03. Tabel behorende bij Nota van Beantwoording

Het college stelt voor om dit advies mee te nemen in de veranderaanpak die in de bestuurlijke reactie wordt aangekondigd. In de verordening en het kiesreglement zitten geen formele belemmeringen voor deelname van ondervertegenwoordigde groepen. Iedere inwoner vanuit een stadsdeel die 16 jaar of ouder is, Nederlander (incl. EU-onderdaan) of als vreemdeling minimaal 2 jaar legaal woonachtig is in Amsterdam mag zich verkiesbaar stellen. Dat neemt niet weg dat het voor de genoemde groepen uitdagend kan zijn om inbreng te leveren in ons bestuurlijk stelsel. In de ontwikkeling van het stelsel in de komende bestuursperiode kan inderdaad worden onderzocht hoe hun mogelijkheid tot inbreng kan worden versterkt. Ook zal er in de voorbereidingen voor de verkiezingen aandacht zijn voor de wijze waarop de mogelijke deelnemende groeperingen worden geïnformeerd over het doorlopen van het proces van kandidaatstelling.

51

onderzoeken waar knelpunten zitten voor mensen uit allerlei groepen om goed mee te kunnen doen als stadsdeelcommissielid, als gemeenteraadslid, en ook als bestuurder (DB en wethouder), en hiervoor verbeteringen door te voeren. 143. SDC W

144. SDC Z

Betrek jongerencommissies in verschillende stadsdelen om opkomst onder jongeren vanaf 16 jaar te verhogen.

Herzie de restzetelverdeling (25% kiesdeler) om ongelijkheid in stemgewicht te verminderen. Verhoog het percentage naar 75% of 50%. Om te bevorderen dat kleine lokale groeperingen een zetel kunnen verwerven in de stadsdeelcommissie is bepaald dat partijen bij de restzetelverdeling al een zetel kunnen verwerven als zij 25% van de kiesdeler hebben gehaald en niet pas bij 75% zoals de Kieswet voorschrijft. Dat draagt bij aan de pluriformiteit binnen de commissie (veel kleine partijen) maar maakt ook dat een partij met 7x meer stemmen maar met één zetel meer is vertegenwoordigd dan een kleine. Het betekent feitelijk ook dat sommige zetels (aanzienlijk) meer stemmen vertegenwoordigen dan andere zetels.

We vragen jongerenambassadeurs in de stadsdelen en de jongerenadviesraad om ideeën om de opkomst te verhogen en betrekken hen bij de uitvoering daarvan. Ook is er in de campagne speciale aandacht voor de groep die voor het eerst mag stemmen. Doel van deze bepaling is te bevorderen dat ook kleine lokale groeperingen een zetel kunnen verwerven (zie de toelichting in de verordening). Daarmee beogen we deelname aan het democratisch proces laagdrempelig te houden.

17 Communicatie 145. Algemeen

Het college vindt het belangrijk dat Amsterdammers, het bestuur en de ambtelijke organisatie beter en duidelijker worden geïnformeerd over het stelsel. Dit is een belangrijk aandachtspunt in de verdere ontwikkeling. Uit de adviezen blijkt dat dit breed wordt ondersteund, en het college bedankt iedereen voor de suggesties.

52

Bij de verbetering van de communicatie richt het college zich vooral op amsterdam.nl. Dit is de centrale plek waar inwoners eenvoudig informatie kunnen vinden. Bovendien levert deze website via zoekmachines de beste resultaten op. Daarnaast is het belangrijk om ook andere kanalen en manieren te gebruiken, zoals in de adviezen wordt voorgesteld. Wel moet er altijd een duidelijke koppeling blijven naar amsterdam.nl, zodat inwoners weten waar ze terechtkunnen voor betrouwbare informatie.

