1. IN Holendrecht Centrum inspraakversie webtoeg.pdf

Investeringsnota Holendrecht Centrum Mei 2024

Luchtfoto Holendrecht

INHOUD Toekomstbeeld 5

Bijlage:

1 Inleiding 7

I. II.

2 Opgave 11 2.1 Locatie 13 2.2 Opgaves voor Holendrecht 14 2.3 Kader 17 2.4 Ruimtelijke analyse 19 2.5 Proces en participatie 29 3 Het Plan 31 3.1 Openbare ruimte 33 3.2 Opzet Bebouwing 43 3.3 Programma 47 3.4 Centrumgebied: vier sferen 52 3.5 Parkeren 54 3.6 Verdere uitwerking van de blokken 58 3.7 Welstandskader en sturing op 63 ruimtelijke kwaliteit 3.8 Duurzaamheid 65

Hoogbouweffectrapportage Beeldkwaliteitsparagraaf

Onderzoeken: III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI.

Matenplan Geluid wegverkeer en spoor Geluid terras en sport Verkenning trillingen railverkeer Verkeersonderzoek Parkeerbalans Quick scan natuur (flora en fauna) Nulmeting bomen Grondwatertoets en maaiveldadvies Rainproof advies Sociale veiligheidsparagraaf Studie schoolgebouwen Dagelijkse voorzieningen Holendrecht Ruimtelijk en functionele Eisen buurthuis Holendrecht

4 Ontwikkelstrategie 71 4.1 Samenwerking met eigenaren 72 4.2 Planning en Fasering 73 4.3 Participatie 75 4.4 Bereikbaarheid, Leefbaarheid, 76 Veiligheid, Communicatie (BLVC) 5 Verantwoording 77 5.1 Regels en Normen 78 5.2 Juridisch planologisch kader 82 6 Financiële haalbaarheid 6.1 Financiele haalbaarheid

85 86

Colofon 88 Investeringsnota Holendrecht Centrum

3

Toekomstbeeld Holendrechtplein

TOEKOMSTBEELD In 2035 is het centrum van Holendrecht vernieuwd. Bij Station Holendrecht en langs de Holendrechtdreef staan vier woonblokken met in totaal zo’n 750 woningen. Bij het station is een levendig plein gemaakt. De groene routes langs het Meibergpad en Abcouderpad lopen langs het vernieuwde Holendrechtplein; het centrum van de buurt. De Holendrechtschool en de Morgenster hebben een mooi nieuw schoolgebouw en er is een nieuw Huis van de Wijk aan het Holendrechtplein. Naast het station is het meest veranderd. De woningen aan de Ochtenhof hebben plaats gemaakt voor nieuwe woningen, bedrijfsruimte en een nieuw stationsplein met horeca en een terras. Hier ontmoeten de bewoners van beide kanten van het spoor elkaar. Door de hoogbouw is het karakter van dit deel van de buurt nu stedelijker. Dit sluit aan bij het Amstel III gebied en het metro en treinstation. De kruising bij het spoor op de Holendrechtdreef is opnieuw ingericht met een zebrapad voor voetgangers en fietsers. Hiermee steek je makkelijker over van de ene naar de andere kant van de buurt. De wijk is klimaatbestendig en duurzaam gebouwd. Het eerst eenzijdige woningaanbod van Holendrecht is nu uitgebreider. Jongeren die in de buurt zijn opgegroeid of ouderen die graag naar een seniorenwoning willen verhuizen kunnen hierdoor makkelijker een betaalbare woning in hun eigen buurt krijgen.

Ondanks de toevoeging van gebouwen en mensen, is het rustige groene karakter gebleven. Het centrum blijft grotendeels autovrij en de Holendrechtdreef ligt nog steeds hoog. Langs het Meibergpad zijn de nieuwe gebouwen net zo hoog als de bestaande gebouwen van de Opheusdenhof en de Meernhof. De buurt is door het vernieuwen van de openbare ruimte, het verbreden en verbeteren van de onderdoorgang en het verplaatsen van de bushaltes een stuk toegankelijker en veiliger. Rondom de Holendrechtdreef en onderdoorgang zijn door de verbeteringen en het toevoegen van woningen en voorzieningen geen anonieme ruimtes meer. Hierdoor is er een fijne verbinding tussen de nieuwe supermarkt, het nieuwe Huis van de Wijk en het nieuwe schoolgebouw op het Holendrechtplein en het bestaande winkelcentrum.

Hier wonen ook de bewoners van de gesloopte woningen in de Ochtenhof die in de buurt wilden blijven wonen. Zij waren de eerste bewoners van nieuwe woningen in de buurt. Het Cruyff Court, stangenpark en basketbalveld zijn iets verplaatst, maar liggen nog altijd in dit deel van de buurt; centraal, dichtbij de scholen en gemakkelijk voor de hele buurt bereikbaar.

Op het nieuwe Holendrechtplein zelf is ruimte om elkaar te ontmoeten. Op de bankjes kunnen ouderen even uitrusten op weg naar de supermarkt. Er zijn voldoende plekken waar mensen met elkaar kunnen samenkomen. Het plein is ruim en er is plek voor een buurtfeest of een kleine markt. De onderdoorgang van de Holendrechtdreef is twee keer zo breed als nu en beter ingericht, waardoor hij overzichtelijker, lichter en prettiger aanvoelt. Ten oosten van het plein zijn er naast de school, en het nieuwe schoolplein nu ook woningen waardoor het in de avond levendiger is en de verbinding met Holendrecht-Oost verbeterd is.

Investeringsnota Holendrecht Centrum

5

Bestaande situatie Abcouderpad

1 INLEIDING Investeringsnota Holendrecht Centrum

7

1. INLEIDING De druk op Amsterdam is in de afgelopen jaren groot geworden: veel mensen willen in Amsterdam wonen en werken. De verwachting is dat de stad in 2040 meer dan een miljoen inwoners heeft. Helaas is het voor veel mensen heel moeilijk geworden om een betaalbare woning te vinden. En dat geldt niet alleen voor nieuwe bewoners, maar ook voor kinderen van Amsterdammers of Amsterdammers die willen verhuizen. Die trend moet worden gekeerd, anders verliest de stad een groot deel van haar kwaliteiten: leefbaar voor arm en rijk, open voor nieuwkomers en solidair met zij die het nodig hebben. Dat betekent dat er nieuwe woningen en voorzieningen moeten worden gebouwd. Het college van B&W heeft de ambitie om jaarlijks 7.500 woningen bij te bouwen in Amsterdam. Zuidoost groeit het hardst doordat er veel woningen en voorzieningen worden toegevoegd. De komende decennia komen er in het stadsdeel zo’n 39.000 woningen bij. Een van de locaties in Zuidoost waar de komende jaren woningen en voorzieningen kunnen worden bijgebouwd is Holendrecht. Dat heeft onder andere te maken met de uitstekende bereikbaarheid per openbaar vervoer: metro, trein en busstation liggen op loopafstand. In de Omgevingsvisie 2050 is Holendrecht aangewezen als stationskwartier: een locatie waar verdicht kan worden en ruimte is voor meer woningen, werken en voorzieningen.

Potentie en uitdagingen van Holendrecht Het toevoegen van woningen en voorzieningen in Holendrecht biedt kansen voor de buurt. Op dit moment profiteren Holendrecht en haar bewoners veel minder van de groei van 8 Investeringsnota Holendrecht Centrum

Amsterdam dan gemiddeld in de stad. Op het gebied van veiligheid en leefbaarheid is er in de wijk veel problematiek: gemiddeld zijn de inkomens lager, is de werkloosheid hoger en er is meer criminaliteit dan in andere wijken. Het college van B&W wil daar verandering in brengen. Het heeft Holendrecht in november 2017 als ontwikkelbuurt aangewezen en in 2021 meegenomen als een van de “hotspots” in het Masterplan Zuidoost. Het Masterplan is gemaakt om sociale problematiek aan te pakken. Een integrale aanpak van sociaal en fysiek en aansluiting op de leefwereld van bewoners is in deze wijk noodzakelijk om de buurt structureel te verbeteren. Doel van de aanpak voor Holendrecht Centrum is daarom niet alleen het toevoegen van woningen en het vernieuwen van de voorzieningen maar juist ook het verbeteren van de sociale en economische situatie van de bewoners van de wijk. Kwaliteiten behouden en versterken Holendrecht heeft veel te bieden. Het is een groene en ruim opgezette woonbuurt aan de rand van Amsterdam. Met de trein of metro ben je zo in het centrum van de stad, maar ook de natuur is dichtbij. Om de hoek liggen het Centraal Park Gaasperdam, de Gaasperplas en het riviertje de Gein. Holendrechters omschrijven hun buurt als een dorp met een sterke gemeenschap, waar mensen elkaar kennen en voor elkaar zorgen. Veel bewoners en ondernemers doen hun best voor de buurt en voor elkaar.

