1. Nota van Uitgangspunten hov-verbinding.pdf

HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station Nota van Uitgangspunten Nieuwe Hoogwaardige Openbaar Vervoerverbinding maakt, met herinrichting Piarcoplein en Transformatorweg, wonen en werken in Haven-Stad mogelijk

Inhoud 1

2

3

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

3

1.1 Ontwikkeling Haven-Stad 1.2 HOV-bus maakt bouw woningen mogelijk 1.3 Ontwikkeling Sloterdijk Stationskwartier en Contactbuurt 1.4 Eindbeeld mobiliteitsstrategie Haven-Stad

7 7 7 8

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

10

2.1 Algemeen 2.2 Huidige situatie OV-lijnen omgeving Haven-Stad 2.3 Verkenning alternatieve tracés HOV-bus Sloterdijk | CS 2.4 Voorkeurstracé HOV-bus Sloterdijk | CS 2.5 Rijtijden en betrouwbaarheid HOV-route 2.6 Haltes op de HOV-route 2.7 Inpassing HOV-bus in bestaand OV-netwerk

12 13 13 15 17 18 19

Herinrichting Piarcoplein

21

3.1 Huidige situatie station Sloterdijk 3.2 Verkenning Piarcoplein 3.3 Uitgangspunten herinrichting Piarcoplein Toekomstige ontwikkeling station Sloterdijk

23 23 24 28

4

5

Herinrichting Transformatorweg

29

4.1 Huidige situatie 4.2 Verkenning inrichting Transformatorweg 4.3 Uitgangspunten herinrichting Transformatorweg

31 32 33

Kruising Transformatorweg/ Nieuwe Hemweg tot CS

37

5.1 Huidige situatie 39 5.2 Verkenning tracé kruising Transformatorweg/Nieuwe Hemweg | CS 39 5.3 Uitgangspunten voorkeurstracé tussen de kruising Transformatorweg/Nieuwe Hemweg | CS 40

6

7

Context, planning en vervolg

45

6.1 Planning en fasering 6.2 Duurzaamheid 6.3 Kosten en Risico’s 6.4 Raakvlakprojecten 6.5 Participatie en inspraak bewoners en ondernemers 6.6 Vervolg

47 47 48 48 50 50

Bijlagen

51

7.1 Bronnen

52

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

1

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad 1.1

Ontwikkeling Haven-Stad

1.2

HOV-bus maakt bouw 21.000 woningen mogelijk

1.3

Ontwikkeling Sloterdijk Stationskwartier en Contactbuurt

1.4

Eindbeeld mobiliteitsstrategie Haven-Stad

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

5

HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Voor u ligt een plan voor een nieuwe Hoogwaardig Openbaar Vervoerbusverbinding (HOV-bus) tussen station Amsterdam Sloterdijk en het Centraal Station. Het plan is meer dan alleen een openbaar vervoerverbinding. Tegelijk worden diverse plekken aantrekkelijk, leefbaar en duurzaam ingericht ten behoeve van de ontwikkeling van de omliggende buurten en gebruikers. Zo wordt het Piarcoplein, dat nu een verouderde uitstraling heeft en dienst doet als parkeerterrein en gebruikt wordt voor internationale lijndiensten, getransformeerd naar een groen en uitnodigend plein met een busstation en mobiliteitshub. De Transformatorweg wordt duurzaam en klimaatadaptief ingericht. Er komt een parkstrook met water, zodat het bijdraagt aan een prettig woon- en werkmilieu van de verkeersluwe deelgebieden van Haven-Stad aan weerszijden van de weg. Op verschillende plekken komt ruimte voor ontmoeten, die ruimte is er in de huidige situatie in beperkte mate. Het project HOV-bus is dus meer dan alleen een OV-verbinding en heeft met de nieuwe inrichting van straten betekenis voor de omliggende woon- en werk­ buurten. ‘Ruimte maken voor (nieuwe) Amsterdammers’ De kern van het project is een HOV-bus, dat is een betrouwbare en snelle bus die vaker rijdt en daardoor meer mensen kan vervoeren. Deze verbinding is nodig voor de nieuwe bewoners en

1

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

bedrijven in Haven-Stad. Haven-Stad biedt ruimte voor 40.000 tot 70.000 nieuwe woningen en 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen. De transformatie van de huidige bedrijventerreinen naar gemengde hoogstedelijke woon/werkgebieden gebeurt op een duurzame en toekomstbestendige wijze. Hierin speelt OV een belangrijk rol, evenals voorzieningen voor fietsers en voetgangers. Met de HOVbus verbetert ook de bereikbaarheid voor de bestaande buurten Spaarndammerbuurt, Houthaven en Zeeheldenbuurt naar zowel het Centraal Station als station Sloterdijk. Op de langere termijn is voor Haven-Stad een gesloten metroringlijn tussen station Isolatorweg en het Centraal Station nodig. Met een snelle en betrouwbare HOV-bus tussen station Sloterdijk en Centraal Station wordt een eerste stap gezet om het OV in dit gebied op korte termijn te verbeteren. Dit plan en de keuzes die zijn gemaakt passen in de visie van het koersdocument ‘Amsterdam maakt ruimte’. Deze Nota van Uitgangspunten is opgesteld samen met de Vervoerregio Amsterdam en GVB en bevat de belangrijkste uitgangspunten voor het vervolg. Meer informatie over het project vindt u op amsterdam.nl/ hovhavenstad.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

6

Samenvatting

Deze nota bevat een beschrijving van de belangrijkste uitgangs­ punten voor het project HOV-bus Sloterdijk – Centraal Station. Deze HOV-verbinding is een belangrijk onderdeel van het programma Haven-­ Stad. Haven-Stad bestaat uit de transformatie van bedrijfsterreinen aan de westzijde van de stad, binnen de A10, tot hoogstedelijke woonwerkgebieden. Het beoogde tracé van de nieuwe HOV-verbinding loopt van Station Sloterdijk – het Piarcoplein – via de Basisweg, de Transformatorweg, de Spaarndammerdijk, de Tasmanstraat en de Van Diemenstraat en Westerdoksdijk naar het Centraal Station. Dit tracé volgt, conform het uitgangspunt voor een HOV-verbinding, zoveel mogelijk de hoofdinfrastructuur (Plusnet en Corridor auto). Algemeen uitgangspunt voor het HOV-waardig maken van de route is dat de betrouwbaarheid en de doorstroming wordt verbeterd voor de bus. Dit betekent onder meer het met prioriteit kunnen wegrijden bij kruispunten en/of met een voorstart kunnen wegrijden. Daarnaast worden de haltes op het tracé zoveel mogelijk conform de richt­lijnen van R-Net ingericht met digitale route-informatie en ruimte voor fietsparkeren. Belangrijkste ingrepen De belangrijkste fysieke ingrepen die in het kader van het project worden gedaan: • Een nieuw busstation aan de noordzijde van station Sloterdijk op het Piarcoplein, inclusief een nieuwe ontsluiting op de Basisweg.

Dit zorgt voor een gemiddelde rijtijdwinst van circa 2,5 minuut. Het Piarcoplein krijgt een geheel nieuwe inrichting waarbij naast inen uitstapplekken voor de HOV-bus, ook haltes komen voor internationale busdiensten en ruimte voor fietsparkeren en deelvervoer (mobiliteitshub). Daarnaast wordt het plein groener gemaakt zodat

1

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

de verblijfskwaliteit verbetert. Consequentie is dat ongeveer de helft van de huidige parkeerplaatsen op het plein komt te vervallen – uitgangspunt is dat de P+R capaciteit gelijk blijft en dat er ruimte is gereserveerd voor internationale lijndiensten. • Aanpassing van het kruispunt A10 Basisweg/Transformatorweg. Door het toevoegen van extra ‘opstelvakken’ verbetert de door­ stroming voor de HOV-bus en wordt zowel de betrouwbaarheid vergroot als rijtijdwinst gehaald. • Herinrichting van de Transformatorweg tot aan de Contactweg inclusief realisatie van een watergang en het maken van toegan­kelijk verblijfsgroen. Herinrichting is nodig ten behoeve van de woningbouw en de nieuwe bewoners van de Contactbuurt (de nieuwe naam voor Sloterdijk 1 Zuid). De nieuwe weginrichting bestaat uit 2x2 rijstroken, vrijliggende fietspaden en voldoende ruimte voor voetgangers. Op termijn kunnen vrije busstroken worden gerealiseerd. Vanwege de noodzakelijke watergang en omdat de weg wordt opgehoogd voor het klimaatbestendig maken van het gebied kunnen de huidige bomen niet blijven staan. • Ten noorden van de Spaarndammertunnel wordt een vrije busbaan tussen de Archangelweg en de Houthavenweg gemaakt. Dit maakt de route meer betrouwbaar. Deze busbaan kan in de toekomst ook gebruikt worden door buslijn 48 en door tramlijn 5.