146. SDC NW

Zet Notubiz beter in om duidelijk te maken wat een stadsdeelcommissie doet en kan. Werk duidelijk uit waar burgers moeten zijn met hun inspraak. Kijk naar hoe andere gemeenten het doen en pas de beste praktijkvoorbeelden toe, in Nieuw-West is hier al een start mee gemaakt. Maak het DB en de SDC binnen het stadsdeel bekender, bijvoorbeeld door foto's van de gekozen

Het college waardeert dat de dagelijks besturen (DB’s) en stadsdeelcommissies (SDC’s) verschillende initiatieven hebben opgepakt of willen oppakken om de communicatie vanuit de stadsdelen verder te verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van buurtmedia, Notubiz, het ophangen van foto’s en het uitnodigen van bewoners. Hierbij acht het college onderlinge afstemming tussen stadsdelen over de manier waarop communicatiemiddelen (dus niet per se over de communicatie-uitingen zelf) worden ingezet, raadzaam om de herkenbaarheid en vindbaarheid voor inwoners van verschillende stadsdelen te bevorderen. Met name als het gaat over waar informatie over (bestuurlijke) onderdelen van de stadsdelen en over activiteiten daarvan te vinden is. De stadsdelen en het stadsgebied Weesp kunnen in overleg met de stadsdeelcommissieleden en het dagelijks bestuur (DB) zelf beslissen of zij dit ook wensen. De uitvoering en vormgeving kunnen vervolgens per stadsdeel of voor Weesp worden afgestemd. Het is altijd waardevol om te kijken naar ervaringen van andere gemeenten en hier van te leren. En misschien kan

53

147. SDC O

148. SDC N en SDC W

149. DBZO

volksvertegenwoordigers op het stadsdeelkantoor te plaatsen.

Nieuw-West goede praktijkvoorbeelden met de andere stadsdelen delen.

Hang foto’s van alle stadsdeelcommissieleden en het dagelijks bestuur op het publieke deel van het stadsdeelkantoor. ● Zet in het stadsdeelkantoor schermen neer met informatie over de agenda-onderwerpen. ● Hang borden of schermen op in en rond het stadsdeelkantoor waarin een aantal belangrijke projecten in ons stadsdeel worden uitgelicht. Bijvoorbeeld over de ontwikkeling van nieuwe buurten. ● Publiceer de agenda van de stadsdeelcommissie in de lokale media zoals Amsterdam editie Oost.

Zie het antwoord op advies 145, o.a. over de foto's.

Het DB en de SDC binnen het stadsdeel bekender maken, bijvoorbeeld door foto's van de gekozen volksvertegenwoordigers op het stadsdeelkantoor te plaatsen. Ook meer aandacht voor uitleg aan bewoners over de werking van het huidige stelsel ziet het DB als een

De stadsdelen en het stadsgebied Weesp kunnen hier zelf een besluit over nemen. De uitvoering en vormgeving kunnen per stadsdeel of stadsgebied worden afgestemd. Het is een goed idee om buurtmedia in te zetten. Wel is het belangrijk om te controleren of dit leidt tot een toename van het aantal bezoekers, aangezien advertenties geld kosten. Het plaatsen van foto’s van de gekozen volksvertegenwoordigers op het stadsdeelkantoor kan een goede manier zijn om het dagelijks bestuur (DB) en de stadsdeelcommissie (SDC) zichtbaarder te maken voor bewoners. Dit helpt inwoners om te weten wie hen vertegenwoordigt en kan de toegankelijkheid vergroten. Het is echter belangrijk om vooraf duidelijk te bepalen wat het doel is van deze bekendheid. Als het doel is om bewoners meer te betrekken bij het stadsdeel, kunnen aanvullende acties zoals het organiseren van ontmoetingen, buurtbijeenkomsten of het delen van persoonlijke verhalen via buurtmedia ook effectief zijn. Dit kan een completer beeld geven en meer verbinding creëren. Zie het antwoord op advies 145, o.a. over de foto's.

Dit is ondersteuning van de bestuurlijke reactie.

