1.Toeristische-draagkracht-wijken-2021-DEF.pdf
Tekst van het document
17
4
7,2
5,1
8,2
5,7
92
5,9
20
E17 Da Costabuurt
7,7
7,1
0
37
69
71
0,22
0,04
2
19
13
7,0
11,3
8,8
4,9
87
5,9
15
E18 Kinkerbuurt
8,0
7,4
2
271
52
61
0,15
0,04
1
19
6
6,6
3,9
8,5
5,0
91
6,0
17
E19 Van Lennepbuurt
7,9
7,4
1
10
52
53
0,29
0,07
0
20
14
6,8
8,0
8,6
5,1
109
6,2
15
E20 Helmersbuurt
8,3
7,4
1
718
55
84
0,13
0,06
2
19
6
7,0
11,2
8,6
5,5
82
5,9
17
E21 Overtoomse Sluis
8,3
7,5
1
427
60
28
0,13
0,06
0
18
2
7,2
9,3
8,2
5,4
75
6,0
21
E22 Vondelbuurt
8,5
7,4
6
3528
60
24
0,00
0,09
0
22
0
7,7
7,7
8,2
6,2
82
6,3
24
E36 Sloterdijk*
7,2
7,3
1
817
41
18
0,00
0,00
1
13
0
7,0
10,0
7,6
4,0
106
E37 Landlust
7,3
7,5
0
633
34
35
0,05
0,02
2
18
5
6,7
2,2
7,9
4,9
106
5,6
14
E38 Erasmuspark
7,5
7,8
2
12
52
22
0,00
0,00
0
14
1
7,0
6,9
7,8
5,5
87
6,1
18
E39 De Kolenkit
6,5
7,2
2
948
17
64
0,00
0,00
9
17,5
4
6,2
3,6
7,2
4,6
125
5,8
14
E40 Geuzenbuurt
7,9
7,6
0
0
49
12
0,15
0,00
1
11
5
7,0
4,9
8,4
5,6
96
5,8
17
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal attracties
E12 Houthavens*
wijken
Aantal hotelbedden
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
15,5
Absolute scores per wijk voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid, Algemeen oordeel woonbuurt
Aantal Airbnb listings per 1.000 inwoners
Aantal stoepen met weinig loopruimte (door bezoekers)
Aantal coffeeshops per 1.000 inwoners
Overig toeristisch aanbod per km²
Aantal pintransacties buitenlands (index)
Totaalscore toeristische druk
Overlast door dronken mensen op straat
Overlast door andere mensen
Overlast door vakantieverhuur
Oordeel winkelaanbod dagelijks
Overlast door vervuiling
Onveiligheidsbelevingsindex
Sociale cohesie
7,4
7,3
0
0
28
23
0,24
0,00
0
11
8
6,7
3,9
8,3
4,4
113
5,8
14
E42 Hoofdweg e.o.
7,4
7,2
2
40
38
63
0,48
0,07
1
22
8
6,7
4,1
8,3
4,9
111
5,8
14
E43 Westindische Buurt
7,7
7,6
0
0
48
32
0,29
0,00
0
12
1
6,8
5,5
8,3
5,8
79
6,4
22
E75 Chassébuurt
7,4
7,5
2
150
45
28
0,49
0,04
0
20
5
6,6
6,5
8,2
4,6
99
5,7
14
F11 Bedrijventerrein Sloterdijk*
5,6
7,1
4
4705
12
1,17
0,00
1
21,5
24
5,6
5,3
4,5
4,5
131
3,5
8
F76 Slotermeer-Noordoost
6,6
6,7
1
0
9
0,00
0,01
1
13,5
5
6,5
1,8
7,7
4,6
133
5,7
15
F77 Slotermeer-Zuidwest
6,6
6,5
3
574
6
0,06
0,00
0
12,5
5
6,6
2,7
7,4
4,7
128
5,6
12
F78 Geuzenveld
6,3
6,3
0
0
2
0,00
0,00
0
9,5
6
6,5
2,3
7,6
4,2
131
5,8
14
F79 Eendracht
7,1
6,1
2
111
11
0,00
0,00
0
11,5
4
6,9
2,4
6,5
5,4
6,0
16,5
F80 Lutkemeer/Ookmeer
7,8
6,9
1
320
12
0,00
0,00
0
10,5
17
8,2
0,0
4,0
5,6
117
F81 Osdorp-Oost
6,5
6,5
1
151
4
0,06
0,00
1
12,5
5
6,3
4,3
7,9
5,0
136
5,7
13
F82 Osdorp-Midden
6,4
6,2
0
420
3
0,00
0,01
0
14,5
3
6,6
2,5
7,8
4,6
144
5,2
13
F83 De Punt
6,1
5,8
1
0
4
0,00
0,00
0
9,5
5
6,0
6,6
7,6
4,1
159
5,2
10
F84 Middelveldsche Akerpolder
7,1
6,2
0
0
4
0,00
0,01
0
12,5
0
6,7
4,1
7,4
5,3
117
5,7
14
F85 Slotervaart Noord
7,4
7,1
1
0
7
0,00
0,00
0
9,5
1
7,2
3,5
7,1
5,4
111
6,1
19
F86 Overtoomse Veld
6,5
7,1
0
1012
15
0,00
0,00
1
13
1
6,7
1,4
7,1
4,2
110
5,5
16
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal attracties
E41 Van Galenbuurt
wijken
Aantal hotelbedden
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
15
Absolute scores per wijk voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid, Algemeen oordeel woonbuurt
Aantal coffeeshops per 1.000 inwoners
Overig toeristisch aanbod per km²
Aantal pintransacties buitenlands (index)
Totaalscore toeristische druk
