1. Projectnota Buikslotermeerplein.pdf

51

4.8 Visiekaart & voorbeelduitwerking

VIEW 9 - OLOF PALMEPLEIN

VIEW 7 - WINKELCENTRUM

Hart van Noord •

Het centrum van Amsterdam Noord met levendige pleinen

•

Integratie van het Buikslotermeerplein in de stedelijke context

•

Goede en groene verbindingen naar de omringende wijken en voorzieningen

•

Van een winkelcentrum naar een gemengd stukje stad

•

Verdichten tot maximaal 415.000 m2 bvo inclusief de bestaande bebouwing

•

Een uitgebalanceerd en gemengd programma van woningen, winkels en overige voorzieningen

•

Stedelijke cultuur rondom een centraal, groen plein van allure

•

Primair gericht op voetgangers en fietsers, de auto is te gast

•

Duurzaam, inclusief, voor iedereen

Afb. 4.8.1: Voorbeelduitwerking

52

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

AXO

IJdoornlaan

Buikslotermeerplein-Noord

Buikslotermeerplein-Zuid

Afb. 4.8.2: Visiekaart

53

5 Inclusief & Sociaal Het creëren van een ongedeelde wijk is maatwerk door het grijpen van kansen voor het gebied en omliggende buurten. Het doel is een ongedeelde, inclusieve stad realiseren. Die kansen liggen in verschillende domeinen:

5.1 Ongedeelde wijk De huidige veranderingen in Noord dragen al dan niet gewild bij aan te grote verschillen tussen bestaande en nieuwe wijken in het stadsdeel. Nieuwe bewoners zijn vaak hoger opgeleid en hebben een duidelijk hoger besteedbaar inkomen. Hierdoor dreigt het gevaar van een tweedeling in de lokale samenleving met bewoners die langs elkaar heen leven. De inclusieve samenleving die Amsterdam ambieert te zijn staat onder druk. In de directe omgeving van het Buikslotermeerplein liggen twee ontwikkelbuurten: De Kleine Wereld en de Waterlandpleinbuurt. Kenmerkend voor deze buurten zijn sociaaleconomische uitdagingen waar veel bewoners mee te maken hebben. De geplande herontwikkeling van het Buikslotermeerplein moet ook bijdragen aan de verbetering van deze wijken. Ook het Plan Van Gool en Elzenhagen zijn belangrijke buurten in de omgeving. Tussen deze buurten en het Buikslotermeerplein mogen geen scheidslijnen ontstaan. Werken aan een ongedeelde wijk staat dan ook hoog op de prioriteitenlijst van het project.

Wonen: een gevarieerd woningaanbod in bestaande en nieuwe buurten met voldoende bij de doelgroepen passende woningen en spreiding van kwetsbare huishoudens in het gebied. Openbare ruimte: verbindingen tussen de buurten en verblijfsruimtes waarbij alle buurtbewoners zich betrokken en verantwoordelijk voelen. Maatschappelijke voorzieningen: op de overgang van bestaand naar nieuw zodat bestaande en nieuwe bewoners er gemakkelijk gebruik van kunnen maken. Economie: werkgelegenheid voor de bestaande bewoners en behoud van bedrijvigheid en maatschappelijk ondernemerschap. Sociaal: investeren in participatie van bestaande en nieuwe bewoners, de sociale samenhang versterken, sociaal investeren en tijdelijke initiatieven ondersteunen. Ongedeelde wijk in de projectorganisatie Voor het realiseren van een ongedeelde wijk is een nauwe en langdurige samenwerking nodig tussen het projectteam, het stadsdeel en diverse betrokken directies. In een aantal brainstormsessies met het team Ongedeelde Wijk zijn kansen en opgaven in beeld gebracht. In de vervolgfase moet uitgewerkt worden hoe de uitgangspunten van de ongedeelde wijk in het project opgenomen worden. Het team Ongedeelde Wijk adviseert iemand uit het Stadsdeel een plek te geven in het projectteam en de diverse gemeentelijke werkgroepen, met de focus op de opgave ongedeelde wijk.

Het doel van een ongedeelde wijk is tweeledig:

5.2 Waarde-inventarisatie

•

Nederland staat voor de uitdaging om de transitie naar een circulaire economie vorm te geven en te versnellen. Centraal in een circulaire economie staat het behouden van waarde. Maar wat is waarde? Waarde is simpel gezegd iets wat we belangrijk vinden en wat we graag vast willen houden omdat het positief bijdraagt aan ons bestaan en onze

•

bestaande buurten profiteren mee van gebiedsontwikkeling voorkomen van scheidslijnen tussen bestaande en nieuwe buurten en zoveel mogelijk zoeken naar verbinding (fysiek, economisch, sociaal)

leefomgeving. Dit kan van alles zijn. Van een boom die er al 300 jaar staat tot een iconisch gebouw of bankje. Maar ook niet-tastbare zaken, zoals rituelen, tradities en sfeer. Het erkennen van deze waarde betekent dat zaken die eerder misschien niet zo belangrijk leken, worden meegenomen in een aanpassingsproces. Dat ze behouden blijven en een plek krijgen in de toekomstige situatie en de overgangsperiode daar naar toe. Een methode hiervoor is kijken naar waardebehoud en waardevermeerdering. Het gaat erom welke waarden men graag wil behouden voor het gebied. Het Buikslotermeerplein diende als pilotgebied voor de ontwikkeling van een tool voor deze waardeinventarisatie. De bevindingen zijn uitgewerkt in vier onderdelen: 1. 2. 3. 4.

