1 20210609_ SMP UK_ v2020-web-DEF.pdf
Tekst van het document
Analyse van de huidige situatie: Op het gebied van bereikbaarheid (voetganger/fiets/auto): Het Binnengasthuisterrein is alleen bereikbaar voor noodzakelijk bestemmingsverkeer. De grachten in het gebied zijn voornamelijk ingericht om de auto te faciliteren en kennen veelal weinig voetgangersruimte. In het gebied zijn twee parkeerterreintjes in de binnenhoven Aan het Turfdraagsterspad zijn ook parkeermogelijkheden voor de UvA, voor mindervaliden en bij calamiteiten. De hoofdfietsroute doorsnijdt het Binnengasthuisplein. Zowel noord-zuid als oost-west. Er staan veel fietsen, scooters en fietsenrekken in de openbare ruimte.
68
Veel fietsen en fietsenrekken in de openbare ruimte
Op het gebied van logistiek: De goederen en afval voor/van de UvA- panden worden per pand afgeleverd of opgehaald. Dit gebeurt grotendeels met dieselvrachtauto’s en betekent veel verkeersbewegingen. Het grootste deel van het Universiteitskwartier is tussen 07 uur en 11 uur toegankelijk voor laden en lossen (de huidige venstertijden). De fysieke ruimte voor laden en lossen in het Universiteitskwartier is beperkt. Op de grachten in het gebied zijn nog geen (openbare) logistieke faciliteiten voor transport over water. De kades en bruggen in het gebied zijn zwaar belast en daarnaast is de staat nog onbekend, maar de verwachting is dat deze slecht is. UvA verzorgt een deel van de bevoorrading centraal vanuit een logistieke hub aan de stadsrand. Afval wordt huis aan huis opgehaald met vuilniswagens.
Bereikbaarheid en logistiek Naar de Dam De opgaven voor het gebied zijn op de bestaande situatie weergegeven. De logistieke routes volgens het gemeentelijke beleid zijn aangevuld door gewenste bevoorradingsroutes van de UvA gebouwen in de toekomst.
Naar de Geldersekade
Legenda Logistieke routes Gewenste logistieke route - Principe; zo snel mogelijk de stad uit Interne routes (aangepaste modaliteit) Af- en aanvoerplek individuele panden Af- en aanvoerplek water Logistiek punt
69
Opgave: Bovenstaande analyse leidt tot de volgende opgave: Qua bereikbaarheid (voetganger/fiets/auto): Eenduidige venstertijden voor gemotoriseerd verkeer. Buiten venstertijden voorrang geven aan de voetganger en de fietser. De hoofdstromen van het doorgaande auto- en fietsverkeer lopen langs de randen van het gebied. Het gebied goed aansluiten op doorgaande fietsroutes. In de binnenstad blijven Oost –West fietsverbindingen bestaan, maar worden langzamerhand minder dominant doordat er snelfietsroutes aan de flanken komen. De route over het Binnengasthuisplein wordt afgewaardeerd. Fietsers en voetgangers gezamenlijk gebruik laten maken van de beschikbare ruimte en deze stromen goed naast elkaar geleiden. Het Binnengasthuisplein zo inrichten dat de fiets te gast is. De verkeersstromen bij de ontsluitingen van de twee grote nieuwe ondergrondse fietsenstallingen onder de nieuwe Universiteitsbibliotheek en de Oudemanhuispoort goed begeleiden. Opgave is stremming van doorgaand fietsverkeer op de aanvoerroutes Kloveniersburgwal en Staalstraat/Nieuwe
Referentie: Aanvoer over water
70
Doelenstraat te voorkomen en voorkomen dat fietsverkeer via het Binnengasthuisplein in de ochtend en avondspits een weg naar de stalling onder de Universiteitsbibliotheek zoekt; Het fietsparkeren op maaiveld minimaliseren door studenten en medewerkers van de UvA hun fietsen inpandig te laten parkeren. Buurtbewoners parkeren hun fiets zoveel mogelijk op eigen terrein. Het fietsparkeren actief reguleren door consequente inzet van fietscoaches (door UvA) en handhavers (gemeente). Qua logistiek: De logistieke bewegingen over de weg zoveel mogelijk beperken en daarmee de kades en bruggen ook in de toekomst zo min mogelijk belasten. De bevoorrading en afvoer van afval plaats laten vinden aan de randen en de logistiek schoner, slimmer en efficiënt regelen zonder negatieve impact op leefbaarheid en bereikbaarheid van overige gebruikers. Eenduidige regels formuleren voor de bevoorrading en afvalinzameling. Venstertijden en tonnage de toegang voor rijdend (vracht)verkeer laten bepalen. Partijen uit de logistieke ketens, bewoners, ondernemers en de UvA werken samen om dit tot stand te brengen. De mogelijkheden van vervoer over water optimaal benutten. Vrachten bundelen. De interne logistiek van de UvA in het Universiteitskwartier optimaliseren.
Een centraal logistiek punt van de UvA realiseren voor het zuidelijk deel van het Universiteitskwartier, waardoor het aantal afleverlocaties zal afnemen Ruimte op de kades maken voor laad- en losvoorzieningen voor multifunctioneel gebruik. De haalbaarheid van laad- en lossteigers wordt integraal onderzocht en beoordeeld voor de volgende locaties: Kloveniersburgwal ter hoogte van BOS-cluster en ter hoogte van de Oudemanhuispoort, Universiteitstheater, Oude Turfmarkt en Grimburgwal. Er wordt gekeken naar ontwerp van de gebouwen en de openbare ruimte en het gebruik.
Autovrij / autoluw De opgaven voor het gebied zijn op de bestaande situatie weergegeven. De bestaande verkeersstructuur is aangevuld met een aantal aandachtspunten voor de toekomstige ontwikkeling.
Legenda Ondergrondse fietsenstalling Primaire fietsroutes Secundaire fietsroutes Autovrij/shared space Autoluw Aandachtspunt Knelpunt
71
TWEE GROTE ONDERGRONDSE FIETSPARKEERKELDERS
Analyse Fietsparkeerbehoefte UvA
Analyse langzaamverkeersstromen UvA
Op basis van onderzoek van Ecorys in 2017 en 2019 en gebruik
De te verwachten langzaamverkeersstromen in het Universiteits-
makend van referentietellingen van het gebruik op het Roetersei-
kwartier zijn apart onderzocht.
landcomplex is berekend dat er 2.400 fietsparkeerplekken nodig
Qua aantallen medewerkers en studenten is er, ten opzichte van
zijn om de structurele langjarige vraag naar fietsparkeerplaatsen
de situatie toen de gebouwen nog volledig in gebruik waren,
door studenten en medewerkers op te vangen. Hierbij is reke-
geen grote toename te verwachten. Wel bevat het gebied in de
ning gehouden met voldoende vrije ruimte in het gebruik van de
toekomst een aantal publiekstrekkende functies, zoals Vox-pop,
kelders en een marge voor eventuele groei van de fietsparkeerbe-
de aula, de Agnietenkapel, het Universiteitstheater en de nieuwe
hoefte. De gemeente heeft met haar eigen normen een analyse
Universiteitsbibliotheek.
gedaan en komt tot eenzelfde aantal plekken.