Overlast door dronken mensen op straat
Overlast door andere mensen
Overlast door vakantieverhuur
Oordeel winkelaanbod dagelijks
Overlast door vervuiling
Onveiligheidsbelevingsindex
Sociale cohesie
7,2
1
2134
8
0,00
0,00
0
13,5
11
6,6
0,8
7,4
5,0
117
5,0
11
F88 Sloter/Riekerpolder
7,9
7,1
2
908
7
0,00
0,00
1
14,5
1
7,9
3,2
7,5
6,2
97
6,3
23
F89 Slotervaart Zuid
6,9
6,8
1
526
9
0,00
0,00
0
12,5
4
6,7
2,1
7,4
5,2
116
5,6
14
K23 Zuidas
8,0
8,3
2
3129
18
195
0,00
0,01
5
21
1
7,6
0,0
7,4
6,6
83
5,4
24
K24 Oude Pijp
7,9
6,8
3
673
67
194
0,62
0,24
4
26
13
6,6
12,0
9,0
5,2
88
6,0
15
K25 Nieuwe Pijp
7,9
7,0
2
1044
53
110
0,40
0,07
4
24
8
7,0
7,7
8,6
5,2
94
5,7
15
K26 Zuid Pijp
7,5
7,0
1
330
28
23
0,12
0,00
0
11
6
6,7
3,7
8,2
5,0
107
5,7
16
K44 Hoofddorppleinbuurt
8,3
7,7
0
416
45
35
0,17
0,02
1
18
8
7,2
3,8
8,1
5,5
90
6,2
18
K45 Schinkelbuurt
8,0
7,4
3
0
39
38
0,00
0,06
1
17
3
7,3
1,7
8,5
5,6
77
6,0
23
K46 Willemspark
8,3
7,6
0
398
33
17
0,18
0,00
0
12
0
7,6
2,5
8,0
6,0
64
6,1
25
K47 Museumkwartier
8,4
7,4
8
3917
33
218
0,08
0,04
5
24
5
7,2
4,9
8,0
5,7
86
5,6
17
K48 Stadionbuurt
8,1
7,6
3
732
24
30
0,17
0,01
1
17
3
7,2
2,4
7,9
5,6
86
6,0
20
K49 Apollobuurt
8,5
7,8
3
2168
14
29
0,00
0,04
0
17
1
7,8
2,1
8,2
6,4
79
6,3
28
K52 Scheldebuurt
8,3
7,7
2
700
24
80
0,00
0,06
1
17
2
7,3
1,3
8,3
5,3
70
6,5
24
K53 IJselbuurt
7,7
6,9
0
63
29
20
0,19
0,03
0
13
10
6,7
5,5
8,5
5,1
95
5,9
15
K54 Rijnbuurt
8,0
7,4
0
0
30
28
0,22
0,01
0
12
4
7,3
2,3
8,2
5,3
72
6,3
22
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal hotelbedden
6,7
Aantal stoepen met weinig loopruimte (door bezoekers)
Aantal attracties
F87 Westlandgracht
wijken
Aantal Airbnb listings per 1.000 inwoners
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
Absolute scores per wijk voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid, Algemeen oordeel woonbuurt
Aantal stoepen met weinig loopruimte (door bezoekers)
Aantal coffeeshops per 1.000 inwoners
Overig toeristisch aanbod per km²
Aantal pintransacties buitenlands (index)
Totaalscore toeristische druk
Overlast door dronken mensen op straat
Overlast door andere mensen
Overlast door vakantieverhuur
Oordeel winkelaanbod dagelijks
Overlast door vervuiling
Onveiligheidsbelevingsindex
7,2
0
430
24
147
0,00
0,00
0
10
0
8,1
2,0
7,6
6,4
83
K90 Buitenveldert-West
8,1
7,4
0
763
12
94
0,07
0,01
2
14
0
7,9
3,3
8,0
5,8
83
6,0
24
K91 Buitenveldert-Oost
7,6
7,0
3
1646
8
12
0,00
0,01
0
17,5
0
7,7
2,3
8,1
6,0
92
5,7
23
M27 Weesperzijde
8,1
7,6
0
417
56
72
0,17
0,00
1
15
11
6,9
6,6
8,0
4,9
85
5,9
14
M28 Oosterparkbuurt
7,7
7,5
8
1450
39
85
0,09
0,03
1
22
9
6,8
8,3
8,4
5,1
108
5,7
14
M29 Dapperbuurt
7,6
7,4
2
553
31
71
0,30
0,02
2
21
12
6,8
3,1
8,8
5,2
121
6,0
16
M30 Transvaalbuurt
7,2
7,5
0
0
30
26
0,22
0,03
0
13
4
6,7
2,6
8,5
5,0
99
5,9
17
M31 Indische Buurt West
7,8
7,6
1
585
37
56
0,08
0,04
2
18
4
7,0
2,8
8,5
5,1
96
5,9
19
M32 Indische Buurt Oost
7,3
7,2
1
0
22
18
0,21
0,00
0
11
5
6,7
2,9
8,2
5,0
114
6,0
16
M33 Oostelijk Havengebied
8,1
7,4
6
2174
16
68
0,00
0,01
2
19
1
7,6
1,9
7,5
6,5
68
6,5
26
M34 Zeeburgereiland/Nieuwe diep
7,3
8,0
0
2
14
64
0,00
0,00
0
9
1
6,9
4,0
4,1
5,0
74
6,2
18
M35 IJburg West
7,7
7,1
1
545
19
20
0,00
0,00
1
13,5
2
7,0
2,7
7,2
5,8
93
6,3
20
0
0
28
0
0,00
0,00
0
9,5
0
M50 IJburg Oost*
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal Airbnb listings per 1.000 inwoners
8,3
Sociale cohesie
Aantal attracties
K59 Prinses Irenebuurt e.o.
