bijlagen en bronnen Bijlagen De volgende documenten worden als separate bijlagen bij deze Update Nota Veren 2021 verstrekt: 1. Gemeente Amsterdam (2021), Prognoses Veren 2021-2030. 2. EVConsult (2021), Update addendum verduurzaming veren over het IJ: additionele varianten.

Aanvullende bronnen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Adviescommissie Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam (2020), Genereus Verbonden: een concept inrichtingsplan voor het IJ als robuust en toekomstvast waterkruispunt. Beekman Bildung (2017), Actualisatie nota veren: duurzaamheid: technische en ruimtelijke mogelijkheden voor verduurzaming IJveren. C-Job (2017), Vlootschouw IJveren. C-Job (2021), Advies IJveren 2021, Staat en verschoningsmogelijkheden van de huidige vloot, Addendum op C-Job rapport Vlootschouw IJveren uit 2017. Duurzaamheidsconvenant GVB - Gemeente Amsterdam (2015). EVConsult (2019 & 2020), Verduurzaming veren over het IJ, rapportages fasen 1 en 2. Goudappel Coffeng (2015-2018) en gemeente Amsterdam (2018-2021), Monitoring veren - inzicht in het gebruik van de IJveren. Gemeente Amsterdam (2015), Nota Veren 2018. Gemeente Amsterdam (2015) Ruimte voor de Stad - Koers 2025. Gemeente Amsterdam (2018), Update Nota Veren. Gemeente Amsterdam (2019), Actieplan Schone Lucht. Gemeente Amsterdam (2019), Verenstrategie 2019. Gemeente Amsterdam (2020), Routekaart Klimaatneutraal 2050. Gemeente Amsterdam (2021), Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (ontwerp). Gemeente Amsterdam (2019 t/m 2021), Mobiliteitsplannen van de diverse stadsdelen, waar onder het concept Mobiliteitsplan Amsterdam-Noord en Haven-Stad. Gemeente Amsterdam (2020), Mobiliteitsstrategie Haven-Stad. Inno-V (2015), Herkomst-/bestemmingsonderzoek IJveren.

TNO (2016), Onderzoek verschoningsopties veerverbindingen van het GVB Amsterdam. Twynstra Gudde i.s.m. RoyalHaskoningDHV (2020), Second opinion Voorbereiding uitstootvrije veren. Twynstra Gudde (2019) Coalitie zero emissie veerponten, Resultaten haalbaarheidsstudie versnellen transitie zero emissie veerponten.

Gedurende het onderzoekstraject zijn tevens gesprekken gevoerd met stakeholders binnen en buiten de gemeente, zoals de Fietsersbond, Port of Amsterdam en Rijkswaterstaat.

Update Nota Veren 2021 39

Update Nota Veren 2021 40