Het onderzoek heeft een aantal aandachtspunten opgeleverd:
De UvA draagt zorg voor de invulling van de behoefte middels
Hoge aantallen voetgangers vanaf metrohalte Rokin over de
twee grote ondergrondse parkeerkelders onder de nieuwbouw
Grimburgwal naar het Universiteitskwartier en de bijbehorende
van het Oudemanhuispoortcomplex ( 1.450 plekken) en de nieuwe
kans op stremming van en door interactie met het overige ver-
Universiteitsbibliotheek ( 1.000 plekken). Aanvullend houdt de
keer op de Grimburgwal.
UvA rekening met 80 te realiseren scooterparkeerplekken in het
De doorstroming bij de ingang van de fietsenstalling onder
gebied. De locatie van deze plekken wordt nog nader uitgewerkt.
de Oudemanhuispoort moet goed worden georganiseerd. Grote aantallen fietsers op hetzelfde moment kunnen resulteren in wachtrijen in de Slijkstraat en op het trottoir van de Kloveniersburgwal.
Bij de kruising waar het verkeer van de Aluminiumbrug, de Nieuwedoelenstraat, de Kloveniersburgwal en de onderdoorgang naar het Universiteitskwartier samenkomen, moet bij de herinrichting rekening worden gehouden met ruimte voor de hoge aantallen fietsers richting de fietsenstalling onder de Universiteitsbibliotheek in de ochtendpiek. Binnen het Binnengasthuisterrein levert het onderzoek geen aandachtspunten op. Voorwaarde hiervoor zijn ontmoediging van het fietsverkeer over deze voetgangerszone en voldoende beperkende maatregelen tegen wildparkeren van de fietsen.
72
De opgave is om de stromen studenten en bezoekers goed te geleiden
73
7.5 Leefbaarheid en veiligheid In het Universiteitskwartier zorgen wij er samen voor dat we er allemaal prettig kunnen studeren, wonen, werken, ondernemen en ontspannen. Uitgangspunten voor de uitwerking: In het Universiteitskwartier…. 1. ….staat leefbaarheid voorop 2. ….wordt leefbaarheid actief beheerd 3. ….wordt drukte gemanaged 4. ….is het veilig
Analyse van de huidige situatie: De vraagstukken over leefbaarheid en veiligheid spelen zich vooral af op het Binnengasthuisterrein. In afwachting van de verdere ontwikkeling worden de gebouwen van de UvA op dit moment veel minder intensief gebruikt dan het gebied gewend was. Hierdoor is het ook op straat veel rustiger dan het was en weer gaat worden. Tot een aantal jaar geleden was het bruisend en druk. Er was Crea met een nachtvergunning, een studentencafé in BG5, een kinderdagverblijf met een speeltuin in het Gasthuishof. Restruimtes tussen verschillende gebouwen worden slecht gebruikt, voornamelijk als fietsenstalling, en worden als sociaal onveilig ervaren, zoals de ruimte tussen de BG3 en BG5. Op sommige plekken grenst de openbare ruimte aan de achterkant van een gebouw. Er zijn onoverzichtelijke nissen in het gebied. Het is niet voor iedereen duidelijk waar de openbaar toegankelijke ruimtes bij horen en wie de regie heeft over gebruik en onderhoud.
74
Bij een aantal deelgebieden zijn hekken geplaatst ten behoeve van de beheersituatie en veiligheid;
De ruimte tussen de voormalige kliniek (BG5) en de wonin-
gen aan de Kloveniersburgwal is overdag open en wordt in de avond- en nachturen afgesloten voor doorgaand voetgangersverkeer. De UvA verzorgt het beheer van de eigen terreinen en hoven. Er is een aantal beheerders actief in het Universiteitskwartier, waaronder UvA en de gemeente Amsterdam, De Key, maar ook een aantal bewoners en ondernemers. Er zijn klachten over (zwerf)afval. Schoon, veilig en geen overlast zijn belangrijke aandachtpunten, net als de bezoekersstromen in het gebied. Door de huidige overgangsperiode, is er minder sociale controle dan normaal.
Leefbaarheid en veiligheid De opgaven voor het gebied zijn op de bestaande situatie weergegeven. De intensiteit van het toekomstig gebruik van de openbare ruimte is in het kaartbeeld gecombineerd met de aandachtspunten voor leefbaarheid en veiligheid.
Legenda Ogen op straat Vermijden van onoverzichtelijke hoeken en doodlopende structuren Hoge intensiteiten bewegingen gebruikers Rustige route Drukke route met auto/fietsverkeer
75
Opgave: Bovenstaande analyse leidt tot de volgende opgave: De openbare ruimte zodanig inrichten dat daardoor het gebruik van de buitenruimte verbetert en de sociale veiligheid wordt vergroot. Het Universiteitskwartier vooral doelgerichte geïnteresseerde bezoekers laten trekken, niet de massatoerist. Fietsverkeer ontmoedigen door het fietsluwe binnengebied van het Binnengasthuisterrein door bewegwijzering via de route ‘buitenom’ via de Nieuwe Doelenstraat. Voldoende beperkende maatregelen nemen tegen wildparkeren van de fietsen, zoals het inzetten van fietscoaches en frequente handhaving. Ontmoetingen tussen studenten en medewerkers vooral plaats laten vinden in overdekte atria met voorzieningen voor studenten, medewerkers en bezoekers. Gebruikers en bewoners stimuleren om rekening te houden met elkaar en samen te werken om de leefbaarheid te waarborgen. Het is een gebied van elkaar en voor elkaar. De buitenruimte in het gebied actief beheren, zowel voor onderhoud als gebruik: het eigenaarschap van de ruimte stimuleren, van zowel bewoners als studenten en medewerkers. De directe omwonenden en ondernemingen betrekken bij de samenwerking tussen gemeente en UvA om het gebied leefbaar en veilig te houden. De verantwoordelijkheid voor beheer in het gebied duidelijk verdelen tussen gemeente, UvA en andere beheerders zoals De Key.
Bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden laten weten waar ze terecht kunnen voor (tijdelijke) beheerkwesties. Een beheerovereenkomst opstellen tussen UvA, Gemeente
Een aantal bewoners doet actief mee aan zelfbeheer van de openbare ruimte
76
Amsterdam, de Key, ondernemers en bewoners in het gebied, om duidelijke afspraken te maken over de organisatie van het beheer in het gebied waarin de volgende onderwerpen een plek krijgen: » Het niveau van beheer en wie welke ruimtes beheert. » Het openen- en sluiten van de hekken, door wie en op welke tijden. » Inzet fietscoaches, plus afstemming rolverdeling met handhavers. » Hoe er met georganiseerde vormen van het gebruiken van de buitenruimtes wordt omgegaan (manifestaties, samenkomsten, tentoonstellingen etc.). » Waar meldingen over reiniging, onderhoud en veiligheid gedaan moeten worden. » Afspraken over de reguliere logistiek en bevoorrading van de partijen in het gebied.