In verband hiermee wordt de huidige bushalte ter hoogte van de Zaanstraat verplaatst naar de hoofdrijbaan. Consequentie van de vrije busbaan is dat het Houthavenpark niet geheel conform de huidige plannen kan worden uitgevoerd. • Bij de De Ruijterkade richting Centraal Station, wordt vanaf (de boog) bij de Kamer van Koophandel richting het kruispunt een vrije busstrook ingericht. Dit verbetert de doorstroming.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

7

1

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

1.1

Ontwikkeling Haven-Stad

In de komende 35 jaar transformeert het bestaande haven- en bedrijfsgebied binnen de Ring A10 aan de westzijde van de stad naar een hoogstedelijk woon- en werkgebied. Onder de naam Haven-Stad ontstaat hiermee een complete en duurzame stad met uiteindelijk tussen de 40.000 en 70.000 woningen en 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen. Bij het maximale programma wonen er in Haven-Stad in de eindsituatie rond de 140.000 mensen – dat zijn bijna 20.000 mensen per vierkante kilometer. Ter vergelijking: de wijken met de hoogste dichtheid in Amsterdam, Centrum en West hebben een dichtheid van 14.000 en 15.000 inwoners. Deze hoge dichtheden zorgen voor heel veel mobiliteit op een relatief klein oppervlakte. Deze mobiliteit zal, vanuit het perspectief van duurzaamheid en de zeer beperkte ruimte voor autobezit (maximaal één parkeerplaats beschikbaar per vijf woningen), opgevangen moeten worden door hele goede verbindingen voor voetganger, fiets en openbaar vervoer. Hoewel de ontwikkeling van Haven-Stad gefaseerd plaatsvindt, is het voor deze mobiliteitshift van auto naar OV en fiets belangrijk dat deze verbindingen al bij aanvang gereed zijn voor de nieuwe bewoners. 1 Definitie: Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV): Stad- of streek­ vervoer dat een grote reizigers­

1.2

HOV-bus maakt bouw woningen mogelijk

naam voor Sloterdijk Centrum) en de Contactbuurt (de nieuwe naam voor Sloterdijk I Zuid) een goede en snelle verbinding met het stationsgebied Sloterdijk en het centrum van de stad. In Sloterdijk Stationskwartier worden vanaf 2025 circa 2.500 woningen bewoond door 4.000 tot 6.000 mensen. In de Contactbuurt komen circa 4.700 woningen. Ook zorgt de HOV-bus Sloterdijk – CS voor een betere verbinding voor huidige werknemers van bedrijven in onder meer de Minervahaven en voor de inwoners van de Spaarndammerbuurt en de Houthaven (2.700 nieuwe woningen gereed in 2025). Daarnaast zorgt de aansluiting van deze HOV-bus op de pont­verbin­ dingen tussen Pontsteiger en Noord (NDSM-werf en Distelweg) voor een betere en snellere verbin­ding met voorzieningen aan de zuidzijde van het IJ. Uit de vervoers­berekeningen Haven-Stad blijkt dat met de aanleg van de HOV-bus Sloterdijk – CS in totaal 21.000 woningen in Haven-Stad aan de zuidzijde in de komende jaren kunnen worden gebouwd. Daarna is, om de verdere groeiende vraag naar mobiliteit op te vangen, het sluiten van de metroringlijn (tussen metrostation Isolatorweg – CS) nodig.

1.3 Ontwikkeling Sloterdijk Stationskwartier en Contactbuurt

capaciteit heeft en voldoet aan de hoge eisen op het gebied van doorstroming (hoge gemiddelde rijssnelheid), betrouwbaarheid, comfort­voorziening en reisinformatie bij zowel de haltes als in het voertuig.

1

De HOV-bus1 Sloterdijk – Centraal Station (CS) is de eerste open­ baar vervoer­verbinding die in het kader van Haven-Stad wordt gerealiseerd. Deze HOV-verbinding biedt onder meer de nieuwe inwoners van de wijken Sloterdijk Stationskwartier (de nieuwe

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

Onderdeel van het project HOV-bus Sloterdijk – CS is de her­ inrichting van zowel het Piarcoplein als de Transformatorweg. Het Piarcoplein wordt heringericht als een toegankelijke en groenere omgeving geschikt voor meerdere functies: HOV-bus, internationale

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

2 In 2022 is nieuw verkeersonderzoek

buslijnen, fietsparkeren, deelmobiliteit en P+R. Deze herinrichting biedt ook een positieve impuls aan de transformatie van het Sloterdijk Stationskwartier tot een gemengd woon-werkgebied. De Transformatorweg, nu een drukke verkeersweg met weinig verblijfskwaliteit, wordt getransformeerd tot een aantrekkelijke stadslaan met brede voetpaden, ruime fietspaden in twee richtingen en toegankelijk groen. Ten behoeve van de woningbouw in de Contactbuurt en de Isolatorbuurt (de nieuwe naam voor Sloterdijk I Noord) wordt het gebied met de herinrichting opgehoogd en wordt een watergang met ecologische oevers gerealiseerd. Vanwege dit belang voor de woningbouw heeft het Rijk in het kader van de Novex gelden, bedoeld voor het versnellen van woningbouw tot 2030, een grote financiële bijdrage aan het project gegeven.

uitgevoerd waarbij ook de variant is meegenomen waarbij de metrolijn in eerste instantie alleen verlengd wordt naar de Hemknoop (toevoegen één extra halte na de Isolatorweg). Voor het realiseren van dit extra metrostation is in het Bestuurlijk Overleg Mirt (Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport) van november 2022 vanuit Rijk, regio en gemeente geld beschikbaar gesteld. Hieruit komt naar voren dat de faserings­ variant van het sluiten van de metro­ ringlijn in de tijd beperkt (afhankelijk van het groeiscenario van Haven-Stad tussen 2037 en 2041) houdbaar is. Voor de verdere ontwikkeling van Haven-Stad is zoals eerder vermeld ook de HOV-bus Sloterdijk – CS onvoldoende en is een schaalsprong met de gesloten metroringlijn vereist.

1

Samengevat bestaan de hoofddoelstellingen van het project uit: 1. Tijdig en kwalitatief hoogwaardig OV –> Voor de ontwikkeling van Haven-Stad en de aansluiting met de tussenliggende gebieden : – Ontsluiten van nieuwe en bestaande woon- en werk­gebieden. – Beschikbaar stellen van snel, betrouwbaar en comfortabel openbaar vervoer in het gebied. – Bijdrage leveren aan mobiliteitsshift van auto naar OV, fiets en lopen. – Verbetering van de aansluiting S102 (Transformatorweg/ Basisweg met de A10). 2. Kwaliteitsverbetering en verduurzaming van de openbare ruimte door: – Een Piarcoplein met verblijfskwaliteit met meer groen en betere sociale veiligheid. – Hogere verblijfskwaliteit op de Transformatorweg door toeganke­lijk groen, water en betere oversteekvoorzieningen.

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

8

– Klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling van de Contactbuurt en de Isolatorbuurt mogelijk maken door realisatie van een watergang. – Verbetering van (doorgaande) fiets- en wandelroutes.