54

150. SDC Z

positieve en noodzakelijke ontwikkeling. Informeer burgers beter over het bestuurlijk stelsel en geef een stadsdeel (inclusief de leden van het dagelijks bestuur en van de stadsdeelcommissie) meer gezicht in de richting van de burgers voor wie zij actief zijn.

151. SDC N

Samenwerking met lokale media versterken om stadsdeeldemocratie zichtbaarder te maken

152. SDC N

Nieuwe technologieën inzetten voor het notuleren van vergaderingen en schrijven van verslagen om het terugzoeken en interpreteren van vergaderingen voor iedereen makkelijker te maken.

153. SDC W

Betere technologie inzetten voor het notuleren van vergaderingen/verslagen voor meer laagdrempelige terugkoppeling

Dit is ondersteuning van de bestuurlijke reactie.

Het is altijd goed om een overzicht te hebben van de beschikbare lokale buurtmedia. De stadsdelen en het stadsgebied Weesp kunnen hier zelf over beslissen en afspraken maken. Er zijn inderdaad stappen gezet om nieuwe technologie in te zetten i.v.m. de SDC-vergaderingen. In Notubiz is er live ondertiteling van de vergadering en er kan in een vergadering op spreker en onderwerp worden gezocht. We blijven de nieuwe ontwikkelingen volgen op hun meerwaarde. Zie het antwoord op advies 152.

154. SDC N

Per vergadering 10 willekeurige inwoners uitnodigen voor de publieke tribune - zonder verplichting, maar wel als laagdrempelige kennismaking.

Een dergelijk initiatief kan voor inwoners de drempel verlagen om kennis te maken met het bestuurlijk stelsel in het stadsdeel. Dit kunnen SDC’s uiteraard op eigen initiatief doen.

155. SDC C

Maak van communicatie over bezigheden en vergaderingen stadsdeelcommissie een structurele stadsdeelaangelegenheid. Net als communicatie over beleid en plannen van de DB’s en wethouders, is het ook belangrijk meer inzicht te geven in wat de stadsdeelcommissies doen en wat de discussies zijn die spelen. Dit is van groot belang om de zichtbaarheid van SDC’s te vergroten.

Bij vergaderingen van de stadsdeelcommissie in stadsdeel Centrum, die in de buurten plaatsvinden, wordt al actief gecommuniceerd. Omdat de stadsdeelcommissie geen eigen online kanalen heeft, ondersteunt de afdeling communicatie door bewoners en ondernemers uit de betreffende buurt gericht uit te nodigen. Het college gaat onderzoeken of dit ook een optie is voor andere stadsdelen.

55

Ook wordt verkend welke aanvullende communicatiemiddelen kunnen worden ingezet en voor welke activiteiten van de SDC’s. Kanttekening daarbij is echter wel dat daar beperkingen aanzitten. Dit komt omdat de stadsdeelcommissie niet met één stem spreekt en leden verschillende opvattingen kunnen hebben. Dit kan soms tegenstrijdig zijn met het beleid, wat verwarrend kan zijn voor bewoners. 156. SDC C

De stadsdeelcommissie adviseert dat een informatiecampagne over de positie en de rol van de SDC’s wordt opgezet én uitgevoerd ruim vóór de verkiezingen van maart 2026 d.w.z. uitvoering bijvoorbeeld vanaf november 2025.

Het college ziet meerwaarde in vergroting van de bekendheid van de SDC’s en neemt deze aanbeveling mee in de voorbereiding van de verkiezingen.

157. DB W

De indruk van het dagelijks bestuur in West is dat het bestuurlijk stelsel over het algemeen goed werkt. We delen dan ook de voorgestelde ontwikkeling om het stelsel verder te optimaliseren en tot wasdom te laten komen. Veel van de voorgestelde punten uit de bestuurlijke reactie onderschrijven wij zoals het belang van het helder communiceren en toegankelijk maken van informatie over het bestuurlijk stelsel. Voor veel bewoners in West is niet duidelijk wat het verschil is tussen raad, SDC, college of DB en wanneer je je tot welk orgaan kan wenden.