Gemeenschapsgevoel en identiteit Doelgroepen en ontmoetingsplekken Energie en bijdrage Dynamisch ruimtegebruik en functies

1. Gemeenschapsgevoel en identiteit De Noorderling is een speciaal type Amsterdammer. De buurtbewoners van het Buikslotermeerplein, bewoners en ondernemers uit het gehele stadsdeel en

Afb. 5.1.1: Huis van de buurt Het Schouw aan het Dollardplein

54

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

zelfs bezoekers uit de regio zijn trots op het eigenwijze Noord. Dit kenmerk verbindt de Noordelingen tot een hechte gemeenschap. Er wordt met glinsterende ogen gesproken over de glorietijden van het winkelcentrum Boven ’t Y. Noord heeft een eigen, vertrouwd karakter en dat zou behouden moeten blijven. Hoe deze waarde te behouden? Hoewel het moeilijk is een gevoel of identiteit tastbaar te maken, kunnen de volgende elementen nu al meegenomen worden: •

•

Laagdrempelig: houdt de toegang tot Buikslotermeerplein voor iedereen aantrekkelijk. Zorg bijvoorbeeld voor een gevarieerd winkelaanbod, maak er een prettige verblijfsplek van voor verschillende doelgroepen en houd het gebied fysiek toegankelijk. Kijk bij dit laatste ook naar toekomstbestendigheid: welke rol speelt de auto over enkele jaren in het stadsbeeld? Tegengaan negatieve effecten: Noord wordt ontwikkeld en krijgt steeds meer mensen van buiten het stadsdeel. Het is zaak de oude en nieuwe noorderling samen te brengen. Dit kan met ontmoetingsplekken in de openbare ruimte, het behouden van de juiste woningen en vooral ook het behouden van het typische gevoel van Noord, met rafelrandjes en al.

•

•

Eigenwijs: verschillende gebieden in Amsterdam Noord zijn volop in ontwikkeling. Al deze gebieden kennen een eigen identiteit, zo ook het Buikslotermeerplein. In uitvragen en tenders kan hierop ingespeeld worden. De eigenwijsheid en het gemeenschapsgevoel kunnen zo ook ruimtelijk vertaald worden. Diversiteit van Noord: er zit fysiek en demografisch veel kracht in de diversiteit van Noord. Deze diversiteit loopt ook als rode draad door deze projectnota.

2. Doelgroepen en ontmoetingsplekken Het gebied rondom het Buikslotermeerplein wordt gebruikt door verschillende doelgroepen. Senioren weten elkaar bijvoorbeeld goed te vinden bij de Hema. Kinderen en jongeren maken gebruik van de skatebaan. Studenten gaan naar school en lopen stage bij de ondernemers. En velen uit de regio doen op het Buikslotermeerplein hun boodschappen. Elke doelgroep heeft een eigen ontmoetingsplek. Dit leidt tot plekken met verschillende identiteiten en variatie in de omgeving. Een doelgroep die vaak over het hoofd wordt gezien zijn kinderen, dus voor hen is extra aandacht nodig. Hoe deze waarde te behouden? •

•

•

Variatie: hoewel een gevarieerde omgeving zeer aantrekkelijk is, ligt er ook de wens verschillende doelgroepen bij elkaar te brengen om het echte ‘gevoel van Noord’ te behouden. Zorg dus niet alleen voor ondersteuning van de behoeftes van de verschillende doelgroepen, maar breng deze waar dat kan ook bij elkaar. Dynamiek: de verschillende doelgroepen kunnen samen ruimschoots bijdragen aan een dynamisch en gezellig Buikslotermeerplein. Het is gegarandeerd gezellig in de buurt wanneer senioren ’s ochtends koffie komen drinken, winkelende en werkende mensen lunchen en een luchtje scheppen, kinderen spelen en studenten borrelen. Eigenaarschap: een van de belangrijkste aspecten van een succesvolle plek is eigenaarschap. Wanneer men zich (gedeeltelijk) verantwoordelijk voelt voor een plek en daar misschien zelfs een rol in vervult, draagt dit niet alleen bij aan de doorontwikkeling

van een plek, maar ook aan zaken zoals duurzaamheid en een schone leefomgeving. Dit betekent dat het bij de verdere ontwikkeling van het plan belangrijk is de verschillende doelgroepen te betrekken om dat eigenaarschap te vergroten. De vlindertuin van het Clusius College is hier een mooi voorbeeld van. Zijn er aanvullende rollen te bedenken voor bewoners en ondernemers? 3. Energie en bijdrage Betrokkenheid en de innerlijke motivatie om bij te dragen aan het succes en de ontwikkeling van een plek is goud waard. Het Buikslotermeerplein lijkt opvallend veel betrokkenen te hebben die vol energie willen bijdragen. Zij zitten vol ideeën en vertegenwoordigen verschillende doelgroepen: de winkeliersvereniging, de broedplaats Modestraat en de deelnemers aan het placemanagementteam. Er zijn zelfs al tien initiatiefnemers met voorstellen voor de doorontwikkeling van de oude bowlingbaan. De betrokkenheid en de kennis van het gebied en het grotere netwerk van deze personen kan van groot belang zijn in de doorontwikkeling. Niet alleen voor de eindsituatie, ook in het proces daar naartoe. Wil het gevoel van Noord worden behouden, dan moet dat niet alleen tot uiting komen in het resultaat, maar ook in de tussenliggende tijd en eventuele tijdelijke oplossingen en gebruik.