wijken
Aantal hotelbedden
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
25,5
125
17,5
M51 IJburg Zuid
7,9
7,5
1
0
14
26
0,00
0,01
0
13,5
3
7,3
0,9
7,1
5,9
125
6,1
19
M55 Frankendael
8,0
7,2
1
2028
14
170
0,00
0,01
1
19
3
7,4
1,7
7,1
6,2
90
6,4
22
M56 Middenmeer
8,3
7,5
3
32
16
24
0,00
0,01
1
16
0
7,5
2,3
7,9
6,3
81
6,7
25
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Absolute scores per wijk voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid, Algemeen oordeel woonbuurt
Aantal Airbnb listings per 1.000 inwoners
Aantal stoepen met weinig loopruimte (door bezoekers)
Aantal coffeeshops per 1.000 inwoners
Overig toeristisch aanbod per km²
Aantal pintransacties buitenlands (index)
Totaalscore toeristische druk
Overlast door dronken mensen op straat
Overlast door andere mensen
Overlast door vakantieverhuur
Oordeel winkelaanbod dagelijks
Overlast door vervuiling
Onveiligheidsbelevingsindex
Sociale cohesie
7,6
7,1
1
0
9
2
0,00
0,00
0
9,5
2
7,5
1,8
3,6
5,8
80
6,6
23
M58 Omval/Overamstel
7,7
8,2
1
3353
28
45
0,00
0,00
1
14,5
3
7,5
4,7
3,0
5,5
83
5,9
18
N60 Volewijck
7,1
6,8
3
786
16
0,21
0,01
2
19,5
7
6,7
0,6
7,4
5,2
115
6,1
15
N61 IJplein/Vogelbuurt
7,5
7,3
2
44
24
0,12
0,01
0
16,5
7
6,9
3,3
7,6
5,3
113
6,2
17
N62 Tuindorp Nieuwendam
8,1
7,2
0
0
15
0,00
0,00
0
9,5
0
7,3
2,7
7,6
6,1
101
6,8
22
N63 Tuindorp Buiksloot
7,6
7,3
0
0
23
0,00
0,00
0
10,5
0
7,4
0,0
6,5
6,2
101
6,5
21
N64 Nieuwendammerdijk/Buiksloterdijk
9,1
7,9
0
0
28
0,00
0,00
0
9,5
0
8,9
2,9
7,1
7,9
101
7,9
23
N65 Tuindorp Oostzaan
7,4
6,8
2
0
14
0,00
0,01
0
14,5
1
7,3
2,4
6,0
6,0
98
6,5
20
N66 Oostzanerwerf
7,4
6,9
0
46
8
0,00
0,00
0
12,5
1
7,2
2,3
7,4
5,3
107
6,0
19
N67 Kadoelen
7,9
7,3
1
0
19
0,00
0,00
0
10,5
3
7,3
1,7
6,5
6,3
107
6,5
20
N68 Waterlandpleinbuurt
6,7
6,7
0
0
4
0,07
0,01
0
12,5
3
6,6
2,2
8,0
4,7
140
5,7
15
N69 Buikslotermeer
7,1
6,9
4
136
7
0,00
0,00
1
13,5
3
7,2
7,0
8,2
5,1
132
5,4
15
N70 Banne Buiksloot
6,8
6,5
0
0
8
0,07
0,01
0
12,5
0
7,0
0,9
7,3
5,1
130
5,8
17
N71 Noordelijke IJ-oevers West
7,4
8,2
12
2161
29
0,17
0,00
0
19,5
4
7,7
1,1
6,0
5,6
101
6,0
19
N72 Noordelijke IJ-oevers Oost
7,0
7,0
3
987
52
0,00
0,00
1
16,5
25
5,3
0,0
8,0
3,5
113
N73 Waterland
9,0
7,4
4
24
42
0,00
0,00
0
14,5
0
8,3
0,0
4,8
7,5
78
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal attracties
M57 Betondorp
wijken
Aantal hotelbedden
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
14,5 8,0
25
Absolute scores per wijk voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid, Algemeen oordeel woonbuurt
Overig toeristisch aanbod per km²
Aantal pintransacties buitenlands (index)
Totaalscore toeristische druk
Overlast door dronken mensen op straat
Overlast door andere mensen
Overlast door vakantieverhuur
Oordeel winkelaanbod dagelijks
Overlast door vervuiling
Onveiligheidsbelevingsindex
Sociale cohesie
7,0
0
0
13
0,00
0,00
0
9,5
5
7,5
1,7
7,6
6,0
98
6,4
22
T92 Amstel III/Bullewijk
5,8
7,7
4
4695
3
0,00
0,00
5
20,5
0
6,8
0,0
6,7
4,7
111
5,9
17
T93 Bijlmer-Centrum (D,F,H)
6,5
6,8
5
682
5
0,04
0,01
2
18,5
14
6,4
5,5
7,1
5,1
152
5,4
10
T94 Bijlmer-Oost (E,G,K)
7,1
7,0
0
0
4
0,00
0,00
1
10,5
7
6,9
4,3
7,1
5,6
127
6,0
14
T95 Nellestein
7,9
7,2
2
550
11
0,00
0,00
0
12,5
2
7,4
0,0
4,8
7,3
104
6,2
22
T96 Holendrecht/Reigersbos
7,3
6,9
0
0
3
0,00
0,00
0
12,5
7
7,1
0,5
7,7
5,8
131
6,0
19
T97 Gein
7,7
7,1
0
0
4
0,00
0,00
0
9,5
2
7,7
0,6
7,3
6,4
111
6,0
24
T98 Driemond
7,8
6,8
0
0
5
0,00
0,00
0
8,5
0
7,8
0,0
2,0
6,3
79
7,1
24
Aantal hotelbedden
* minder dan 50 respondenten in WIA, waardoor resultaten voor deze wijken mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Totaalscore bezoek. gerelateerde leefbaarheid