1.4 Eindbeeld mobiliteitsstrategie Haven-Stad In de mobiliteitsstrategie Haven-Stad is met betrekking tot de ontsluiting van Haven-Stad met openbaar vervoer het eindbeeld op de volgende pagina opgenomen (figuur 1). Het eindbeeld voor de zuidzijde bestaat voor wat betreft OV uit: • Een doorgetrokken metroringlijn tussen station Isolatorweg en CS. • Een doorgetrokken tramlijn 5, via de Spaarndammerstraat, naar de Minervahaven. • De HOV-bus Sloterdijk – CS. Zoals aangegeven is de komst van de HOV-bus voldoende om aan de vervoersvraag gerelateerd aan 21.000 nieuwe woningen te voldoen. Vanaf dat moment ontstaat een kantelpunt en is aan de zuidzijde van het IJ een gesloten (tot CS) metroringlijn (of vergelijkbaar alternatief) noodzakelijk om nog meer woningen toe te voegen en aan de vervoersvraag te kunnen blijven voldoen. Voor de ontsluiting van de Minervahaven en mogelijk op termijn de Coen- en Vlothaven is het doortrekken van tramlijn 5 voorzien. Voor de verbinding met Noord wordt voorzien in een HOV-bus via de Coentunnel en de realisatie van de Westbrug die ook geschikt is voor OV.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

9

Voor het autoverkeer voorziet de mobiliteits­ strategie Haven-Stad in het op termijn opwaarderen van de Nieuwe Hemweg tot de belangrijkste ontsluitingsweg voor autoverkeer in Haven-Stad. Dit door onder meer het kruispunt met zowel de Transformatorweg als de A10 aan te passen. Hieraan gekoppeld en/of indien het noodzakelijk is om de verbinding HOVwaardig te houden, zal de Transformatorweg afgewaardeerd worden tot een stadslaan met 2x1 rijstroken voor auto’s en met in beide richtingen vrije busstroken. Op dit moment heeft de Transformatorweg nog 2x2 rijstroken. Het verbeteren van de vrijliggende fietspaden langs de Transformatorweg maakt ook onderdeel uit van de mobiliteitsstrategie die als belangrijk doel heeft om naast goede OV-verbindingen ook te zorgen voor snelle en kwalitatief goede fiets- en voetgangers­verbindingen.

Figuur 1 Eindbeeld OV Haven-Stad, bron: Mobiliteitsstrategie Haven-Stad 2022.

1

Aanleiding ontwikkeling Haven-Stad

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station 2.1

Algemeen

2.2

Huidige situatie OV-lijnen omgeving Haven-Stad

2.3

Verkenning alternatieve tracés HOV-bus Sloterdijk | CS

2.4

Voorkeurstracé HOV-bus Sloterdijk | CS

2.5

Rijtijden en betrouwbaarheid HOV-route

2.6

Haltes op de HOV-routes

2.7

Inpassing HOV-bus in bestaand OV-netwerk

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

2

12

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

2.1 BUS 391| 394

NDSM

Bussen Noord + Zaanstreek

BUS 48

Distelweg

Isolatorweg

Pontsteiger

BUS 22

Station Sloterdijk

BUS 22

Centraal Station

TRAM 19 BUS 48

TRAM 3

TRAM 5

Centraal Station CENTRAAL STATION

Figuur 2 Huidige OV-verbindingen in het gebied (buslijn 22 = oranje, buslijn 48 = paars)

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Algemeen

Als onderdeel van het project HOV-bus Sloterdijk – CS is een afweging gemaakt binnen het kader van de groeiende stad waar voldoende ruimte wordt geboden voor een gezond leven, ruimte voor ontmoeting, ruimte om op te groeien en ruimte om onszelf te kunnen verplaatsen. In Amsterdam maakt ruimte is deze opgave verder uitgewerkt. Voor het tracé is gezocht naar een goede balans tussen een zo kort mogelijke rijtijd en een zo groot mogelijke betrouwbaarheid enerzijds en het belang van de voetganger, fietser en het creëren/behouden van groene en prettige verblijfs- en ontmoetingsruimte anderzijds. Bij de keuze van het HOV-tracé geldt als algemeen uitgangspunt dat de bus zoveel als mogelijk via de hoofdinfrastructuur rijdt. Zo kan met zo min mogelijk fysieke ingrepen een zo betrouwbaar mogelijke route worden gerealiseerd. De kortste route via de bestaande hoofdinfrastructuur loopt van station Sloterdijk via de Basisweg, Trans­ formatorweg, Spaarndammerdijk, Tasmanstraat, Van Diemenstraat en Westerdoksdijk naar het Centraal Station. Deze route is ook al opgenomen in de beleidsdocumenten Integraal Raamwerk HavenStad en de Mobiliteitsstrategie Haven-Stad. Er is een verkenning gedaan naar alternatieve tracés. Daarbij is gekeken welke aanpassingen per tracé nodig zijn

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

13

om een zo betrouwbaar mogelijke HOV verbinding te realiseren. Hierbij is ook, zoals gebruikelijk bij een HOV-verbinding, gekeken naar de mogelijkheden voor het aanleggen van vrije busbanen en/ of -stroken. In de afweging is daarbij meegenomen dat, met name in de bestaande stad, realisatie van aparte busbanen als belangrijk nadeel heeft, los van het kosten­aspect, dat ook kruispunten groter gemaakt moeten worden. Hiermee kan de verkeersveiligheid en overzichtelijkheid voor met name fietsers en voetgangers in het geding komen. Op specifieke locaties daargelaten, strookt de aanleg van extra rijbanen en/of -stroken voor verkeer niet met de hiervoor geschetste opgave voor een groeiende stad.

2.2

Huidige situatie OV-lijnen omgeving Haven-Stad

In de huidige situatie rijden er diverse reguliere bussen in het gebied Haven-Stad naar station Sloterdijk en het CS. Daarnaast is er de metrohalte Isolatorweg en zijn er twee voet- en fietsersponten naar Amsterdam Noord. Buslijn 22 rijdt tussen station Sloterdijk en het Centraal Station via de Transformatorweg en de Spaarndammerbuurt. Er wordt op dit moment tot 6x per uur gereden, voor de Coronapandemie zelfs tot 10x per uur, in de spits. Op de eindpunten, op de Spaarn­ dammerstraat en op het Haarlemmerplein, kan op andere lijnen worden overgestapt. Buslijn 48 rijdt vanuit de Minervahaven naar het Centraal Station, via de Van Diemenstraat en de Westerdoksdijk. Er wordt tot 10x per uur gereden in de spits, overdag tot 6x per uur. Bij de halte Spaarndammerbuurt kan tussen lijn 22 en lijn 48 worden overgestapt, waardoor ook tussen de Minervahaven en station Sloterdijk kan worden gereisd. In het westen van Haven-Stad ligt metrostation Isolatorweg. Dit is het eindpunt van metrolijn 51 naar Centraal Station

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

en metrolijn 50 naar Amsterdam Zuidoost, beide via Amsterdam Zuid. Ten oosten van Haven-Stad ligt de Pontsteiger, waar twee ponten vertrekken naar Amsterdam Noord: • Pont F6 vaart maandag t/m vrijdag 2x per uur naar de Distelweg. In de spits wordt tot 4x per uur gevaren. • Pont F7 vaart maandag t/m zondag 2x per uur naar het NDSM-terrein.

2.3

Verkenning alternatieve tracés HOV-bus Sloterdijk | CS

Op basis van de overwegingen die in paragraaf 2.1 benoemd zijn loopt de voorkeursroute van de HOV-bus Sloterdijk – CS via de bestaande hoofdinfrastructuur: station Sloterdijk via de Basisweg, Transformatorweg, Spaarndammerdijk, Tasmanstraat, Van Diemenstraat en Westerdoksdijk naar het Centraal Station en vice versa. In de voorfase van het project is ook onderzocht of er alternatieve tracés mogelijk zijn. In het bepalen van het voorkeurstracé is op een aantal onderdelen, mede op basis van de studie Tracéverkenning HOV Sloterdijk CS van het bureau Movares (6 juli 2020), een afweging gemaakt: 1. Aanlanding bij Station Sloterdijk op het Carrascoplein of het Piarcoplein. 2. Route via de Spaarndammertunnel (=hoofdinfrastructuur) of via de ventweg (Spaarndammerdijk, route lijn 22/48). 3. Route via een vrijliggende busbaan Archangelweg-Houthavenweg in plaats van route via Spaardammerdijk. 4. Route via Van Diemenstraat en Westerdoksdijk (= hoofd­ infrastructuur) of via Spaarndammerstraat of Houtmankade naar Haarlemmerplein/Centraal Station.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Ad 1. Aanlanding bij Station Sloterdijk op het Carrascoplein of het Piarcoplein Gebleken is dat een aanlanding aan de zuidzijde van station Sloterdijk op het Carrascoplein grote nadelen heeft qua inpassing en reistijd. Uit onderzoek blijkt dat de huidige configuratie op het Carrascoplein onvoldoende capaciteit heeft. Daarbij is de huidige aanrijroute niet optimaal, omdat de bus vanuit het noorden komt en helemaal om het station heen moet rijden om op het Carrascoplein te komen. Een alternatieve route via de bestaande onderdoorgang onder het spoor bij de Contactweg/Sloterdijkerweg is technisch wel mogelijk, maar heeft als groot nadeel dat daarmee de Isolatorbuurt (voorheen Sloterdijk I Noord) niet meer ontsloten wordt en heeft daardoor een negatieve impact op de toekomstige inrichting en leefbaarheid van de Contactbuurt (voorheen Sloterdijk I Zuid). Op het Piarcoplein kan een nieuw busstation worden gerealiseerd waar voldoende halteringsruimte gecreëerd kan worden voor zowel de HOV-bus als voor internationale lijndiensten. Het belangrijkste voordeel is dat dit een tijdwinst van circa 2,5 minuut oplevert. Daarnaast past deze locatie bij de toekomstige ontwikkelingen op en rondom de stationsomgeving. Deze voorkeursoptie is verder uitgewerkt in hoofdstuk 3 van deze NvU. Ad 2.