Genoemd worden de markt, de ijsbaan in de winter, de skatebaan en het plein bij de Hema. Ook de nog aanwezige rafelrandjes worden gekoesterd: kunnen hier straks ook videoclips opgenomen worden en zou het niet leuk zijn als die herinneringen aan dé uitgaansplek van vroeger een doorstart krijgen voor de jeugd van nu? Omdat het gebruik en de behoefte van de openbare ruimte continu veranderen - bijvoorbeeld de impact van corona - is flexibel en tijdelijk ruimtegebruik een belangrijk aandachtspunt. Hoe deze waarde te behouden? Misschien wel door alle bovenstaande ‘waarden’ te combineren: gemeenschap + ontmoeting + energie zijn de basiselementen van een gezonde en prettige stadswijk. Het Buikslotermeerplein is nu al een prima plek, mét een duidelijke identiteit. Door bewust te behouden wat waardevol is, in samenwerking met iedereen die een bijdrage wil leveren, wordt het Buikslotermeerplein een prachtig centrum van een rijke gemeenschap in Amsterdam Noord.

5.3 Wooncoöperaties De gemeente heeft als ambitie om stedelijke vernieuwing te combineren met het vergroten van eigenaarschap van buurtbewoners, waarbij wooncoöperaties een belangrijke rol kunnen spelen. Het Buikslotermeerplein maakt deel uit van een ontwikkelingsproject waarin nader onderzocht wordt hoe een wooncoöperatie kan bijdragen aan de wens tot meer zelfbestuur en zelfbeheer van bewoners en omwonenden. Binnen het project wordt de geplande bebouwing op het Olof Palmeplein vooralsnog het meest kansrijk geacht voor deze ontwikkelingsvorm. De mogelijkheden en kansen hiervan moeten in de vervolgfase verder worden onderzocht.

Hoe deze waarde te behouden? • •

•

Ondernemerschap: zelfstandig ondernemers leiden tot een aantrekkelijk, gevarieerd winkelaanbod en voelen zich betrokken bij de buurt. Inzet broedplaatsen: bij vele andere ‘rafelrandjes’ in Amsterdam heeft de aanwezigheid van broedplaatsen haar toegevoegde waarde bewezen in de doorontwikkeling van een gebied. Betrokken bewoners: niemand kent een buurt zo goed als de mensen die er wonen. Om tot een passende invulling van functies en ruimte te komen is de inbreng van bewoners zeer gewenst. Hoe eerder en hoe uitgebreider, hoe beter.

4. Dynamisch ruimtegebruik en functies Een echt centrum is dynamisch, levendig, inspirerend en verrassend. De bestaande levendigheid is wellicht nog niet voldoende, maar wordt wél erg gewaardeerd. Afb. 5.1.2: Interview schoolproject Bredero Mavo

55

6 Ontwikkelstrategie 6.1 Strategie Het Centrum Amsterdam Noord (CAN) bestaat uit zes deelgebieden. De deelgebieden Het Schouw, Noorderkwartier en Elzenhagen Noord zijn nagenoeg gereed. In het stationsgebied wordt de komende twee jaren nog volop gebouwd. In Elzenhagen Zuid is een begin gemaakt met de bouw van een nieuwe woonwijk. Het Buikslotermeerplein is het sluitstuk van een jarenlange vernieuwing van CAN. In de afgelopen jaren was de weg naar een geslaagde ontwikkeling niet succesvol. Een overheidsinvestering van ruim drie miljard euro in de Noord/Zuidlijn rechtvaardigt een upgrade van het gebied aan het beginpunt van deze OV-verbinding. Drie deelgebieden De gemeente initieert, regisseert en investeert in het gebied tussen stadsloket Noord en winkelcentrum (Centrumplein) en op het Olof Palmeplein (CAN Fase III). In het tussenliggende winkelcentrum Boven ’t Y faciliteert de gemeente nieuwe ontwikkelingen. Erfpachters zijn hier aan zet om een transformatie succesvol te laten zijn. Het winkelcentrum bestaat uit tachtig erfpachters (excl. zestien VvE’s) . De coöperatieve vereniging Winkelcentrum Amsterdam Noord (CVvE) vertegenwoordigt een groot deel van die tachtig eigenaren. Daarnaast is de CVvE erfpachter van de openbare ruimte van het winkelcentrum. Dat laatste is overigens redelijk uniek te noemen.

Of deze situatie toekomstbestendig is, zal in overleg met de CVvE in de volgende planfase worden onderzocht. Er is nergens in het projectgebied sprake van particulier grondbezit. Samenwerking De zeggenschap over bestaande bebouwing en de openbare ruimte ligt bij de erfpachters. Herontwikkeling van het winkelcentrum is sterk afhankelijk van de inzet van en samenwerking tussen betrokken erfpachters. Samenwerking tussen gemeente en erfpachters voor herontwikkeling van het winkelcentrum is nodig, toch is het geen publiekprivate samenwerking. Iedere professionele partij heeft zijn eigen rol en verantwoordelijkheid, met als motto: ‘Samen wat moet, los wat kan’. Het projectgebied leent zich bijzonder goed voor