Aantal coffeeshops per 1.000 inwoners
7,2
Aantal stoepen met weinig loopruimte (door bezoekers)
Aantal attracties
N74 Elzenhagen
wijken
Aantal Airbnb listings per 1.000 inwoners
rapportcijfer Buurtontwikkeling
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid
rapportcijfer Buurttevreden-heid
Toeristische druk
Bijlage Methodeverantwoording
In heeft O&S het draagkrachtmodel voor de woonwijken in Amsterdam ontwikkeld. Voor dit model is er gemeentelijke en externe expertise ingeschakeld, waarbij meer dan indicatoren waren getoetst. Hier leggen we stap voor stap uit hoe dit model tot stand is gekomen en welke afwegingen en databronnen in het eindresultaat in en zijn meegenomen.
Meetcriteria en selectie indicatoren ‘Toeristische draagkracht’ De selectie van indicatoren heeft in drie stappen plaatsgevonden. Stap : longlist thema’s en indicatoren In de eerste stap is een longlist van mogelijk relevante thema’s, indicatoren en databronnen opgesteld. Voor het opstellen van deze longlist heeft O&S expertise van verschillende gemeentelijke beleidsafdelingen en gemeentelijke en landelijke kennisinstellingen ingeschakeld. De volgende bronnen zijn geraadpleegd, door middel van literatuurstudie en een aantal expert meetings:
Internationale autoriteiten op het gebied van toerisme (bronnen Europese Commissie, ETIS, UNWTO); Landelijke kennisinstituten (CBS, CELTH); Gemeentelijke expertise (O&S, V&OR, team Drukteradar); Amsterdamse kennisinstituten op gebied van toerisme (Roos Gerritsma / Urban Leisure & Tourism Lab Hogeschool Inholland, Carla Hoffschulte/ Ruimte voor Communicatie).
In 2019 heeft dit geresulteerd in een lijst van meer dan 100 thema’s, indicatoren en bronnen. In 2021 kunnen we deze lijst aanvullen met:
Richtlijnen van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli); Gemeentelijke pilot financiële transactiedata van Mastercard.
Stap : meetcriteria: relevantie en beschikbaarheid data In de tweede stap zijn de indicatoren uit deze longlist door O&&S getoetst op beschikbaarheid, relevantie en bruikbaarheid. Bij deze selectie zijn de volgende criteria toegepast:
Data zijn beschikbaar op wijkniveau; Data zijn beschikbaar voor alle of voor de meeste wijken in Amsterdam; Data zijn periodiek beschikbaar (via jaarlijks of tweejaarlijks onderzoek).
Op basis van deze drie meetcriteria heeft O&S data verzameld over 100 indicatoren, waarvan 63 binnen het thema bezoekers gerelateerde leefbaarheid en 36 binnen het thema toeristische druk. In 2021 is er een nieuwe indicator beschikbaar gekomen, die meer nuancering geeft aan het thema toeristische druk en die aan deze lijst is toegevoegd. Stap 3: selectie indicatoren op basis van correlaties en regressieanalyse In stap 3 is vervolgens voor iedere indicator vastgesteld in hoeverre er een lineair verband bestaat met de twee kernbegrippen ‘buurttevredenheid’ en ‘buurtontwikkeling’. Daarbij wordt er getoetst of de indicator een lineaire relatie heeft met minstens één van de twee leefbaarheidsindicatoren: buurttevredenheid of buurtontwikkeling.11 Leefbaarheidsindicatoren die niet relevant zijn voor toerisme, zoals tevredenheid met speel- en zorgvoorzieningen, worden buiten beschouwing gelaten. De uiteindelijke keuze voor de indicatoren is gemaakt op basis van regressieanalyses, waarbij buurttevredenheid en buurtontwikkeling als afhankelijke variabelen zijn gekozen. De indicatoren die buurttevredenheid en buurtontwikkeling het beste voorspellen, zijn in het model betrokken.
