1. Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam.pdf

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam Februari 2026

Inhoud Voorwoord

4

Inleiding

5

1

8

Stand van zaken

1.1 Vorige verwerving en huidige opdracht 1.2 De huidige praktijk 1.3 Wat kunnen we leren van de huidige opdracht aan Buurtteam Amsterdam? 1.4 Wat gaat goed? 1.5 Wat kan beter?

8 8 10 10 11

2 Positie van buurtteams in het sociaal domein

14

2.1 2.2 2.3

14 15 16

Het fundament van het sociaal domein Samenwerking in de wijk en mogelijke verwevenheid met het OKT Buurtteams organiseren netwerken op verschillende niveaus

3 De nieuwe opdracht aan buurtteamorganisaties

17

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.2

Bestendigen, doorontwikkelen en verdiepen van (kern)taken Innoveren om een laagdrempelige toegang te blijven Generalistische teams en het organiseren van specialistische kennis Zorg en ondersteuning vanuit de Wmo Integrale schuldhulpverlening Begeleiding naar werk en participatie Brede ondersteuning voor gedupeerden van het toeslagenschandaal Leidende principes in de werkwijze

17 18 19 20 21 23 24 25

4

Eén Buurtteam Amsterdam

30

4.1 4.2 4.3

Stedelijke functies Huisvesting Informatievoorziening (IV)

31 33 33

5

Bekostiging en sturing

35

5.1 5.2

Toereikende bekostiging Sturingsfilosofie en visie op samenwerking

35 39

6 Vorm nieuwe opdracht en verdere uitwerking

41

6.1 6.2 6.3

41 43 44

Vorm nieuwe opdracht Verdere uitwerking in dialoog Risico’s en beheersmaatregelen

Voorwoord Wethouders Alexander Scholtes en Rutger Groot Wassink Amsterdam is een solidaire stad, waarin alle inwoners een kansrijk en waardig bestaan verdienen. Zo lang mogelijk thuis, in goede gezondheid en met geborgde bestaans­ zekerheid. Als dit onder druk komt te staan moeten Amsterdammers de zekerheid hebben dat er ondersteuning beschikbaar is. De toekomst van zorg en ondersteuning ligt in onze wijken: dichtbij mensen, in samenhang, en georganiseerd rond hun leven. Met dit hoofdlijnenbesluit voor de nieuwe opdracht aan buurtteamorganisaties per 2028 kiezen we er daarom voor buurtteams steviger te positioneren als basis van zorg en onder­steuning in de wijk. Zodat Amsterdammers sneller en eenvoudiger passende hulp krijgen. Sinds 2021 kunnen mensen met vragen over geld, ontmoeten, wonen, zorg, gezondheid, werk en veiligheid in hun eigen buurt terecht bij een buurtteam. Samen met het Ouderen Kindteam (OKT), de sociale basis en de gemeente (WPI) vormen zij de spil van het sociale stelsel in onze stad. Steeds meer inwoners doen een beroep op de buurtteams. Soms met vragen die op het eerste gezicht klein lijken, maar waar een wereld achter schuil kan gaan. Zo helpen buurtteams óók bij dakloosheid, dementie, schulden, toeslagen, het verminderen van de druk op de ggz en stappen ze in bij veiligheids­ problemen in een gezin.

Tegelijkertijd zien we dat de complexiteit van hulpvragen toeneemt en de vergrijzing doorzet. Dat vraagt om keuzes, om focus en om een andere manier van organiseren. Zodat we ondersteuning kunnen blijven garanderen voor mensen die dat het hardst nodig hebben. Met deze nieuwe opdracht willen we buurtteams versterken in hun rol als sociale teams die geworteld zijn in de wijk. Daarbij kiezen voor we voor continuïteit en stabiliteit, maar ook voor innovatie, collectieve ondersteuning, digitale ondersteuningsmogelijkheden en het steviger benutten van de kracht van ervaringsdeskundigheid.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Waar zes losse buurtteamorganisaties nu nog gezamenlijk Buurtteam Amsterdam vormen, zetten we via dit hoofdlijnenbesluit verdere stappen richting één over­ koepelend Buurtteam Amsterdam. Nog altijd met een opdracht en organisatie per stadsdeel, maar met een stevigere taak voor stedelijke samenwerking en verdere verwevenheid. Op die manier zorgen we voor uniformiteit in de ondersteuning aan Amsterdammers, maar zonder het oog voor het lokale te verliezen.

4

Een toekomstbestendige opdracht vraagt van ons als overheid om keuzes, heldere afspraken en het creëren van de juiste randvoorwaarden. Zodat professionals hun werk goed kunnen doen. Dit hoofdlijnenbesluit gaat daarmee niet alleen over de richting van de opdracht aan buurtteams, maar over een bredere ambitie in het sociaal domein: passende ondersteuning in de buurt, intensieve samenwerking tussen organisaties, verbinding met de sociale basis, gezamenlijke huisvesting, maatwerkoplossingen, regie en inzicht voor Amsterdammers en zo veel mogelijk aansluiting met wat inwoners zelf organiseren. De verdere uitwerking doen we in nauwe verbinding met Amsterdammers, professionals en organisaties die het noodzakelijke werk iedere dag waarmaken. Goede zorg en ondersteuning in de wijk blijft mensenwerk. En het is dat mensenwerk dat onze stad barmhartig, veerkrachtig en sociaal houdt.

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling

Rutger Groot Wassink Wethouder Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening

Inleiding Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam Sinds 2021 kunnen Amsterdammers met vragen over geld, ontmoeten, wonen, zorg, gezondheid, werk en veiligheid terecht bij een buurtteam. Samen met het Ouder- en Kindteam (OKT) zijn buurtteams de spil van het sociale stelsel in onze stad. Ze helpen mensen verder en doen dat in nauwe samenwerking met ketenpartners en de sociale basis. Het OKT is er voor kinderen tot 18 jaar en hun ouders op gebied van opvoed- en opgroei ondersteuning, preventie en jeugdzorg. Gezamenlijk en in aanvulling op elkaar organiseren Buurtteam en het OKT lichte en zwaardere vormen van ondersteuning, eenvoudig en dicht bij de Amsterdammer. De huidige subsidieverlening van Buurtteam Amsterdam is in 2024 met een jaar verlengd en loopt af op 31 december 2027.1 Dat betekent dat er per 1 januari 2028 een nieuwe opdracht moet ingaan. Met dit hoofdlijnenbesluit stelt de gemeenteraad de kaders vast voor een nieuwe verwerving. Daarmee bepalen we de richting van de nieuwe opdracht. De verwachting is dat we als gemeente ook na 2028 weer subsidie zullen verlenen.2

Na instemming van de gemeenteraad met het hoofdlijnenbesluit doorlopen we nog verschillende processtappen om tot een nieuwe verwerving te komen. In 2026 maken we in dialoog met een breed scala aan partijen een verdere uitwerking en concretisering van de opdracht. Zowel de huidige buurtteamorganisaties, mogelijk nieuwe partners, belangenorganisaties, andere belanghebbenden en experts worden intensief betrokken. Daarmee sluiten we aan bij een centrale aanbeveling van het Talma-instituut, dat in december 2023 een rapport opleverde over de wijze van contracteren van Wmo- en jeugdzorg in Amsterdam.3 Het instituut adviseerde om te investeren in een dialooggerichte contractering en daar ook derde partners zoals belangen- en cliënten­ organisaties bij te betrekken. Beide aanbevelingen worden door het college opgevolgd bij de nieuwe verwerving van buurtteams. Het resultaat van de dialoog verwerken we in

1 Oorspronkelijk liep de huidige subsidieperiode tot 2027. Met instemming van de raad (d.d. 10 juli 2025) is de periode verlengd tot 1 januari 2028. 2 Vanuit juridisch perspectief gaan de termen subsidie en opdracht niet samen: het zijn twee verschillende dingen uit twee verschillende rechtsgebieden. In dit document wordt de term ‘opdracht’ of ‘nieuwe opdracht’ gebruikt om duidelijk te maken wat de buurtteams nu voor taken uitvoeren of wat we als gemeente denken dat na 2027 de taken van de buurtteams kunnen worden. Voor het proces om tot nieuwe afspraken te komen in 2028 wordt de term ‘verwerving’ of ‘nieuwe verwerving’ gebruikt. 3 Bannink, D., Duker, J.W., & Uenk, N. (2023). ‘Uitzetten van taken in het sociaal domein in Amsterdam. Inventarisatie en bestuurskundige en juridische analyse van verwervingsprocedures en inrichtings­ elementen in het sociaal domein in Amsterdam en Utrecht’.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

De kaders in dit hoofdlijnenbesluit gaan over: • De uitgangspunten voor de positionering van de buurtteams in het Amsterdamse stelsel; • De uitgangspunten voor de ondersteuning die buurtteams bieden aan Amsterdammers; • De uitgangspunten voor de manier waarop buurtteamorganisaties zijn georganiseerd; • De uitgangspunten voor de randvoorwaarden die nodig zijn om de opdracht goed uit te kunnen voeren; • De uitgangspunten voor de manier waarop we als gemeente sturen op de uitvoering van de opdracht aan buurtteamorganisaties; • De uitgangspunten voor het proces van de verwerving.