56

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

samenwerking op thema’s als mobiliteit en parkeren, openbare ruimte en een sociaalmaatschappelijk programma. Deels is deze samenwerking noodzakelijk omdat de drie deelgebieden invloed hebben op elkaar. Scenario’s Gezien de karakteristiek van ieder gebied in Buikslotermeerplein, geschiedenis van het gebied en verdeling van eigendom is het niet mogelijk om alle bestaande bebouwing op één manier te ontwikkelen. In het kader van toekomstige plannen voor de programmatische verdichting en verrijking, verbinding met omgeving en vergroening van het gebied zijn drie scenario’s voor herontwikkeling bestudeerd. Het gaat om herontwikkeling op individueel kavel/ erfpachtrecht, op een geschakeld plot of op blokniveau. De gemeente is voorstander van een ontwikkeling op blokniveau op basis van bandbreedtes van programma’s, volume en functies. Tenders De uitgifte van kavels aan het Centrumplein en Olof Palmeplein gebeurt via tenders (met optieovereenkomsten), nadat een (nieuw) investeringsbesluit (overeenkomstig het PLABERUM) door de gemeenteraad is genomen. Aan elke tender ligt een kavelpaspoort met de beschrijving van de bouwopgave ten grondslag. De kavelpaspoorten in de deelgebieden Centrumplein en Olof Palmeplein kunnen na de bestuurlijke vaststelling van een nieuw stedenbouwkundig plan worden uitgewerkt. Conform het gemeentelijk beleid wordt minimaal voor 30% op duurzaamheid geselecteerd.

Spelregels voor transformatie De gemeente hecht aan de mogelijkheid van verdichting in het winkelcentrum door woningbouw en andere stedelijke functies, zodat het monofunctionele winkelcentrum kan veranderen in een stedelijk gebied met winkels. De gemeente is daarom verheugd dat meerdere erfpachters hebben aangegeven op korte termijn hun vastgoed te willen (her) ontwikkelen. De gemeente wil deze initiatieven faciliteren nadat de projectnota bestuurlijk is vastgesteld. Transformatie vindt plaats op initiatief van erfpachters op basis van met de gemeente uitgewerkte blokpaspoorten. De blokpaspoorten moeten enerzijds de stedenbouwkundige kwaliteit

waarborgen en er anderzijds voor zorgen dat elke erfpachter gelijke kansen heeft. Erfpachters sluiten met de gemeente zogenaamde afsprakenbrieven en realisatieovereenkomsten af om tot aanpassing van hun erfpachtcontract te komen. Voor de transformatie van het winkelcentrum gelden de volgende uitgangspunten en spelregels: 1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

De gemeente behandelt alle erfpachters, ook de CVvE, in het winkelcentrum als gelijken met dezelfde rechten en plichten. De gemeente bepaalt niet of en hoeveel winkelmeters er zouden moeten of kunnen verdwijnen en waar dat in het winkelcentrum zou moeten gebeuren. Het is aan vastgoedeigenaren/ erfpachters om dit (met elkaar) te bepalen en/of met voorstellen te komen. De gemeente stelt een ruimtelijk kader vast voor verdere (her)ontwikkeling van het winkelcentrum. Dat ruimtelijk kader werkt de gemeente uit tot kavel- of blokpaspoorten die als stedenbouwkundige basis voor transformatievoorstellen dienen. De gemeente en de CVvE hebben een vaststellingsovereenkomst voor het parkeren; de gemeente wenst met de CVvE nieuwe afspraken te maken over de toekomstige parkeersituatie. Zonder nieuwe afspraken is ontwikkeling van het Centrumplein en Olof Palmeplein of herontwikkeling van het winkelcentrum beperkt of niet mogelijk. Investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte vinden alle betrokkenen noodzakelijk. De gemeente investeert rondom het winkelcentrum. De CVvE, als erfpachter van de openbare ruimte, investeert in het winkelcentrum. De gemeente heeft niet de intentie actieve, directe ingrepen te plegen in het winkelcentrum door aankopen, onteigeningen of het inzetten van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten. De gemeente stuurt niet actief op ‘grondruil’.

Dat wil zeggen: op het uitruilen van erfpachtrechten. Het staat erfpachters vrij om met voorstellen te komen die door de gemeente worden getoetst. Tijdens welke (her)ontwikkeling dan ook moet het Buikslotermeerplein met winkelcentrum kunnen blijven functioneren.

Bewustzijn De gemeente stuurt niet direct op transformatie van winkelcentrum Boven ’t Y; de erfpachters zijn aan zet. De gemeente is zich ervan bewust dat initiatiefnemers met onderlinge afhankelijkheden te maken hebben (VvE’s, erfpachtrechten van de openbare ruimte, het parkeervraagstuk) om tot (her)ontwikkeling te komen. Initiatiefnemers zullen zelf die afhankelijkheden moeten oplossen. Ook als er geen (her)ontwikkeling van het winkelcentrum tot stand komt, gaat de gemeente verder met het initiëren van ruimtelijke ontwikkeling van het Centrumplein en Olof Palmeplein. De gemeente is zich daarnaast ervan bewust dat transformatie van vastgoed in het winkelcentrum niet op korte termijn zal plaatsvinden. Andere succesfactoren De winkeliers en ondernemers, die het winkelcentrum feitelijk maken tot wat het is, verdienen ook invloed op de toekomstplannen voor het winkelcentrum. De gemeente zal de erfpachters hierop aanspreken en ondernemers en winkeliers ruimte bieden in het participatietraject. Verder zijn er zaken die buiten het maken van ruimtelijke plannen liggen. Zo kan een betere branchering het winkelgebied een kwaliteitsimpuls geven. Het initiatief hiertoe ligt bij vastgoedeigenaren, ondernemers, huurders en verhuurders samen.