Daarbij is wel rekening gehouden met een spreiding van indicatoren over verschillende thema’s, om te voorkomen dat er een eenzijdig beeld van drukte of leefbaarheid ontstaat: Bij toeristische druk gaat het om de volgende thema’s: - Bezoekersomvang; - Attracties; - Toeristisch aanbod; - Gemeten drukte op straat. Voor bezoekers gerelateerde leefbaarheid zijn de volgende thema’s meegenomen: - Veiligheid - Overlast; - Verloedering; - Sociale cohesie; - Diversiteit winkelaanbod. Definitieve selectie: 14 indicatoren De volgende indicatoren zijn uiteindelijk meegenomen om tot totaalscores voor toeristische druk en bezoekers gerelateerde leefbaarheid te komen: Toeristische druk ( indicatoren): - Aantal attracties; - Capaciteit logiesaccommodaties; - Vakantieverhuur: aantal Airbnb listings per inwoners; - Aantal coffeeshops per inwoners; - Overig toeristisch aanbod per km²; - Aantal stoepen met weinig loopruimte (lage 'walkability’, met als doelgroep bezoekers); - Pintransacties met buitenlandse betaalkaart. Bezoekers gerelateerde leefbaarheid ( indicatoren): 11 Onderzoek, Informatie en Statistiek (
) ‘Onderzoek naar de toeristische draagkracht van wijken. De invloed van toerisme op de leefbaarheid’.https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/toeristische-draagkracht-van-wijken-2019
-
Onveiligheidsbelevingsindex; Overlast door vervuiling; Overlast door toeristenverhuur van woningen in directe woonomgeving; Overlast door andere mensen in de buurt; Overlast door dronken mensen op straat; Oordeel aanbod winkels voor dagelijkse boodschappen; Sociale cohesie.
Indicatoren: toelichting en bronnen In deze paragraaf wordt voor zowel toeristische druk als bezoekers gerelateerde leefbaarheid toegelicht wat de gekozen indicatoren inhouden en uit welke bron deze afkomstig zijn. De indicatoren zijn gegroepeerd per thema. Toeristische druk: bezoekersomvang Bezoekers kunnen worden ingedeeld in dag- en verblijfsbezoekers en binnenlandse en buitenlandse bezoekers. Telkens gaat het hier om de bezoekers met een toeristische motief. We zoeken naar de indicatoren waarmee we de bezoekersomvang per wijk kunnen meten. De spreiding van de hotelbedden en Airbnb listings over de woonwijken geeft aan waar toeristische bezoekers in de stad kunnen overnachten. Beide indicatoren geven het aanbod per wijk weer. Een verglijkbare indicator die de toeristische vraag in wijken weergeeft, zoals het aantal overnachtingen, is niet beschikbaar op wijkniveau. Een vraagindicator is het aantal buitenlandse pintransacties per wijk. Capaciteit logiesaccommodaties Als maat voor de spreiding van de overnachtende bezoekers over de stad is gekeken naar het aantal slaapplaatsen in logiesaccommodaties per wijk. Het absolute aantal geeft daarbij, op basis van regressieanalyse, een betere verklaring voor leefbaarheid dan relatieve maten (per . inwoners of per km²). Cijfers zijn afkomstig uit het bestand logiesaccommodaties van O&S.
Het gaat hier om de slaapplaatsen in hotels, hostels en andere logiesaccommodaties, voor de leesbaarheid soms afgekort tot ‘hotelbedden’. Airbnb listings Voor het toeristisch verblijf in woningen (vakantieverhuur en B&B) is het aantal unieke ‘listings’, ofwel het aanbod woningen en kamers, op Airbnb gekozen. Op meerdere aselecte momenten in een maand worden metadata via webscraping online opgehaald (bron: afdeling Toezicht & Handhaving en afdeling Wonen). Alleen advertenties met een aangegeven locatie binnen de gemeente Amsterdam zijn meegenomen. Uit deze data is het unieke aanbod per jaar af te leiden. Een unieke listing houdt in dat een woning of kamer minimaal één keer is aangeboden tussen januari en december van een jaar. De keuze voor het aantal listings, en niet het aantal overnachtingen, is gemaakt omdat dit een hard, betrouwbaar cijfer betreft. Het aantal overnachtingen via vakantieverhuur is niet direct via webscraping te achterhalen, en Airbnb verstrekt hierover geen cijfers. Het is niet bekend of een aangeboden woning daadwerkelijk verhuurd is geweest. Hoewel het aantal listings tot Airbnb is beperkt, ligt de nadruk in dit onderzoek echter op de druk in Amsterdamse wijken ten opzichte van elkaar. Het is aannemelijk dat het aanbod via andere
platforms zich in dezelfde wijken concentreert als Airbnb, waardoor het meenemen van andere verhuurplatforms niet tot andere resultaten zal leiden. In dit onderzoek kijken we naar het totaal aantal unieke listings in en in . Tussen en zijn de regels voor de particuliere verhuur van woningen aan toeristen stapsgewijs aangescherpt. Het totaal aantal unieke listings is afgenomen. Pintransacties met buitenlandse betaalkaart Sinds beschikt de gemeente Amsterdam over pintransactiedata van Mastercard. Met de pintransacties kan aangetoond worden waar in de stad ‘fysieke’ betalingen met de betaalpinpas of een creditcard van Mastercard plaats vinden. Het gaat hier om alle pintransacties, waaronder in winkels en horeca. De cijfers zijn door Mastercard geïndexeerd zodat ze aan de privacy voorwaarden voldoen en daarnaast gecorrigeerd voor de herkomstlanden van de buitenlandse betaalkaarthouders. In dit onderzoek gebruiken we het aantal pintransacties van de buitenlandse betaalkaarthouders per wijk als proxy voor de toeristische vraag naar wijken. Een relatief groot deel van de bezoekers in Amsterdam zijn buitenlandse toeristen. Van alle verblijfsbezoekers komt meer dan % uit het buitenland (in de coronaperiode - %) en van de dagbezoekers circa %.