5

een uitvoeringsbesluit. Eind 2026 wordt dat besluit ter instemming aan de raad voorgelegd. Vervolgens verlenen we medio 2027 de nieuwe subsidie, zodat de geselecteerde partijen tijdig de benodigde voorbereidingen kunnen treffen. De belangrijkste stappen in het verwervingsproces zijn de volgende:

Evaluatie dec 2025

Hoofdlijnenbesluit feb 2026

Marktconsultatie lente 2026

Ontwerpen in dialoog apr-sep 2026

Uitvoeringsbesluit najaar 2026

Subsidieverordening tenderprocedure voorjaar 2027

Gunning en implementatie jul 2027 - jan 2028

Ambities nieuwe opdracht Met de introductie van buurtteams in 2021 heeft een grote herschikking van de ondersteuning aan Amsterdammers in het sociaal domein plaatsgevonden. Voorheen was de ondersteuning verspreid over tientallen organisaties in de stad. Het doel van de oprichting van buurtteams is om laagdrempelige, herkenbare en integrale ondersteuning aan Amsterdammers te bieden. Inwoners hoeven niet steeds opnieuw hun verhaal te vertellen, maar kunnen op één herkenbare plek in de wijk terecht. Daar wordt onder­ steuning verleend die aansluit bij het perspectief van de Amsterdammer (als individu of gezin), door professionals die dichtbij blijven.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Met de oprichting van Buurtteam Amsterdam is het gelukt om een laagdrempelige en herkenbare toegangspoort te creëren. Amsterdammers weten buurtteams doorgaans goed te vinden. Ook is een groot deel van de aanvullende individuele ondersteuning door buurtteamorganisaties overgenomen: 80% van de Amsterdammers die voor 2021 individuele ondersteuning door een zorgaanbieder ontving, kreeg hierna ondersteuning vanuit een buurtteam. Waar nodig zijn partijen in de sociale basis en partners in de aanvullende ondersteuning betrokken.

6

Het college wil de ingezette koers via een nieuwe verwerving borgen en versterken. De ambities blijven groot. Amsterdammers hebben brede en diverse ondersteunings­ vragen en buurtteams blijven voor alle inwoners een ingang naar passende hulp. Dit doen zij in een blijvende context van schaarste, onzekerheden, een complex stelsel en een toenemende vraag: de dubbele vergijzing, een tekort aan woningen, mensen die langer thuis blijven wonen, toenemende mentale druk onder jongeren en gezinnen, complexere ondersteuningsvragen en bestaanszekerheden die onder druk staan. Daarnaast zorgen een gelimiteerd budget en dreigende personeelstekorten voor de noodzaak om in de nieuwe opdracht nadrukkelijk in te zetten op verbeteringen, innovaties, collectief werken4 en een zo slim mogelijke organisatie. Een goede samen­ werking tussen buurtteamorganisaties en partners in het sociaal domein is cruciaal. Bestendigen, doorontwikkelen en verdiepen Deze nieuwe verwerving en dit hoofdlijnenbesluit zien we als kans om vervolgstappen te zetten richting een verdere bestendiging van buurtteams in het sociaal domein. De transformatie die is ingezet richting integrale ondersteuning, die in de hele stad laagdrempelig in de wijk beschikbaar is, is nog niet afgerond. Dit is een ingewikkeld en veelomvattend proces, waar tijd voor nodig is. Veel elementen van de oorspronkelijke

4 Zoals beschreven door Movisie: ‘Collectief werken is een benadering waarbij professionals overstijgend kijken naar veelvoorkomende problemen in de wijk. In plaats van elke inwoner afzonderlijk te onder­ steunen, wordt gekeken welke bestaande initiatieven en activiteiten beschikbaar zijn en hoe algemene voorzieningen of groepsgerichte interventies kunnen bijdragen aan een bredere impact.’ Van individueel naar gemeenschappelijk | Movisie, 30 juni 2025.

opdracht worden met dit hoofdlijnenbesluit opnieuw bekrachtigd en waar nodig versterkt. We leren daarbij nadrukkelijk van de ervaringen die zijn opgedaan sinds de start van Buurtteam Amsterdam in 2021. De huidige opdracht voor buurtteams is de afgelopen maanden intensief en breed geëvalueerd. De ervaringen van de afgelopen jaren maken duidelijk dat het afspraken­ kader van de buurtteams naast bevestiging ook doorontwikkeling behoeft. Er is gebleken dat veel basiselementen naar behoren functioneren, maar ook dat verschil­ lende onderdelen van de opdracht niet duidelijk of concreet genoeg zijn. Ook moeten de taken van buurtteams specifieker aansluiten op de activiteiten van andere belangrijke partners in het stelsel (en andersom).

Daarom brengen we het nieuwe afsprakenkader zorgvuldig in lijn met actuele beleids­ nota’s (onder andere Beleidskader Sociale Basis 2025-2030, Beleidsplan Schuldhulp­ verlening 2025-2028, het Regionaal Beleidskader HGKM & SG 2026, de Ambitieagenda passend onderwijs en jeugdhulp 2023-2027 en de Amsterdamse Nota Gezondheids­ beleid), relevante visiestukken en rapporten (onder andere Amsterdamse Jeugdvisie, Agenda Bestaanszekerheid voor Iedereen, het Raamwerk Van zorg(en) naar gezondheid, het Richtinggevend kader toegang, lokale teams en integrale dienst­verlening van de VNG en het Wmo houdbaarheidsrapport ‘Tijd voor stevige keuzes’), andere gemeente­ lijke opdrachten (onder andere OKT, Hulp bij het huishouden, AIO, Hersteloperatie Toeslagen en proactieve dienstverlening) en blijvende speerpunten (Ongelijk investeren en Gebiedsgericht werken). Daarmee streven we ernaar om de buurtteams via deze nieuwe opdracht een nog stevigere en stabielere basis in het Amsterdamse stelsel te laten vormen.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Leeswijzer Dit hoofdlijnenbesluit is als volgt opgebouwd. In het eerste hoofdstuk gaan we in op de actuele situatie van buurtteams. Het hoofdstuk geeft een terugblik op de uitgangs­ punten die leidend waren voor de huidige opdracht. Daarnaast wordt bekeken wat goed gaat en wat verbeterpunten zijn. Vanaf het tweede hoofdstuk kijken we vooruit en formuleren we uitgangspunten voor de nieuwe opdracht. Hoofdstuk 2 geeft een toelichting op de positie van de buurtteams in het Amsterdamse sociale stelsel. Hoofdstuk 3 behandelt de belangrijkste taken van buurtteams en schetst een kader voor de uitvoering ervan. Hoofdstuk 4 gaat in op de randvoorwaarden en benoemt elementen die ervoor moeten zorgen dat er stadsbreed sprake is van een eenduidig en kwalitatief Buurtteam Amsterdam. In hoofdstuk 5 onderbouwen we de uitgangspunten voor de bekostiging en de sturingsfilosofie. Tot slot schetst hoofdstuk 6 de vorm van de opdracht en het verdere proces voor de verwerving.