Dit is ondersteuning van de bestuurlijke reactie.

158. SDC W

We ondersteunen de ambitie om de communicatie over het stelsel te verbeteren. Gebruik de bestaande communicatiemiddelen (Notubiz en site) om met enige regelmaat de agenda van de vergaderingen te delen en bewoners erop te attenderen dat er een vergadering is en dat het mogelijk is om de vergadering te volgen.

Zie het antwoord op advies 152. De agenda van de vergaderingen wordt al gedeeld in Notubiz.

18 DB-College

56

159. DB N

160. DB W

Het dagelijks bestuur adviseert om te werken aan een structurele jaarlijkse rapportage aan het college over de ontwikkelingen binnen de stadsdeelgebieden in het sociale domein, op het gebied van de ontwikkelingen in het stadsdeel en de realisatie van de coalitieakkoorden. Momenteel ontbreekt een vast moment waarop het dagelijks bestuur richting het college en/of de gemeenteraad rapporteert over de voortgang van stadsdeelprojecten, uitvoering van het coalitieprogramma en de daarbij horende doelstellingen en onderliggende uitdagingen. Een jaarlijkse rapportage zou bijdragen aan transparantie, verantwoording over het uitgevoerd beleid. Op pagina 7 over het versterken samenspel DB’s en college adviseren wij een bestuursconferentie te beleggen waarin wij gezamenlijk als dagelijkse besturen en het college kijken hoe wij het samenspel verder kunnen versterken. Hierbij dient het evaluatierapport van Necker de bestuurlijke reactie als bron voor informatie en inspiratie.

Het college vindt dit een interessante gedachte, waarover het in gesprek kan gaan met de dagelijks besturen. Een dergelijke rapportage zal nuttig zijn maar ook extra (ambtelijke) capaciteit vragen.

Dit lijkt het college inderdaad een geschikt thema voor een bestuurdersconferentie.

19 Positie/samenstelling Dagelijks bestuur 161. SDC NW

We adviseren voor de samenstelling van het Dagelijks Bestuur eenzelfde werkwijze te hanteren als bij de samenstelling van gemeentelijke Colleges (in het kort: politieke partijen in een stadsdeel bepalen zelf welke coalitie wordt gevormd en wie de bestuurders worden, waarna in de raad’/SDC besluitvorming plaatsvindt);

Het college vindt het belangrijk dat de stadsdeelcommissies invloed hebben op de benoeming van de dagelijks bestuurders. De stadsdeelcommissie houdt daarom een hoorzitting met de kandidaten en brengt daarna advies uit aan de gemeenteraad. De raad moet bij een negatief advies dit advies verplicht behandelen in een commissie voordat in de raad kan worden gestemd over de benoeming. De praktijk heeft ook uitgewezen dat het advies van de SDC zwaar weegt. Het stelsel biedt verder al de mogelijkheid om ook buiten coalitiepartijen DB’ers te benoemen en daar is ook gebruik van gemaakt. Het initiatief voor de voordracht van dagelijks bestuurders blijft de komende bestuursperiode

57

bij het college, aangezien het college het orgaan is dat de bestuurscommissie instelt en daaraan bevoegdheden overdraagt. 162. SDC Z

Overweeg voor de samenstelling van het dagelijks bestuur eenzelfde werkwijze te hanteren als bij de samenstelling van het colleges, door de stadsdeelcommissie te laten bepalen welke coalitie wordt gevormd en wie de bestuurders worden.

Zie reactie hierboven bij advies 161.

163. SDC O

Geef de stadsdeelcommissie expliciet goedkeuringsrecht bij de benoeming van de dagelijks bestuurders, vergelijkbaar met de raad-wethouder verhouding. (Nu alleen hoorrecht)

Zie reactie hierboven bij advies 161.