Bij het schrijven van de projectnota is onbekend welke gevolgen of invloeden de coronacrisis heeft op vastgoed, detailhandel of consumentengedrag op korte en lange termijn.

6.2 Fasering Plaberum De drie deelgebieden kennen verschillende faseringen. Na bestuurlijke vaststelling van deze projectnota start de uitwerking van een stedenbouwkundig plan en investeringsnota voor het Centrumplein. Tegelijkertijd stelt de gemeente een ruimtelijk kader op voor de transformatie van het winkelcentrum. Ten slotte volgt een stedenbouwkundig plan en investeringsnota voor het Olof Palmeplein. Openbare ruimte De gemeente is begin 2020 gestart met het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. Meerdere gebieden op het Buikslotermeerplein zijn voorzien van een nieuwe tijdelijke inrichting. Tegelijk met het verbeteren van de kwaliteit is de gemeente begonnen met het activeren van de openbare ruimte (zie paragraaf Placemaking op pag. 28). In de volgende planfase zal er een maaiveldontwerp voor het hele plangebied worden gemaakt.

Omgevingswet per 1 juli 2022 in werking treden. In het investeringsbesluit dat in 2022 in procedure gaat, wordt een schets gegeven van het te volgen juridischplanologisch traject. Voor het grotere CAN-gebied is de MER CAN 2005 opgesteld (aanvaard op 17 mei 2005). In de MER CAN 2005 zijn de milieueffecten onderzocht van de toen voorgenomen ontwikkeling van 3.400 woningen en 400.000 vierkante meter bvo aan voorzieningen. Met Koers 2025 heeft het college echter besloten om 50.000 woningen tot 2025 te bouwen. De huidige bestemmingsplannen maken daarom meer woningen mogelijk dan waar de MER CAN 2005 vanuit ging. Voor

Centrumplein

de ontwikkeling van het Hart van Noord kan dus niet terug gevallen worden op de MER CAN 2005. Op grond van de huidige regelgeving (Besluit MER) is de ontwikkeling Mer-beoordelingsplichtig, omdat de ontwikkeling meer dan 2.000 woningen mogelijk maakt. Bij het ingaan van de Omgevingswet wordt ook een aantal bepalingen omtrent de MER(-beoordeling) aangepast. Maar ook dan zal de ontwikkeling van het Hart van Noord MER-beoordelingsplichtig zijn. De MERbeoordeling zal dan plaatsvinden in het kader van het eerste ruimtelijke besluit voor dit gebied.

Winkelcentrum

Olaf Palmeplein

Kaveluitgifte Aansluitend op de uitvoeringswerken start de gemeente met de voorbereidingen voor de ontwikkeling van kavel A1 en het Warderschip op het Centrumplein. De kavel A1 en het Warderschip maken deel uit van de bestaande grondexploitatie vernieuwing Boven ’t Y fase 2 (CAN fase II) en kunnen daarom voortvarend worden ontwikkeld.

6.3 Juridisch Planologisch kader Het huidig juridisch-planologisch kader voor het plangebied wordt gevormd door het bestemmingsplan Boven het ’t Y (vastgesteld op 14 februari 2018) en een deel van het bestemmingsplan Stationsgebied CAN (vastgesteld op 23 augustus 2012). Beide bestemmingsplannen maken voorzieningen, kantoren en woningen mogelijk. Echter niet in de omvang of op de locaties zoals opgenomen in deze projectnota. De nota en vooral het hierna volgende investeringsbesluit vormen het nieuwe planologisch kader voor de ontwikkeling van het Hart van Noord. Dit planologisch kader is de basis voor het vast te stellen omgevingsplan. Naar verwachting zal de Afb. 6.2.1: Drie deelgebieden

57

7 Planning & Proces In deze projectnota is het projectvoorstel voor het gehele Buikslotermeerplein opgenomen. De verdere uitwerking vindt plaats aan de hand van de drie deelgebieden Centrumplein, Winkelcentrum en Olof Palmeplein. De volgende fase van de planvorming betreft een (nieuw) investeringsbesluit met stedenbouwkundig plan. De basis daarvoor is het stedenbouwkundig kader uit deze projectnota, aangevuld met elementen uit het ambitiedocument Hart van Noord. Per deelgebied is een apart vervolgtraject voorzien. De trajecten lopen al dan niet parallel.

Aanjagers A1-kavel, Warderschip en Cultuurkavel Het Centrumplein speelt een belangrijke rol voor de ontwikkeling van het Buikslotermeerplein tot het Hart van Noord. De realisatie van de bioscoop is daar de voorloper van. In het verlengde wil de gemeente op basis van het investeringsbesluit van 2007, het bestaande bestemmingsplan en het ruimtelijk kader uit deze projectnota een aantal ontwikkelingen op het Centrumplein zo snel als mogelijk in gang zetten. Het gaat om nieuwbouw op de A1-kavel, waar naast wonen ook een aanzienlijk niet-woonprogramma inclusief kantoren en publieke functies (in de plint) gedacht zijn.