Route via de Spaarndammertunnel (=hoofdinfrastructuur) of via de ventweg (Spaarndammerdijk/Tasmanstraat) De huidige busroute gaat via de Spaarndammerdijk (de ventweg). Langs deze weg liggen parkeervakken, ondergrondse afvalcontainers e.d. waardoor de bus niet altijd vlot kan doorrijden (o.a. vanwege het in- en uitparkeren en legen van de afvalcontainers). Dit komt de betrouwbaarheid en rijtijdwinst van de HOV-bus niet ten goede. Het verleggen van de route richting de S101 en Spaarndammertunnel is daarom een optie (vanuit tunnelveiligheid is dit eveneens mogelijk).

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

14

Een belangrijk nadeel is dat halteren van de HOV-bus aan beide zijden van de Spaarndammertunnel langs de S101 niet mogelijk is. De Spaarndammerbuurt en Houthavens worden daarmee minder goed ontsloten door OV dan in de huidige situatie. Een overstap op andere buslijnen, een toekomstige verlengde tramlijn 5 en de pontverbinding is dan ook niet mogelijk. De vervoerswaarde van de HOV-bus wordt daardoor aanzienlijk minder. Het niet in kunnen passen van haltes is een zodanig groot nadeel dat deze niet opwegen tegen de mogelijke rijtijdwinst en verbeterde betrouwbaarheid. In geval van een flinke toename van het aantal reizigers blijft de optie om via de Spaarndammertunnel te rijden wel mogelijk, dit om bij veel drukte de route te kunnen ontlasten. Ad 3. Route via een vrijliggende busbaan ArchangelwegHouthavenweg in plaats van route via Spaardammerdijk Een route via de Spaarndammerdijk (de ventweg) is vanuit betrouw­ baarheid en rijtijdwinst minder geschikt voor de HOV-bus (Ad.2). Om deze ventweg te bereiken (of verlaten), dient bij het kruispunt Transformatorweg – Nieuwe Hemweg de HOV-bus een aantal scherpe stuurbewegingen te maken, inclusief het passeren van een VRI. Dit draagt eveneens niet bij aan betrouwbaarheid en rijtijdwinst voor de HOV-bus. Een alternatief is om tot de Archangelweg de S101 te blijven volgen.

De HOV-bus rijdt dan via een nieuw aan te leggen busbaan Archangelweg – Houthavenweg, direct ten noorden van de westelijke tunnelmond, richting de Spaarndammerdijk en Tasmanstraat. Deze nieuwe busbaan kan ook worden gebruikt voor buslijn 48 en de toekomstige verlengde tramlijn 5. De huidige busbaan Houthavenweg komt hiermee dan te vervallen. Vanuit betrouwbaarheid en rijtijdwinst is de route via de Tasmanstraat voor de HOV-bus minder geschikt, hier speelt dezelfde problematiek als via de Spaarndammerdijk (o.a. het inen uitparkeren van auto bijvoorbeeld). Alleen voor de Tasmanstraat is geen beter alternatief beschikbaar.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Ad 4. Route via Van Diemenstraat en Westerdoksdijk (= hoofd­ infrastructuur) of via Spaarndammerstraat of Houtmankade naar Haarlemmerplein/Centraal Station De route Van Diemenstraat – Westerdoksdijk is de meest directe route voor de HOV-bus naar Centraal Station. Op zowel de Van Diemenstraat als Westerdoksdijk rijdt de HOV-bus mee in het verkeer. Op de Van Diemenstraat is onvoldoende fysieke ruimte beschikbaar voor vrije businfrastructuur. Op de Westerdoksdijk kunnen, indien nodig bij toename van het verkeer als gevolg van Amsterdam Autoluw, vrije busstroken worden aangelegd. Een alternatieve route gaat via de Spaarndammerstraat of Houtmankade via Haarlemmerplein en Haarlemmer Houttuinen richting Centraal Station. Een belangrijk nadeel van deze route is dat deze wordt geleid via het Haarlemmerplein, vanwege de inrichting van het plein is er veel risico van opstoppingen en heeft daardoor een lagere betrouwbaarheid t.o.v. de route via de Van Diemenstraat en Westerdoksdijk. Via de Spaarndammerstraat ondervindt de HOV-bus ook een lagere betrouwbaarheid vanwege de vele oversteekbewegingen van fietsers en voetgangers. Ook blijkt dat routes via het Haarlemmerplein een lagere vervoerwaarde hebben dan de route via de Van Diemenstraat en Westerdoksdijk.

Op basis van de genoemde afwegingen geniet de route via de Van Diemenstraat en Westerdoksdijk de voorkeur, mede omdat grote ingrepen in de stad momenteel niet gewenst zijn. Monitoring van de effecten van Amsterdam Autoluw op betrouwbaarheid en rijtijden van de HOV-bus van de voorkeursroute blijft nodig. In de toekomst kunnen deze, in combinatie met sluiten van de metroringlijn en verlengen van tramlijn 5, leiden tot aanpassingen van de routekeuze.

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

15

2.4

Voorkeurstracé HOV-bus Sloterdijk | CS

Het beoogde tracé van de nieuwe HOV-verbinding loopt van Station Sloterdijk – het Piarcoplein – via de Basisweg, de Transformatorweg, de Spaarndammerdijk, de Tasmanstraat en de Van Diemen­straat en Westerdoksdijk naar het Centraal Station. Deze route volgt, conform het uitgangspunt voor een HOV-lijn, zoveel mogelijk de hoofdinfra­structuur (Plusnet en Corridor auto). Het tracé is grotendeels gelijk aan een combinatie van het tracé van buslijn 22 (van Station Sloterdijk tot de Spaardammerstraat) en buslijn 48 (Spaarndammerstraat tot aan het Centraal Station). Het HOV-bus tracé verbindt 4 deelgebieden van Haven-Stad met de bestaande stad: Sloterdijk Stationskwartier, Contactbuurt, Isolatorbuurt en Minervahaven. Daarbij zorgt dit tracé voor een goede ontsluiting van de nieuwe wijk Houthaven en is er een directe aansluiting mogelijk op de pontverbinding (Pontsteigerveer) naar de ontwikkelgebieden aan de noordzijde van het IJ (NDSM-werf en Buiksloterham). Benodigde ingrepen om het tracé HOV-waardig te maken Hoogwaardig Openbaar Vervoer heeft een grote reizigerscapaciteit en voldoet aan hoge eisen op het gebied van doorstroming (hoge gemiddelde rijsnelheid), betrouwbaarheid, comfortvoorziening en reisinformatie bij zowel de haltes als in het voertuig.

Als algemeen uitgangspunt betekent dit dat de bus waar mogelijk vrije baan heeft, dat er met prioriteit kan worden weggereden bij kruispunten en/of met een voorstart kan worden weggereden. Naast de realisatie van HOV-haltes over het gehele tracé zijn de belangrijkste voorgestelde ingrepen:

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

16

• Herinrichting Piarcoplein tot busstation. • Aanpassing van het kruispunt A10 Basisweg/Transformatorweg. • Herinrichting Transformatorweg met op termijn vrije busstroken. • Realisatie vrije busbaan noordzijde Spaarndammertunnel. • Optimalisatie bij het Centraal Station met een vrije busstrook aan de zuidzijde van de De Ruijterkade. De uitwerking van deze maatregelen en de uitgangspunten voor het vervolg staan in de volgende hoofdstukken per (deel)tracé.

BUS 391| 394

Vervoerwaarde-onderzoek Uit de analyse van de vervoerwaarde3 met het Verkeersmodel Amsterdam (VMA) blijkt dat de HOV-bus via de beoogde route op het drukste punt circa 12.500 passagiers per etmaal vervoert in 2035. Dit is ruim 50% hoger dan in de situatie zonder HOV-bus. Op basis van de te verwachten bezetting in het drukste spitsuur zijn naar verwachting 12-15 ritten per uur per richting nodig, uitgaande van de inzet van gelede bussen. Per saldo stijgt het OV-gebruik door de toename van het aantal bewoners, snellere en betrouwbare HOV-verbindingen en de maatregelen gericht op het beperken van het autogebruik – waaronder de eerder genoemde lage parkeernormen in Haven-Stad.