Referentie: Shared space
Openingstijden Ten aanzien van de openingstijden van de UvA-gebouwen geldt dat de UvA géén voorstander is van 24/7-opening, i.v.m. het bewaken van de nachtrust voor omwonenden en studenten. Ook de kosten spelen hierbij een rol. Er zijn op dit moment geen plannen om hiertoe over te gaan. De actuele openingstijden van de UvA-gebouwen zijn te vinden op: https://www.uva.nl/over-de-uva/de-uva-in-amsterdam/locaties/locaties.html. UvA ziet het als haar plicht om met omwonenden af te stemmen over wijzigingen van de openingstijden. De openingstijden worden betrokken bij de op te stellen beheerovereenkomst tussen bewoners, UvA en gemeente.
77
7.6 Duurzaamheid en groen
Het vastgoed van de UvA is in 2040 volledig Paris Proof. Gebou-
In het Universiteitskwartier wordt bewezen dat ook een eeuwenoude stad duurzaam kan zijn.
De gemeente en UvA zetten in op een gebiedsgerichte aanpak
wen zijn niet meer aangesloten op het aardgasnet.
Uitgangspunten voor de uitwerking: In het Universiteitskwartier…. 1. ….wordt ingezet op collectief verduurzamen en energieneutraal maken 2. ….is men circulair 3. ….zijn gebouwen en openbare ruimte klimaatbestendig 4. ….wordt geëxperimenteerd met nieuwe vormen van verduurzaming 5. ….is er veel groen 6. ….dient het groen duidelijke doelen
Analyse van de huidige situatie: Op het gebied van energievoorziening en isolatie De UvA maakt nu nog gebruik van aardgas voor het verwarmen van de gebouwen in het Universiteitskwartier. Een WKO-systeem wordt momenteel al wel aangelegd voor de nieuwe Universiteitsbibliotheek. De rijksmonumentale gebouwen zijn slecht geïsoleerd. Het grootste deel van de overige gebruikers in het Universiteitskwartier is aangesloten op het aardgas. Verschillende grote partijen in het gebied hebben interesse in een gebiedsgerichte warmte- en energieoplossing. Opgave: Bovenstaande analyse leidt tot de volgende opgave: In 2040 is de stad Amsterdam volledig van het aardgas af. Dit geldt dus ook voor het Universiteitskwartier. Deze transitie is gebiedsgericht aangepakt, waarbij de stad buurt voor buurt aardgasvrij is gemaakt, tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. 78
van de energietransitie van het Universiteitskwartier. Dit houdt in dat er op gebiedsniveau naar oplossingen wordt gekeken, waarbij de transitie op een gecoördineerde manier plaatsvindt en er mogelijkheden zijn dat alle vastgoedeigenaren en –gebruikers deel kunnen nemen aan dit proces. De gemeente streeft bij de transitie naar de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Gemeente en UvA hebben afgesproken dat er een fasering wordt aangebracht waarin de verschillende delen van het Universiteitskwartier de energietransitie zullen ondergaan. Dit biedt de mogelijkheid om de energievoorziening van de UvA-gebouwen binnen de voor de UvA relevante planning realiseren, met de mogelijkheid voor andere stakeholders in het gebied om ook gebruik te maken van de hiervoor aan te wenden duurzame energiebronnen. UvA ambieert haar gebouwen in het gebied in de kern van energie te voorzien door middel van een WKO-netwerk. UvA en gemeente zijn overeengekomen dat de gekozen warmteoplossing van de UvA de mogelijkheden voor de andere stakeholders in het gebied in ieder geval niet in de weg mag staan. Dit wordt ondervangen door de gebiedsgerichte aanpak, waarin eenieder de kans wordt geboden deel te nemen aan de transitie, en aan de feitelijke oplossing zelf, door het delen van warmtebronnen en het lokale warmtenet.
De gemeente treedt op als (opdrachtgever van) de trekkende partij van de gebiedsgerichte aanpak van het Universiteitskwartier. De UvA treedt op als de koploper in de coalitie van partijen die de energietransitie in het Universiteitskwartier vormgeven.
Duurzaamheid en groen De opgaven voor de UvA gebouwen zijn op de bestaande situatie weergegeven. Op de kaart is globaal weergegeven welke mogelijkheden tot verduurzaming er zijn.
Legenda Gracht vergroenen Openbare ruimte vergroenen Groen dak Voorzieningen voor vleermuizen Nestkasten voor vogels Vlinder- en bijenkasten Zonnepanelen WKO Aardgasvrij Rainproof Hittestress Bestaande bomen
79
Het gemeentelijke proces Wijken Aardgasvrij Maken (WAM): Het proces kent een viertal stappen:
Verkenningsfase: verheldering omvang gebied, status gebied (gebouwtypologie, leidingen, etc.), koppelkansen initiatieven en mogelijke technische oplossingen.
Haalbaarheidsfase: vergelijken van de verschillende technische oplossingen (betaalbaarheid, duurzaamheid en openheid) en keuze preferente warmtetechniek.
Ontwerpfase: fasering van het gebied en uitwerken preferente warmtetechniek en voorbereiden vergunningen - tracé en
Opgave: Bovenstaande analyse leidt tot de volgende opgave: Meer bomen aanbrengen dan in de huidige situatie het geval is. Kwantitatieve en kwalitatieve toename van flora en fauna realiseren in het gebied; ontsluiting van hoven, stimuleren van geveltuinen en actief groenbeheer. Rekening houden met het aanbrengen van nest-mogelijkheden voor vleermuizen en vogels en het plaatsen van bijenkasten bij nieuwbouwopgaven. Beheer richten op het stimuleren van flora en fauna.
voorzieningen in openbare ruimte en mogelijke bepalen vergoeding voor onrendabele top woningen voor verkrijgen financiële ondersteuning uit klimaatfonds.
Uitvoeringsfase: aanvragen vergunningen, voorbereiden uitvoering, aanbesteding en aanleg.
Analyse van de huidige situatie: Op het gebied van biodiversiteit In het gebied zijn enkele volwassen bomen en staan er bijenkasten in de Vendelstraat, de hoven zijn groen en goed onderhouden. De buurtbewoners hebben eigen delen van het terrein ingericht en onderhouden dit ook zelf. Aan de grachten zijn volwassen bomen die passen bij het profiel en de uitstraling van de grachten en in het binnenhof bij OMHP staat een monumentale boom. Het gebied is erg ‘versteend’. Er is weinig groen, niet op maaiveld en ook niet op daken of tegen gevels. Voor flora en fauna zijn er weinig mogelijkheden in dit gebied.
80
Analyse van de huidige situatie: Op het gebied van klimaatadaptatie Het gebied is stenig. Het centrale plein op de Binnengasthuisstraat is één van de warmste gebieden van de hele binnenstad. Er zijn weinig groene daken in het gebied. Opgave: Bovenstaande analyse leidt tot de volgende opgave: Vergroten van het aandeel en de diversiteit van het groen in de openbare ruimte om daarmee een bijdrage te leveren aan het klimaat adaptief maken van de stad. Ontwerp en uitvoering van gebouwen en openbare ruimte rainproof maken en hittestress beperken. Groene daken en gevelbeplanting waar mogelijk toepassen, in relatie tot de monumentale waarden, voor waterretentie en het tegengaan van hittestress Opvang en verwerking van hemelwater op eigen terrein realiseren conform de Hemelwaterverordening van de gemeente Amsterdam.