164. SDC W

165. DB W en SDC W

Veranker dat een “buitenstaanderpartij” een dagelijks bestuurder mag voordragen in stadsdelen voor die partij bij de 3 grootste partijen qua stemmen zit (mits het programma verenigbaar is met het coalitie akkoord) het coalitieakkoord) met name in de stadsdelen met de laagste opkomst. Tevens adviseren wij om de rechtspositie van DB’ers (ontslag- en pensioenregeling) te verstevigen en dit op te nemen in de verordening.

Het stelsel biedt al de mogelijkheid om ook buiten coalitiepartijen DB’ers te benoemen en daar is ook gebruik van gemaakt. Toevoegen van voorwaarden is naar de mening van het college niet per se nodig. In de praktijk zal het veelal het geval zijn dat de partij bij de drie grootste in het stadsdeel zit. De vergoeding voor de DB-leden is gebaseerd op artikel 96 van de Gemeentewet, waarin in lid 1 bepaald is dat leden van een door de raad, het college of de burgemeester ingestelde commissie voor zover zij geen lid zijn van de raad of het college, een bij verordening van de raad vastgestelde vergoeding ontvangen: a. voor het bijwonen van vergaderingen van een commissie en b. van reis- en verblijfkosten in verband met reizen binnen de gemeente In het tweede lid van artikel 96 staat dat dagelijks besturen van bestuurscommissies een vaste vergoeding voor hun werkzaamheden kunnen ontvangen. DB-leden ontvangen een opslag op hun vergoeding om zelf een pensioenvoorziening te treffen. In plaats van wachtgeld kan een aanvraag voor een WW-uitkering worden gedaan. Dit is allemaal terug te vinden in de

58

Verordening Voorzieningen leden Dagelijks Bestuur en stadsdeelcommissies en de bijbehorende toelichting.

20 Bevoegdheden DB's 166. SDC C

De stadsdeelcommissie adviseert om de DB’s meer ruimte te geven zodat zij meer gelegenheid krijgen om het stedelijk beleid te verbijzonderen naar lokale karakteristieken en of tegemoet te komen aan adviezen van de SDC’s.

Dit is wel het uitgangspunt van het stelsel met stadsdelen en taken en bevoegdheden bij dagelijks besturen, om waar dat mogelijk is ruimte te geven voor stadsdeelspecifieke invulling. Concrete suggesties voor extra ruimte zijn altijd welkom.

21 Andere modellen/wijzigingen stelsel: 167.

168. SDC NW

Onderzoek de mogelijkheid om middels een bestuurscommissie zoals in Weesp binnen de huidige verordening, te gaan werken met een Dagelijks Bestuur dat samengesteld wordt vanuit de verschillende gekozen

Algemene reactie: Het college zet voor de komende bestuursperiode in op het beter laten werken van het huidige stelsel en stelt in de bestuurlijke reactie een aantal maatregelen voor om dat te bewerkstelligen. Dat neemt niet weg dat het college met interesse kennis heeft genomen van onderstaande adviezen, waarin gepleit wordt voor het invoeren of onderzoeken van alternatieve modellen. Wanneer na de verkiezingen van 2026 op fundamentele wijze naar het huidige stelsel wordt gekeken kan daarbij ook de vraag aan de orde komen of er modellen zijn die nog beter passen bij de stad Amsterdam. Onderstaande suggesties zijn interessant om daarbij te betrekken. Het voert te ver nu op de mogelijke voor- en nadelen van de in de adviezen voorgestelde modellen in te gaan, voor zover dit al mogelijk is. Het college verwijst hiervoor naar de voorgestelde modellen in het evaluatierapport van Necker uit 2021. De huidige aanpassingen richten zich op doorontwikkeling van het stelsel. De hier voorgestelde wijzigingen zijn voor deze doorontwikkeling te fundamenteel. Dit is wel iets dat meegenomen kan worden als optie wanneer aan het begin