NDSM

Bussen Noord + Zaanstreek

BUS 48

Distelweg

Isolatorweg

HOV-busverbinding Pontsteiger

Station Sloterdijk

HOV-busverbinding Centraal Station

TRAM 19 BUS 48

TRAM 3

TRAM 5

Centraal Station CENTRAAL STATION

3 In de onderzochte modelvarianten rijden, naast de HOV-lijn en lijn 48, ook een aantal buslijnen een meer ontsluitende route door Haven-Stad naar station Sloterdijk of CS. Genoemde doorsnede-waarden zijn inclusief deze lijnen. Of deze lijnen er in werkelijkheid komen, is onzeker doordat de inkomsten van GVB

Figuur 3 Beoogd tracé HOV-bus station Sloterdijk | Centraal Station

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

sinds de coronapandemie onder druk staan.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

2.5

17

Rijtijden en betrouwbaarheid HOV-route

De rijtijd van de beoogde route tussen Station Sloterdijk en het Centraal Station bedraagt in 2030 in de spits gemiddeld circa 13 minuten. Ten opzichte van de rijtijden van de huidige lijnen is dit een afname van gemiddeld 4,5 minuten. De grootste tijdwinst wordt bereikt door de aanlanding op het Piarcoplein in plaats van het Carrascoplein (circa 2,5 minuut sneller). Daarnaast zorgen de doorstromingsmaatregelen op het kruispunt Basisweg – A10 voor

Gemiddelde rijtijden in 2030 ochtendspits / avondspits in seconden

huidige route

HOV-route

van

tot

Carrascoplein

La Guardiaweg

192 / 200

–

Piarcoplein

La Guardiaweg

–

35 / 35

La Guardiaweg

Spaarndammerdijk

276 / 299

220 / 231

Rijtijdwinst gemiddeld

161 62

Spaarndammerdijk

Houtmankade

235 / 243

196 / 206

38

Houtmankade

Barentszplein

118 / 119

118 / 119

0

Barentszplein Westerdoksdijk

Westerdoksdijk

76 / 105

76 / 105

0

Centraal Station

112 / 125

98 / 104

18

totaal

1.009 / 1.091

743 / 800

279

Centraal Station

Westerdoksdijk

123 / 116

123 / 114

1

Westerdoksdijk

Barentszplein

62 / 57

62 / 57

0

Barentszplein

Houtmankade

87 / 87

87 / 87

0

Houtmankade

Spaarndammerdijk

255 / 263

225 / 233

30

Spaarndammerdijk

La Guardiaweg

288 / 419

245 / 255

104

La Guardiaweg

Piarcoplein

–

32 / 32

154

La Guardiaweg

Carrascoplein totaal

193 / 179 1.008 / 1.121

Figuur 4 Gemiddelde rijtijdwinst HOV-bus tijdens spits in 2030 ten opzichte van huidige route.

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

– 774 / 778

289

1 tot 1,5 minuut tijdwinst. De vrije busbaan ten noorden van de Spaarndammertunnel zorgt voor een tijdwinst van circa 0,5 minuut. Daarnaast vergroten de voorgestelde doorstromingsmaatregelen de betrouwbaarheid van de dienstregeling en wordt het risico op onvoorzien oponthoud kleiner. Uit figuur 5 blijkt dat de grootste betrouwbaarheidswinst in de avondspits tussen CS en Sloterdijk behaald wordt door de doorstromingsmaatregelen bij het kruispunt Transformatorweg – A10.

Betrouwbaarheid in 2030 ochtendspits / avondspits in seconden. Hoe lager, hoe hoger de betrouwbaarheid

huidige route

HOV-route

van

tot

Carrascoplein

La Guardiaweg

16 / 17

–

Piarcoplein

La Guardiaweg

–

3/2

La Guardiaweg

Spaarndammerdijk

48 / 42

38 / 34

Spaarndammerdijk

Houtmankade

22 / 29

11 / 10

Houtmankade

Barentszplein

12 / 20

12 / 20

Barentszplein

Westerdoksdijk

7/9

7/9

Westerdoksdijk

Centraal Station

8 / 14

7 / 11

totaal

113 / 131

78 / 86

Centraal Station

Westerdoksdijk

13 / 14

12 / 11

Westerdoksdijk

Barentszplein

8/8

8/8

Barentszplein

Houtmankade

20 / 12

20 / 12

Houtmankade

Spaarndammerdijk

15 / 20

12 / 9

Spaarndammerdijk

La Guardiaweg

44 / 149

34 / 48

La Guardiaweg

Piarcoplein

–

2/2

La Guardiaweg

Carrascoplein

18 / 16

–

totaal

118 / 219

88 / 90

Figuur 5 Overzicht toename betrouwbaarheid HOV-route.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

18

2.6

Haltes op de HOV-route

Het uitgangspunt voor de haltes van de HOV-bus is dat deze het bestaande stedelijk gebied en de eerste fases van Haven-Stad goed ontsluiten. Hierbij wordt uitgegaan van een gemiddelde afstand tussen haltes van circa 400 meter. Hoewel normaal gesproken voor een HOV-lijn een halteafstand van 800 meter geldt, is een kortere afstand verdedigbaar vanwege de hoge stedelijke dichtheid in het gebied waar de bus gaat rijden. Meer haltes leiden tot te lange rijtijden, omgekeerd betekenen minder haltes snellere rijtijden.

Figuur 6 De beoogde haltes op de HOV-route inclusief de mogelijke toekomstige halte bij de Archangelweg.

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

De definitieve locaties van de haltes worden bepaald op basis van de gekozen route, bereikbaarheid van woningen, voorzieningen en bedrijven, veiligheid en aansluiting op andere OV-lijnen. Naar verwachting betekent dit dat de meeste bestaande OV-haltes op de gekozen route worden omgezet naar een HOV-bushalte. Deze haltes worden conform de R-Net Productformule HOV-waardig gemaakt door deze toegankelijk te maken, te voorzien van routeinformatie en, indien mogelijk, te voorzien van stallingsmogelijkheden voor fietsen. De belangrijkste voorgenomen aanpassingen zijn het toevoegen van een HOV-bushalte op het Piarcoplein bij station Sloterdijk en het verplaatsen van de halte aan de Zaanstraat naar de hoofdrijbaan (s102). Daar gaat de route via een busbaan via de noordzijde van de Spaarndammertunnel. De bestaande halte La Guardiaweg van lijn 22 (beide richtingen) wordt niet bediend door de HOV-bus in verband met de directe nabijheid van het Piarcoplein. Gekoppeld aan de toekomstige ontwikkelingen rond de Hemknoop (metrostation en herinrichting kruispunt) en realisatie van tramlijn 5, kan op de langere termijn gekozen worden voor andere locaties van de haltes in de directe omgeving van de Hemknoop. Zo wordt in deze fase al rekening gehouden met een toekomstige halte in de omgeving van de Archangelweg om een goede overstap met tramlijn 5 mogelijk te maken.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

19

2.7 BUS 391| 394

NDSM

Bussen Noord + Zaanstreek

BUS 48

Distelweg

Isolatorweg

HOV-busverbinding Pontsteiger

Station Sloterdijk

BUS 48

HOV-busverbinding Centraal Station

TRAM 19 TRAM 3

TRAM 5

Centraal Station CENTRAAL STATION

Figuur 7 De route van de HOV-buslijn Sloterdijk | CS en een gewijzigde lijn 48 via Haarlemmerplein.

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Inpassing HOV-bus in bestaand OV-netwerk

De HOV-verbinding Sloterdijk – CS wordt vanaf 2026 de hoofd­verbinding in het hele gebied en vervangt lijn 22 ten westen van CS. Voor het traject Minervahaven – CS zal lijn 48 naar verwachting via het Haarlemmerplein gaan rijden. Dit om openbaar vervoer via de Spaarndammerstraat te behouden en een verbinding te bieden met de omgeving Haarlemmerplein (overstapmogelijkheid op ander openbaar vervoer de stad in). Op de Spaarndammerdijk kan worden overgestapt op de HOV-lijn. Lijn 48 maakt in deze variant ook gebruik van de te realiseren vrije busbaan tussen de Archangelweg en de Houthavenweg. De exacte frequenties kunnen nu nog niet worden gegeven, maar het GVB verwacht voor 2026 een spitsfrequentie van 8 tot 10 keer per uur. Deze frequentie gaat in de jaren daarna, in lijn met de groei van het aantal inwoners van het gebied, stap voor stap omhoog. Rond 2030 verwacht GVB voor beide lijnen spitsfrequenties van rond de 12 keer per uur, ofwel iedere 5 minuten een bus. Uiteindelijk wordt de frequentie jaarlijks vastgesteld in de Vervoerplanprocedure, waarbij naar de actuele reizigersontwikkeling wordt gekeken in combinatie met de ontwikkeling van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen rondom de lijn.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

20

Voor de middellange termijn is naar verwachting rond 2033 de metroringlijn verlengd van Isolatorweg tot Hemknoop en is tramlijn 5 verlengd van Westerpark naar Houthaven/ Minervahaven.