7

1 Stand van zaken 1.1

Vorige verwerving en huidige opdracht

In 2021 opende Buurtteam Amsterdam op 33 locaties haar deuren voor alle volwassen Amsterdammers met een ondersteuningsvraag. Amsterdammers kunnen er sindsdien in hun eigen buurt of wijk met al hun vragen terecht. In de huidige opdracht is vastgelegd dat buurtteams een breed palet aan taken moeten uitvoeren. Ze verzorgen advies en ondersteuning en begeleiden Amsterdammers op verschillende manieren. Waar mogelijk stimuleren ze Amsterdammers om problemen zelf op te lossen, of het netwerk en/of het aanbod van de sociale basis te betrekken. De ondersteuning van buurtteams draagt bij aan het bereiken en behouden van grip op het dagelijks leven, het opbouwen en onderhouden van een sociaal netwerk en deelname aan het maatschappelijk leven.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

De basis van de opdracht aan Buurtteam Amsterdam is een breed wettelijk kader, waar zij namens de gemeente Amsterdam uitvoering aan geven. Het betreft de (gedeeltelijke) uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), de Participatiewet en de Jeugdwet. De opdracht is daarmee breed. Een belangrijk uitgangspunt is dat buurtteams werken met ervaren en goed gekwalificeerde professionals. Deze professionals opereren in generalistische teams in samenwerking met ervaringsdeskundigen, specialisten op het gebied van bestaans­ zekerheid en aandachtsfunctionarissen op diverse gebieden. Wanneer buurtteams zelf niet in staat zijn om de best passende ondersteuning te bieden, leiden zij door naar de sociale basispartners in de wijk of maatwerkvoorzieningen (Wmo of ggz). Buurtteams bieden een integraal ondersteuningsplan en houden de regie wanneer Amsterdammers vanuit meerdere partijen ondersteuning ontvangen.

8

Buurtteamorganisaties ontvangen voor de uitvoering van de activiteiten een subsidie. Die subsidie is verstrekt via zeven percelen, aansluitend op de schaal van de Amster­ damse stadsdelen. Het stadsgebied Weesp is aangesloten bij het perceel Zuidoost. Hier is destijds voor gekozen om optimale samenstelling en spreiding van teams over buurten in het stadsdeel te realiseren. Aanbieders konden op maximaal 3 percelen inschrijven. Er zijn op dit moment 6 gesubsidieerde buurtteamorganisaties. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor hun lokale inrichting en positionering in de wijk. Tegelijkertijd vormen de organi­ saties gezamenlijk Buurtteam Amsterdam en hebben zij de opdracht om stedelijk samen te werken. De inhoud van de opdracht, de samenstelling en de werkwijze van de teams zijn stedelijk vastgesteld. Het uitgangspunt is dat de hoofdlijnen en geboden onder­ steuning in de hele stad gelijk zijn, zodat buurtteams herkenbaar zijn en Amsterdammers overal op dezelfde ondersteuning kunnen rekenen.

1.2

De huidige praktijk

Buurtteams functioneren als spil in het sociaal domein in Amsterdam. Zij verhouden zich zowel tot een breed scala aan maatschappelijke organisaties in de wijk als tot stedelijke partners. De inzet van alle partijen moet zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. De buurtteams hebben de afgelopen jaren laten zien dat zij flexibel en veerkrachtig zijn in hun ondersteuning aan Amsterdammers. Dat bleek niet alleen tijdens de corona­ pandemie, maar ook bij de energie- en inflatiecrisis en de hersteloperatie van het toeslagen­schandaal.

De vraag groeit Sinds de start van Buurtteam Amsterdam is de druk op de teams sterk toegenomen. Het aantal mensen met een ondersteuningsvraag dat buurtteams weet te vinden, neemt toe én de vragen worden diverser en complexer. Buurtteams hebben in toenemende mate te maken met ouderen (dubbele vergrijzing), dementerende mensen, mensen met (o)ggzproblematiek en gezinnen waar dakloosheid of veiligheidsproblematiek speelt. Daarnaast zien we structureel dat er bij veel huishoudens schuldenproblematiek speelt. Omdat het socialezekerheidsstelsel (te) complex is, is ondersteuning daarbij cruciaal. Het aantal meldingen van betalingsachterstanden en (dreigende) energie-afsluitingen is de afgelopen jaren fors gestegen. Buurtteams zetten stevig in op vroegsignalering, maar dat vraagt de nodige capaciteit. Ook de vraag naar ondersteuning van sociaal raads­lieden is groot. De redenen voor de toenemende vraag zijn divers. Schuldenproblematiek blijft hardnekkig, ouderen blijven vaak langer thuis wonen, er is sprake van eenzaamheid en mentale kwetsbaarheid en er zijn wachtlijsten voor specialistische (ggz)hulp. Daarbij is ook het inwonertal in Amsterdam de afgelopen jaren aanzienlijk gegroeid. Er was sprake van natuurlijke aanwas, van binnenlandse- en buitenlandse migratie en van aansluiting van de gemeente Weesp in 2022.

De ambitie groeit ook Naast een groeiende vraag spelen de buurtteams ook een sleutelrol in de bredere ambitie om de ‘beweging naar de voorkant’ te maken. Als gemeente hebben we gerichte aandacht voor preventie en voor samenwerking tussen het medische en het sociale domein. De beweging gaat van medisch naar sociaal en verder naar informeel en de gemeenschap. Daarmee willen we ervoor zorgen dat Amsterdammers tijdig de juiste ondersteuning krijgen en voorkomen dat zij onnodig in zwaardere zorgtrajecten terecht­ komen. Hiervoor zetten we in op ondersteuning in de wijk, een betere verbinding tussen professionals en informele zorg, én een aanbod dat aansluit bij de leefwereld van Amsterdammers om wie het gaat. Bij onderstaande onderdelen wordt de stijgende vraag en de aanhoudende druk in de eerste drie jaar van de buurtteams goed zichtbaar: Amsterdammers in begeleiding bij een buurtteam x 1.000 13.200

13.600

2023

2024

Het aantal Amsterdammers dat in begeleiding was bij de buurtteams is sinds 2022 elk jaar toegenomen.

8.732

2022

Aantal keren beroep gedaan op Sociaal Raadlieden 40

x 1.000

30 20

36.657

36.988

2023

2024

26.550

10 0

2022

Het aantal Amsterdammers dat een beroep deed op sociaal raadslieden is sinds 2022 elk jaar toegenomen.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

14 12 10 8 6 4 2 0

9

Aantal meldingen vroegsignalering 60

x 1.000

50

53.942

40 40.281

30

Het aantal meldingen vroegsignalering is sinds 2022 elk jaar toegenomen.

45.536

20 10 0

2022

2023

2024

Aantal Amsterdamse huishoudens met geregistreerde problematische schulden 70 60 50 40 30 20 10 0

x 1.000 60.450

61.460

60.950

2022

2023

2024

Het aantal Amsterdamse huishoudens met geregistreerde problematische schulden is de afgelopen jaren nagenoeg stabiel (bron: CBS).

1.3 Wat kunnen we leren van de huidige opdracht aan Buurtteam Amsterdam?

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

In aanloop naar de nieuwe verwerving is de huidige opdracht aan buurtteamorganisaties intensief en breed geëvalueerd. Op basis daarvan is het overkoepelende document ‘Evaluatie huidige opdracht Buurtteam Amsterdam’ opgesteld (bijlage 1). De conclusies zijn onder meer via uiteenlopende evaluatiegesprekken met de buurtteamorganisaties tot stand gekomen. Daarnaast zijn partners als Cliëntenbelang Amsterdam, de Ombuds­ man, het OKT, de GGD en andere relevante partijen gevraagd om op de opdracht van Buurt­team Amsterdam te reflecteren. Ook bevindingen uit eerdere cliënttevredenheids­ onderzoeken, het onderzoek Halverwege de opdracht, de prestatiedialogen en verschillende kwaliteitsonderzoeken zijn in het document verwerkt. Die bevindingen zijn aangevuld met (landelijke) inzichten, bijvoorbeeld met behulp van input uit gesprekken met kennisinstituten of onderzoeksrapporten.