Met de veranderingen in Holendrecht Centrum willen we ook de bewoners aan zet brengen: hoe kunnen zij zelf bijdragen aan een buurt waar het prettig wonen is?

Een centrum voor heel Holendrecht Deze investeringsnota gaat specifiek over het centrum van Holendrecht. Het bevat een stedenbouwkundig plan waarin de wijk duurzaam wordt vernieuwd door het toevoegen van woningen, andere functies en het verbeteren van de openbare ruimte. Het gaat om het gebied ten oosten van station Holendrecht tot aan de Meerkerkdreef en ten zuiden van de Holendrechtdreef tot aan het Meibergpad. Doel van de plannen is om het een centrum te maken waar de hele buurt gebruik van maakt, waaronder bewoners van Holendrecht-Oost en bewoners uit omliggende buurten zoals de Paasheuvelwijk en Reigersbos. Ontwikkelingen in de omgeving In de omgeving van Holendrecht zijn momenteel veel ontwikkelingen. Aan de overzijde van het spoor zijn er in de Paasheuvelwijk de afgelopen jaren ongeveer 2.000 woningen opgeleverd en is het Spoorpark aangelegd. Ten noorden van de buurt is er met het Brasapark een enorm groengebied toegevoegd en ten zuiden van Holendrecht wordt het centrumgebied van Reigersbos vernieuwd. Het plan Holendrecht Centrum moet ervoor zorgen dat Holendrecht meegroeit met deze ontwikkelingen. Toekomstige ontwikkelingen In de principe- en projectnota werd rekening gehouden met een groter projectgebied. Onder andere het gebied ten noorden van de Holendrechtdreef waar De Drecht en het winkelcentrum gevestigd zijn, zouden in de toekomst ook verdicht kunnen worden.

Hierover is met de eigenaren Stadgenoot en Hoorne Vastgoed gesproken. Op dit moment zijn er geen

1. INLEIDING concrete plannen voor de noordzijde van de dreef. Daarom gaat deze Investeringsnota alleen over de zuidelijke kant van het centrumgebied. Wel zijn de voorstellen in deze investeringsnota zo ingericht dat eventuele toekomstige ontwikkelingen makkelijk aansluiten. Dit betekent ook dat een aantal flinke ingrepen, zoals de aanpassingen aan de Holendrechtdreef, nu worden uitgevoerd en de weg effenen voor eventuele toekomstige ontwikkelingen ten noorden van de Holendrechtdreef. Daarnaast komt er in de nieuwe schoolgebouwen een integraal kindcentrum met kinderopvang, wat gevolgen kan hebben op het kinderopvangaanbod in de wijk. Daarom wordt ook het gebouw van Partou binnen de plangrenzen getrokken. Hetzelfde geldt voor het gebied direct naast het station. Hier wordt de buurt zo ingericht zodat er ruimte overblijft om de mogelijkheid te behouden om in de toekomst nog een extra gebouw met commerciële voorzieningen toe te voegen en nog verder te profiteren van de stationslocatie.

Gebiedsontwikkeling Holendrecht tot nu toe Gebiedsontwikkeling in Amsterdam verloopt bijna altijd volgens het Plaberum proces. Dit staat voor Plan en Besluitvormingsproces Ruimtelijke Maatregelen. Dit proces kent 4 fasen: verkenning, haalbaarheid, ontwerp en uitvoering. In deze investeringsnota staan de uitkomsten van de ontwerpfase: het Stedenbouwkundig Plan Holendrecht Centrum. In de Principenota, vastgesteld in juni 2020, zijn de ruimtelijke mogelijkheden voor Holendrecht onderzocht. Deze bestonden onder andere uit het verbeteren van de openbare ruimte en de verbinding met omliggende buurten, aanpak van anonieme ruimtes langs de dreven, het verbeteren van de bestaande woningvoorraad en het toevoegen van woningen.

Leeswijzer Deze nota bestaat uit zeven hoofdstukken. Hoofdstuk 2 begint met een uiteenzetting van de opgave, inclusief ruimtelijke context, de manier waarop bewoners zijn betrokken en ambities voor het plan. Die opgave komt voort uit de specifieke kwaliteiten en uitdagingen van de locatie en de doelen uit de Omgevingsvisie 2050 en wensen van bewoners. In hoofdstuk 3 wordt het plan voor het centrumgebied omschreven. Het gaat dan om hoe de bouwblokken en openbare ruimte eruit komen te zien en welk type woningen en voorzieningen worden vernieuwd en toegevoegd. Hoofdstuk 4 laat zien welke ontwikkelstrategie er wordt gekozen en hoe de buurt kan groeien. De hoofdstukken 5 en 6 gaan over het stedelijk beleid en regels, de financiële haalbaarheid en de juridische verantwoording.

In de Projectnota, vastgesteld in februari 2022, is de haalbaarheid van deze mogelijkheden en ambities onderzocht. Samen met de eigenaren is een programma voorgesteld en een projectgebied bepaald.

Uitleg Plaberum Investeringsnota Holendrecht Centrum

9

Luchtfoto Holendrecht

2 OPGAVE Investeringsnota Holendrecht Centrum

11

Locatie Holendrecht Centrum ten opzichte van de stad

2.1 LOCATIE Dit hoofdstuk bevat een analyse van de bestaande situatie in Holendrecht en de belangrijkste opgaves en ambities voor het project Holendrecht Centrum. Holendrecht Centrum ligt in de wijk Holendrecht en maakt met Reigersbos, Nellenstein en Gein deel uit van Gaasperdam. Holendrecht bestaat uit de buurten Holendrecht-West, HolendrechtZuid en Holendrecht-Oost. Tussen HolendrechtWest en Zuid loopt de Holendrechtdreef. Het plangebied Holendrecht Centrum omvat het gebied ten zuiden van de Holendrechtdreef en de dreef zelf. Dit staat op de bijgaande kaart aangegeven. Rondom Holendrecht Centrum liggen infrastructurele lijnen: de Holendrechtdreef aan de noordzijde, het Meibergpad aan de zuidzijde, de verhoogde Meerkerkdreef aan de oostzijde, het talud van trein en metro aan de westzijde.

Er is veel groen, vooral langs de fietsroutes en in de hoven van de woonblokken maar ook in de taluds langs de infrastructuur. Het groen langs de fietspaden bestaat vooral uit gras en bomen, en maakt dat de buurt vriendelijk oogt. Dwars door de hoven heen lopen van noord naar zuid (wandel)routes die veel gebruikt worden om naar het centrum van de wijk te lopen.

Holendrecht is een woonwijk met een ruime opzet en relatief lage bebouwingsdichtheid. In de buurt staan woongebouwen met daarin appartementen. De wijk is grotendeels autovrij. Rondom de Holendrechtdreef wordt de kenmerkende bouwstructuur van de buurt onderbroken. Hier liggen de belangrijkste voorzieningen: het winkelcentrum, Huis van de Wijk, de basisscholen en wooncentrum De Drecht met het Gezondheidscentrum.

Overzicht van buurten in Holendrecht Investeringsnota Holendrecht Centrum

13

2.2 OPGAVES VOOR HOLENDRECHT De opgave voor Holendrecht Centrum is om woningen, voorzieningen en werkfuncties in het centrum van de buurt toe te voegen, de openbare ruimte kwalitatief en sociaal veilig in te richten en de verbindingen met Amstel III en de omliggende buurten te verbeteren. Hiermee is de buurt klaar voor de toekomst en ontstaan er kansen om de sociaaleconomische positie van de bestaande bewoners te verbeteren. Divers woningaanbod In heel Zuidoost komen er de komende jaren 39.000 woningen bij. Ongeveer 750 van die woningen komen in Holendrecht Centrum. Deze nieuwe woningen voorzien in de behoefte aan woningen voor de stad als geheel, maar zijn zeker ook bedoeld voor Holendrechters die een andere woning willen. We maken woningen waarvan er nu nog maar weinig of geen zijn in Holendrecht zoals kleinere woningen voor starters en jongeren, levensloopbestendige woningen voor ouderen en mensen die niet goed ter been zijn, een groot aantal woningen in het middensegment en koopwoningen. Daarnaast, en in lijn met de ambitie ‘Bouwen voor de buurt: Zuidoost als startlocatie voor betaalbare koop-en huurwoningen’ van het Masterplan Zuidoost, krijgen bewoners van Zuidoost voorrang op 25% van de woningen. Zo kunnen bewoners van Zuidoost die het beter gaat, vaak rolmodellen, in de buurt blijven wonen als zij dat willen.