Vervolgtraject Centrumplein en Olof Palmeplein De projectnota is de basis voor de uitwerking in de volgende fase. Voor beide gebieden wordt een investeringsbesluit met stedenbouwkundig plan uitgewerkt (overeenkomstig met Plaberum). In deze fase wordt een bestuurlijk besluit met een concreet programma, ontwerp en gedetailleerde exploitatie voorbereid voor de gewenste ontwikkeling van het Centrumplein en Olof Palmeplein in samenhang met de omgeving. Er wordt gestart met de uitwerking voor het Centrumplein vanwege de (ruimtelijk) relatie met de transformatie van het winkelcentrum. Het streven is om eind 2022 de gemeenteraad een investeringsbesluit voor het Centrumplein ter besluitvorming voor te leggen. De verwachting is dat uitwerking van een nieuw omgevingsplan of omgevingsplan eind 2023 is afgerond. Vanaf begin 2024 kan de realisatie van nieuwbouw beginnen. De planvorming voor het Olof Palmeplein vindt later plaats.

Ook ‘t Warderschip is een aanjager voor de ontwikkeling van het gebied. De gemeente is deels eigenaar van het gebouw en kan door sloop van de punt en verkoop van het eigendom de gewenste

Vervolgtraject winkelcentrum Boven ‘t Y Transformatie van het winkelcentrum is een complexe opgave. De gemeente stelt de ruimtelijke kaders op waarbinnen erfpachters kunnen overgaan tot transformatie. In de projectnota zijn daarvoor de ruimtelijke contouren neergelegd. Daarnaast faciliteert de gemeente initiatieven voor transformatie volgens het stappenplan dat daarvoor geldt. In overleg met vastgoedeigenaren/erfpachters zal worden gewerkt aan het opstellen van kavel- of blokpaspoorten voor de verschillende delen van het winkelcentrum. Vooralsnog gaat de gemeente ervan uit dat transformatie in het winkelcentrum planologisch mogelijk gemaakt zal worden met afwijkingen van het bestemmingsplan per initiatief dat zich aandient.

Q1

2021 Q2 Q3

Q4

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

Q4

grondexploitatie en worden met een beperkte afwijking van het bestemmingsplan (omgevingsvergunning) mogelijk gemaakt. .

Naast de bioscoop op het Centrumplein is er ruimte voor een sterke cultuurfunctie, geschikt voor een bijzonder ruimtelijk en functioneel concept dat cultuur op het Buikslotermeerplein gestalte geeft en duidelijk aanwezig is op het plein. De gemeente is met aantal marktinitiatieven in gesprek van wie het ambitieniveau hier goed op aansluit, en wil dit in een vervolgfase nader onderzoeken. De ontwikkelingen op het A1-kavel en ‘t Warderschip vinden plaats op basis van de bestaande

Q1

2023 Q2 Q3

Q4

Q1

2024 Q2 Q3

Q4

Q1

2025 Q2 Q3

Q4

Q1

2026 Q2 Q3

Q4

= verlagen rotonde en bouwrijp maken ontwikkelkavel A1

Tender, ontwerp & bouwrijp kavel A1

Vergunning*

Realisatie kavel A1

Tender en ontwerp Warderschip

Vergunning*

Realisatie Warderschip

Projectnota = Projectnota t.b.v. Centrumplein, Olof Palmeplein en Winkelcentrum

Investeringsbesluit

Bestemmings/omgevingsplan*

Tender, ontwerp & ontwikkeling Centrumplein

= Investeringsbesluit met uitgewerkt Stedenbouwkundig plan Centrumplein & Winkelcentrum

Investeringsbesluit

Bestemmings/omgevingsplan*

Tender, ontwerp & ontwikkeling Olof Palmeplein

= Investeringsbesluit met uitgewerkt Stedenbouwkundig plan Olof Palmeplein

Ontwikkelstrategie Overeenkomsten en ontwerp ontwikkelstrategie – planvorming * proceduretijd afhankelijk van bezwaar en beroep Afb. 7.1.1 Indicatieve vervolgstappen

58

Q1

2022 Q2 Q3

ontwikkeling mogelijk maken via een tender: de nieuwbouw van een toren met middensegmentwoningen en de noodzakelijke upgrade van de onderste verdiepingen van het gebouw.

Vergunning*

Realisatie initiatieven winkelcentrum Boven ‘t Y

8 Consultatie, Participatie & Communicatie Onder de vele direct en indirect betrokkenen bij het Buikslotermeerplein - eigenaren, winkeliers, bewoners, bezoekers - heerst teleurstelling over wat er de afgelopen vijftien jaar niet is gelukt. Als de gemeente in 2019 nog altijd de wens heeft om het Buikslotermeerplein te verlevendigen is er tijd en aandacht nodig om deze uiteenlopende belanghebbenden weer bij het proces te betrekken en het vertrouwen te herstellen. Tijdens de twee bijeenkomsten die de gemeente begin 2019 organiseert rond het niet doorgaan van het regionale scenario klinkt naast teleurstelling ook de aansporing om de planvorming weer op te pakken. De meest gehoorde uiting is: “er moet nu iets gebeuren met het Buikslotermeerplein”. De participatie is opgebouwd door enerzijds zo persoonlijk mogelijk gesprekken te voeren met uiteenlopende belanghebbenden. Zo is het mogelijk écht aandacht te besteden aan de standpunten, wensen en belangen. Daarnaast zijn stads(-deel)brede dialogen georganiseerd waarin de belanghebbenden met elkaar in gesprek waren. Bewoners, ondernemers, eigenaren en gebruikers van het plein hebben zo ook inzicht in élkaars belangen gekregen. In deze gesprekken ontstaat daarnaast begrip voor de complexiteit van de opgave en zijn oplossingen bedacht die ieders belang kunnen dienen.