10

De evaluatie behandelt de uitvoering van kerntaken bij de ondersteuning van Amster­ dammers, de positie van buurtteams in het sociaal domein en de samenwerking tussen buurtteamorganisaties onderling en met ketenpartners. Ook is gereflecteerd op de randvoorwaarden die nodig zijn om de opdracht goed uit te voeren, de bekostiging en sturing, en de samenwerking met de gemeente als opdrachtgever. De belangrijkste bevindingen lichten we hieronder toe. In verdere hoofdstukken van dit hoofdlijnen­ besluit worden specifieke inzichten ook betrokken bij de uitgangspunten.

1.4

Wat gaat goed?

Herkenbaarheid en flexibiliteit De 6 buurtteamorganisaties zijn er gezamenlijk in geslaagd om sinds de start in 2021 een herkenbaar beeldmerk van Buurtteam Amsterdam neer te zetten. Inwoners weten de weg naar de teams goed te vinden. Buurtteams zijn zichtbaar in de wijken en laag­ drempelig bereikbaar. Er zijn op dit moment rond de veertig buurtteamlocaties in de

stad en regelmatig wordt ook samengewerkt op locatie van ketenpartners (‘satelliet­ locaties’). Dit zien we als een waardevol succes, te meer omdat de opbouw plaatsvond in zeer uitdagende omstandigheden. Bij de start waren de coronacrisis en de hersteloperatie van het toeslagenschandaal op zich al ingrijpend genoeg. Later kregen de buurtteams met een energie- en inflatiecrisis te maken en op dit moment is onder andere huisvestingsproblematiek wijdverspreid. Dat alles legt een groot beslag op de capaciteit van de buurtteams. Het is van grote waarde dat de buurtteamorganisaties in de afgelopen jaren de nodige flexibiliteit hebben getoond. Ze sprongen actief in op nieuwe ontwikkelingen en waren te allen tijde bereid om specifieke ondersteuning te organiseren waar dat nodig was. De wendbaarheid en veerkracht van buurtteams maakten dat de meest kwetsbare Amsterdammers op stabiele ondersteuning konden rekenen. Succesvolle generieke en specialistische ondersteuning Veel Amsterdammers zijn in de afgelopen jaren adequaat door een buurtteam geholpen. Inwoners zijn doorgaans tevreden over de ondersteuning die ze van de teams krijgen. Met name de persoonlijke benadering en de deskundigheid van medewerkers bij (praktische) hulpvragen wordt als positief ervaren. Ongeveer 80% van de hulpvragen wordt direct door buurtteams zelf opgepakt.

De buurtteams zijn gespecialiseerd in het bieden van enkelvoudige ondersteuning aan Amsterdammers. Ook zorgen ze met succes voor verschillende vormen van specialistische hulp, bijvoorbeeld op het gebied van bestaanszekerheid. De Amsterdamse aanpak Vroegsignalering verloopt naar tevredenheid en wordt gezien als een voorbeeld in Nederland. Buurtteams bereiken veel mensen met betalingsachterstanden en weten in hoge mate escalatie te voor­ komen. Verder is er specifieke schuldhulpverlening beschikbaar voor jongeren die aansluit op de doelgroep. Veel kwetsbare Amsterdammers weten sociaal raadslieden en budget­coaches ook goed te vinden.

Basiselementen verlopen naar behoren Overkoepelend zien we dat veel basiselementen van de buurtteamactiviteiten naar behoren verlopen. Deze onderdelen worden binnen de opdracht aan buurtteams daarom opnieuw bekrachtigd via dit hoofdlijnenbesluit. Daarnaast zetten we waar nodig in op verbeteringen en aanscherpingen.

1.5

Wat kan beter?

De introductie van buurtteams in 2021 was een ingrijpende wijziging in het Amster­ damse sociale stelsel en ligt nog relatief kortgeleden achter ons. Buurtteams zijn daarom logischerwijs nog volop in ontwikkeling. De nieuwe verwerving biedt de kans om de huidige opdracht aan te scherpen en te anticiperen op toekomstige maatschappelijke ontwikkelingen. Op basis van de evaluatie zien we dat een aantal specifieke aandachts­ punten daarbij prioriteit verdient.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Meer samenwerkingsverbanden binnen het sociaal domein De buurtteams zijn de afgelopen jaren steeds meer de spil in het sociaal domein geworden. Ze hebben intensief ingezet op versterking van netwerksamenwerkingen. Sinds de start zijn steeds meer samenwerkingsverbanden tot stand gekomen, onder andere met partijen uit de sociale basis. Netwerkcoördinatoren hebben een stevige rol in de gebieden en buurtteams sluiten bij veel wijktafels (structureel) aan. Ook werken buurtteams en OKT’s nauwer samen als wijkteam. Op sommige plekken gebeurt dat structureel en op dezelfde locaties.

11

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

12

Onduidelijkheid over de opdracht en verschillen in dienstverlening aan de Amsterdammer Er bestaat geen eenduidig beeld over de opdracht van Buurtteam Amsterdam. Meerdere onderdelen zijn bij de start niet concreet of specifiek vastgelegd. De huidige subsidieregeling bevat veel ontwikkelopgaven en is breed opgezet. Ook bestaan er verschillende beelden over welke specialistische of meervoudige ondersteuning en kennis vanuit buurtteams mag worden verwacht - en wanneer specialistische partners aan zet zijn. Hierdoor kunnen per buurtteamorganisatie verschillen ontstaan in de kwaliteit van dienstverlening en weten Amsterdammers niet altijd waar ze aan toe zijn. Soms leidt het ook tot verkeerde verwachtingen onder samenwerkingspartners. Daardoor kan een grote druk op de buurtteams ontstaan of kunnen (onwenselijke) doorverwijzingen plaatsvinden. Daarnaast zijn we als gemeente niet altijd duidelijk genoeg over de eisen die we stellen aan de ondersteuning aan Amsterdammers, terwijl de ambities hoog zijn. De buurtteams worden geacht een integrale, laagdrempelige en soms langdurige ondersteuning in de wijk te bieden. De veelomvattende werkwijze – in combinatie met telkens voort­ schrijdende inzichten – vraagt veel van medewerkers van Buurtteam Amsterdam. Daarbij zijn de randvoorwaarden niet altijd goed geregeld.

Nog te vaak worden vanuit verschil­ lende gemeentelijke directies (aanvullende) opdrachten gegeven, die niet altijd op elkaar aansluiten. Dat zorgt voor verwarring en discussie, ook ten aanzien van de uitvoering van de kerntaken. Het is voor de buurtteamorganisaties onvoldoende helder wanneer de gemeente optreedt als subsidiegever en wanneer strategisch partnerschap wordt verwacht om gezamenlijk maatschappelijke signalen te duiden en aan te pakken.

Verschillende werkwijzen en beperkte stedelijke samenwerking Binnen de huidige opdracht is het onvoldoende gelukt om onderlinge stedelijke samenwerking tussen de buurtteamorganisaties te realiseren. In de subsidieregeling zijn de verwachtingen over de stedelijke samenwerking ook niet concreet uitgewerkt en geformaliseerd. Dit heeft op onderdelen geleid tot vertraging of tot het volledig uitblijven van het invoeren van uniforme werkprocessen, ondersteuningsmogelijkheden en sturingsinformatie. Met name de beperkte sturingsinformatie zorgt ervoor dat we als gemeente te weinig zicht hebben op de uitvoering van sommige onderdelen van de opdracht. De regierol die buurtteams al dan niet moeten hebben op het gebied van ondersteuning wordt geregeld verschillend geïnterpreteerd door buurtteamorganisaties en door partners in de stad. De buurtteams verwachten dat de gemeente een stevige regierol pakt en meer duidelijkheid schept over taken, rollen en verantwoordelijkheden.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Afhankelijkheden in het stelsel Buurtteams zijn voor de uitvoering van de opdracht (sterk) afhankelijk van verschillende ketenpartners en specialistische organisaties. Soms leiden knelpunten op andere plekken in de stad tot extra druk op de buurtteams. Bijvoorbeeld door wachtlijsten voor maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo (aanvullende individuele ondersteuning, beschermd verblijf en opvang) of de ggz. Het is nu onvoldoende duidelijk in welke mate buurtteams in zulke situaties overbruggingszorg moeten blijven verzorgen. Ook bij de toeleiding naar de sociale basis vanuit de ‘beweging naar de voorkant’ is sprake van schaarste. Het budget en het aanbod van de sociale basis stijgt al jaren niet evenredig mee met de groei van het aantal inwoners. Daardoor is er slechts een beperkt aanbod beschikbaar. Deze knelpunten kunnen binnen een volgende verwerving niet eenzijdig vanuit een nieuwe opdracht aan Buurtteam Amsterdam worden opgelost. Het is daarom van groot belang om kritisch te kijken naar de veelheid aan vraagstukken die speelt in het brede sociaal domein en de verzekerde zorg.