Opgave: Op het gebied van circulariteit Gebruik van grondstoffen beperken door ze te hergebruiken: circulariteit is onderdeel van de aanbestedingen/opdrachtverlening van de ontwerpteams en uitvoerende partijen in de projecten van de UvA en de gemeente. Hergebruik van monumenten wordt beschouwd als een bijdrage aan circulariteit.
Referentie: Extensief sedumdak Tweede Atjehstraat
Referentie: Gierzwaluw in Neststeen Slotermeerlaan
81
Universiteitskwartier
82
8
itwerkingskader voor het U Universiteitskwartier
Het visiebeeld voor het Universiteitskwartier heeft geleid tot een aantal opgaven. De ruimtelijke en stedenbouwkundige opgaven worden in dit hoofdstuk van concrete uitwerkingskaders voorzien. Het gaat om de uitwerkingskaders voor de volgende deelgebieden: 1. Randen en poorten 2. Gasthuishof en Turfdraagsterpad 3. Binnengasthuisplein, Binnengasthuisstraat en gebouw BG3
Stedenbouw en Monumentaliteit Bij het opstellen van de stedenbouwkundige uitwerkingskaders zijn de monumentale waarden van de gebouwen op hoofdlijn betrokken om geen uitwerkingskaders op te stellen die onhaalbaar zijn, omdat op voorhand al duidelijk is dat het verlies aan monumentale waarden te groot is. Bij de uitwerking van de ontwerpen moet nu verder worden aangetoond of er op verantwoorde wijze met de monumentale waarde van de gebouwen om wordt gegaan.
In welke concrete kaders voor ingrepen in het gebied zijn de opgaven vertaald?
4. Gebouw BG5 (vm. Klinisch Ziekenhuis) en de Vendelstraat
Bij het SMP zijn illustratieve bijlagen gevoegd die per gebouw de geambieerde uitwerkingsrichting van de UvA bevatten.
5. Oudemanhuispoort en de Slijkstraat 6. Het Universiteitstheater 7. Het BOS-cluster
1
2
3
4
5
6
7
83
Deelgebieden overzichtskaart Het BOS - cluster
Op de kaart met de bestaande situatie zijn de begrenzingen van de deelgebieden aangegeven.
Randen en poorten
Oudemanhuispoort en de Slijkstraat
Binnengasthuisplein, Binnengasthuisstraat en BG3
BG5 en de Vendelstraat
Gasthuishof en Turfdraagsterpad
Universiteitstheater
84
Overzicht uitwerkingskaders deelgebieden Op de kaart zijn de uitwerkingskaders voor de deelgebieden aangegeven. Deze kaders zijn gebaseerd op de visie op de toekomst van het Universitetskwartier (zie pagina 55).
Legenda Te behouden
Zichtlocatie aan het water
Aanpassingen mogelijk
Mogelijke steiger
Nader te onderzoeken
Bestaande en nieuwe entrees
Atria bestaand
Logistieke hub
Atrium ruimte nieuw
Monumentale waarden beleefbaar
Studentenhof Bewonershof Maximum contour paviljoen Groene inrichting
+
+
Verblijfskwaliteit verbeteren Toegang fietsers Entree fietsenkelder
Groen binnenhof
Speeltuin
Nieuw te maken hof
Studentenhof
Representatieve buitenruimte Voorgevel
+
Shared space
Zelfbeheertuinen
Achtertuinen woningen +
+
Onderwijshart Ceremoniële hart Poort
Voorgevel zichtbaar Route voetganger Route fiets Hekwerk
Universiteitstheater Bewonershof Universiteitsbibliotheek
Verbinding tussen bouwdelen
Afsluitbaar
Route auto
Allard Pierson
Relatie binnen-buiten
Laden/lossen via weg
Buffer tussen tuinen en hof
Laden/lossen via water
Verbinding
Bestaande bomen
85
Het Universiteitskwartier wordt gekenmerkt door een drukke en verkeersintensieve buitenkant, de ‘randen’ van het gebied, en daar achtergelegen rustigere en verkeersluwe binnengebieden. De drukke en verkeersintensieve buitenkant bestaat uit de Kloveniersburgwal, Nieuwe Doelenstraat, Oude Turfmarkt, Grimburgwal, de Oudezijds Voorburgwal, de Oude Doelenstraat en de Oude Hoogstraat De rustigere en verkeersluwe binnengebieden bestaan uit het Binnengasthuisterrrein en -straat, Turfdraagsterspad, het ‘Vendelhof’, het Gasthuishof, de Oudemanhuispoort en de Slijkstraat met aangrenzend een nieuw hof. Grimburgwal De overgang van buiten naar binnen wordt duidelijk gemarkeerd door reeds bestaande poorten en nieuw te realiseren entrees en poorten.
z de
Oudezij
Ou
ds Voor bur
rb ds Voo Oudezij
Oudez ijds Vo
d Gebed Z onder E n
8.1 Randen en poorten
Er volgt nu een beschrijving van de specifieke uitwerkingskaders voor de inrichting van de randen en poorten van het gebied. In het geval van herinrichting gelden voor alle straten de Puccini-principes en –materialen. Kloveniersburgwal De Kloveniersburgwal is reeds ingericht conform de uitgangspunten van Puccini. Recent is de zwakke kade versterkt met een tijdelijke damwand voor de bestaande kademuur. De tussenruimte is volgestort met zand vooruitlopend op vervanging van de kade. Ook in de eindsituatie blijft de Kloveniersburgwal de route voor het autoverkeer vanaf de Nieuwmarkt richting de Nieuwe Doelenstraat. Grimburgwal
traat
urg wal
urg wal sA chte rb
sA chte rb
ezijd
Slijks
sA chte rb
Oud
Oud
ezijd
s Voorbur gwal
Grimburgwal
Oudem
Klo ven iers b
urg
wal
Oud
ezijd
Oudezijd
Oudezij
Gebed Zon
Oudezijd
der End
ds Voo
s Voorbur gwal
rburgw al
eg
urg wal
Grimburgwal Kuipersste
anhuisp
oort urg wal
AA
9,32 M
nd
elst
raat
Binnengasthu
Turfdraagsterpad
isstraat
3,45 M
Kloverniersburgwal
28,70 M Parkeervak
Autorijweg 1 richting
15,69 M voetpad
5,37 M
Benaming
Klo ven iers
D we
u Nie
bu rgw al
Doorsnede van de huidige situatie at
stra
en oel
Benaming
Staalstraat
Poort Kloveniersburgwal
86
4,00 M
3,10 M
3,45 M 2,55 M
4,00 M
9,32 M Benaming
Ve
Voetpad
Vend
Autorijweg 1 richting
Benaming
AA
at elstra
Parkeervak
4,00 M
Binnengasthuisstraat
2,55 M
Voetpad
Kloverniersburgwal
voetpad
Benaming
28,70 M Parkeervak
3,45 M Autorijweg 1 richting
Benaming
15,69 M
3,45 M
Parkeervak
4,00 M
Autorijweg 1 richting
Turfdraagsterpad
Binnengasthuisstraat
AA 3,10 M
5,37 M
A
rsb
A A
Klo ven ie
Grimburgwal Grimburgwal
at
lstra
e Vend
Kloveniersburgwal
Legenda Randen Poort bestaand Poort nieuw
87
Aandachtspunt is het grote aantal fietsers naar de fietsenkelder bij piekmomenten, die kunnen resulteren in wachtrijen in de Slijkstraat en op het trottoir van de Kloveniersburgwal. Bij de definitieve inrichting van deze gracht moet rekening worden gehouden met het veranderde gebruik van deze route als gevolg van: Het inpassen van laad- en lossteigers ter hoogte van het BOS-cluster en de Oudemanhuispoort om de ambitie van logistiek over water mogelijk te maken. Het gebruik van de logistieke hub van de UvA in de Oudemanhuispoort die zich bevindt aan de Kloveniersburgwal. De entree van de ondergrondse fietsenstalling in de Slijkstraat. De entree tot de nieuwe aula in de Oudemanhuispoort. De invoering van het autoluw-beleid, dat minder parkeerplaatsen tot gevolg heeft.