Nu is dat door het eenzijdige woningaanbod vaak niet mogelijk en verlaten deze bewoners de buurt als zij willen verhuizen.

14 Investeringsnota Holendrecht Centrum

Veilig en aantrekkelijk centrum Het huidige centrum van Holendrecht bestaat uit een klein winkelcentrum en enkele maatschappelijke voorzieningen rond het Holendrechtplein. Bewoners willen graag een groot buurtplein dat meer uitnodigt tot ontmoeting en activiteit. De buurt blijft ook in de toekomst grotendeels autovrij. Daarnaast is het belangrijk dat het veiligheidsgevoel in het gebied verbetert. Een deel van de bewoners geeft aan zich niet veilig te voelen rond de onderdoorgang onder de Holendrechtdreef en als ze naar de bushaltes bovenop de dreef moeten. Het huidige centrumgebied is in de avonduren vaak leeg en anoniem, omdat de meeste gebouwen alleen overdag gebruikt worden zoals de scholen en het Huis van de Wijk. In het nieuwe centrumgebied komt meer levendigheid doordat we voorzieningen en woningen toevoegen. Het toevoegen van woningen zorgt er ook voor dat er meer ogen op straat zijn in de avonduren. Holendrecht als stationslocatie, goede verbinding met Amstel III Holendrecht is goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Een metrohalte, treinstation en busstation liggen om de hoek. Gecombineerd met de grote woningbouwopgave en de ambitie om de buurt veiliger te maken is Holendrecht Centrum bij uitstek een plek om te verdichten en functies toe te voegen.

In de openbare ruimte moeten aanpassingen gedaan worden om de verbinding met zowel het station als het Amstel III gebied te verbeteren. De huidige omgeving rond de stations uitgangen is niet uitnodigend. Door plinten te maken langs het

Meibergpad, en meer functies die zichtbaar zijn vanuit de stationsuitgang toe te voegen, worden de buurt, het nieuwe Holendrechtplein en het winkelcentrum beter vindbaar en bereikbaar vanaf het station. Om meer verbinding te krijgen tussen Amstel III en Holendrecht, wordt er in de Paasheuvelwijk geen winkelcentrum gemaakt. Bewoners van dit gebied kunnen hun boodschappen halen in Holendrecht. Het winkelcentrum in Holendrecht wordt hiervoor iets uitgebreid.

Holendrechtplein, bestaande situatie

2.2 OPGAVES VOOR HOLENDRECHT Verbeteren van de sociaal economische positie van de bewoners De bevolking van Holendrecht-West en Zuid scoort op veel sociaaleconomische indicatoren lager dan gemiddeld in de stad; zo ligt het gemiddeld besteedbaar inkomen lager en zijn er meer mensen met een bijstandsuitkering. Dit leidt ertoe dat ook op andere indicatoren slechter gescoord wordt, zo is het aantal mensen dat zich (zeer) gezond voelt veel lager dan in de rest van de stad. Tegelijkertijd zijn veel bewoners bereid om elkaar te helpen met mantelzorg of vrijwilligerswerk. Het informele netwerk is groot en krachtig.

een combinatie van deze twee. Samen met de buurt onderzoeken we wat voor voorziening er in het centrum kan komen. Een toekomstbestendige buurt Het nieuwe centrum van Holendrecht wordt klimaatadaptief gebouwd. Dat betekent dat duurzaamheid en klimaatadaptie belangrijke uitgangspunten zijn voor het maken van de gebouwen en openbare ruimte. Er moet voldaan worden aan de toekomsteisen voor rainproof, het opnemen en weglopen van regenwater, en grondwater.

Ook dient het plangebied voldoende verkoeling te bieden op warme dagen. Behoud van de bestaande al volgroeide bomen en aanplant van nieuwe bomen en beperking van verharde oppervlakten dragen hieraan bij.

Daarom wordt naast de investering in gebiedsontwikkeling, ook ingezet op het sociaal domein en community based werken. In het Community Center Mijehof ontwikkelen de bewoners zelf met elkaar de programmering gericht op jeugd en ontwikkeling. En bij de Groene Hub zijn talrijke bewonersinitiatieven gestart gericht op verduurzaming. Daarnaast wordt op diverse beleidsvelden ingezet op samenwerking met formele en informele partners. Zo sluiten we beter aan bij de leefwereld van bewoners en bevorderen we eigenaarschap. Binnen de gebiedsontwikkeling is het slopen en vernieuwbouw van de scholen en het Huis van de Wijk onderdeel van de plannen. Samen met de schoolbesturen maken we een nieuw schoolgebouw dat weer helemaal voldoet aan de eisen van de tijd. Daarnaast is er in de plannen ruimte gereserveerd om een extra voorziening voor de buurt toe te voegen. Hoe deze ruimte wordt ingevuld, is nog niet bekend. Dit kan een buurtcoöperatie zijn, een ondernemershub, of

Community center Mijehof Investeringsnota Holendrecht Centrum

15

Toekomstbeeld Amsterdam 2050 Algemeen luwe gebieden

luwe stadsbuurt

gemengde gebieden

gemengde stadsbuurt

centrumgebied

hoogstedelijke buurt

bedrijventerrein

hoogstedelijk centrum

bebouwing buiten de agglomeratie

bedrijvigheid in de buurten

gemeentegrens Amsterdam

kleinschalige ontwikkeling en transformatie

Groen en landschap park en landschapspark landschap

Disclaimer

De in deze kaart wee gemeentegrenzen v Deze zijn in samensp Ouder-Amstel en Die bedoeld om de sam in de agglomeratie i Binnen de gemeent stad in 2050 op hoo matische basisstruc onderdelen verder u

Stedelijke ontwikkeling

zoekgebied voor mogelijke transformatie na 2040 regionale ontwikkeling rond haltes Noord/Zuidlijn

water stadsstrand dijken

Plekken met stedelijke betekenis stationskwartier stedelijk centrum

Verbindingen netwerk van stadsstraten en stadslanen langelijnenfietsnetwerk

groen-blauwe hotspot groen-blauwe kralenketting centrumgebied

verbinding stad en landschap verkleinen barrièrewerking

Energie en duurzaamheid

metro met station

havengebied

hoogwaardig openbaar vervoer

afgestemde ontwikkeling stad en haven

spoorweg met station binnenstedelijke rijksweg rijksweg met afrit veerverbinding vaste oeververbinding indicatie oeververbinding zoekgebied Passenger Terminal Amsterdam

(reserve) zoekgebied windenergie op Amsterdams grondgebied zoekgebied zonne-energie op Amsterdams grondgebied opslag duurzame energie circulaire hub energiehub Hemweg tegengaan bodemdaling, vergroten biodiversiteit

16 Investeringsnota Holendrecht Centrum

Omgevingsvisie Amsterdam zuidoost

2.3 KADER Masterplan Zuidoost Er zijn veel zorgen over de leefbaarheid en veiligheid in Zuidoost, en zeker ook in Holendrecht. Nog steeds hebben te veel bewoners problemen op het gebied van wonen, gezondheid of inkomen. Met het Masterplan Zuidoost is een aanpak van vele jaren gestart, die moet leiden tot een structurele verbetering voor de bewoners in het algemeen en voor jonge, opgroeiende bewoners van Zuidoost in het bijzonder. Het Masterplan wil voor de kinderen die nu in Zuidoost worden geboren, zorgen dat er in 2040 een prachtig en kansrijk stadsdeel voor ze klaarligt, waar ze hun talenten verder kunnen ontwikkelen en dezelfde kansen krijgen als kinderen in de rest van Amsterdam. Om dit te bereiken is een integrale aanpak nodig, met interventies op verschillende niveaus en in verschillende domeinen in de levenssfeer van inwoners. Vanuit de verschillende onderwerpen moet effectiever worden samengewerkt. Door vol in te zetten op onderwijs, jeugd en gezin, wonen en werk, worden de oorzaken van kansenongelijkheid structureel aangepakt. In Holendrecht is vanuit het Masterplan het Community Center aan het Mijehof gestart. Er is een Wijkactieteam werkzaam vanuit het Huis van de Wijk. In het kader van de gebiedsontwikkeling onderzoeken we samen met buurtbewoners of een buurtcoöperatie, getrokken door bewoners, een plek kan krijgen in het nieuwe Centrum Holendrecht.