13

2 Positie van buurtteams in het sociaal domein

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Alle Amsterdammers die het nodig hebben moeten kunnen rekenen op passende ondersteuning. In onze stad moeten er in het brede sociale domein solide vangnetten zijn. Dat vraagt om een stelsel waarin verschillende onderdelen niet alleen op elkaar aansluiten, maar elkaar ook versterken en waar mogelijk met elkaar verweven zijn. De verscheidenheid aan wet- en regelgeving, financieringsstromen en uitvoerings­ opdrachten maakt dit niet eenvoudig. Mensen met een hulpvraag moeten makkelijk en snel aan de juiste ondersteuning kunnen komen. Zo licht en dichtbij mogelijk, zo zwaar als nodig. Buurtteams vervullen hierin een cruciale rol.

14

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

De buurtteams zijn samen met de sociale basis en het OKT gepositioneerd als spil in de wijk. Buurtteams raken steeds beter verankerd in het stelsel.

We bestendigen en versterken de samen­ werking tussen buurtteams, het OKT, de sociale basis en de gemeente (WPI). Zij vormen gezamenlijk het fundament van het sociaal domein. Buurtteams bieden zelf de benodigde ondersteuning en zorgen op alle leefgebieden voor laagdrempelige toegang tot vormen van passende hulp. Het OKT en de buurtteams vormen samen sterke sociale wijkteams.

De samenwerking tussen buurtteams, OKT’s en de sociale basis is in de afgelopen jaren geleidelijk geïntensiveerd en versterkt. Er zijn nog wel uitdagingen, onder andere ten aanzien van regievoering binnen de ondersteuning.

We verkennen de mogelijkheden voor een verdergaande verwevenheid tussen buurt­ teams en de OKT’s. Hierbij onderzoeken we ook de mogelijkheden voor gezamenlijke (gebiedsgerichte) opdrachten en hierbij passende huisvesting.

Buurtteams hebben een belangrijke rol om lokale en stedelijke netwerken vorm te geven. Daarvoor hebben ze onder andere netwerkfunctionarissen in dienst. In de huidige opdracht is niet duidelijk beschreven wat van de buurtteams wordt verwacht om netwerken effectief te laten functioneren.

Buurtteams hebben een centrale positie in wijken en gebieden. We werken de verant­ woordelijkheid die zij hebben voor het organiseren van functionerende netwerken op verschillende niveaus (lokaal en stedelijk) zo concreet mogelijk uit.

2.1

Het fundament van het sociaal domein

Uitgangspunt We bekrachtigen en versterken de samenwerking tussen buurtteams, de sociale basis, het OKT en de gemeente (WPI). Deze partijen vormen gezamenlijk het fundament van het sociale domein. Buurtteams bieden zelf ondersteuning en zorgen op alle leef­ gebieden voor laagdrempelige toegang tot vormen van passende hulp. Het OKT en de buurtteams vormen samen sterke sociale wijkteams. In alle Amsterdamse wijken moeten uiteenlopende vormen van ondersteuning, zorg en hulp met financiën, laagdrempelig beschikbaar zijn. Om dit te realiseren is de inrichting

van het sociale domein in 2021 ingrijpend gewijzigd. Hoofdzakelijk door buurtteams te introduceren, die samen met het OKT de Amsterdamse wijkteams vormen. We zien dat zij steeds beter bestendigd raken. Via deze verwerving willen we deze beweging bekrachtigen en versterken. Net als in het huidige stelsel blijven buurtteams en OKT’s daarom de spil in de wijk. Door bij mensen in de buurt aanwezig te zijn, zorgen ze voor laagdrempelige routes naar uiteenlopende vormen van ondersteuning. Buurtteams richten zich primair op volwassenen en OKT’s op kinderen en hun ouders. Ze werken intensief samen als het gaat om vragen van gezinnen en jongvolwassenen. Aanvullend op buurtteams en OKT’s vervult de sociale basis een cruciale functie. De sociale basis faciliteert misschien wel de meest laagdrempelige routes naar hulp. In het beleidskader Sociale Basis Amsterdam 2025-2030 is vastgelegd dat het aanbod van de sociale basis is gericht op preventie, versterking van zelfredzaamheid en samenredzaam­ heid en ontplooiing van talent. In relatie tot bestaanszekerheid wordt ingezet op laag­ drempelige ondersteuning bij armoede en schulden, participatie (naar werk) en het versterken van basisvaardigheden. Daarnaast zijn er diverse activiteiten voor vitale en zorgzame buurten en wijken.

Hierbij gaat het onder andere om het versterken van sociale cohesie, om het bevorderen en stimuleren van zelfredzaamheid en om het ondersteunen van bewoners die naar elkaar omzien. In de Gebiedsgerichte Opgaven Sociaal 2025-2030 is beschreven wat de benodigde focus is in de gebieden. De opgaven zijn richtinggevend voor medewerkers in het hele sociaal domein en een aanvulling op lokale programma’s, zoals de Aanpak Noord, het Nationaal Programma Samen NieuwWest en het Masterplan Zuidoost. De brede inzet vanuit de sociale basis is op die manier een onmisbaar fundament voor de buurtteams en de OKT’s. Samenhang in uitvoering en opdrachten van buurtteams, het OKT, de sociale basis en de gemeente (WPI) is een noodzakelijk onderdeel van een stelsel dat effectief werkt. In de komende periode werken we de (rand)voorwaarden daarvoor in dialoog met de belangrijkste ketenpartners verder uit.

2.2

Samenwerking in de wijk en mogelijke verwevenheid met het OKT

Een effectieve samenwerking tussen buurtteams, OKT’s en de sociale basis is cruciaal om te zorgen dat Amsterdammers de best passende ondersteuningsvorm kunnen krijgen bij hen in de buurt. Ook informele partijen spelen een belangrijke rol. Het stelsel moet zich voegen naar de behoefte van mensen. In de afgelopen jaren hebben we gezien dat buurtteams en OKT’s steeds intensiever en effectiever samenwerken. De integrale duo-aanpak voor gezinnen (sinds 2023) en de inzet op Familiescholen zijn daar goede voorbeelden van. Uit de evaluatie blijkt dat lokale samenwerking in de praktijk nog een hele uitdaging is. Dit komt onder meer door uiteenlopende afspraken en regievraagstukken. Het is nu bijvoorbeeld onvoldoende inzichtelijk in hoeverre buurtteams aanwezig zijn op plekken waar de opgave het grootste is en waar aanwezigheid het meest gewenst is. Via de nieuwe verwerving willen we de samenwerking van de sociale wijkteams verder verstevigen. We streven ernaar dat professionals van buurtteams en OKT’s vaker en op meer plekken gezamenlijk aanwezig kunnen zijn of gezamenlijk een locatie kunnen

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Uitgangspunt We verkennen de mogelijkheden voor een verdergaande verweven­heid tussen buurtteams en de OKT’s. Hierbij onderzoeken we ook de mogelijkheden voor gezamenlijke (gebiedsgerichte) opdrachten en huisvesting.

15

delen. Daarmee willen we een verdere beweging naar integrale wijkteams in gang zetten en deze teams op centrale plekken positioneren. Op die manier sluiten we aan bij de landelijke beweging richting Stevige Lokale Teams.5 Om de beweging richting sterke lokale wijkteams te intensiveren verkennen we de mogelijkheden om meer te werken met gezamenlijke (gebiedsgerichte) opdrachten voor buurtteams, OKT’s en de sociale basis. We onderzoeken of we de wijze van bekostiging, huisvesting, de afstemmingsstructuur en de totstandkoming van gebieds­ gerichte plannen beter op elkaar kunnen laten aansluiten. Dit doen we zoveel mogelijk op basis van relevante cijfers en indicatoren (datagericht).