Nieuwe Doelenstraat
88
Nieuwe Doelenstraat De Nieuwe Doelenstraat is niet lang geleden volledig ingericht conform de uitgangspunten van Puccini. Deze straat is een belangrijke toegangsroute naar het Universiteitskwartier. Het valt te verwachten dat veel gebruikers van de fietskelder onder de nieuwe Universiteitsbibliotheek deze route zullen nemen. Daarnaast is de straat een belangrijke doorgaande fietsroute. Aandachtspunt in deze straat is de beperkte ruimte voor fietsers in beide richtingen in combinatie met het eenrichtingsverkeer voor gemotoriseerd verkeer. Na voltooiing van de bouwactiviteiten aan de UvA-gebouwen, het vervangen van de kade van de Kloveniersburgwal en de vernieuwing van de Aluminiumbrug, dienen verbeteringen in de inrichting van de straat te worden onderzocht in samenhang met de herinrichting van de Kloveniersburgwal.
Nes
Taksteeg
Grimburgwal
Spui
Turfdraagsterpad
AA
A
AA 5,37 M
de
Ou
A
AA
t
eg
sste
er slag
ark
Voetpad
5,37 M
rfm Tu
kin
Ro
Olie
5,37 M
5,37 M Voetpad
Autorijweg 1 richting Fietspad
Doorsnede van de huidige situatie
Trambaan 2 richtingen
t Jo Sin
Fietspad
at tra
rs lve Ka
5,01 M
Rokin
7,64 M 2,33 M 7,28 M 3,00 M
Voetpad
kin
Ro
eg
te
riss
5,37 M
1,87 M
Voetpad
M
Spui Grimburgwal De Grimburgwal is de directe route voor voetgangers en fietsers vanaf het Rokin met een bestemming bij de Oudemanhuispoort en noordelijker in het Universiteitskwartier. Voor bezoekers met een bestemming rondom het Binnengasthuisplein is het Turfdraagsterpad ook een goede route. De volgende punten verdienen aandacht bij het gebruik en inrichting van de Grimburgwal. De hoge aantallen voetgangers vanaf de metrohalte met kans op stremmingen door het medegebruik van fiets- en autoverkeer in deze smalle straat. De venstertijden voor laden en lossen en de piekdrukte van voetgangs- en fietsverkeer verbonden met de UvA moeten op elkaar worden afgestemd. Door middel van bewegwijzering worden voetgangers op het Rokin gewezen op de alternatieve route naar de nieuwe UB, BG5 en overige gebouwen op het Binnengasthuisterrein via het Turfdraagsterpad. Aan de kade bij BG1 en BG2 zal de zichtbaarheid van de UvA worden verbeterd. Waar mogelijk wordt de kade vergroend en openbaar gemaakt.
Oude Turfmarkt De Oude Turfmarkt is heringericht als onderdeel van de Rode Loper. Aan deze ‘rand’ zijn verschillende panden van het Universiteitskwartier goed zichtbaar, waaronder het Allard Pierson. Vanaf de Oude Turfmarkt is het gebied daarachter bereikbaar via een aantal toegangen en poorten naar het Turfdraagsterspad en het Gasthuishof. De Oude Turfmarkt wordt door de UvA gebruikt voor de logistieke aan- en afvoer van het Allard Pierson, het museumcafé en gebouw BG1. Vanuit de logistieke behoefte van de UvA en de beleidsmatige wens van de gemeente om meer vervoer over water te organiseren, is de doelstelling een deel van de bestaande steiger langs de Oude Turfmarkt te gebruiken voor het laden en lossen van goederen en afval. Aan de Oude Turfmarkt 141-143 waar de beoogde locatie is van het CvB zullen de gebouwen de aankomende jaren niet extern worden gewijzigd, intern zullen de gebouwen wel worden gerenoveerd.
esl
Oli
eg
ste
rs age
89
Kuipersste
Nes
Oudezij
Oudezij
ds Voor
burgwa
l
ds Voo rburgw al
ijds Vo orburg wal Oudez
Gebed Z onder E
Oudezijds Voorburgwal en Oudezijds Achterburgwal Delen van deze grachten in het plangebied zijn nog niet volgens de Puccinikaders ingericht. De kadeconstructies worden onderzocht op hun technische staat en onderhoudsbehoefte. Waar en indien nodig wordt tot vervanging of versteviging overgegaan. Hierna wordt het maaiveld opnieuw ingericht. Door deze straten autoluw in te richten en alleen tijdens de venstertijden toegankelijk te maken voor laden/ lossen ontstaat meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Parkeerplekken aan de kades kunnen daarbij worden opgeheven om ruimte te maken voor verblijf en groen.