Daarnaast is in het Masterplan Zuidoost als doorbraak vastgelegd, dat op buurtniveau en op de hotspotlocaties kan worden afgeweken van de 40-40-20 regel.

Koers 2025 De ambitie is om tot 2025 de bouw van 50.000 woningen binnen de stadsgrenzen mogelijk te maken. Op welke plekken dit kan staat in Koers 2025, een integrale en stadsbrede inventarisatie van woningbouwlocaties. Gaasperdam is opgenomen als zoeklocatie voor extra woningbouw. Er is in Gaasperdam ruimte om ongeveer 6.000 woningen toe te voegen en daarmee de bestaande woningvoorraad meer te differentiëren. In ‘Ruimte voor de economie van morgen’, de economische uitwerking van Koers 2025, is Zuidoost aangemerkt als productieve wijk: woon-werkwijken die bedrijven integreren in stedelijke woonmilieus. In Centrum Holendrecht wordt gezocht naar mogelijkheden om (zelfstandig) ondernemers te ondersteunen en te faciliteren, onder andere door (betaalbare) ruimtes toe te voegen. Woonagenda 2025 De gemeente Amsterdam zet vol in om meer betaalbare woningen voor lage- en middeninkomens te realiseren. Daarom is voor nieuwe woningbouwprojecten vastgesteld om 40% sociaal, 40% middensegment en 20% duur te bouwen. Afwijken van de 40-40-20 regel is soms mogelijk als er specifieke omstandigheden zijn, zoals het karakter van de woningvoorraad in de directe omgeving. Verdichting in Holendrecht biedt kansen om goede woningen toe te voegen en om de woningvoorraad meer gemengd te laten worden.

Omgevingsvisie Amsterdam 2050 De gemeenteraad stelde de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 in 2021 vast. Holendrecht is onderdeel van het ontwikkelperspectief Gaasperdam, waarin uitgangspunt is dat verdicht wordt bij de bestaande knooppunten en niet in het groen. Holendrecht staat dan ook in de Omgevingsvisie benoemd als stationskwartier. Dit betekent dat de woonfunctie wordt gemengd met voorzieningen met een lokaal en stedelijk karakter. Door onder andere de wijkeconomie te versterken, kunnen de leefbaarheid en veiligheid in Holendrecht verbeterd worden. Dat vraagt om een slimme verdichting, met behoud van het groene en rustige karakter. De spoorlijn, met het trein- en metrostation en de andere onderdoorgangen moet van scheidslijn een ruggengraat worden, om segregatie en kansenongelijkheid te verkleinen. De verdichting van Holendrecht valt in de Omgevingsvisie deels onder het stedelijk milieu ‘hoogstedelijke buurt’, bij het station, en deels onder ‘gemengd stedelijke buurt’. Voor de dreven in Zuidoost is in de omgevingsvisie de ambitie opgesteld, om deze om te vormen van autoroutes en barrières naar prettige straten en lanen, waarlangs ruimte is voor verdichting.

Investeringsnota Holendrecht Centrum

17

Plangebied Holendrecht met ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving

2.4 RUIMTELIJKE ANALYSE Geschiedenis en opzet bestaande buurt Holendrecht-West en Zuid zijn midden jaren 70 gebouwd. Vanwege de negatieve ervaringen met de Bijlmer besloot men om voor Gaasperdam terug te keren naar middelhoge etagebouw met aan de randen ruimte voor laagbouwbuurten in plaats van hoogbouw. Toen de wijk ontworpen werd, was de structuur met (half)verhoogde dreven aangelegd. De buurten staan daarom enigszins los van de structuur, en staan daar vaak met de rug naartoe. Gaasperdam werd een ware proeftuin voor nieuwe verkavelingen met autovrije straten, veel groen, gevarieerde woningtypen en een gescheiden verkeerssysteem met verhoogde dreven. In Holendrecht-West en Zuid werd gekozen voor een verkavelingsopzet met twee noord-zuidgeoriënteerde meanderstroken aan weerszijden van de autovrije, groene route. Dynamiek in Zuidoost In de omgeving van Holendrecht spelen ruimtelijke ontwikkelingen die de omgeving van de wijk een kwaliteitsimpuls zullen geven: Reigersbos: De gemeenteraad heeft in 2022 voor het centrum van Reigersbos een investeringsnota vastgesteld. Reigersbos wordt met het toevoegen van detailhandel, horeca, maatschappelijke voorzieningen, werkfuncties en woningen verder uitgebouwd als hét centrum voor Gaasperdam. H-buurt: H-buurt: de gemeenteraad stelde in april 2022 het investeringsbesluit vast voor H-midden.

Hier komen 500 woningen, werkplekken, voorzieningen en een buurthuis. Op de langere termijn wordt de H-nuurt noord

verbeterd en vernieuwd. Aan de zuidkant van de H-buurt worden in 2024 in de flank van de A9 550 flexwoningen en voorzieningen gebouwd. Deze blijven 15 jaar staan. Amstel III, Paasheuvelwijk: De gemeente werkt met eigenaren aan een transformatie van kantorenwijk naar een gemengde woonwerkbuurt. Het kantooroppervlak blijft circa 150.000m², daar komen circa 4.000 woningen en voorzieningen bij. Naast station Holendrecht is Our Domain opgeleverd. Deze campus bestaat uit drie gebouwen met een openbaar toegankelijke binnenterrein. Hier staan ruim 1500 woningen, een kleine supermarkt, een sportschool en een horecagelegenheid.

Gaasperplas: Het Toekomstplan Gaasperplas is in 2021 door B&W vastgesteld. In hoofdlijnen zijn de ingrepen het verbeteren van routes en entreegebieden, herinrichting van het voormalig Floriadeterrein, toevoegen van zwemplekken, ontwikkelen van horeca en een stedelijke functie. Centraal park Gaasperdam: voor dit park wordt onderzocht in welke mate hier sportvoorzieningen gemaakt kunnen worden voor de georganiseerde (buiten)sport.

Spoorpark Zuid: Er ligt een nieuw stadspark in de langgerekte groenstrook langs het spoor tussen station Bijlmer ArenA en station Holendrecht. Entreegebied Amsterdam UMC-locatie AMC en Meibergdreefzone: Het entreegebied van het AMC is heringericht. Langs de Meibergdreef komt meer verbinding tussen de Paasheuvelwijk en het Amsterdam UMC - Locatie AMC. Uitvoering vindt plaats tot en met 2025.

Holendrecht in aanbouw 1978

Gaasperdammertunnel A9: In 2022 is het Brasapark geopend. Het park is 3 kilometer lang en 65 meter breed. In 2023 is het park samen met bewoners verder ingericht. Er wordt onderzocht of aan de flanken en op het park groene functies zoals sport & spel, tuinen, stadslandbouw en kleinschalige horeca kunnen worden toegevoegd tussen 2025 en 2030. Holendrecht 1980 Investeringsnota Holendrecht Centrum

19

Groennetwerk 20 Investeringsnota Holendrecht Centrum

HGS=Hoofdgroenstructuur

2.4 RUIMTELIJKE ANALYSE Openbare ruimte en groen Er is in Holendrecht-West en Zuid veel openbare ruimte: zowel verhard als groen. Het verharde deel van de openbare ruimte is toe aan vervanging. Kenmerkend aan de buurt is het grote centrale buurtplein: Het Holendrechtplein. Het plein is erg groot en geschikt voor ontmoetingen, spelen en het organiseren van een buurtfeest. Helaas is het huidige plein ook erg leeg. Er is haast geen straatmeubilair en slechts één boom. Dit maakt dat het plein bij mooi weer of een feest goed gebruikt wordt, maar op andere dagen slechts gebruikt wordt als afsnijroute naar het winkelcentrum. Op de vloer van het plein is in 2013 een kunstwerk van Arno Coenen aangebracht.

met haar kwaliteiten zoals het groen en het winkelcentrum simpelweg vanaf het station niet zichtbaar is door de bestaande bebouwing van de Ochtenhof.

Holendrecht Centrum is autoluw. Dit is mogelijk door de verhoogde Holendrechtdreef. Deze dreef loopt dwars door de buurt heen en is een brede weg zonder middenberm en alleen gericht op autoverkeer. De enige manier om de oversteek tussen het noordelijk en zuidelijk deel van de buurt te maken naar de andere kant van de dreef, als voetganger of fietser, is via de onderdoorgang grenzend aan het Holendrechtplein. De onderdoorgang is nauw en donker. Een van de wanden is voorzien van een mozaïek en er zijn granieten zitplaatsen aanwezig.