Er is gekozen voor de buitenlandse betaalkaarthouders omdat bij de Nederlandse betaalkaarthouders niet kan worden vastgesteld of ze Amsterdam als toerist bezoeken of hier wonen en/of werken. Deze indicator heeft een relatief sterk negatief verband met de indicator buurtontwikkeling en wordt in het draagkrachtmodel opgenomen. De pintransacties overlappen een deel van de aanbodindicatoren in dit onderzoek, maar geven de nodige aanvulling en nuancering aan de resultaten in en . Aangezien deze indicator sinds is beschikbaar (voor de periode ) is de toeristische draagkracht van wijken in opnieuw berekend inclusief de pintransacties in . Hierdoor is het eindresultaat van het draagkrachtmodel in iets veranderd ten opzichte van de eerste rapportage ( ). Toeristische druk: attracties Attracties trekken toeristische bezoekers aan. Vanuit de Monitor Attracties van O&S12 weten we per wijk het absolute aantal attracties: publiekstrekkers op het gebied van Kunst en Cultuur, entertainment en (natuur)recreatie (met of zonder fysieke vestiging, met of zonder kaartenverkoop). Het gaat daarbij om de volgende categorieën13: - Entertainment (escaperooms, bioscopen en sport/ spel/ experience); - Musea; - Theaters; - Muziekpodia; - Parken; - Bezienswaardigheden.
12 Onderzoek, Informatie en Statistiek (
). Monitor Attracties MRA; Stand van zaken . https://data.amsterdam.nl/publicaties/publicatie/monitor-attracties-mra/ d ed - d - a c- bbc f cdd/ 13 Attracties die zich hoofdzakelijk op bewoners richten, zoals bibliotheken en kinderboerderijen zijn in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. Ook attracties van Tripadvisor waar bezoekers tijd doorbrengen, maar die niet aan de attractiedefinitie van OIS voldoen, zijn uitgefilterd. Enkele voorbeelden hiervan zijn: straten zoals de Zeedijk en de Dam, coffeeshops, grachten zoals de Bloemgracht, detailhandel zoals Tony’s Chocolonely Super Store of de Hema, , massagesalons, yogastudio’s, kunstgalerijen, cafés, hofjes zoals het Constantiahofje.
Deze gegevens zijn verkregen uit diverse bronnen: het Handelsregister, Tripadvisor en het attracties bestand van amsterdam&partners. Er is gekozen om absolute aantallen te nemen, omdat deze maat volgens de regressie een betere verklaring voor leefbaarheid biedt dan de relatieve maten (per . inwoners of per km²). Toeristische druk: toeristisch aanbod Voor het toeristisch aanbod worden twee indicatoren meegenomen: ‘coffeeshops per . inwoners’ en ‘overig toeristisch aanbod per km²’. Coffeeshops Coffeeshops worden als aparte categorie in dit onderzoek meegenomen, omdat hier speciaal beleid voor ontwikkeld is. Hoewel coffeeshops zich niet uitsluitend richten op toeristen worden deze wel gezien als een toeristische trekpleister. Uit onderzoek blijkt dat voor een deel van de bezoekers in Amsterdam ( % van de jonge buitenlandse bezoekers in het Singel/ Wallengebied) coffeeshops een belangrijke reden zijn om naar Amsterdam te komen.14 In dit onderzoek wordt gekeken naar het aantal coffeeshops per . inwoners, omdat deze relatieve maat sterker samenhangt met de verwachte buurtontwikkeling dan de absolute cijfers. Het aantal coffeeshops in het draagkrachtmodel in was op basis van de data van de Directie Openbare Orde en Veiligheid. Omdat er geen update is van deze data, gebruikt O&S in vergelijkbare gegevens van Locatus om het aantal coffeeshops per . inwoners te berekenen.
Overig toeristisch aanbod Onder ‘overig toeristisch aanbod’ wordt verstaan: souvenirwinkels, kaaswinkels, smartshops, growshops, erotica en ijssalons. Van al deze voorzieningen zijn de absolute aantallen per wijk verkregen via het retail vestigingen bestand van Locatus. Er is vervolgens voor gekozen om deze categorieën samen te voegen tot één indicator, omdat de losse indicatoren te sterk onderling samenhangen om deze apart in één model te kunnen opnemen. Dit wordt waarschijnlijk verklaard doordat dit type voorzieningen zich in sterke mate concentreert in een klein aantal wijken (vooral het gebied). Bovendien zijn bij de meeste categorieën de absolute aantallen erg klein, waardoor op wijkniveau weinig massa overblijft. Er is uiteindelijk gekozen voor het aantal vestigingen per km², omdat deze relatieve maat een betere verklaring voor leefbaarheid biedt dan het absolute aantal of het aantal per . inwoners. In bevatte de indicator ‘overig toeristisch aanbod’ ook de aantallen ATMs (Euronet en GWK/Travelex) per wijk. Deze gegevens zijn echter niet meer beschikbaar. Voor de vergelijkbaarheid met de situatie in is het draagkrachtmodel in herberekend zonder deze gegevens. De nieuwe indicator pintransacties van de buitenlandse betaalkaarthouders geeft ook een goed beeld van de spreiding van de buitenlandse bezoekers over de wijken.