Figuur 8 Overzicht toekomstige OV-verbindingen.

2

Tracé HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

3

Herinrichting Piarcoplein 3.1

Huidige situatie station Sloterdijk

3.2

Verkenning Piarcoplein

3.3

Uitgangspunten herinrichting Piarcoplein

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

De Park + Ride-voorziening op het huidige Piarcoplein.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

23

3

Herinrichting Piarcoplein

3.1

Huidige situatie station Sloterdijk

Het westelijke eindpunt van HOV-CS - Sloterdijk ligt bij station Sloterdijk. Daar kan worden overgestapt op treinen, metro’s, bussen en een tramlijn. Station Sloterdijk wordt dagelijks door veel reizigers bezocht, ook omdat het op een kruising van sporen ligt. In de

Figuur 9 Overzicht huidige situatie station Sloterdijk.

Basisweg

zuidoosthoek van station Sloterdijk ligt het enige busstation, het Carrascoplein, waar ook een tramhalte onderdeel van is. Er is recent geïnvesteerd in laadvoorzieningen voor elektrische bussen. Aan het Orlyplein ligt een taxistandplaats. In de noordoosthoek van station Sloterdijk ligt de P+R op het Piarcoplein. Het Piarcoplein is in de huidige situatie voornamelijk een parkeervoorziening. Het zuidelijk deel biedt circa 200 P+R-plaatsen (met een slagboom, betalen per dag). Het noordelijk deel biedt circa 200 fiscale parkeerplaatsen (betalen per uur, geen slagboom) die voornamelijk gebruikt worden door werknemers en bezoekers van omliggende bedrijven. Daarnaast is het Piarcoplein in gebruik als in- en uitstaphalte voor internationale buslijnen en als tijdelijke bufferlocatie.

Piarcoplein Park + Ride internationale bussen

Orlyplein

Treinstation

Metrostation

Taxistandplaats

Bus- en tramstation

Carrascoplein

3

Herinrichting Piarcoplein

3.2

Verkenning Piarcoplein

Aan de hand van een uitgebreide verkenning (door bureau Movares) is gekeken op welke plek de HOV-bus Sloterdijk – CS het beste kan aanlanden. Daarvoor is gekeken naar de huidige situatie rondom station Sloterdijk en is rekening gehouden met de geplande gebiedsontwikkelingen en de eventuele stationsoverbouwing. Uit de verkenning blijkt dat het huidige busstation op het Carrasco­ plein te weinig capaciteit heeft voor nieuwe buslijnen. Het gaat dan met name om te weinig ruimte voor extra in- uitstaphaltes, bufferplaatsen en een capaciteitstekort aan oplaadperrons voor extra elektrische bussen. Er is geen mogelijkheid om door herinrichting en/of uitbreiding van het plein extra capaciteit toe te voegen. Door

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

24

het aantal parkeerplaatsen te verminderen op het Piarcoplein kan daar wel ruimte worden gecreëerd voor een HOV-bus (inclusief oplaadperron). Dit is in aanvulling op de in- en uitstaphaltes voor de internationale buslijnen. Voor de toekomst ligt er nog een opgave om, in de stationsomgeving Sloterdijk, ruimte te vinden voor het halteren van touringcars voor overstap op het openbaar vervoer. Ook ligt er een opgave voor bufferplekken voor internationale lijndiensten. Deze opgaven vallen buiten de scope van deze Nota van Uitgangspunten. Met de aanlanding van de HOV-bus op het Piarcoplein neemt de rijtijd af terwijl de loopafstand naar trein en metro gelijk blijft. Het belangrijkste nadeel is dat de loopafstand voor overstappers van de HOV-bus naar bus en tram en vice versa toe neemt. Het Carrascoplein is vanaf het Piarcoplein te bereiken via het Orlyplein, de stationshal of de voetgangersbrug (de passerelle). Hoewel deze overstappers slechts een klein deel betreft van het totale aantal reizigers, de meeste reizigers stappen over op trein en metro, is het wenselijk dat deze overstap zo makkelijk mogelijk wordt gemaakt. Dit door te zorgen voor goede bewegwijzering en voldoende faciliteiten voor reizigers die minder mobiel zijn.

3.3

Uitgangspunten herinrichting Piarcoplein

4 Er is sprake van verschillende vormgeving en huisstijl, verschillende wijze van gebruik van terminologie en pictogrammen en looproutes sluiten niet altijd goed op elkaar aan. 5 ProRail voor de bewegwijzering in en aan het (trein)station, Dienst Tram en Metro (GVB) voor de bewegwijzering van en naar metro en tram en de gemeente Amsterdam voor de bewegwijzering in de omgeving van het station.

3

Herinrichting Piarcoplein

HOV-inrichting • Met het oog op toekomstvastheid en flexibiliteit bestaat het busstation Piarcoplein uit 2 instaphaltes en 6 bufferplaatsen waar uitstappen en opladen gecombineerd kan worden. • Hiermee is het nieuwe busstation niet alleen geschikt voor de HOV-bus naar CS, maar ook voor een toekomstige HOV-lijn naar bijvoorbeeld Amsterdam Noord. Tot realisatie van de HOV naar Amsterdam Noord kunnen bestaande (GVB-)lijnen naar Amsterdam Noord hiervan gebruik maken. Ook deze lijnen profiteren dan

van circa 2,5 minuut rijtijdwinst ten opzichte van halteren op het bestaande busstation Carrascoplein. • Er wordt gereden met gelede elektrische bussen waarbij de buffer­ plaatsen ook als oplaadplaats voor de bussen kunnen fungeren. • De haltes worden op korte loopafstand van het treinstation gesitu­ eerd, voor een snelle en gemakkelijke overstap op trein en metro. • Door de nabijheid van het treinstation Sloterdijk, is het niet nodig te voorzien in verkooppunten (OV-tickets, winkels, horeca) of toiletten. Voor de chauffeurs van de HOV-bus is wel een eindpunten pauzevoorziening nodig. Bereikbaarheid (wayfinding) • Vanuit de stationshal moet men in de huidige situatie omlopen om het Piarcoplein te bereiken; ofwel via de voorzijde van het station(met een trap), ofwel via de voetgangerspassage aan de metrozijde van het station (met trap of lift). Een oude ingang onder het treinspoor, direct boven het Piarcoplein, is ongeveer 10 jaar geleden gesloten voor reizigers, maar nog in gebruik voor bevoorrading winkels en horeca op het station. Het heropenen kan in combinatie met nieuwe trappen de loopafstand naar het Piarcoplein ongeveer halveren. Een extra trap aan de voetgangerspassage voorkomt een omloopbeweging vanuit de metro. Randvoorwaarde hierbij is dat de bevoorrading van de winkels en horeca goed mogelijk blijft en dat de sociale veiligheid gewaarborgd is.

• Uitgangspunt is hierbij dat, conform de huidige situatie bij het Carrascoplein, het Piarcoplein en de HOV-halte goed toegankelijk is voor mensen die minder mobiel zijn. Dit door te voorzien in zowel één of meerdere roltrappen en te voorzien in tenminste één lift. • Voor de komst van het busstation wordt de beweg­wijzering in en rondom het station aangepast. De huidige bewegwijzering is rommelig en soms tegenstrijdig4 door gedeelde verantwoorde­ lijkheid.5 Afstemming van routes, terminologie en pictogram­ gebruik verbetert de vindbaarheid. Een aandachtspunt is de

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

aanwezigheid van twee busstations. Daarom kan niet slechts verwezen worden naar ‘bus’. Er is onderscheid nodig in de vertrek­ locaties, bijvoorbeeld via letters en/of cijfers. Vergroening • Om de verblijfskwaliteit te verbeteren wordt het Piarcoplein groener door middel van bomen en/of struiken. Dit is ook gericht op de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en het voorkomen van hittestress en wateroverlast. Deze vergroening sluit qua uitstraling aan op de vergroening van Sloterdijk Stationskwartier. De verblijfskwaliteit op de perrons en de functionaliteit van de (loop-)routes heeft hierbij de prioriteit. Ruimte voor fiets, deelvervoer en auto • Op het Piarcoplein komt ruimte voor fietsparkeren. Ook blijft er ruimte beschikbaar voor het parkeren van de (eigen) auto dat met name bedoeld is voor overstap op trein of metro/bus (P+R). • Omdat op langere termijn de gehele stationslocatie wordt heringericht, kiezen we nu, gezien de hoge kosten, niet voor inpandige (ondergrondse) stallingsruimte voor de fiets zoals bij CS. • In het definitieve ontwerp wordt ook ruimte gereserveerd voor verschillende vormen van deelvervoer (fiets, scooter en ook deelauto). Hoeveel ruimte hiervoor nodig is, is op dit moment nog niet bekend.