59

169. SDC O

170. SDC C

stadsdeelcommissieleden. Er is wat ons betreft een fundamentele keuze nodig. Aangezien het een gegeven is dat er vertegenwoordiging op stadsdeelniveau gewenst wordt, is het de vraag hoe men dat wenst te regelen. Wat de VVD-fractie betreft dient men te kiezen voor De stadsdeelcommissie als gebiedscommissie. De gemeenteraad stapt af van het idee dat stadsdeelcommissies ‘zoveel mogelijk op de gemeenteraad moeten lijken’ en omarmt juist het idee dat een gebiedscommissie diverse voordelen kent juist door gebruik te maken van de beperkingen. De gemeenteraad stelt per jaar per gebiedscommissie een duidelijke opdracht vast inclusief een budget dat daarbij hoort en uitgegeven kan worden door de stadsdeelcommissie. Het gebiedsgericht werken (wat sterk ambtelijk is ingestoken) blijft dan bij het DB liggen en de stadsdeelcommissie krijgt een meer uitgesproken politieke taak binnen een afgebakend domein. Geen veredelde inspraak meer op stedelijke beleidsstukken (advisering blijft liggen bij het DB) maar wel echte besluitvorming op onderdelen die voor het stadsdeel belangrijk zijn, zoals de budgetten die ingezet kunnen worden voor afval, groen en onderhoud.

van de volgende bestuursperiode de langetermijnontwikkeling wordt uitgewerkt.

Geef meer duidelijkheid over de rol van de stadsdeelcommissie en een betere formele inbedding, het liefste voor de komende verkiezingen. We willen hier geen voorkeursoptie aangeven, zoals terug naar een deelraadsysteem of blijven bij bestuurscommissies of andere aanvullende mogelijkheden. Onderzoek of een ander bestuursmodel op stadsdeelniveau de stadsdeelcommissie in een betere positie brengt en ook het DB als lokaal bestuur. Mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een model bestuurscommissie zoals in Weesp, met DB-leden die onderdeel uitmaken van de sdc, met gelijkwaardige stemmen. Of een benoemd DB dat samen met verkozen sdc-leden de

Zoals in de bestuurlijke reactie vermeld, zal de rol van stadsdeelcommissie duidelijker in de verordening worden omschreven. Zie verder de algemene reactie.

Zie de algemene reactie.

60

bestuurscommissie vormen en gelijkwaardig stemmen. Het doel is een sterke lokale democratie met een sterke lokale volksvertegenwoordiging. 171. SDC Z

Overweeg raadscommissies per stadsdeel: Vervang stadsdeelcommissies door raadscommissies die deels uit raadsleden bestaan en lokaal vergaderen. Dit integreert stadsdelen sterker met de gemeenteraad, verhoogt de slagkracht en behoudt lokale vertegenwoordiging zonder juridische dubbelzinnigheid. Onderzoek serieus de mogelijkheid om de constructie zoals in Weesp ook in andere stadsdelen toe te passen. De Weespconstructie – waarbij een lokaal gekozen bestuurscommissie zelf haar dagelijks bestuur aanwijst – leidt tot meer betrokkenheid, herkenbaarheid en vertrouwen van bewoners. Deze aanpak verdient nadere analyse en bredere toepassing.

Dit is iets dat meegenomen kan worden als optie wanneer vanaf het begin van de volgende bestuursperiode de langetermijnontwikkeling wordt uitgewerkt.

173. SDC NW SDC N SDC Z

De evaluatie structureel in de verordening opnemen (in plaats van via een motie) en er vroeg in de cyclus mee starten.

174. SDC W

Evaluatie structureel opnemen en cultuurcomponent toevoegen.