2.3

Buurtteams organiseren netwerken op verschillende niveaus

Uitgangspunt Buurtteams hebben een centrale positie in wijken en gebieden. We werken de verantwoordelijkheid die zij hebben voor het organiseren van f­ unctio­nerende netwerken op verschillende niveaus (lokaal en stedelijk) zo specifiek mogelijk uit.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Het komt geregeld voor dat er bij specifieke hulpvragen andere inzet nodig is dan de buurtteamprofessionals zelf kunnen verzorgen. De expertise van ervaringsdeskundigen, sleutelfiguren, brugfunctionarissen, maatjes of andere organisaties is vaak cruciaal. Een breed netwerk moet dus betrokken kunnen worden. Volgens de principes van de Amsterdamse Maatwerk Methode (AMM) brengen professionals de benodigde expertise bij elkaar en werken zij gezamenlijk als team rondom de Amsterdammer. Alle buurt­ teamprofessionals werken in lijn met de AMM op individueel niveau samen met andere professionals en sleutelfiguren in de wijk. Onder meer de gemeente (WPI en GGD), woningcorporaties, scholen, kinderopvang, de eerstelijnszorg en diverse specialistische organisaties zijn hierin belangrijke partners.

16

Buurtteams hebben nu al een belangrijke rol bij het vormgeven van de benodigde effectieve netwerksamenwerking, zowel op lokaal als op stedelijk niveau. In alle buurt­ teamorganisaties zijn netwerkcoördinatoren actief. Toch zien we dat het in huidige opdrachtkader niet duidelijk genoeg is omschreven wat we precies ten aanzien van deze netwerksamenwerking verwachten. In de nieuwe opdracht willen we dit concreter maken. Buurtteams moeten zich nadrukkelijk positioneren binnen relevante netwerken en op relevante plekken. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn de aanpak Amsterdam Vitaal & Gezond, het programma Gezonde en Kansrijke Start en samenwerkingspartijen als (Familie)scholen, Voedselbank Amsterdam, huisartsen, de stadsloketten, veilig­ heidspartners en de rechtbank.

5 Dit is een ontwikkelopgave vanuit de Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028), die wordt ondersteund door de VNG.

3 De nieuwe opdracht aan buurtteamorganisaties Binnen de huidige activiteiten van Buurtteam Amsterdam gaat veel goed. De buurt­ teams zijn zichtbaar in de wijken, Buurtteam Amsterdam is intussen een bekend merk in de stad en veel Amsterdammers zijn tevreden over de ondersteuning. De basis­ elementen van de inzet van buurtteams willen we daarom behouden. Tegelijkertijd blijven de ambities groot. Via deze nieuwe verwerving willen we zorgen voor een concretisering en afbakening van de (kern)taken en een doorontwikkeling van werkwijzen. Daarmee maken we de nieuwe opdracht toekomstbestendig.

3.1

Bestendigen, doorontwikkelen en verdiepen van (kern)taken

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Op basis van de evaluatie en mogelijke andere relevante ontwikkelingen, omschrijven we in de volgende paragrafen de belangrijkste kaders binnen de opdracht van buurt­ teamorganisaties. Een verdere concretisering van de opdracht zal plaatsvinden in de dialoog ter voorbereiding van de definitieve verwerving.

17

3.1.1

Innoveren om een laagdrempelige toegang te blijven

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

Steeds meer Amsterdammers weten hun weg naar buurtteamlocaties te vinden en zijn bekend met Buurtteam Amsterdam. Buurtteams basisondersteuning op alle leefgebieden.

Buurtteams bieden laagdrempelige toegang voor alle Amsterdammers met brede onder­ steuningsvragen. Om dit in de toekomst ook te kunnen garanderen zorgen we voor een versteviging van triage, digitale toegangs­ routes en collectief werken.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Uitgangspunt Buurtteams zijn een laagdrempelige toegang voor alle Amsterdammers met brede ondersteuningsvragen. Om dit in de toekomst ook te blijven zorgen we voor een versteviging van triage, digitale toegangsroutes en collectief werken.

18

Amsterdammers moeten met ondersteuningsvragen laagdrempelig bij buurtteams terecht kunnen. Onder andere door een verwachte toename aan ouderen (dubbele vergrijzing) en de ingezette preventieve ‘beweging naar de voorkant’, is het waar­ schijnlijk dat het beroep op buurtteams in de toekomst verder stijgt. Om laagdrempelig toegankelijk te blijven, maar óók tijdig en passend ondersteuning aan mensen met meervoudige problematiek te bieden, is het nodig in te zetten op: • Het verstevigen van triage. De hulpvragen van Amsterdammers lopen uiteen in thema’s en complexiteit. Bij buurtteams is daarom brede kennis aan de voorkant nodig, via professionals met generalistische competenties. Zo kunnen buurtteams laagdrempelig toegankelijk blijven. Soms kunnen buurtteamprofessionals zelf ondersteuning bieden, maar vaak kan iemand terecht bij de sociale basis of een andere passende voorziening of specialistische hulp. Voor verschillende leefgebieden zullen we de taakafbakening en samenwerkingsafspraken specifieker vastleggen, bijvoorbeeld op de gebieden van veiligheid en woonvragen. Met het oog op toenemende druk op buurtteams overwegen we de noodzaak en de mogelijkheden om te prioriteren op (groepen) Amsterdammers die de ondersteuning het hardst nodig hebben. • Digitale toegang en dienstverlening. De digitale behoeften (en mogelijkheden) nemen toe.

In de nieuwe opdracht zullen we expliciet beschrijven wat we van buurtteams verwachten ten aanzien van digitale toegang, digitale dienstverlening en toepassingen van AI en de waarborgen voor privacy en bescherming van persoonsgegevens. Voorop staat dat buurtteams te allen tijde toegankelijk blijven voor Amsterdammers met beperkte digitale-, taal- of rekenvaardigheden en dat er de keuze is om te communi­ceren met buurtteams op een manier die voor iedere Amsterdammer het meest passend is. • Collectieve oplossingen. Een omslag van individuele ondersteuning naar collectieve oplossingen is nodig om de druk op de buurtteams te beperken. In de dialoog zorgen we voor een verdere verdieping ten aanzien van collectief werken. We streven naar een concrete en gedeelde visie waarbij collectief werken vanuit de buurtteams in samenwerking of in samenhang met de sociale basis gebeurt.

3.1.2

Generalistische teams en het organiseren van specialistische kennis

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

Buurtteams zijn ingericht als generalistische teams met specialistische medewerkers. Ze verzorgen op grote schaal praktische onder­ steuning bij enkelvoudige vragen en ze verzorgen ook regelmatig specialistische hulp. Er wordt een spanning in de balans ervaren tussen specialistische en generalis­ tische ondersteuning. Het komt voor dat er verkeerde verwachtingen zijn over welke ondersteuning buurtteams kunnen (of moeten) bieden en welke kennis van medewerkers verwacht mag worden.

Buurtteams blijven generalistische teams waarin zowel generieke als specialistische kennis aanwezig is. We concretiseren de afspraken over welke specialistische kennis aanwezig moet zijn, hoe die in de teams is gepositioneerd en hoe we daarbij het integrale werken bestendigen. Buurtteams werken hiervoor vanuit één ondersteunings­ plan.

Voor sommige ondersteuningsvragen is specialistische kennis en intensieve samen­ werking met specifieke partners nodig om Amsterdammers een goede oplossing te bieden. Het lukt niet om dit binnen alle teams te organiseren. Bijvoorbeeld in de onder­ steuning van dak- en thuisloze mensen of ondernemers.

We onderzoeken of expertise en kennis over specifieke doelgroepen binnen de buurt­ teams geclusterd kan worden op specifieke plekken in de stad. Bijvoorbeeld ten aanzien van wonen, dakloosheid en ondernemers. We kijken gericht naar plekken waar deze specifieke kennis het hardst nodig is.