Toeristische druk: gemeten drukte op straat De ‘walkability’ van stoepen wordt door Verkeer en Openbare Ruimte gemeten, en betreft de ruimte die voetgangers hebben op de stoepen om zich te verplaatsen15. Dit wordt bepaald door de vrije doorloopruimte (vijf categorieën, van zeer krap tot zeer ruim) in relatie tot 14 Onderzoek, Informatie en Statistiek (
). Coffeeshops, prostitutie en toerisme in het Singel/ Wallengebied. ): Walkability in Amsterdam; Meer ruimte voor de moeder aller modaliteiten. https://maps.amsterdam.nl/walkability/?LANG=en
15 Verkeer & Openbare Ruimte (
voetgangersdrukte (vijf categorieën, van zeer rustig tot zeer druk). Bij vrije doorloopruimte wordt rekening gehouden met stoepbreedte, obstakels (fietsenrekken, straatmeubilair, groen, winkeluitstallingen, terrassen) en fietsparkeerdruk. De aanwezigheid van voetgangers in de openbare ruimte wordt afgeleid uit datasets over het aantal bewoners, arbeidsplaatsen, functies (scholen, winkels, bedrijven), studenten, bezoekers aan culturele instellingen en in- en uitstappers op openbaarvervoerhaltes. De verhouding tussen deze twee aspecten resulteert in een ‘walkability score’ van vijf categorieën, van zeer laag tot uitstekend. De walkability score is per straat verschillend voor verschillende doelgroepen, omdat de functie van een straat per doelgroep verschilt. In dit onderzoek is de ‘toeristische walkability’ meegenomen: deze meet de ruimte die waarschijnlijk door toeristen wordt gebruikt, op basis van de aanwezigheid van toeristische functies. De meegenomen indicator betreft het aantal stoepen met een zeer lage walkability score. Deze indicator is alleen beschikbaar voor de wijken binnen de ring. Bezoekers gerelateerde leefbaarheid: veiligheid Als indicator voor veiligheid is de ‘onveiligheidsbelevingsindex’ meegenomen, welke is gebaseerd op de Veiligheidsmonitor16. Deze index bestaat uit enquêtegegevens en geeft daarmee volledig de mening van bewoners weer.
De index is onderverdeeld in drie elementen: risicoperceptie, onveiligheidsbeleving en vermijdingsgedrag. Risicoperceptie is de inschatting van de kans om slachtoffer te worden van criminaliteit en overlast. De onveiligheidsbeleving toont hoe vaak men zich onveilig voelt en bij vermijdingsgedrag geeft men bijvoorbeeld aan of en hoe vaak men bepaalde plekken mijdt omdat men zich daar onveilig voelt. Het totale onveiligheidsbelevingscijfer is het gemiddelde van de risicoperceptie-, onveiligheidsbelevingsen vermijdingsindex. De waarde staat voor de gemiddelde onveiligheidsbeleving in de politieregio Amsterdam-Amstelland. Hoe lager de score, hoe minder de onveiligheidsbeleving. In heeft het onderzoek naar onveiligheidsbeleving een trendbreuk. De wijken kunnen wel onderling worden vergeleken. Bezoekers gerelateerde leefbaarheid: overlast Er zijn drie indicatoren voor overlast gekozen: ‘overlast door andere mensen in de buurt’, ‘overlast door vakantieverhuur’ en ‘overlast door dronken mensen’.
De eerste twee indicatoren zijn afkomstig uit het onderzoek Wonen in de Amsterdam (WIA)17 en de derde uit de Veiligheidsmonitor.18 Overlast door andere mensen Overlast door andere mensen in de buurt wordt gemeten door een gemiddeld rapportcijfer dat bewoners geven als antwoord op de vraag: In hoeverre ervaart u overlast door andere groepen mensen in de buurt (niet buren)? ( = ernstige overlast, = geen overlast). De gegevens zijn afkomstig uit het onderzoek Wonen in de Amsterdam (WIA). Er wordt daarbij alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten. Overlast door vakantieverhuur 16 Onderzoek, Informatie en Statistiek (
). Verantwoording Veiligheidsindex. https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/verantwoordingsdocument-veiligheidsindex17 Onderzoek en Statistiek ( ): Wonen in de Metropoolregio Amsterdam . https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/rapportage-wonen-in-de-metropoolregio-amsterdam18
Overlast door vakantieverhuur wordt gemeten door de vraag in het onderzoek Wonen in Amsterdam (WIA): Ervaart u overlast van verhuur van woningen aan toeristen in uw directe woonomgeving (pand/ galerij/ complex/ omliggende woningen)? Hieruit is het percentage bewoners dat stelt veel overlast te ervaren afgeleid. Er wordt daarbij alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten. Overlast van dronken mensen op straat Uit de Veiligheidsmonitor wordt een maat gebruikt voor het percentage bewoners dat zegt zelf veel overlast te ervaren van dronken mensen op straat. Er wordt hierbij alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten. Veiligheidsmonitor is een enquête die onder bewoners wordt uitgezet. De vragenlijst en methode zijn recentelijk gewijzigd. De vergelijking tussen de wijken onderling blijft mogelijk. Bezoekers gerelateerde leefbaarheid: verloedering Als indicator voor verloedering wordt ‘overlast door vervuiling’ genomen. Deze indicator is afkomstig uit het tweejaarlijkse onderzoek Wonen in Amsterdam (WIA) en wordt gemeten door een gemiddeld rapportcijfer dat bewoners geven als antwoord op de vraag: In welke mate ondervindt u overlast van vervuiling? ( = ernstige overlast, = geen overlast). Er wordt hierbij alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten.