Dit wordt verder onderzocht als uitwerking van de Hubsvisie van de gemeente, waarin de ambitie staat om rond de grotere (gecombineerde) trein- en metrostations stadshubs voor deelvervoer te realiseren. • Uit de ontwerpverkenning blijkt dat circa 200 van de bestaande 400 parkeer­plaatsen behouden kunnen blijven. De komende periode wordt aan de hand van beschikbare data onderzocht welk effect dit heeft op de parkeerdruk in de buurt mede in relatie met de bezetting in de bedrijfs-/openbare garages. Uitgangspunt voor nu is dat P+R in ieder geval behouden blijft, conform de actualisatie van het P+R-beleid in 2021.

3

Herinrichting Piarcoplein

25

• De huidige laad-losplekken (6) en gehandicaptenparkeerplaatsen (6) blijven waar mogelijk behouden. Internationale buslijndiensten • Ten behoeve van internationale buslijndiensten op het Piarcoplein zijn er vier halteplekken voor in- of uitstappen. • De routering en haltes van de internationale lijnen is zo gekozen dat de HOV-bus hier geen hinder of vertraging van ondervindt. • In overleg met stakeholders wordt onderzocht welke nood­ zakelijke voorzieningen kunnen worden ingepast Toegang Basisweg en kruispunt La Guardiaweg • Het busstation krijgt een directe aansluiting op de Basisweg voor zowel de HOV-bus als de internationale lijndiensten. Zonder deze aansluiting moeten bussen ver omrijden of gebruik maken van wegen die daarvoor niet geschikt zijn (Hatostraat en Hanedastraat). • Vanwege de nieuwe aansluiting van Piarcoplein rijden er geen (internationale) lijnbussen meer via de Haneda- en Hatostraat. • Het oversteken van de zuidelijke rijstroken van de Basisweg wordt geregeld met verkeerslichten. Vanwege de nieuwe aansluiting wordt het zuidelijke fietspad iets uitgebogen. • De noordelijke bushalte La Guardiaweg (beide richtingen) wordt door de HOV-bus niet bediend in verband met de directe nabijheid van het Piarcoplein. Ontwerpverkenning Op basis van deze uitgangspunten is een eerste ontwerpverkenning gemaakt als voorbeeld van hoe het Piarcoplein eruit kan zien.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

26

1

HOV 6x uitstaphalte & oplaadpunt

2

2x instaphalte

3

Deelmobiliteit | HUB | Fietsparkeren

4

Groen en bomen

5

Park + Ride

6

2x Internationale bushalte

7

2x Reserveringsruimte internationale bushalte

8

Extra toegangstrap

9

Chauffeurshuisje en extra trap

10

Wayfinding stationsomgeving

11

Opslag NS ten behoeve van winkels stationshal Standpunt 3d-schets Piarcoplein

Figuur 11 Voorbeeld ontwerp­ verkenning Piarcoplein.

3

Herinrichting Piarcoplein

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

27

Passarelle met daaronder overdekt fietsparkeren a niveau fietspad.

Vergroening pleinruimte en onder de spoorbogen.

Figuur 12 Schetsontwerpen van Bomen op entreeplein

3

Herinrichting Piarcoplein

mogelijke inrichting Piarcoplein.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

28

Toekomstige ontwikkeling station Sloterdijk Gemeente, Vervoersregio Amsterdam, NS, ProRail, Provincie Noord-Holland en Ministerie I&W zijn voornemens het stationsgebied inclusief het stationsgebouw van Sloterdijk en de openbare ruimte te verbeteren. In 2023 is een intentieovereenkomst gesloten met als doel een gezamenlijk haalbaarheidsonderzoek te doen inclusief de mogelijkheden voor een eventuele spooroverbouwing met vastgoed. Een belangrijk onderdeel van de toekomstige verbetering is dat het station Sloterdijk in de toekomst zowel vanaf de noord- en zuidzijde bereikbaar is, er een 2e busstation komt, OVfietsstallingsplekken en een uitbreiding van de hub-functionaliteiten. De routes voor fiets- en voetgangers worden bovendien ingrijpend verbeterd. Met een nieuwe aanlanding van de HOV-bus op het Piarcoplein wordt een eerste stap gezet. Ook met de vergroening onder de viaducten op het Piarcoplein wordt een stap gezet in het verbeteren van de openbare ruimte en de sociale veiligheid.

3

Herinrichting Piarcoplein

Het is de verwachting dat het nog zo’n 10 tot 15 jaar duurt voordat stationsontwikkeling van Sloterdijk

gerealiseerd wordt. Bij de inrichting van het Piarcoplein wordt rekening gehouden dat latere aanpassing nodig of wenselijk is.

Figuur 13 Schematische weergave toekomstige ontwikkeling station Sloterdijk en omgeving.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

4

Herinrichting Transformatorweg 4.1

Huidige situatie

4.2

Verkenning inrichting Transformatorweg

4.3

Uitgangspunten herinrichting Transformatorweg

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Fietsers op de Transformatorweg.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Figuur 14 Luchtfoto Sloterdijk 1 met in het midden de Transfor­ matorweg.

31

4

Herinrichting Transformatorweg

4.1

Huidige situatie

De route tussen station Sloterdijk (Piarcoplein) en de kruising met de Nieuwe Hemweg loopt via een deel van de Basisweg en de Transformatorweg. De Basisweg en de Transformatorweg bestaan uit 2x2 rijbanen met vrijliggende fietspaden en ontsluiten de bedrijventerreinen Sloterdijk I en II. Vanwege de aansluiting op de

A10 heeft dit tracé ook een belangrijke functie voor autoverkeer uit de haven en het centrum. Het tracé is nu zuiver functioneel ingericht ten behoeve van het huidige gebruik en noodzakelijke verkeersafwikkeling. De ruime profielen, het vele monotone groen en verkeer levert niet veel ruimtelijke kwaliteit op. Het is met name een gebied voor passanten. Daarnaast ontbreekt de menselijke schaal in het gebied. De Transformatorweg doorkruist het bedrijventerrein Sloterdijk I dat getransformeerd wordt naar gemengd woonwerkgebied. Aan de zuidzijde van de Transformatorweg, Sloterdijk I Zuid (nu Contactbuurt genoemd), is de planvorming voor nieuwe woningen en bedrijfsruimtes in volle gang. Op basis van de nu bekende planning is de verwachting dat begin 2026 gestart kan worden met de bouw van de eerste woningen. Randvoorwaardelijk voor de bouw van de nieuwe woningen in de Contactbuurt is dat het maaiveld wordt opgehoogd en dat er voldoende waterberging in relatie tot waterveiligheid en drooglegging wordt gerealiseerd. Dit is van belang omdat het hele gebied Sloterdijk, ten oosten van de A10, is aangelegd op een hoogte van NAP + 1.00 maar in de loop van de tijd is verzakt tot tussen NAP +0.30 en +0.70. Ook is er de afgelopen jaren te weinig aandacht geweest voor een normale en toekomstvaste waterhuishouding. Het grondwater is daarom in het hele gebied (onhoudbaar) hoog.

Door de verzakkingen is er zeer weinig en steeds variërende groeiruimte voor de wortelpakket van de bomen. Dit is slecht voor de gezondheid en levensverwachting van de huidige bomen. Het hele gebied is niet klimaatbestendig en dus

4

Herinrichting Transformatorweg

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

32

ook niet water-veilig. Met de herinrichting van het gebied wordt dat gecorrigeerd. Daarbij geldt dat de bestaande ondergrondse infrastructuur mede de randvoorwaarden bepaalt voor de herinrichting. Het gebied waarin het tracé zich bevindt ligt momenteel zeer vol met verschillende soorten kabels en leidingen. Het gaat bijvoorbeeld om enkele zware rioolpersleidingen, hogedruk gas- en elektriciteitskabels. Daarnaast kruisen er in de noord- en zuidrichting ook enkele belangrijke kabels en leidingentracés die niet verplaatst kunnen worden en daarmee het profiel van de inrichting bepalen.