De openbare ruimte in de Ochtenhof, de Nitrikhof en rond het winkelcentrum is in 2015 vernieuwd. In 2018/19 is ook de openbare ruimte ten noorden van het projectgebied vernieuwd. Voor het gebied ten zuiden van Holendrecht Centrum wordt groot onderhoud voorbereid. Uitvoering vindt naar verwachting plaats in 2026.

Het groen in Holendrecht is alom aanwezig, maar wisselend in kwaliteit. Er zijn prachtige stukken langs het Abcouderpad en Meibergpad, waar bomen de fietspaden begeleiden en in een losse opzet staan. Maar ook veel mindere plekken. Vaak is het groen erg dichtbegroeid, wat zorgt voor een onoverzichtelijk beeld, zoals bij de dreven. De groenstructuur langs de dreven is aangewezen als ecologische structuur vanwege het groot aantal diverse dier-, plant- en boomsoorten.

De waterstructuur bestaat uit een waterloop naast het spoor. Deze loopt via duikers onder de Holendrechtdreef. Er is geen ander opervlaktewater aanwezig in het projectgebied.

De openbare ruimte rondom het station is alleen voor fietsers en voetgangers toegankelijk. Er zijn hier nauwelijks voorzieningen en de buurt Holendrecht is vanuit het station slecht zichtbaar. Veel bezoekers begeven zich automatisch richting het Amstel III gebied en zijn zich niet bewust van het bestaan van Holendrecht omdat de buurt, Investeringsnota Holendrecht Centrum

21

Voetgangersnetwerk

Autonetwerk

Fietsnetwerk

OV-netwerk

22 Investeringsnota Holendrecht Centrum

2.4 RUIMTELIJKE ANALYSE Gescheiden verkeerssysteem en sociale veiligheid Het autoverkeer, de metro en de fietspaden zijn in heel Gaasperdam gescheiden van elkaar aangelegd. Automobilisten rijden de wijk in via verhoogde dreven en parkeren op één van de grote parkeervelden. De buurten zijn verder vooral ingericht voor voetgangers en fietsers. De verhoogde dreven zorgen voor duidelijke grenzen tussen de buurten. De onderdoorgangen, maar ook de (parkeer) ruimtes langs de Meerkerkdreef en Holendrechtdreef worden, met name in de avonduren, als nietveilig ervaren. Dat geldt ook voor de bushaltes en de trappen en hellingbanen er naartoe. In het centrum van Holendrecht ligt ten oosten van het Abcouderpad een gebied met alleen scholen, het buurthuis en het Cruyff Court. Er zijn daardoor er ‘s avonds weinig ogen op de straat en hierdoor ontstaat een gevoel van sociale onveiligheid. Bereikbaarheid OV en langzaam verkeerroutes in de buurt Holendrecht is goed bereikbaar met zowel het openbaar vervoer als de fiets. In de wijk ligt een NS- en metrostation en direct ten westen hiervan ligt, in de Paasheuvelwijk, een busstation. In het projectgebied zelf zijn bushaltes op de Holendrechtdreef en de Meerkerkdreef. Door de wijk lopen twee belangrijke hoofdnetwerk fietsroutes. Het Abcouderpad verbindt de buurt met het Amsterdamse Poort en de stad.

Het Meibergpad is een belangrijke recreatieve route naar onder andere de Gaasperplas.

De voetgangersstructuur in Holendrecht is fijnmazig en loopt langs de fietspaden, maar ook dwars door de hoven, via poorten in de bebouwing. Deze routes worden veel gebruikt en goed gewaardeerd. Het centrumgebied met de Holendrechtdreef vormt een onderbreking in deze routestructuur. De wijk heeft geen goede verbinding met de Paasheuvelwijk aan de andere kant van het spoor; routes lopen dood of zijn onduidelijk. Ook de verbinding met het station zou beter kunnen. Het huidige centrum van de buurt is vanaf de uitgangen van het station en het autoviaduct niet goed vindbaar en rondom het station zijn geen voorzieningen. Autoverkeer en parkeren Met de auto ben je via de S112 snel op zowel de A2 als de A9. De S112 loopt over de Holendrechtdreef, midden door het projectgebied naar de Meerkerkdreef. De Holendrechtdreef gaat aan de westzijde van de buurt omlaag en gaat over in de Meibergdreef. Net voor de spooronderdoorgang is er een kruispunt voor de ontsluiting van de parkeervelden via de Nieuwegeinlaan en Oudenrijnlaan. De kruising is ingericht voor autoverkeer. Er is geen oversteekplaats en de fiets- en voetpaden lopen dood. De parkeervelden aan de oostzijde van het Abcouderpad zijn op een vergelijkbare manier bereikbaar via afslagen aan de Meerkerkdreef.

bereikbaar. Via het Meibergpad kan men met ontheffing het plein en de school bereiken. In Holendrecht-West en Holendrecht-Zuid wordt geparkeerd op de parkeervelden aan de randen van de wijk, in totaal zijn er 2.224 parkeerplaatsen. In het plangebied zelf bevinden zich 119 parkeerplaatsen. Dit is in de Ochtenhof, waar een blauwe zone is. In 2022 is aangekondigd dat er in de komende bestuursperiode in heel Zuidoost, en dus ook Holendrecht, betaald parkeren wordt ingevoerd. Dit zal ingaan vanaf het voorjaar 2025. In maart 2023 is de parkeerdruk gemeten. De parkeerdruk in de avond was in HolendrechtWest 81%. In Holendrecht-Zuid was deze 57%. Uit het onderzoek blijkt dat slechts de helft van de voertuigen van bewoners uit de buurt is. De rest van de geparkeerde voertuigen komt uit andere delen van Zuidoost of Amsterdam, of elders uit Nederland. Verwacht wordt daarom, dat na het invoeren van betaald parkeren de parkeerdruk in de buurt enorm zal afnemen. Het lijkt erop dat veel auto’s in Holendrecht geparkeerd worden, waarna de eigenaar met het openbaar vervoer verder de stad in reist.

Het winkelcentrum wordt bevoorraad via het Maasdrielhof. De vrachtwagens moeten manoeuvreren op het parkeerterrein. De twee scholen en het buurtcentrum zijn per auto niet Investeringsnota Holendrecht Centrum

23

Nieuwlandhof

Station Holendrecht Noordzijde De Drecht

Abcouderpad

Maasdrielhof

Winkelcentrum

Maasdrielhof Niftrikhof

Holendrechtdreef De groene hub Gymzaal Ochtenhof

Scholen en buurtcentrum

Station Holendrecht Zuidzijde

Cruyff Court Holendrechtplein

Opheusdenhof

Abcouderpad

Meibergpad

2.4 RUIMTELIJKE ANALYSE Bestaande voorzieningenstructuur Langs het Abcouderpad ligt het winkelcentrum Holendrecht. Dit centrum is voornamelijk geschikt voor het doen van dagelijkse boodschappen. Het is autovrij en bestaat uit twee bouwblokken van één laag, met daartussen een smalle voetgangersstraat. In het winkelcentrum zijn onder andere een Vomar supermarkt, Action, Kruidvat, bakker, fietsenmaker, kruidenier en horeca te vinden. Aan de achterzijde bevindt zich een parkeerterrein en een laad- en losplek. Het winkelcentrum is in 2014 gerenoveerd. Ten zuiden van het winkelcentrum ligt een horecastrip, die onder de Holendrechtdreef doorloopt richting het Holendrechtplein. Bij het plein liggen het Huis van de Wijk en twee basisscholen, de Morgenster en de Holendrechtschool. De gebouwen zijn aan vervanging toe.

Sportvoorzieningen in het plangebied bestaan uit een basketbalveldje, een Cruyff Court en een stangenpark voor fitness en bootcamp activiteiten. De sportvoorzieningen zijn in 2021 opgeknapt.

Verder zijn er het Amsterdams Bokscentrum (ABC) en een gemeenschappelijke gymzaal. Voor veldsporten zijn de bewoners aangewezen op de voorzieningen in het Nelson Mandelapark. Wel wordt onderzocht of veldsport elders in Gaasperdam (flanken A9 en centraal park Gaasperdam) mogelijk is. Ook is in 2022 dichtbij metrostation Gaasperplas een tennispark geopend.