Informatiemarkten Er zijn in 2019 halfjaarlijkse informatiemarkten gehouden in de openbare ruimte, zoals het station Noord of op het marktplein van het Buikslotermeerplein. Deze bijeenkomsten zijn goed bezocht; tijdens de CAN-informatiemarkt in het metrostation zijn er circa 500 bezoekers. De markt op het Buikslotermeerplein is door circa 250 personen bezocht. Het gezamenlijk vormgeven van de nieuwe ambities Onder leiding van Site Urban Urban Development (onafhankelijk gebiedsadviseur) spreekt de gemeente met de ondernemers en eigenaren van Winkelcentrum Boven ’t Y over een gezamenlijk toekomstperspectief voor het Buikslotermeerplein. Ruim honderd belanghebbenden delen hun visie, hun zorgen en wensen over de toekomst van het winkelcentrum en het gehele Buikslotermeerplein. In oktober 2019 geven vele ondernemers/eigenaren aan dat zij samen met de gemeente tot een ontwikkelvisie voor het BSMP willen

komen. Dit proces duurt ongeveer een jaar en heeft geresulteerd in het Ambitiedocument en een aantal afspraken voor het vervolg. Zie bijlage 1a en 1b. In deze periode is ook de omgeving actief opgezocht. Elke twee tot drie maanden zijn werkateliers afgewisseld met stads(deel)brede, interactieve bijeenkomsten, de zogenaamde ‘XL-bijeenkomsten’. Voor deze bijeenkomsten zijn een groot aantal omwonenden en geïnteresseerden uitgenodigd. Tijdens deze sessies zijn de ambities besproken en breed ideeën opgehaald en afgestemd. Bij de kick-off sessie in maart 2020 zijn circa 115 bezoekers aanwezig. Aan de online bijeenkomst (‘Livestream’) in juni doen circa 167 personen mee. In de periode daarna wordt het videoverslag van de bijeenkomst rond de 900 keer bekeken. Online informatie en dialoog Ook zijn er online gesprekken op social media (vooral Facebook). De online enquête over ontwerpdilemma’s van het Buikslotermeerplein levert 214 reacties op. Veelgehoorde wensen zijn meer groen, horeca, cultuur en activiteiten op het plein. Deze thema’s zijn op allerlei plekken ondergebracht in het ambitiedocument en in deze projectnota. In verband met de sloop van het Waddenwegviaduct is er een ontwerp van de openbare ruimte gemaakt. Het voorlopig ontwerp van de tijdelijke maaiveldinrichting is online gepubliceerd met de uitnodiging om te reageren met ideeën.

Het ontwerp is meer dan 600 keer gedownload en er zijn 66 reacties ontvangen. De reacties zijn gebundeld en per thema teruggekoppeld op de projectwebsite. Informatiecentrum Begin 2020 opende ‘de InfoStek’ aan het Buikslotermeerplein nummer 13b haar deuren als informatiecentrum. Hier is het voor bewoners, bezoekers van het winkelcentrum en andere geïnteresseerden mogelijk om informatie in te winnen over het project en in gesprek te gaan met de gemeente. Vanwege de coronamaatregelen is het bepaalde periodes niet mogelijk mensen op het informatiecentrum en Stadsloket te ontvangen. In die periodes zijn telefonische spreekuren georganiseerd, een livestream opgezet over de dilemma’s voor het

Buikslotermeerplein en een videoverslag gemaakt met verantwoording over de keuzes die in deze projectnota zijn beschreven. Placemaking Om het Buikslotermeerplein te verlevendigen is het van belang dat de lokale gemeenschap zich betrokken voelt om hun eigen ideeën ook actief vorm te geven. Bij aanvang van het traject in de zomer van 2020 zijn twee bijeenkomsten georganiseerd in de foyer van de bioscoop. Hoewel er dan pas net weer bijeenkomsten mogelijk zijn, waren deze momenten goed bezocht. Onder leiding van Placemaking Plus zijn tien plekken door tientallen bewoners en gebruikers van het

Buikslotermeerplein onderzocht. Er is inmiddels een placemanagementteam opgericht (bestaande uit bewoners, ondernemers en de gemeente) om allerlei initiatieven te kunnen ondersteunen. De eerste actie was de aanleg van een vlindertuin naast de bioscoop. Andere trajecten zijn gestart, zoals de verkenning naar sportvoorzieningen en een multifunctioneel paviljoen op het Centrumplein.

Activiteit

Opkomst/ Bereik

CAN-informatiemarkt juni 2019

± 500 bezoekers

4 blokgesprekken winkelcentrum Boven ’t Y sept. 2019

± 25 personen per sessie

1 plenaire sessie winkelcentrum Boven ’t Y okt. 2019

± 50 bezoekers

Informatiemarkt november 2019

± 250 bezoekers

Kick off ROC- panel atelier maart 2020 XL meeting maart 2020

± 8 vrijwillige eerstejaars en ± 115 bezoekers

7-tal ontwerpateliers met eigenaren t.b.v. ontwikkelvisie

Gemiddeld 20 bezoekers

Diverse online nieuwsberichten en social posts over verlevendigen Buikslotermeerplein

Gemiddeld ± 2.000 lezers

Voorlopig ontwerp (VO) tijdelijke maaiveldinrichting Buikslotermeerplein na sloop Waddenwegviaduct

± 650 downloads en 66 mails met ideeën over het VO tijdelijke maaiveldinrichting BSMP