Uitgangspunt Buurtteams blijven generalistische teams waarin zowel generieke als specialistische kennis aanwezig is. We concretiseren de afspraken over welke specialistische kennis aanwezig moet zijn, hoe die in de teams is gepositioneerd en hoe we daarbij het integrale werken bestendigen.

Buurtteams werken als generalistische teams, waar medewerkers ook specifieke kennis en vaardigheden inbrengen om invulling te kunnen geven aan hun brede takenpakket. De professionele medewerkers beschikken over brede kennis en zijn daarmee in staat om vragen van Amsterdammers in samenhang te benaderen. Daarnaast voegen ze specifieke expertise toe aan het team, vanuit bestaanszekerheid of als aandachts­ functionaris op een thema. Op die manier kunnen Amsterdammers snel en integraal worden geholpen. We zien echter dat er een spanning zit tussen generalistische en specialistische ondersteuning. Specialisten ervaren weinig ruimte om hun vakmanschap structureel in te zetten en te onderhouden. De praktische en generalistische onder­ steuning heeft in de praktijk vaak de overhand en de specialistische expertise is soms te veel ‘op de achtergrond’ gepositioneerd. In de nieuwe opdracht behouden we de inrichting van generalistische teams waarin zowel generieke als specialistische kennis aanwezig is. Een integrale benadering op verschillende levensdomeinen blijft leidend en ook bij complexe hulpvragen (zoals problematische schulden) moeten Amsterdammers laagdrempelig en direct in de buurt geholpen kunnen worden. Het vakmanschap van medewerkers is hiervoor cruciaal.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

De verwachtingen ten aanzien van de buurtteams zijn groot. Op dit moment moeten de teams praktische ondersteuning bieden bij enkelvoudige vragen, kennis hebben over diverse thema’s en doelgroepen, specialistische begeleiding verzorgen, en waar nodig toeleiden naar andere passende voorzieningen. Dit vraagt om veel expertise binnen de bestaande teams.

19

Er moet een juiste balans zijn tussen immateriële- (psychosociaal) en materiële onder­ steuning (praktisch). Daarvoor werken we in de komende periode verder uit hoe generieke buurtteamondersteuning en hulp bij bestaanszekerheid meer met elkaar kunnen worden vervlochten, vooral ook waar het gaat om laagdrempelige inloop­voorzieningen. Het is noodzakelijk dat er vanuit één integraal ondersteuningsplan gewerkt wordt. Uitgangspunt We onderzoeken of expertise en kennis over specifieke doelgroepen binnen de buurtteams geclusterd kan worden op specifieke plekken in de stad. Op dit moment zijn er verschillende beelden over wat buurtteams kunnen doen bij specifieke vragen en voor specifieke doelgroepen. Dat zorgt soms voor verkeerde verwachtingen bij Amsterdammers of onwenselijke doorverwijzingen. Het thema wonen is daar een actueel voorbeeld van. De huidige buurtteamorganisaties krijgen regelmatig vragen over dakloosheid, schimmelwoningen en passend wonen, terwijl zij daar zelf niet altijd een doorbraak in kunnen realiseren. Inzet van woningcorporaties, stichting !WOON, de Regenbooggroep of de GGD is vaak noodzakelijk. Een beperkt handelings­ perspectief bij buurtteams kan leiden tot teleurstelling of onbegrip bij Amsterdammers. In het verwervingsproces zullen we verdiepende gesprekken voeren over de rol van buurtteams bij specifieke thema’s en doelgroepen.

Daarbij kijken we naar de taak­ afbakeningen, het al dan niet prioriteren van groepen, vakmanschap en het organiseren (en waar mogelijk clusteren) van specialistische kennis én partners op een aantal plekken in de stad. Naast het thema wonen zijn in elk geval de ondersteuning van jongeren, (o)ggz, ouderen, dementie, ondernemers, dak- en thuisloze mensen, ongedocumenteerde mensen, statushouders en veiligheidsvraagstukken onderwerpen waar we aandacht voor hebben.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

3.1.3

20

Zorg en ondersteuning vanuit de Wmo

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

De buurtteams bieden zelf ondersteuning vanuit de Wmo en organiseren toegang tot Wmo maatwerkvoorzieningen. Er is onduide­ lijkheid over de mate waarin buurtteam lang­durige ondersteuning kunnen bieden. De verantwoordelijkheid voor Amsterdammers die wachten op specialistische ondersteuning is niet helder belegd.

Buurtteams bieden passende ondersteuning vanuit de Wmo. Dit kan zowel kort- als langdurige ondersteuning zijn. Daarnaast zijn buurtteams de toegang tot Wmo maatwerk­ voorzieningen. We specificeren de samen­ werkingsafspraken met specialistische aanbieders. Buurtteams bieden in principe geen overbruggingszorg als er wachtlijsten zijn bij specialistische voorzieningen.

Uitgangspunt Buurtteams bieden passende ondersteuning vanuit de Wmo. Daarnaast zijn ze de toegang tot Wmo maatwerkvoorzieningen en het indicatieorgaan. We zorgen voor duidelijke samenwerkingsafspraken met specialistische aanbieders. Buurtteams bieden in principe geen overbruggingszorg als sprake is van wachtlijsten bij specialistische voorzieningen. De buurtteams zijn een belangrijke partij binnen de uitvoering van de Wmo in Amsterdam. Ze verlenen zelf ondersteuning als algemene voorziening, maar zijn ook een belangrijke partij die de toegang naar andere maatwerkvoorzieningen of het indicatie­orgaan voor PGB verzorgt. De andere loketten in Amsterdam zijn de Centrale Toegang (voor opvang)

en de Wmo Helpdesk (voor woningaanpassingen, rolstoelen en aan­vullend vervoer). Daarnaast houden buurtteams regie op het integrale ondersteunings­plan wanneer meerdere partners betrokken zijn. De rol van de buurtteams ten aanzien van de Wmo willen we in de nieuwe opdracht grotendeels behouden. Wel is op meerdere punten verheldering en afbakening wenselijk. De betreffende onderdelen concretiseren we in de komende periode in dialoog met diverse samenwerkingspartners: • We zorgen voor een heldere taak- en rolverdeling en voor concrete samenwerkings­ afspraken tussen buurtteams en partners. Dit betreft onder andere afspraken over het bieden van overbruggingszorg als er wachtlijsten zijn bij instanties vanuit de Wmomaatwerkvoorzieningen, Wlz en zorgverzekeringswet. Wachtlijsten bij andere partijen leggen nu te veel druk op de capaciteit van buurtteamorganisaties. • Opdrachten ten aanzien van zorg en ondersteuning vanuit de Wmo worden voortaan beter op elkaar afgestemd. Met name voor aanvullende individuele ondersteuning en begeleid thuis hebben we specifieke aandacht. • We streven naar praktische, laagdrempelige ondersteuning die ook bij de Amster­ dammer thuis kan worden geboden. Dit maakt deel uit van alle vormen van begeleiding vanuit de Wmo, ook vanuit het buurtteam zelf. In de huidige opdracht gaat hier nog te weinig aandacht naartoe.

Onder meer met het oog op vergrijzing en een toename van dementie verkennen we op welke wijze we deze manier van ondersteunen kunnen versterken. Daarbij hebben we ook aandacht voor de rol die buurtteams kunnen spelen bij mensen met een levenslange beperking en structurele ondersteuningsbehoefte. • We specificeren de regierol van de buurtteams. Samen met de Amsterdammer moeten zij meer regie pakken op het ondersteuningsplan. Buurtteammedewerkers moeten toezien op en aanspreekbaar zijn op de gemaakte inhoudelijke en procesmatige afspraken met inwoners, maar de regie niet per definitie overnemen. Ook een goede verbinding met andere partijen is cruciaal. Integrale schuldhulpverlening

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

De basisonderdelen van de Amsterdamse schuldenaanpak zijn aantoonbaar succesvol. We zien echter dat de expertise van schuldhulpverlening niet overal structureel aan de voorkant aanwezig is. Ook is er niet altijd duidelijke en zichtbare communicatie naar inwoners over waar zij terecht kunnen met financiële vragen.