Binnen de wijk Amstel III aan de westzijde van het spoor, komen de meeste (winkel-) voorzieningen in het noordelijk deel, Bullewijk. In de Paasheuvelwijk is alleen een kleine supermarkt gerealiseerd. Daardoor is het te verwachten, dat bewoners van dit gebied, tenminste voor een deel georiënteerd zullen zijn op Holendrecht voor de dagelijkse boodschappen. Dit versterkt de positie van winkelcentrum Holendrecht en zorgt ervoor dat er meer verbinding ontstaat tussen de bewoners aan beide zijden van het spoor. De uitbreiding van het verzorgingsgebied, en ook de toename van het aantal woningen in Holendrecht, hebben ertoe geleid dat het winkelcentrum mag uitbreiden met een kleine 2.000m² bvo. Stangenpark in huidige situatie Investeringsnota Holendrecht Centrum

25

2.5 RUIMTELIJKE ANALYSE Bestaande woningvoorraad De bestaande woningbouw bestaat uit vier bouwlagen met portiekontsluiting en bergingen op de begane grond. Door de portiekontsluiting hebben de woningen, in tegenstelling tot de flats van de Bijlmer, geen liften en konden ze destijds maar vier lagen hoog worden gemaakt. De woningblokken zijn eenvormig in opzet en architectuur. De woningentrees liggen aan hoven die gericht zijn op de parkeerterreinen. Het groen langs het Abcouderpad is de ruggengraat van de wijk. Vanaf de dreven zijn toegangen voor auto’s tot de parkeerterreinen. Tegenover het winkelcentrum staat ouderenwooncentrum De Drecht. Dit gebouw wijkt in oriëntatie en architectuur af van de bouwstructuur van de rest van de buurt.

In het beoogde centrumgebied staan 107 sociale huurwoningen in het Ochtenhof en Opheusdenhof. Er is behoefte aan nieuwe en andersoortige woningen. Voor de vele jongeren en ouderen bestaan nu bijna geen mogelijkheden om in de buurt te gaan of blijven wonen als zij een andere woning willen. De portiekflats hebben geen liften waardoor de woningen op de verdiepingen niet levensloopbestendig zijn. Daarnaast is er een tekort aan woningen voor starters.

In Holendrecht-West en Zuid staan 3.230 woningen. Er zijn twee woningcorporaties: Eigen Haard in Holendrecht-Zuid en Stadgenoot in Holendrecht-West. De woningvoorraad bestaat voor 92% uit sociale huurwoningen. Dit is veel hoger dan het stedelijk gemiddelde van 58%. De woningen zijn relatief groot, 69% is groter dan 70m². Eigen Haard heeft een gedeelte van de woningen in het meest zuidelijk deel van Holendrecht verkocht, en doet dat bij mutatie nog steeds.

Bouwjaar in de buurt 26 Investeringsnota Holendrecht Centrum

2.4 RUIMTELIJKE ANALYSE Eigendomssituatie Vrijwel alle grond in het plangebied is in eigendom van de gemeente Amsterdam en in erfpacht uitgegeven. Enkele delen zijn eigendom van de Stichting Evangelische Basisscholen en van Stichting Zonova. Als deze scholen gesloopt zijn, gaat de grond terug naar de gemeente.

De strook van het spoortalud is in eigendom van Railinfratrust B.V. De woningen langs de Ochtenhof en Opheusdenhof zijn eigendom van Eigen Haard. Hoorne Vastgoed is eigenaar van het winkelcentrum. Stadgenoot is eigenaar van het wooncomplex ouderen De Drecht.

N

Kadastralekaart bestaande situatie Investeringsnota Holendrecht Centrum

27

Bijeenkomst Eigen Haard in Ochtenhof

Participatiebijeenkomst 2022

Planuitwerking projectnota

IJscokar in winkelcentrum 2023

28 Investeringsnota Holendrecht Centrum

2.5 PARTICIPATIE EN INBRENG BEWONERS Ontwikkelbuurtenaanpak Vanaf begin 2019 zijn gesprekken gevoerd met sleutelfiguren en vertegenwoordigers van bewonersorganisaties. Deze gesprekken hebben geleid tot een aantal eenvoudig te realiseren verbeteringen in de buurt. Voorbeelden zijn het uitbreiden van het stangenpark, het schilderen van het trafohuisje op het schoolplein en vernieuwen van het basketbalveldje bij de scholen. Buurtstudie In 2020 is een buurtstudie uitgevoerd, waarin onderzocht is hoe de herontwikkeling van het centrumgebied kan bijdragen aan de verbetering van de sociaaleconomische positie van bewoners van Holendrecht. Er is zowel gekeken naar de kracht van de buurt als naar de behoeften, wensen en bestaande problematiek aan de hand van de thema’s wonen, werken en levendigheid. De uitkomsten zijn verwerkt in het plan. Projectnota Vanaf oktober 2021 is met de buurt gesproken over de plannen voor het toevoegen van woningen en voorzieningen in Centrum Holendrecht. Eigen Haard heeft bijeenkomsten georganiseerd met de bewoners van de Ochtenhof. Ook is gesproken met een deel van de ondernemers. Daarna zijn de plannen in de buurt gepresenteerd, onder andere met een livecast uitzending en een inloopbijeenkomst in Buurthuis Holendrecht. Het algemene beeld is dat bewoners het tijd vinden dat er iets gaat gebeuren in Holendrecht.

Men vindt het heel erg belangrijk dat de sfeer en uitstraling van Holendrecht behouden blijft. Bewoners en ondernemers waarvan de panden mogelijk gesloopt gaan worden, maken zich zorgen.

Ook vindt men dat de ontwikkelingen ten goede moeten komen aan de huidige bewoners van de buurt. Bij de uitwerking van de fasering in deze investeringsnota is rekening gehouden met het verzoek van bewoners, om eerst te bouwen voordat hun woningen gesloopt worden, zodat de bewoners van de Ochtenhof maar een keer hoeven te verhuizen. Investeringsnota In de zomer van 2022 is met een kerngroep van bewoners en ondernemers gesproken over de toekomstige inrichting van het Holendrechtplein. Toen kwamen de volgende punten naar voren: Het Holendrechtplein mag niet kleiner worden, bewoners en ondernemers willen ruimte hebben om een markt of buurtfeest te organiseren. Het plein is nu grijs, saai en stenig. Het kan zeker een opknapbeurt gebruiken. Het toevoegen van straatmeubilair zoals bankjes, schaakborden en een terras zouden een hele verbetering zijn. Bovendien moet rondom het plein meer groen komen. Bewoners willen meer plekken op het plein waar ze elkaar kunnen ontmoeten, samen even kunnen zitten voor een praatje, of iets kunnen doen. In het winkelcentrum kan de bereikbaarheid voor laden en lossen van goederen en het ophalen van vuilnis beter. Ook rondom het winkelcentrum is er een wens voor meer bankjes, zodat mensen even kunnen gaan zitten. De vindbaarheid van de winkels vanaf de parkeerplaats aan het Maasdrielhof is niet goed.

En bewoners willen graag een divers winkelaanbod en betere verlichting. Ook is aangegeven dat de oversteek vanaf de Drecht naar het winkelcentrum niet veilig is; er wordt vaak hard gereden over het Abcouderpad.

Holendrechtdreef Naar aanleiding van de reacties op de projectnota is in 2023 onderzocht hoe de Holendrechtdreef er in de toekomst uit gaat zien. Hierbij zijn een hoge en een lage variant van de dreef onderzocht. Aan bewoners van Holendrecht is de vraag voorgelegd welke variant hun voorkeur heeft. Er hebben 473 mensen gestemd. Hierbij gaf 75% aan dat zij een hoge dreef, zoals nu, willen. De argumenten hiervoor zijn voornamelijk (verkeers)veiligheid. Verder ziet 23% van de stemmers liever een verlaagde dreef, zonder een onderdoorgang in de wijk. Sociale veiligheid is hierbij het meest genoemde argument. Op basis van deze stemming is verder gewerkt aan het verbeteren van de hoge dreef. Waarbij het verbeteren van de sociale veiligheid rond de onderdoorgang een uitdaging is. Verwerken inbreng bewoners in de plannen De plannen zijn op de volgende punten aangepast naar aanleiding van de wensen van de bewoners: • Het Holendrechtplein blijft groot en de onderdoorgang wordt breder. • De Holendrechtdreef blijft hoog. • Er wordt eerst gebouwd en dan pas gesloopt zodat bewoners van de Ochtenhof maar één keer hoeven te verhuizen. • Bij de bestaande buurt is de nieuwbouw laag, en bij de Holendrechtdreef is het hoog. • Wensen van de buurt zijn verwerkt in het voorgestelde woon-, werk- en maatschappelijk programma. • Wensen van de buurt zijn verwerkt in de plannen voor het sporten en spelen.