nd
eg
Sint Barberenstraat
Kalfsvelsteeg Rusla
nd
urg wal
urg wal
urg wal
sA chte rb
sA chte rb
sA chte rb
ezijd Oud
traat
AA Grimburgwal
anhuisp
oort
Lange
8,05 M
at
elstra
Vend
Ve
nd
Doorsnede van de huidige situatie elst
raat
1,70M 1,85 M 10,17 M 1,80 M
isstraat
Binnengasthu
Oudezijds achterburgwal
Turfdraagsterpad
Grimburgwal
2,60 M
Nes
2,00 M Binnengasthuisstraat
Parkeerplaats
Grimburgwal
1,66 M
Atutorijweg 1 richting Voetpad
Oudezijds achterburgwal
Benaming
1,70M 1,85 M 10,17 M 1,80 M Autorijweg 1 richting Parkeerplaats
Oudem
Grimburgwal
2,60 M
Nes
2,00 M 8,05 M
AA Grimburgwal Autorijweg 1 richting Parkeerplaats
g
rugstee
A teeg brugs 1,66 M
Grimburgwal
Referentie: Autoluwe gracht
Turfdraagsterpad
90
Binnengasthuisstraat
AA
Parkeerplaats
A
Atutorijweg 1 richting Voetpad
Oudezijd
Oud
Oud
ezijd
s Voorbur gwal
ds Voo
s Voorbur gwal
Oudezij
Oudezijd
Slijks
Benaming
Nes
Gebed Zon
der End
rburgw al
eg
ezijd
Kuipersste
Poorten De overgangen van de randen naar de binnengebieden worden duidelijk gemarkeerd door reeds bestaande poorten en nieuw te realiseren entrees en poorten. Onderdeel van de opgave is het uitwerken van de vorm waarin nieuwe entrees worden gerealiseerd. Dit gebeurt op de volgende 3 locaties: 1. Bij de entree van de Binnengasthuisstraat vanaf de Nieuwe Doelenstraat. Hier is een letterlijke poort niet goed in te passen bij de afgeronde vorm van de nieuw te bouwen gevel en wordt een andere entree-vorm onderzocht. 2. Bij de entree tot het Binnengasthuisterrein aan de Grimburgwal. 3. Bij de entree tot het nieuwe hof aan de Slijkstraat. Poorten
91
8.2 Gasthuishof en Turfdraagsterpad Het Gasthuishof wordt beter toegankelijker gemaakt vanaf de Oude Turfmarkt en het Binnengasthuisterrein. Het groene hof biedt ruimte voor ontmoeting en ontspanning voor bewoners, studenten, medewerkers van de UvA en bezoekers van het museum in de bijzondere setting van het Allard Pierson en de Gasthuiskerk. Aandachtspunt bij het veranderde gebruik van het hof is het bewaren van de balans tussen levendigheid en rust. De leefbaarheid voor de aanwonende bewoners komt anders al snel onder druk te staan. Ingrepen om deze juiste balans te kunnen bereiken hebben betrekking op de inrichting van het hof zelf, de omliggende gebouwen en het beheer van het gebied na ingebruikname van het hof. De Gasthuiskerk is een van de oudste gebouwen op het Binnengasthuisterrein. Het doel is middels een verbouwing en renovatie de zichtbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid van de voormalige kerk te verbeteren. Het nieuwe gebruik van dit gebouw bestaat uit kantoorruimtes en representatieve functies van de UvA. Het Turfdraagsterpad tussen de gebouwen BG1, BG2, het Allard Pierson en de Gasthuiskerk krijgt een betere verbinding met de
Gasthuiskerk aan het Turfdraagsterspad
92
Gasthuiskerk door middel van een nieuw te maken toegang tot het gebouw.
Uitwerkingskaders Gasthuishof Het Gasthuishof wordt opnieuw ingericht, waarbij het zuidelijk deel een ingetogen groen karakter krijgt en het noordelijke deel een inrichting krijgt waar verblijf en ontmoeting in een groene omgeving centraal staat. De scheiding tussen de twee delen van het hof wordt in het toekomstige ontwerptraject vormgegeven. Het hof is overdag vrij toegankelijk, in de avond worden de toegangen afgesloten. De precieze openingstijden worden in overleg met de omwonenden, het museum en de UvA vastgesteld. Tussen de achtertuinen van bewoners en het openbaar toegankelijk deel komt een buffer die in het toekomstige ontwerptraject wordt vormgegeven. Het hof kan worden bereikt via de reeds bestaande doorgangen vanaf de Oude Turfmarkt, vanuit bestaande deuren in de Gasthuiskerk, en via de onderdoorgang onder het woongebouw dat uitkomt op het plein aan de Binnengasthuisstraat. De leefbaarheid voor de omwonenden is een belangrijk aspect bij het uitvoeren van het beheerregime. Gasthuiskerk Het gebouw wordt beter beleefbaar en zichtbaar gemaakt door een restauratieve aanpak aan de zijde van het Turfdraagsterspad. Daarnaast worden de recentere aanbouwen aan het gebouw in het hof verwijderd. Aan de zijde van het Turfdraagsterpad wordt de gevel vriendelijker en opener gemaakt en wordt een extra entree gerealiseerd.
Het smalle deel van de steeg tussen de woningen en de Gasthuiskerk blijft afgesloten voor publiek om de rust voor de bewoners te garanderen. De verdieping van het zuidoostelijke bouwdeel wordt functioneler gemaakt door realisatie van dakkapellen aan de hofzijde.
Turfdraagsterspad Het Turfdraagsterspad wordt een voetgangerszone waar de fiets te gast is. De doelstelling is om hier zo min mogelijk parkeerplaatsen te hebben. Bij de herinrichting wordt het materiaalgebruik afgestemd op het te gebruiken materiaal in de rest van het Binnengasthuisterrein. De doelstelling is zo min mogelijk fietsparkeerplaaten op maaiveld te hebben. Het Turfdraagsterspad wordt zoveel mogelijk vergroend (bomen, geveltuinen). Het Turfdraagsterspad vormt overdag, ‘s avonds en in het weekend een verbinding tussen de Oude Turfmarkt en het Binnengasthuisterrein. ‘s Nachts is de steeg afgesloten met een hek ter hoogte van het woongebouw en een gesloten poort aan de Oude Turfmarkt. De UvA onderzoekt in samenspraak met de buurt of dit in de eindsituatie gehandhaafd moet blijven of dat de poort 24/7 open kan blijven en het hekwerk kan komen te vervallen.
+ Legenda Te behouden Aanpassingen mogelijk Achtertuinen woningen Groen binnenhof Buffer tussen tuinen en hof Verbinding Voorgevel Route voetganger Hekwerk Monumentale waarden beleefbaar Bestaande en nieuwe entrees Afsluitbaar Allard Pierson +
Shared space Poort Bestaande bomen
Links: Referentiebeeld rustig hof Rechts: Referentiebeeld studentenhof
93
8.3 B innengasthuisplein, Binnengasthuisstraat en gebouw BG3 Het gebouw BG3 en de ruimte daaromheen vormen een centrale plek in het Universiteitskwartier. Hier komen veel stromen en looplijnen samen. De UvA en de gemeente stellen een structuurwijziging voor, die gerealiseerd wordt door middel van ingrepen aan het bestaande gebouw en het opnieuw vormgeven van de openbare ruimte. BG3 Het Gebouw BG3 bestaat uit een oudbouwdeel op de kop van de Oudezijdse Achterburgwal dat door een smaller bouwvolume is gekoppeld aan een ovaal paviljoen dat in de jaren ’90 is gebouwd en is ontworpen door architect Theo Bosch. Eerder in dit stuk is aangegeven dat er op deze locatie veel te verbeteren is: Stedenbouwkundig gezien werkt het gebouw niet goed op het niveau van bruikbaarheid van de buitenruimten, routing, oriëntatie en beheersbaarheid.