175. DB Z

De toevoeging van een evaluatiebepaling in de verordening lijkt ons niet nodig. (Zie advies lange termijn)

In de voorgenomen reactie heeft het college in overweging gegeven om in de nieuwe bestuursperiode vanaf het begin van de nieuwe bestuursperiode samen met elkaar de fundamentele vraag te onderzoeken hoe en met welke veranderaanpak het bestuurlijk stelsel kan worden versterkt op langere termijn. De afweging of de evaluatie structureel in de verordening moet worden opgenomen past beter in dat onderzoek dan in het kader van de lopende evaluatie. Zie ook het antwoord op de vorige vraag. Het voorstel om de component van de culturele aspecten van ons bestuurlijk stelsel in komende evaluatie en ontwikkeling van het stelsel mee te nemen, onderschrijft het college. Zie de antwoorden hierboven.

172. SDC ZO

Zie de algemene reactie.

22 Evaluatie

61

23 Lange termijn 176. SDC NW SDC Z SDC N

De uitkomsten van evaluatie en 'flexibele ontwikkelaanpak' op tijd verwerken in een visiedocument (bijvoorbeeld uiterlijk voorjaar 2029)

177. SDC N

Alle SDC's jaarlijks een gezamenlijke werkdag (binnen het stadsdeel) geven met budget en ondersteuning voor reflectie op werkwijze en grote ontwikkelingen.

178. SDC W

179. SDC C

180. SDC NW

Jaarlijks een gezamenlijke werkdag voor de SDC's, GR, DB, College (afvaardiging) organiseren met budget en ondersteuning Organiseer een goede manier van doorlopend leren, met vaste evaluatiemomenten, met goede betrokkenheid vanuit gemeenteraad, stadsdeelcommissies, DB’s en wethouders, en ook externe partijen als bewoners en deskundigen. Stel de evaluatiemomenten vast op momenten die ruimte genoeg geven om ruim op tijd voor volgende verkiezingen, aanpassingen aan het stelsel te kunnen doorvoeren. Volg ivm de korte tijd vóór de verkiezingen voor nu het voorstel van het College: verbeteringen die op korte termijn gerealiseerd kunnen worden, deze periode doorvoeren en direct na de verkiezingen vervolgen van onderzoeken van meer fundamentele vraagstukken. Pleit bij de minister van Binnenlandse Zaken voor het herinvoeren van deelgemeenten. Start een lobby op om dit onderwerp weer op de agenda te krijgen.

In de voorgenomen bestuurlijke reactie heeft het college in overweging gegeven om in de nieuwe bestuursperiode vanaf het begin van de nieuwe bestuursperiode samen met elkaar de fundamentele vraag te onderzoeken hoe en met welke veranderaanpak het bestuurlijk stelsel kan worden versterkt op langere termijn. In dat onderzoek kan beter worden bepaald of een visiedocument een passend middel is. Uitgangspunt is dat de terugkoppeling tijdig en inzichtelijk gebeurt. Dit advies zal worden meegenomen. Zie ook antwoord 176. In dat onderzoek kan beter worden bepaald met welke aanpak het bestuurlijk stelsel kan worden versterkt. Dit advies zal worden meegenomen. Zie ook antwoord 176. In dat onderzoek kan beter worden bepaald met welke aanpak het bestuurlijk stelsel kan worden versterkt. Dit advies zal worden meegenomen. Dit advies ligt in lijn met de aanpak, die in de bestuurlijke reactie is voorgesteld. Het college kan zich hierin vinden.

Over dit onderwerp zijn decennialang ettelijke uitvoerige rapporten en adviezen uitgebracht, mede in opdracht van uw raad. Gegeven het feit dat Amsterdam de enige

62

181. SDC ZO

Verken herinvoering van gekozen deelraden op termijn, eventueel via lobby richting Den Haag. Alleen via wetswijziging kunnen de stadsdelen terugkeren naar een bestuursvorm met echte formele zeggenschap. Een structurele lobby bij het rijk is nodig om dit perspectief levend te houden.

182. SDC Z

Voer een discussie over de voors en tegens van het herinvoeren van deelgemeenten, en overweeg een lobby op landelijk niveau om dit onderwerp weer op de agenda te krijgen Start zo snel mogelijk (vanaf de zomer van 2026) met de discussie over de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel, en betrek daarbij onderstaande elementen.