• Er is afgestemd over de thema’s waar bewoners een rol willen hebben tijdens de uitvoering. Investeringsnota Holendrecht Centrum

29

Toekomstbeeld Holendrecht in vogelview

3 HET PLAN Investeringsnota Holendrecht Centrum

31

3.1 CENTRUMGEBIED: VIER SFEREN Het plangebied loopt van west naar oost vanaf het trein/metro- en busstation Holendrecht tot bijna 500 meter verderop, de Meerkerkdreef. Langs de Holendrechtdreef komen vier bouwblokken met halverwege, en voor de buurt in het hart van de wijk, het Holendrechtplein. De verschillende karakters van de plekken, van drukte bij het station tot rust verderop, vragen om verschillende programmeringen van het voorzieningen programma. Zo kunnen plekken met verschillende sferen ontstaan. In hoofdlijnen zijn de volgende vier sfeergebieden te onderscheiden: Stationsomgeving: De zone rond het station is in de Omgevingsvisie een stationskwartier/ hoogstedelijke buurt. Dat betekent dat er veel ruimte moet zijn voor niet-wonen. Ook zouden (groot-)stedelijke voorzieningen een optie kunnen zijn. Op dit moment is er geen sprake van een stedelijke voorziening met een ruimtevraag voor deze plek. Mocht dat in de komende jaren wel aan de orde komen, dan kunnen de ruimtelijke en programmatische mogelijkheid en wenselijkheid onderzocht worden. Met de kennis van nu gaan we in dit plan uit van een (woon-)toren in het eerste blok vanuit het station, op een voet van niet-woonfuncties.

Vanwege de plek bij het station en de ligging aan een stationsplein, zou hier aan de zijde van dat plein tenminste een dubbele plint van niet-woonfuncties gemaakt moeten worden, waar tenminste één horecafunctie met een verblijfsfunctie en terras onderdeel van is.

32 Investeringsnota Holendrecht Centrum

Ook is denkbaar dat er in het blok functies komen die een relatie hebben met het UAMC aan de andere kant van het spoor. Afhankelijk van de ontwikkelingen zijn er in het bouwblok B1 naast het spoor ook kansen om een wat groter kantoorvolume te maken in plaats van wonen. Daar wordt nu nog niet van uitgegaan, maar het is wel onderdeel van de flexibiliteit in het programma waarmee het project bekeken wordt. Holendrechtplein: Het Holendrechtplein wordt de centrale plek in de wijk: een plek van ontmoeting, waar buurtbewoners en bezoekers samenkomen en met elkaar kunnen afspreken maatschappelijke en commerciële voorzieningen versterken elkaar en vullen elkaar aan. Op het plein komt aan de westkant de nieuwe supermarkt, die deels wordt ingepakt met andere functies: kleinere detailhandel of consumentverzorgende dienstverlening (kapper, nagelstudio e.d.) bijvoorbeeld. Aan de oostkant is plek voor horeca met een terras op de middag- en avondzon. Ook aan de oostkant van het plein komt de ingang van het nieuwe buurthuis (Huis van de Wijk). De centrale ruimtes van het buurthuis komen aan het plein te liggen. Het Huis van de Wijk komt op de begane grond en de eerste verdieping. Daarboven komen woningen. Een dubbele plint (begane grond en eerste verdieping) met niet-wonen programma is denkbaar aan het plein, vooral aan de oostkant, maar niet verplicht.

Langs Meibergpad en Holendrechtdreef De dreef en het fietspad lopen van west naar oost door het hele plangebied, dus van de drukte van het station tot in de luwte van de buurt. Het Meibergpad is een belangrijke route voor mensen van het station de wijk in. De nieuwe blokken staan aan de noordkant van het pad, dus met hun voorzijde in de zon. De Holendrechtdreef verandert van een doorgaande, hooggelegen weg in een ruimte waar langs de ventweg op de begane grond ruimte is voor niet-wonen functies. Deze ruimtes liggen op de schaduwkant en niet langs een doorgaande route voor fietsers en voetgangers, maar wel zichtbaar voor verkeer op de dreef. De kenmerken van enerzijds het Meibergpad en anderzijds de ventweg langs de dreef, leiden tot de volgende programmatische profielen voor die zones: Het deel Meibergpad tot aan het Holendrechtplein leent zich goed voor een mix van functies op de begane grond. Omdat dit voor fietsers en voetgangers een belangrijke route is de wijk in, zijn functies met een gesloten karakter naar het fietspad niet gewenst. Daarmee worden bijvoorbeeld zorgfuncties bedoeld, met vanuit privacyoverwegingen lamellen voor het raam. Wél gewenst is een mix van (kantoorachtige) bedrijfjes, ambacht (meubelstoffeerder, fietsenmaker, cateringbedrijf), kleinschalige detailhandel en horeca. Liever meerdere kleinere functies dan alleen enkele grote.

Een hoge plint is verplicht, een dubbele plint mag maar hoeft niet. Ook binnen dit blok zou, dichtbij het station, een verzamelgebouw komen voor kleinschalige kantoren en bedrijven/dienstverlening.

3.1 CENTRUMGEBIED: VIER SFEREN Aan het deel van het Meibergpad ten oosten van het Holendrechtplein worden de gesloopte scholen teruggebouwd in de vorm van een Integraal Kindcentrum. Dit wordt een echte buurtplek. Bij de scholen komt veel ruimte voor buitensport en spelen. Aan beide zijden van het Meibergpad ontstaat zo een centrale sport en spellocatie. Omdat het Meibergpad een logische recreatieve fiets en (hard-)looproute is voor bewoners van Amstel III richting centraal park Gaasperdam en de Gaasperplas, is dit ook voor hen een logische plek om desgewenst gebruik van te maken. In dit deel van de nieuwbouw is ook ruimte gereserveerd waar de nog te bepalen buurtfunctie kan starten.

De ventweg aan de noordzijde kan ook functies van een grotere korrel verdragen. Meer kleinere ruimtes met een diversiteit aan functies maakt het ook makkelijker om in te springen op veranderende omstandigheden en om, als dat nodig is, van functie te kunnen wisselen. Hier moet tijdens de uitwerking van de blokken rekening mee gehouden worden. Ook hier geldt dat in verband met de lange doorlooptijd van het project er ruimte moet zijn om in de toekomst wijzigingen in het programma door te voeren.

Ventweg Holendrechtdreef De plintruimtes in de noordzijde van de blokken, aan de ventweg langs de Holendrechtdreef, zijn geschikt voor kantoren, bedrijvigheid, al dan niet commerciële zorgfuncties. Dat kunnen ook functies zijn waarvoor privacy belangrijk is en die minder ‘open’ zijn naar de omgeving. Flexibiliteit en fijnmazigheid In steden zijn straten met veel kleinere functies meer geliefd dan straten met grote eenzijdige eenheden. Juist voor belangrijke routes en verblijfsplekken is fijnmazigheid daarom belangrijk. In het plangebied geldt dat vooral voor het Meibergpad tussen station en Holendrechtplein en voor het Holendrechtplein zelf.

Het centrumgebied verdeeld in vier sferen Investeringsnota Holendrecht Centrum

33

N 34 Investeringsnota Holendrecht Centrum

Plankaart openbare ruimte

3.2 OPENBARE RUIMTE In het nieuwe centrum van Holendrecht is de openbare ruimte prettig, vriendelijk en uitnodigend ingericht. Je kunt er veilig over straat door een mooie, rustig inrichting. Om tot deze nieuwe inrichting te komen worden de belangrijkste onderdelen in het hart van de buurt vernieuwd: de Holendrechtdreef, het Holendrechtplein, het Abcouderpad met de onderdoorgang onder de Holendrechtdreef, het Meibergpad en het gebied rond het station. Vier uitgangspunten zijn leidend in het plan voor het nieuwe centrum: • Het behouden van de autoluwe structuur van de bestaande buurt door de Holendrechtdreef hoog te houden en de nieuwe woonblokken vanuit de dreef te onsluiten. • Het ophogen van het maaiveld voor een duurzame en toekomstbestendige grondwatersituatie. • Een sociaal veilige en verkeersveilige openbare ruimte. • Toegankelijke openbare ruimte voor alle bewoners en gebruikers van Holendrecht.

Hoogteverschillen in de openbare ruimte Vanwege de nu al hoge grondwaterstand in Holendrecht, en de verwachting dat deze door klimaatverandering nog hoger gaat worden, is onderzocht wat de beste maaiveldhoogte in het centrumgebied moet worden.