4.2

Verkenning inrichting Transformatorweg

Doel van de herinrichting van de Transformatorweg is het creëren van een nieuwe groene stadslaan met meer ruimte voor langzaam verkeer en (hoogwaardig) openbaar vervoer. De opgave daarbij is de wateren groenopgave zo in te passen dat er een kwalitatieve openbare ruimte ontstaat die recht doet aan de centrale positie van de weg als aantrekkelijke en actieve hoofd-as/stadslaan in Haven-Stad. De nieuw ingerichte weg biedt meer verblijfskwaliteit voor de nieuwe bewoners van in, eerste instantie, de Contactbuurt en voor de werknemers in het gebied. Vanuit een tijdig en kwalitatief goed OV dient ook op de Transformatorweg ruimte voor een HOV-bushalte ingepast te worden. Voor dit deel van het tracé is onderzoek gedaan naar de opties om de doorstroming van de HOV-bus te verbeteren. Hieruit is naar voren gekomen dat de belangrijkste haalbare ingreep de aanpassing van het kruispunt Basisweg/A10 is door de toevoeging van extra opstelvakken. De optie om over het gehele tracé een vrije busstrook te realiseren blijkt niet mogelijk. Zolang de Transformatorweg een ontsluitende functie heeft voor autoverkeer uit het centrum is het noodzakelijk om de huidige 2x2 rijbanen in stand te houden.

4

Herinrichting Transformatorweg

Een vrije busstrook over het hele tracé wordt wel haalbaar op het moment dat de Nieuwe Hemweg deze ontsluitende functie overneemt van de Transformatorweg. Ten behoeve van de herinrichting van dit deel van de route is in 2021 samen met het Havenbedrijf, Waternet en Liander een inventarisatie gemaakt van de toekomstige ondergrondse en bovengrondse ruimteclaims en de mogelijkheden om dit in het ruimtelijke profiel in te passen. In deze verkenning is onder meer gekeken naar de opties voor de inpassing van de noodzakelijke watergang, in de breedte van minimaal 7 of 10 meter, en de naar verschillende profielen in relatie tot de inpassing van de noodzakelijke ondergrondse infra­ structuur. Deze strategische verkenning geldt als kader voor de inpassing en herschikking van (toekomstige) kabels, leidingen, infrastructuur en (nuts)voorzieningen en bevat nog geen keuze voor het uiteindelijke profiel. Figuur 15 Overzicht kruispunt A10 – Basisweg.

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Weginrichting aansluiting Basisweg – A10 (s101) • Uit mobiliteitstudies Haven-Stad blijkt dat de kruispunten op de Transformatorweg, Basisweg en aansluiting op de A10 onvoldoende capaciteit hebben om de toekomstige verkeers­ stromen te verwerken. Met name de grote verkeersstroom naar en van het havengebied kan niet worden verwerkt. De HOV-bus rijdt op deze kruispunten met het verkeer mee en ondervindt nu, met name tijdens de spitsperiode, al onvoldoende doorstroming waardoor er geen betrouwbare dienstregeling gereden kan worden. Uit een verkenning is gebleken dat met relatief kleine maatregelen de totale door­ stroming verbeterd kan worden. Dit door de realisatie van: 1. Een tweede opstelvak vanaf Basisweg west richting oost. 2. Een tweede opstelvak vanaf noordelijke afrit richting Basisweg oost. 3. Het verplaatsen van de bushalte naar middenligging op de noordelijk afrit A10. 4. Twee exclusieve opstelvakken vanaf Basisweg oost richting toerit A10 zuid. 5. Een derde opstelvak vanaf afrit A10 zuid richting Basisweg west en het havengebied.

A10

Uitgangspunten herinrichting Transformatorweg

Reservering watergang

Basisweg

4

Herinrichting Transformatorweg

Aanleg watergang

Transformatorweg

Basisweg

In de nieuwe situatie liggen er onder het viaduct met de A10 totaal negen rijstroken (nu zes). Een zesde belangrijke aanpassing is het compacter maken van de kruispunten; dit is nodig om ruimte te maken voor de toekomstige watergang t.b.v. een duurzame ontwikkeling van Haven-Stad. Deze ruimte word gevonden door het noordelijke rijstroken in de nu lege middenberm aan te leggen. Onder het meest noordelijke deel van het viaduct kan in de toekomst de watergang worden aangelegd.

Bestaand opstelvak / rijstrook Nieuw opstelvak / rijstrook Bestaande busstrook Nieuwe busstrook

A10

4.3

33

Figuur 16 Extra opstelvakken kruispunt A10.

Transformatorweg

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

Figuur 17 Beeld heringerichte Transformatorweg met watergang.

Ter plaatse van de kruispunten toe- en afritten A10 blijven voor fietsers en voetgangers aan beide zijden van de weg vrije fietsen voetpaden aanwezig. Vanwege het groot aantal rijstroken van de afritten (noord 5 rijstroken, zuid 6 rijstroken), worden in beide oversteekplaatsen ruime steunpunten ingericht. Fietsers en voetgangers kunnen dus gefaseerd oversteken. Weginrichting Transformatorweg • Op basis van een variantenstudie wordt nu uitgegaan van herprofilering van de Transformatorweg die bestaat uit een wegindeling met een aantal zones voor verschillende gebruikers. Hierbij wordt op basis van de vastgestelde ruimtelijke plannen voor de ontwikkeling van de Contactbuurt uitgegaan van hoogstedelijke stadsstraten met actieve plinten (een gecombineerd werk- en woonprogramma, verschillende maatschappelijke, commerciële en culturele functies, etc.) waarbij het profiel bestaat uit brede stoepen met verblijfsplekken en groen en voldoende veilige oversteekplekken.

4

Herinrichting Transformatorweg

34

• Voor de fietsers zijn er aan weerszijden ruime fietspaden in twee richtingen. • Een parkstrook die landschappelijk is ingericht met een watergang aan de noordzijde van het profiel gesitueerd om meer zon- en lichturen te kunnen benutten. • De huidige rijbanen schuiven op naar het zuiden en worden nagenoeg tegen elkaar gelegd om andere functies/modaliteiten meer ruimte te kunnen bieden binnen het hoogstedelijke milieu. • Voor het gemotoriseerd verkeer (auto en openbaar vervoer inclusief HOV-bus) zijn vooralsnog in elke richting twee rijstroken beschikbaar. In de toekomst kan de weg zonder grote ingrepen worden afgewaardeerd naar 2x1 rijstrook voor auto en vrije busstroken. • Alleen bij de VRI-geregelde kruispunten is autoverkeer vanuit de Contactbuurt naar de Transformatorweg toegestaan. Watergang Transformatorweg • In verband met het verlagen van de grondwaterstand voor de toekomstige bebouwing in heel Sloterdijk I is een watergang

Nota van Uitgangspunten HOV-bus Sloterdijk | Centraal Station

(feitelijk een sloot met natuurlijke oeverranden) in de Transfor­ matorweg noodzakelijk. Naast dat de watergang bijdraagt aan de klimaatadaptatie, speelt de watergang ook een rol in het grotere waternetwerk dat gaat fungeren als een dragende groenblauwe structuur tussen de Hemknoop en de Minervahaven. • De ruimte om de watergang te kunnen graven, ontstaat aan de noordkant van de Transformatorweg als de twee huidige rijbanen worden verplaatst. Zonder die verplaatsing kan de watergang niet worden ingepast vanwege de aanwezigheid van onder andere een rioolpersleiding die niet verplaatst kan worden. • De realisatie van de watergang is nodig voor de woningbouw in de Contactbuurt en later ook de Isolatorbuurt. De watergang heeft daarbij de volgende functies: – Grondwaterbeheersing, waaronder ontwateringsdiepte 90 cm. – Watercompensatie om de verhardingstoename compenseren. – Hemelwater/rainproof inrichting van het gebied. – Waterafvoer en waterkwaliteit door aansluiting open water. – Ruimtelijke en verblijfskwaliteit door water toegankelijk te maken. • Vanuit watertechnische eisen stelt Waternet dat deze watergang een breedte heeft van minimaal 7 meter. Omwille van de beoogde ruimtelijke kwaliteit en gebruiksmogelijkheden wordt uitgegaan van een 10 meter breed profiel voor de landschappelijke inpassing van watergang.