Bezoekers gerelateerde leefbaarheid: sociale cohesie Om de mogelijke vervreemding van bewoners met hun wijk mee te kunnen nemen in het onderzoek is er een indicator voor ‘sociale cohesie’ opgenomen. Deze is berekend op basis van de volgende stellingen uit de Veiligheidsmonitor: - De mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks; - De mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om; - Ik woon in een gezellige buurt, waar veel saamhorigheid is; - Ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen. De antwoorden zijn omgescoord naar rapportcijfers. Sociale cohesie is het gemiddelde van de rapportcijfers van de vier uitspraken (waarde tussen en ). De Veiligheidsmonitor wordt jaarlijks herhaald en er wordt alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten. Bezoekers gerelateerde leefbaarheid: diversiteit winkelaanbod De mening van bewoners over de diversiteit van het winkelaanbod is relevant omdat dit wat kan zeggen over het ontstaan van een monocultuur, waarbij het aandeel winkels gericht op toeristen toeneemt ten koste van winkels gericht op bewoners. Als indicator wordt het gemiddeld rapportcijfer genomen dat bewoners geven als antwoord op de vraag: Wat vindt u van het aanbod van winkels voor dagelijkse boodschappen in uw buurt? ( =ruim onvoldoende, = ruim voldoende).
Deze vraag is afkomstig uit het onderzoek Wonen in Amsterdam (WIA), dat iedere twee jaar wordt herhaald. Er wordt hierbij alleen gerapporteerd over gebieden met minstens respondenten.
Model toeristische draagkracht van wijken De toeristische draagkracht van wijken wordt bepaald door de combinatie van de totaalscore op toeristische druk en de totaalscore op bezoekers gerelateerde leefbaarheid. Kwartielscores Omdat iedere indicator een andere meeteenheid heeft, is het niet zinvol om absolute scores bij elkaar op te tellen. Om tot een totaalscore te kunnen komen worden voor iedere indicator de wijken op basis van hun score in kwartielen ingedeeld, naar het voorbeeld van een studie van McKinsey naar ‘overcrowding’ in toeristische bestemmingen uit .19 Daarbij geldt: - kwartiel 1 staat voor de ca. 25% laagste scores; - kwartiel 4 voor de ca. 25% hoogste scores20. De totaalscores voor de twee parameters ‘toeristische druk’ en ‘bezoekers gerelateerde leefbaarheid’ worden vervolgens voor iedere wijk bepaald door de kwartielscores voor alle geselecteerde indicatoren bij elkaar op te tellen. Grafische weergave: positie van wijken in kwadranten voor toeristische draagkracht Op basis van de twee totaalscores wordt elke wijk vervolgens ingedeeld in één van de kwadranten. Bij deze grafische weergave vormt toeristische druk de horizontale as en bezoekers gerelateerde leefbaarheid wordt op de verticale as weergegeven.
Op het moment dat de toeristische druk in een wijk hoog is en de leefbaarheid ongunstig, staat de toeristische draagkracht van de wijk onder druk (vierde kwadrant). Binnen dit kwadrant zal vervolgens een verdere nuancering plaatsvinden op basis van de combinatie van totaalscores. Een wijk die binnen kwadrant rechts onderin eindigt heeft een andere toeristische draagkracht dan een wijk die binnen kwadrant links bovenin is gepositioneerd. Ook de wijken in kwadrant zijn vanuit beleid gezien interessant. In deze wijken is de toeristische druk hoog, maar is geen sprake van een ongunstige leefbaarheid. Deze wijken lijken de toeristische druk (vooralsnog) te kunnen dragen. Het is van belang om te weten hoe het kan dat de toeristische druk in deze wijken niet ten koste gaat van de leefbaarheid. Door het onderzoek periodiek te herhalen kan worden gemonitord of de leefbaarheid in deze wijken niet verslechtert. Aan de linkerkant van het kwadrant is de toeristische druk relatief laag. Hier vinden we wijken met een gunstige leefbaarheid, die als rustige woonwijken kunnen worden getypeerd (kwadrant ). In kwadrant staan wijken waarin ondanks een lage toeristische druk toch sprake is van een ongunstige leefbaarheid. Hier lijken andere factoren dan de aanwezigheid en het gedrag van bezoekers te zorgen voor een achterblijvende leefbaarheid.
De wijken in de kwadranten en zijn in de context van dit onderzoek beleidsmatig minder interessant.
19 McKinsey & Company (
): Coping with Success Managing overcrowding in Tourism Destinations
20 Omdat wijken met dezelfde score in hetzelfde kwadrant worden geplaatst kan de kwartielgrens vaak niet precies bij
, of % worden getrokken. Wanneer een score ontbreekt voor een indicator, wordt de wijk bij deze indicator in kwartiel , geplaatst, als proxy voor een gemiddelde score.
Verschillen ten opzichte van rapportage in Het toevoegen van de pintransacties-data aan het draagkrachtmodel maakt het model gevoeliger voor de concentraties van de toeristische vraag in plaats van alleen naar het aanbod te kijken. Het verschil met de rapportage uit (waarin de pintransacties nog niet verwerkt waren), is dat de toeristische druk in de wijken buiten Centrum en Zuid zichtbaarder is geworden. Dit zijn de wijken die bezoekers trekken met een ander type aanbod dan we in het draagkrachtmodel hebben gedefinieerd (o.a. hotelbedden, attracties, souvenirwinkels). Het gaat hier om de wijken Kinkerbuurt, Helmersbuurt, Spaarndammer- en Zeeheldenbuurt en Dapperbuurt, die op basis van hun aanbod overnachtingsmogelijkheden minder druk zijn, maar relatief veel buitenlandse bezoekers trekken met bijvoorbeeld het horeca- en winkelaanbod. Toeristische draagkracht van wijken, 2019 (excliusiefpintransacties)
Toeristische draagkracht van wijken, 2019 (inclusief pintransacties).