Ten oosten van het Abcouderpad en het Holendrechtplein is dit iets meer; 50 tot 65cm. Het Meibergpad, inclusief de zones met bestaande bomen, en het Abcouderpad blijven op de bestaande hoogte (-1,5m NAP) voor een goede verbinding met de bestaande buurt en zodat men nog onder de onderdoorgang kan gaan.

Om in het plan te voldoen aan de eisen voor een gezonde bodem en toekomstbestendige grondwatersituatie, wordt het maaiveld ten westen van het Abcouderpad met 50cm opgehoogd.

+2.10m NAP +0.30m NAP -0.85m NAP

-1.50m NAP

Doorsnede met hoogteverschillen in de openbare ruimte 4.5

3

4.4

2

4

30

3,5

53.19

7.3Holendrecht 8.8 3.3 3.3 2.5 1.8 2.1 2.5 4 Investeringsnota Centrum 35

4.1

10.7

Toekomstbeeld Holendrechtdreef

3.2 OPENBARE RUIMTE De Holendrechtdreef: niet verlagen, wel verbeteren De hoog gelegen Holendrechtdreef is voor de bewoners erg belangrijk. Zij zien de verkeersscheiding en het autoluwe karakter als een enorme kwaliteit van de buurt. De Holendrechtdreef blijft hoog en de onderdoorgang blijft behouden. De onderdoorgang wordt veiliger ingericht en verbreed door de bebouwing die daar staat te verwijderen. De Holendrechtdreef krijgt een groener karakter door het toevoegen van een groene middenberm. Het kruispunt met de Nieuwegeinlaan en de Oudenrijnlaan wordt aangepast zodat er voor fietsers en voetgangers meer ruimte ontstaat om over te steken. Er komt daarom ook een zebrapad. Hierdoor wordt de relatie tussen het noordelijk en het zuidelijk deel van de buurt verbeterd. De Holendrechtdreef gaat met een hellingbaan omhoog en zal net als in de huidige situatie ter plekke van het viaduct een hoogte van +2,5m NAP hebben. Om de woningen vanaf de dreef toegankelijk te maken, wordt evenwijdig aan de dreef een ventweg gemaakt. De ventweg wordt iets verhoogd aangelegd. Daardoor sluit hij beter aan op de hoogte van de dreef en kan de ventweg een gewone straat worden; veilig, overzichtelijk en met functies op de begane grond van de blokken.

Tussen het spoor en het Abcouderpad gaat het om circa 50cm en ten oosten van het Abcouderpad waar de Holendrechtdreef helemaal hoog blijft, betreft het circa 150cm verhoging ten opzichte van het huidige maaiveld. Hier komt de ventweg op een tussenhoogte te liggen. De ventwegen tussen de nieuwe bebouwing en de Holendrechtdreef zijn ingericht met een shared space verkeersregime. Dit wil zeggen dat voetgangers, fietsers en auto’s gebruik maken van dezelfde ruimte. Er is een veilige loopzone langs de gevel door met groenvakken die een informele scheiding aanbrengen tussen autoverkeer en voetgangers. Bij de ventwegen worden ook parkeerplaatsen aangelegd voor bezoekers van het gebied. De bushaltes en de routes naar de bushaltes worden veiliger doordat ze beter zichtbaar worden vanaf de halfverhoogde ventweg. Ook worden ze beter zichtbaar omdat ze tegenover elkaar geplaatst worden.

Referentiebeeld woningen aan de ventweg

Ten noorden van de Holendrechtdreef wordt het Niftrikhof deels heringericht zodat de route voor fietsers tussen het spoor en het winkelcentrum duidelijker wordt. Aan de oostkant van de Holendrechtdreef wordt het kruispunt met de Meerkerkdreef in de vorm van een rotonde met een groene inrichting aangepakt. Hierdoor krijgt het verkeer een minder dominante rol in de omgeving en kan de ecologische verbinding langs het talud van de dreef worden doorgezet richting de oostzijde. Ook maakt de rotonde een goede aansluiting van de ventweg op de Meerkerkdreef mogelijk.

Referentiebeeld entree woningen in combinatie met groen Investeringsnota Holendrecht Centrum

37

3.2 OPENBARE RUIMTE Het Holendrechtplein: ontmoetingsplek voor de hele buurt Het nieuwe plein komt, net als nu, te liggen langs het Abcouderpad. Aan weerszijden van het plein staan nieuwe woonblokken. Vanwege de eerdergenoemde aanpassingen van de maaiveldhoogtes, ontstaan er hoogteverschillen op het plein. Die worden op een speelse manier opgelost en zorgen samen met nieuwe bomen voor een afwisselend en fijn plein. Er komen bordessen langs de nieuwe bouwblokken, groenvakken met bomen en eventueel ook vakken voor gebruiksfuncties (kunst, toilet, speelvoorzieningen). Rondom de groenvakken komen zitranden zodat er op het plein veel ruimte is voor mensen om elkaar te ontmoeten of om even te gaan zitten tijdens het boodschappenrondje of terwijl kinderen aan het spelen zijn. Het fietspad loopt over het plein en krijgt een flauwe bocht om meer ruimte te maken voor de kern van het plein en als onderbreking van de lange rechte structuur van de route over het Abcouderpad. In tegenstelling tot de randen van het plein blijft het fietspad op het huidige maaiveldniveau. De plantvakken worden verhoogd aangelegd zodat de nieuwe bomen genoeg groeiruimte krijgen. Het hele plein wordt rolstoeltoegankelijk ingericht met hellingbanen met een maximaal stijgingspercentage van vier procent.

Het Abcouderpad: groene route door de buurt Het Abcouderpad blijft de groene hoofdroute voor fietsers en voetgangers. Ter hoogte van het centrum verandert het groene aanzien in een wat stedelijkere opzet doordat het over het plein loopt. Er komt een flauwe bocht in het fietspad om meer ruimte te maken voor het plein en om de fietsers duidelijk te maken dat ze voetgangers tegen kunnen komen. Het Meibergpad Het Meibergpad is de belangrijkste route tussen het station en de buurt en naar het UAMC aan de westzijde en Holendrecht-Oost aan de oostzijde. De ruimtes aan het pad worden als “groen tenzij” ingericht. Dat betekent dat alles groen wordt ingericht, behalve voetpad, fietspad of de toegangspaden naar de nieuwbouw. Bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden en worden aangevuld met nieuwe bomen. De huidige groene en rustige sfeer langs het Meibergpad blijft daarmee behouden.

Referentiebeeld zitelement gecombineerd met groen

Sport en spelen De bestaande sport en speelvelden keren terug langs het Meibergpad en worden vernieuwd en verbeterd. Bij het nieuwe schoolgebouw komt een nieuw schoolplein. Het schoolplein is openbaar en buiten schooltijden te gebruiken. Over de exacte inrichting van het sporten en spelen wordt nog geparticipeerd tijdens de inspraakperiode met bewoners, (leerlingen van) de scholen en andere gebruikers.

Referentiebeeld groenelementen op een plein

38 Investeringsnota Holendrecht Centrum

3.2 OPENBARE RUIMTE In de huidige opzet is ervoor gekozen om het goed gebruikte Cruyff Court te verplaatsen naar de zuidzijde van het Meibergpad. De huidige speeltuin op deze plek is toe aan vernieuwing en deze speelruimte wordt verplaatst naar de noordzijde van het Meibergpad en komt dichter bij het nieuwe schoolplein te liggen. Voordeel van deze opzet is dat het nieuwe Cruyff Court kan worden aangelegd voorafgaand aan de sloop van het oude veld en de buurt niet tijdelijk zonder zit. Ook komt het Cruyff Court zo op een meer centrale plek te liggen in de buurt en kan mogelijk nog worden uitgebreid met andere sport en speeltoestellen. Ook het stangenpark en basketbalveld komen terug, dit kan in de buurt van het Cruyff Court of ten oosten van het schoolplein dicht bij de huidige locatie. Het stationsplein Bij station Holendrecht komt een nieuw plein met een aantrekkelijk terras en ruimte om te spelen. De huidige bebouwing boven het Meibergpad naast het station wordt gesloopt waardoor de toegankelijkheid en zicht vanaf het station verbetert. Er komt zo meer ruimte voor voetgangers, fietsers, fietsparkeervoorziening en deelmobiliteit waaronder (bak)fietsen en scooters. Vanuit het plein loopt daarnaast een duidelijkere en veiligere route richting de Holendrechtdreef.