Buurtteams verzorgen een brede en integrale schuldhulpverlening. In de hele stad is een vergelijkbare en laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening. De begeleiding is mensgericht volgens de AMM en stresssensitief.

Er is soms onduidelijkheid over de beoogde samenwerking met belangrijke partners in de schuldhulpverleningsketen. Soms worden Amsterdammers daardoor (onnodig) door­ verwezen, moeten ze meerdere keren hun verhaal vertellen of worden dubbele werkzaamheden uitgevoerd.

Er is een effectieve en efficiënte schuldhulp­ verleningsketen. Op stedelijk niveau zijn er duidelijke afspraken met partners over taak­verdelingen en afstemmings­mogelijk­ heden.

De preventieve inzet en signalerende rol van de sociaal raadslieden is uitgebreid en effectief.

Preventie is een speerpunt binnen de activiteiten van buurtteams. Via de sociaal raadslieden wordt ook specialistische preventieve hulp geboden. Sociaal raadslieden hebben een belangrijke signaleringsfunctie richting de gemeente.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

3.1.4

21

Uitgangspunt Buurtteams verzorgen een brede en integrale schuldhulpverlening. In de werkwijze van schuldhulpverleners staat de methodiek van de Amsterdamse Route 020 centraal. In de hele stad is er een vergelijkbare en laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening. Buurtteam Amsterdam is sinds 2021 de gemandateerde partij om namens het college uitvoering te geven aan schuldhulpverlening. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) biedt hiervoor de kaders. Aansluitend op die kaders is in Amsterdam de afgelopen jaren een brede en integrale schuldhulpverleningsaanpak ontwikkeld, in nauwe samenwerking met de buurtteams (en voorheen de MaDi’s). De kwaliteit van dienstverlening en preventieve inzet waren structurele speerpunten. Tegenwoordig werken alle Amsterdamse schuldhulpverleners via de methodiek van Route 020. De belangrijkste principes van die methodiek sluiten aan op de Amsterdamse Maatwerk Methode en stellen het perspectief van de Amsterdammer centraal (mensgerichte benadering). Ook worden situaties integraal bekeken en is er vanaf het begin van een traject altijd oog voor stressreductie. In de afgelopen periode hebben we de inzet op het creëren van schuldenrust als gemeente en buurtteams gezamenlijk doorontwikkeld.

We hebben gerichte acties geïmplementeerd of versterkt om schulden te voorkomen (preventie), schulden klein te houden (onder andere via vroegsignalering), schulden snel op te lossen en ervoor te zorgen dat mensen duurzaam schuldenvrij blijven. Ook in het huidige beleidsplan schuldhulpverlening ‘De schuld voorbij’ staan die elementen centraal. De basisonder­delen van de Amsterdamse schuldenaanpak zijn aantoonbaar succesvol. In de nieuwe subsidie van de buurtteams willen we die daarom zoveel mogelijk in stand houden. De huidige basiselementen, zoals de stress-sensitieve begeleiding conform de Route 020, maken hier deel vanuit.

Hoofdlijnenbesluit Buurtteam Amsterdam

Een aantal specifieke onderdelen willen we in de nieuwe subsidieperiode wel verder aanscherpen of concreter vastleggen. We willen met name toewerken naar uniformering van de toegang tot schuldhulpverlening. Buurtteams moeten in de hele stad zorgen voor een heldere en laagdrempelige toegang voor iedereen die dat nodig heeft. We zien dat de expertise van schuldhulpverlening nu niet overal structureel aan de voorkant aanwezig. Ook wordt niet altijd richting bewoners gecommuniceerd waar zij zich kunnen melden met financiële vragen. Hier zijn geen stedelijke afspraken over gemaakt.

22

Daarnaast zien we dat de samenwerking met belangrijke partners in de schuldhulp­ verleningsketen nog verder kan worden versterkt. Nu is er soms onduidelijkheid is over taakverdelingen, waardoor Amsterdammers (onnodig) worden doorverwezen, ze meerdere keren hun verhaal moeten vertellen of er worden juist dubbele werkzaam­ heden uitgevoerd. Daarom willen we de samenwerkingsafspraken en taakverdeling herijken, onder meer waar het de samenwerking met de Kredietbank Amsterdam en de afdeling Inkomensvoorziening van WPI betreft. Klantbegeleiders Inkomen verzorgen vanuit de gemeente tegenwoordig op steeds grotere schaal een brede inkomensdienstverlening, waarbij ze inkomensreparaties bespreken met Amsterdammers met een bijstandsuitkering. Doorgeleiding naar buurtteams kan plaatsvinden als ondersteuning bij het aanvragen van regelingen of voorzieningen nodig is. Daarnaast signaleren klantbegeleiders vaak vroegtijdig dat er (mogelijk) sprake is van schuldenproblematiek. Ook dan geleiden ze inwoners zo snel mogelijk door naar een buurtteam. Dat is nu al het uitgangspunt, maar de beoogde samenwerking is op stedelijk niveau nog niet voldoende bestendigd. Afspraken over taakverdeling, vaste contactpersonen en aanwezigheid op elkaars locaties hebben we nog niet uniform vastgelegd. In aanloop naar de nieuwe verwerving zullen we dat gezamenlijk uitwerken.

Uitgangspunt Buurtteams zetten intensief in op preventie en hebben een nadrukkelijke en brede signaleringsfunctie richting de gemeente. Als problemen nog klein zijn, kan een snel advies of een lichte interventie al voldoende zijn. Daarmee voorkomen we oplopende stress, (dreigende) problematische schulden, een stapeling van incassokosten, energie- en waterafsluitingen of huisuitzettingen. Buurtteams vervullen hierin een cruciale rol. Door de ‘beweging naar de voorkant’ te maken, budgetcoaches in te zetten en proactief contact te zoeken bij alarmerende signalen, voorkomen ze vaak een opstapeling van problemen. Onder andere de inzet vanuit de aanpak Vroegsignalering is cruciaal. De intensieve inzet van de (Vroeg) Eropaf teams levert aantoonbaar resultaat op. Het bereik is al jaren erg hoog (ruim 80%). In de nieuwe verwerving willen we de intensieve inzet op vroegsignalering behouden. Door het stijgende aantal meldingen zijn we wel genoodzaakt om te verkennen hoe we dit duurzaam kunnen organiseren. Tijdens het verwervingsproces gaan we hier verder over in gesprek. Daarnaast hebben sociaal raadslieden een belangrijke rol om te voorkomen dat problemen verergeren. Sociaal raadslieden zijn vaak één van de eerste professionals waar Amsterdammers met (beginnende) geldproblemen zich met een hulpvraag melden.

Ze geven advies, helpen bij het aanvragen van toeslagen en verwijzen door naar schuldhulpverlening. Sociaal Raadslieden zijn specialisten die een belangrijke rol spelen ‘aan de voorkant’, zoals bij (Familie)scholen, op de stadsloketten, bij werkgevers en bij de rechtbank. Ook signaleren ze knellende mechanismen in het stelsel, zowel ten aanzien van wet- en regelgeving als de dienstverlening van de overheid. Hun preven­ tieve inzet en signalerende rol is op dit moment al van grote waarde in de stad. In de nieuwe opdracht willen we dat in stand houden. Begeleiding naar werk en participatie

Wat zien we?

Waar willen we naartoe?

Het is een grote uitdaging voor buurtteams en de gemeente om structureel te zorgen voor goede afstemming en samenwerking rond het begeleiden van mensen naar werk op participatie. De taakverdeling is soms onduidelijk en de samenwerking in elkaars nabijheid loopt niet altijd zoals beoogd.

Buurtteams spelen een belangrijke rol bij het doorgeleiden van Amsterdammers naar uiteenlopende vormen van participatie. Ze werken hiervoor intensief samen met de gemeente (WPI) en de sociale basis. Voor Amsterdammers die kunnen werken zorgen de buurtteams en de gemeente voor een laagdrempelige onderlinge afstemming. Als gemeente hebben we de regie in de begeleiding naar werk. Er zijn duidelijke wederzijdse stedelijke samenwerkings­afspraken, die alle betrokkenen zorgvuldig naleven.