LiveStream over ontwerpdilemma’s juni 2020

± 167 kijkers tijdens LiveStream ± 900 kijkers in de periode (jun - okt. 2020) 214 deelnemers aan enquête over ontwerpdilemma’s BSMP

Afb. 8.1.1: Overzicht van informatie bijeenkomsten en opkomst

59

Afb. 8.1.2: Infostek Buikslotermeerplein

Afb. 8.1.4: Place game-bijeenkomst in de bioscoop, 30 juni 2020

60

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

Afb. 8.1.3: Informatiemarkt op het Buikslotermeerplein, 23 september 2019

Afb. 8.1.5: XL bijeenkomst in het ROC, 2 maart 2020

9 Organisatie

10 Financiën

11 Projectbesluit

De bestuurlijke opdrachtgever voor de projectbesluitfase en de investeringsbesluitfase is de Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid. Het project werkt samen met het programma Ongedeelde Wijk, waarvan het dagelijks bestuur van Stadsdeel Noord bestuurlijk opdrachtgever is. De directeur Grond en Ontwikkeling is formeel de ambtelijke opdrachtgever, maar de directe verantwoordelijkheid is belegd bij de Manager Gebiedsontwikkeling Noord.

Vooruitlopend op de plannen heeft de gemeente de afgelopen periode stevig geïnvesteerd in de openbare ruimte. Deze investeringen maken nog onderdeel uit van de eerdere grondexploitatie CAN Fase II, waaruit ook de tenders voor de kavels A1 en Warderschip zijn voorzien.

Aan het gemeentebestuur wordt met deze projectnota het projectbesluit voorgelegd. Het bestuur wordt gevraagd in te stemmen met het projectvoorstel en daarmee met het voorgestelde ruimtelijk programma en kader. Op deze basis kan gewerkt worden aan het benodigde Investeringsbesluit voor de drie deelgebieden. Een tweetal deelprojecten (kavels A1 en Warderschip) is verder uitgewerkt op basis van eerdere planvorming en de bestaande juridisch-planologische basis. Het voornemen is deze projecten vooruitlopend op het Investeringbesluit te ontwikkelen.

Voor de uitvoering van het project is het projectteam Buikslotermeerplein opgericht. Het projectteam draagt zorg voor de plan- en besluitvorming en wordt aangestuurd door een projectmanager van de afdeling Gebiedsontwikkeling (Grond en Ontwikkeling). In het projectteam zijn de relevante directies vertegenwoordigd. Daarnaast is er nauw contact met stadsdeel Noord. .

Op basis van de voorgestelde investeringen en programma in deze projectnota is een financiële business case opgesteld. Deze wordt apart met de projectnota aan het bestuur voorgelegd. De grondexploitatie CAN Fase II voorziet in de voorbereidingskosten voor het Investeringsbesluit Centrumplein.

vervolgen van de samenwerking met de CVvE en de initiatiefnemers in het winkelcentrum. Met deze partners wordt gewerkt aan een mobiliteitsstrategie, een ontwikkelstrategie en een stedenbouwkundig raamwerk voor de transformatie. Een raamwerk met bijbehorende afspraken wordt in de volgende fase aan het gemeentebestuur voorgelegd.

Voor de Bowling wordt verzocht deze vooralsnog te behouden en een 2de kans te geven. Mocht succes uitblijven kan het gebouw alsnog gesloopt worden en worden vervangen door nieuwbouw. De derde belangrijke pijler voor het Buikslotermeerplein is het

Afb. 11.1.1: Impressie werk/ontmoetingsplek kavel A1

61

Bijlagen

Colofon

Bijlage 1a: Ambitiedocument Site – Hart van Noord - Visie afspraken

Ambtelijk opdrachtgever Co Stor

Bijlage 1b: Ambitiedocument Site – Hart van Noord - begeleidend stuk

Projectmanagement Jonel Nugteren, David Tattersall, Rosaly Studulski, Femke Kloppenburg, Matthieu van der Stelt, Laura van Schaik, Rolinde de Smidt, Rachel Imambaks

Bijlage 2: Movares Parkeerbalans

Grond en Ontwikkeling Oliver Wagemann, Rob van Helden, Melanie Schipper

Bijlage 3: Historisch bodemonderzoek

Ruimte en Duurzaamheid Paco Bunnik, Wim Hendriks, Heiko Miskotte, Co van Griensven, John Avis, Fred van der Kort, Jan-Pieter Klaver, Paulien Bouterse, Soran Park

Bijlage 4: Quickscan Flora en Fauna Bijlage 5: Stikstof Bijlage 6: Advies maatschappelijke voorzieningen Bijlage 7: Verkeersonderzoek CAN Buikslotermeerplein Bijlage 8: DPO onderzoek 2017 (BSP), DPO onderzoek 2019 (BSP) Bijlage 9: Cultuurhistorische verkenning

Communicatie Simone Hubers, Janneke Tump Ingenieursbureau Koen van Geemen V&OR David Madja Adviseurs duurzaamheid en natuur-inclusief Maarten de Bruijn, Iris Voorwerk, Salomé Galjaard, Desirée Bernhardt, Jorine Noordman Stadsdeel Noord Dave Coenders Space & Matter Tjeerd Haccou, Marta Lachowska, Giulia Azaria Supervisieteam Floris Alkemade, Jos van Eldonk

62

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

Projectnota Buikslotermeerplein - Gemeente Amsterdam

63