BG3: oudbouwdeel en het ovale paviljoen
94
Cultuurhistorisch past de positionering en vorm van het paviljoen niet in de opzet van het binnengebied met kleinere hoven en stegen. Ruimtelijk programmatisch is er de wens om deze grote ruimte anders in te delen zodat er twee kleinere maar kwalitatief hoogwaardigere en goed bruikbare pleinen ontstaan, elk met een eigen karakter en gebruik. Daar komt bij dat het paviljoen voor de UvA programmatisch, functioneel en qua geambieerde energietransitie niet goed bruikbaar is. Om een beter functionerende openbare ruimte en een beter functionerend gebouw te krijgen stellen UvA en gemeente voor om het paviljoen te vervangen door een nieuw bouwvolume op een andere positie, tussen het woongebouw, BG5, de UB en het rijksmonumentale oudbouwvolume van BG3 in. Het nieuwe volume wordt om reden van functionaliteit verbonden met het oudbouwdeel van BG3, dat op zijn beurt gerestaureerd wordt. In het gebouw zijn het bestuur van de Faculteit der Geesteswetenschappen (FGw) en de frequent bezochte onderwijsbalies van de FGw en een exposure/zichtlocatie van de FGw/UvA geprogrammeerd.
UvA en gemeente willen gezamenlijk deze ontwerpopgave nader uitwerken aan de hand van de volgende kaders: Het ovale paviljoen wordt vervangen door een nieuw bouwvolume op een centralere positie in de ruimte, dat daarmee de stedelijke ruimtes rondom het gebouw beter bruikbare en bij het gebied meer passende afmetingen geeft. De ontsluiting van het nieuwe gebouw is georiënteerd op het oostelijke pleindeel waar ook de entrees van de UB en BG5 op uitkomen. Het nieuwe volume heeft op de verdieping een verbinding met het oudbouwdeel. Onderdeel van de ontwerpopgave is deze verbinding te combineren met een aantrekkelijke en sociaal veilige onderdoorgang die de verschillende ruimtes op maaiveldniveau met elkaar verbindt.
Legenda
De onderdoorgang heeft geen poort-functie, maar is een passage en verbindingselement in de structuur van hoven en stegen. De onderdoorgang krijgt een royale maat, om de zichtbaarheid op en beleving van het plein mogelijk maken. Er ontstaan op deze wijze twee pleinen die gezien de omliggende functies allebei een andere inrichting en sfeer krijgen: een groen ingericht bewonersplein aan de westkant en een drukker meer verhard plein aan de oostzijde, midden tussen de universitaire functies. De exacte locatie van het nieuwe gebouw wordt in de uitwerking van de ontwerpopdracht bepaald. Er dient rekening gehouden te worden met ruime afstand van minimaal 20 meter tot het woongebouw. Ten opzichte van BG5 geldt een minimale afstand van 14 meter, ten opzichte van de UB een minimale afstand van 8 meter. Deze maten zijn bepaald op basis van de stedenbouwkundige studie, waarbij is gekeken naar daglichttoetreding en het laadvermogen van de openbare ruimtes. De precieze situering en de afmetingen van het gebouw worden in het ontwerptraject bepaald.
Te behouden Aanpassingen mogelijk Bewonershof Studentenhof Maximum contour paviljoen
+
Voorgevel Route voetganger Verbinding tussen bouwdelen Bestaande en nieuwe entrees Relatie binnen-buiten
+
Monumentale waarden beleefbaar Bewonershof Universiteitsbibliotheek
+
Studentenhof +
Shared space Poort Bestaande bomen
Links: Referentiebeeld studentenhof Rechts: Referentiebeeld bewonershof
95
Qua bouwhoogte sluit het gebouw aan op de bouwhoogte van
de omliggende bebouwing, waarbij het in verhouding moet staan tot het oudbouwdeel. Het gebouw krijgt min 1.250 m2 en maximaal 1.400 m2 bvo. Ter vergelijking; het ovale paviljoen heeft 1.200 m2. Inzet van partijen is om tot een uitruil van gronden te komen, waarbij de oppervlakte openbare ruimte in het gebied gelijk blijft. Bij het formuleren van de ontwerpopgave speelt het respecteren en versterken van de monumentale waarden van het oudbouwvolume van BG3 een centrale rol. De oorspronkelijke entree in de westelijke gevel van het oudbouwgedeelte van BG3 wordt weer in ere hersteld.
De UvA laat de selectie van ontwerp en architect plaatsvinden door middel van een prijsvraag, waarbij de verschillende belanghebbenden in het gebied zitting kunnen krijgen in de beoordelingscommissie, die onder leiding staat van een (onafhankelijk) extern voorzitter (bijvoorbeeld de Rijksbouwmeester). Op deze manier kunnen omwonenden een plek in het proces innemen die recht doet aan hun belangen in de leefomgeving.
Referentiebeeld stenig hof
96
Plein aan de Binnengasthuisstraat Het terrein wordt met het gebouw anders ingedeeld, in een rustiger groener deel aan de kant van de bewoners en een drukker, meer verhard deel aan de kant van de universitaire functies. De openbare ruimte wordt voetgangersgebied, waarbij de fietser te gast is (=shared space). De pleinruimtes kunnen volgens de Puccini leidraad een verbijzonderde inrichting als zgn. ‘buurtplein’ krijgen. Gebruikers in het gebied behouden de mogelijkheid tot het laden/lossen nabij de entrees van hun gebouw. De bevoorrading van de UvA-gebouwen vindt plaats met compacte (elektrische) voertuigen. Het plein voor de woningen wordt als groen hof ingericht, in samenspraak/co-creatie met de omwonenden. Het plein tussen BG3 en BG5 wordt ingericht als een stedelijke ontmoetingsruimte met groene accenten en ingericht op intensieve loopstromen. Beide pleinen blijven 24/7 openbaar toegankelijk. Aandachtspunt is het tegengaan van het doorgaande fietsverkeer over het voetgangersgebied door handhaving en bewegwijzering naar de gewenste route ‘buitenom’ via de Nieuwe Doelenstraat. Een tweede aandachtspunt is het tegengaan van wildparkeren van fietsen door inzet van fietsparkeercoaches door de UvA en handhaving door de gemeente. Referentiebeeld groen hof
97
8.4 Gebouw BG5 (vm. Klinisch Ziekenhuis) en de Vendelstraat Het gebouw BG5 wordt het onderwijshart van het Universiteitskwartier. In dit gebouw heeft de UvA een groot deel van de onderwijszalen, de faciliteiten voor eten en drinken en kantoorfuncties opgenomen. Het complex is vanbinnen sterk verouderd en de buitenzijde van het rijksmonumentale oudbouwgedeelte is toe aan een grondige restauratie. De meest recente aanbouwen, de glazen piramide (de voormalige mensa) en de overige bebouwing tussen de zijvleugels worden verwijderd en vervangen door een entreepaviljoen en een overkapt binnenhof, om te voldoen aan de programmatische eisen van de UvA. De ruimte tussen BG5 en de nieuwe Universiteitsbibliotheek wordt ingericht als voetgangersruimte en zal intensief gebruikt worden voor het voetgangersverkeer tussen deze twee gebouwen. Het Vendelhof ten oosten van BG5 wordt opnieuw ingericht, waarbij de zelfbeheertuinen behouden blijven en het open gedeelte tegen
BG5: de glazen piramide tussen de zijvleugels van het gebouw
98
de buitenmuur van de Boekensteeg een nieuwe inrichting krijgt, met een hogere verblijfskwaliteit. Aandachtspunt hier is de balans vinden tussen het verkeer tussen de Oudemanhuispoort en BG5/UB en de rust en beslotenheid die de tuinen bieden.
Uitwerkingskaders BG5 Het gebouw krijgt een centrale prominente entree aan de Vendelstraat. Deze entree krijgt een royale hoogte. Het huidige glazen piramidevormige gebouw wordt vervangen door een zgn. ‘entreepaviljoen’. In het paviljoen wordt maximaal ruimte geboden aan collegeruimtes op de verdiepingen en exposure van FGw in de zijvleugels van het paviljoen. Ten behoeve van de zichtbaarheid van het rijksmonumentale oude bouwgedeelte: » Is het nieuwe entreepaviljoen in hoogte duidelijk ondergeschikt aan de zijvleugels. » Krijgt het paviljoen op begane grondniveau een transparante materialisering die het mogelijk maakt van buitenaf de zijgevels van de historische bebouwing, inclusief het ronde paviljoen in het binnenhof te zien. » Wordt tussen het paviljoen en de zijvleugels een afstand van minimaal 5 meter aangehouden. » Ligt de rooilijn van het paviljoen minimaal 6 meter terug ten opzichte van de zijvleugels. Het binnenhof wordt vrij gemaakt van inbouw en wordt van gevel tot gevel overkapt, waardoor het ronde oudbouwpaviljoen centraal zichtbaar wordt. De hoogte van de aansluiting van de overkapping is onderdeel van de ontwerpopgave. Tussen de zijvleugels wordt ter hoogte van de overgang van entreepaviljoen naar het atrium opnieuw loopbruggen gemaakt. Deze loopverbindingen belemmeren het zicht op maaiveldhoogte van buiten naar binnen niet.
Legenda
De ruimtes tussen paviljoen en zijvleugels krijgen een groene
Te behouden
invulling, waarbij extra aandacht wordt besteed aan de bruikbaarheid en de sociale veiligheid van deze ruimtes. Om een kortere looproute tussen BG5 en de Oudemanhuispoort te realiseren wordt onderzocht of het mogelijk is een entree aan de zijkant van BG5 in het ‘ Vendelhof’ nabij de entree naar de Boekensteeg te maken.
Aanpassingen mogelijk Atrium ruimte nieuw Studentenhof Maximum contour paviljoen Groene inrichting Zelfbeheertuinen
Vendelstraat tussen BG5 en UB Deze ruimte wordt ingericht als binnenstedelijk voetgangersgebied waarbij de fietser te gast is. Dit betekent dat de ruimte hier zonder hoogteverschillen tussen rijloper en voetpad wordt ingericht. Er is geen ruimte voor fietsparkeren op maaiveld, fietsen moeten in de parkeerkelder onder de UB worden gestald. Aandachtspunt is het ontmoedigen van fietsverkeer over het voetgangersgebied door handhaving en bewegwijzering naar de gewenste route ‘buitenom’ via de Nieuwe Doelenstraat. Een tweede aandachtspunt is het tegengaan van wildparkeren van fietsen door inzet van fietsparkeercoaches door de UvA en handhaving door de gemeente. Vendelhof De zelfbeheertuinen blijven behouden. De voetgangersroute door het hof die de Oudemanhuispoort, BG5 en UB verbindt, wordt opnieuw ingericht. Het open gedeelte tegen de buitenmuur van de Boekensteeg wordt vergroend en opnieuw ingericht, om de verblijfskwaliteit te verbeteren. De hekken waarmee het gebied ’s avonds en ’s nachts wordt afgesloten blijven behouden. Er is geen fietsparkeren in de openbare ruimte op maaiveld aanwezig.
Voorgevel Voorgevel zichtbaar Route voetganger Route fiets Hekwerk
+
Verbinding tussen bouwdelen Bestaande en nieuwe entrees Monumentale waarden beleefbaar +
Shared space Verblijfskwaliteit verbeteren Toegang fietsers Speeltuin Studentenhof Onderwijshart Poort Bestaande bomen
Referentiebeeld voor overkapping: Museum de Lakenhal
99
8.5 Oudemanhuispoort en de Slijkstraat De Oudemanhuispoort vormt het ceremoniële hart van het Universiteitskwartier met o.a. de vestiging van de nieuwe aula van de UvA. Daarnaast bevinden zich in het complex onderwijsruimten, studieplekken, kantoren van de FGw en representatieve ruimten. De OMHP vormt een belangrijke schakel in de logistiek van het Universiteitskwartier. Naast een toekomstige fietsenstalling aan de Slijkstraat, bevindt zich aan de Kloveniersburgwal ter hoogte van de Slijkstraat ook de afhandeling van logistiek van de UvA. Via de Kloveniersburgwal worden de goederen zowel met vrachtwagens als per boot aangevoerd om deze vervolgens verder het gebied in te brengen met kleinere (elektrische) voertuigen. Het complex is een rijksmonument en bestaat uit meerdere historische gebouwen. De opgave voor deze verschillende gebouwen is om ze te restaureren en te laten voldoen aan de huidige eisen. De UvA wil de monumentale en historische waarden beter zichtbaar en beleefbaar maken. Daarnaast worden een aantal gebouwdelen van recentere datum vervangen door nieuwbouw, om de bovengenoemde grootschalige functies te kunnen huisvesten. Tevens wordt de Slijkstraat door deze ingrepen opgewaardeerd en de oostwest route aantrekkelijker gemaakt.
De ambitie is om in de straat een nieuw, toegankelijk hof te creëren, dat de toegang vormt tot een nieuwe noord-zuid-route door het universiteitscomplex.
Oudemanhuispoort
100
Ten aanzien van de te vervangen bouwdelen aan de Slijkstraat wordt een nadere studie naar de inpasbaarheid van de monumentale waarden uitgevoerd. Op basis van deze studie en de daaruit volgende adviezen van de gemeentelijke monumentendienst en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, kan besluitvorming plaatsvinden of en zo ja welke bouwdelen vervangen kunnen worden.
Uitwerkingskaders Oudemanhuispoort Het heractiveren van de Slijkstraat en het openen van het complex aan de noordkant vormt één van de drie dragers van het concept. De tweede drager vormt de introductie van een noord-zuid-verbinding door het complex inclusief een nieuw hof aan de noordkant. De derde drager is een nieuwe interne verbindingsstraat die de nieuw te bouwen volumes aan de Slijkstraat en het monumentale carré aan de rugzijde met elkaar verbindt, maar tegelijkertijd de verschillende volumes qua uiterlijk een eigen identiteit laat tonen en een interactie met de omliggende straten laat aangaan. De nieuwe aula krijgt extra hoogte passend bij het representatieve karakter. Hiervoor wordt een gebouw ontworpen dat buiten de contouren van het bestemmingsplan kan vallen, tot een extra hoogte van 3 meter. De maximale nieuwe hoogte van de dakrand bedraagt 13 meter, de hoogte van de kap maximaal 16 meter. Mocht het binnenhof van het Leupen-hoekcomplex vanuit monumentale overwegingen behouden moeten blijven, dan kan ter plaatse van de aula de geboden extra hoogte worden benut om het benodigde programma te kunnen realiseren. Bijzondere aandacht vraagt de aansluiting van de nieuwbouw met het gebouw ontworpen door architect Leupen op de hoek Slijkstraat/Oudezijds Achterburgwal