183. SDC Z

184. SDC ZO

Betrek bewoners, SDC-leden en onafhankelijke experts bij een fundamentele herijking van het model. Een robuust democratisch model kan alleen ontstaan door het gesprek te voeren met álle betrokkenen. Deze herijking vraagt om een

gemeente in het land was met stadsdeelraden in de vorm die wij gekend hebben en geen enkele andere gemeente in die jaren de keuze heeft gemaakt voor een dergelijke inrichting van het bestuur, kan worden verwacht dat er in het rijk weinig animo zal bestaan voor een wet speciaal gericht op Amsterdam. Gegeven het feit dat sinds het ontstaan van deze mogelijkheid om dergelijke stadsdeelraden in te stellen in 1964 tot en met de afschaffing in 2014 geen enkele andere gemeente hiervoor gekozen heeft, mag worden verwacht dat het rijk geen belangstelling zal zijn om deze mogelijkheid weer op te nemen in de gemeentewet alleen voor Amsterdam. Zie het antwoord op vraag 180.

Zie het antwoord op vraag 180.

Het advies om snel na de start van de nieuwe bestuursperiode te starten met de verdere ontwikkeling van het bestuurlijk stelsel is in lijn met de aanpak die in de bestuurlijke reactie wordt voorgesteld. De ‘onderstaande elementen’ waarnaar in het advies wordt verwezen zijn in deze nota in samenhang met soortgelijke adviezen geordend en beantwoord. Het college is het met de SDC eens dat het belangrijk is om een brede dialoog te voeren over het bestuurlijk stelsel. Daarbij is het belangrijk om ook de genoemde stakeholders te betrekken.

63

185. DB N

186. DB O

open, brede dialoog over macht, zeggenschap en vertrouwen op lokaal niveau. De stadsdeelcommissie Amsterdam Zuidoost staat voor een stelsel dat bewoners echt betrekt, vertegenwoordigers serieus neemt en transparant is over invloed en besluitvorming. We pleiten voor versterking van het huidige model op korte termijn, maar verliezen het grotere plaatje niet uit het oog: een democratisch stelsel waarin lokaal bestuur daadwerkelijk zeggenschap en rekenschap kent. Zuidoost verdient niets minder. Daarnaast stelt het dagelijks bestuur voor om bij de start van de volgende bestuursperiode een stad brede werkgroep op te richten namens het college, de dagelijkse besturen, de gemeenteraad en de stadsdeelcommissies. Deze werkgroep richt zich op de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel. Het stelsel is van ons allemaal, en het is daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid om het effectief, transparant en toekomstbestendig te laten functioneren. Deze werkgroep zou ook kunnen werken aan het eerder benoemde scholingsaanbod. Een robuust bestuurlijk stelsel vraagt om continue aandacht, reflectie en verbetering. In plaats van grote stelselwijzigingen eens in de zoveel tijd, pleiten wij voor een ontwikkelgerichte, wendbare aanpak: met vaste evaluatiemomenten en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor verbetering.

Zorg voor structurele reflectie en bijsturing In de afgelopen periode is via een bestuurlijk team – met DBleden, wethouders en ambtelijke ondersteuning – gewerkt aan ontwikkeling van het stelsel. Of deze vorm wordt voortgezet, laten wij open, maar de kern blijft: zorg voor een vaste structuur waarin bestuurders en ambtenaren periodiek reflecteren op de samenwerking, knelpunten agenderen en gezamenlijk bijsturen. Bij deze reflectie hoort ook een duidelijke set van criteria: waar toetsen we op of het stelsel werkt? Zonder gezamenlijke meetlat blijven evaluaties vrijblijvend.

Zie ook antwoord 176. In dat onderzoek kan beter worden bepaald met welke aanpak het bestuurlijk stelsel kan worden versterkt. Dit advies zal worden meegenomen.

Voor de komende periode is het de uitdaging om uit te zoeken waar een goede balans ligt tussen enerzijds monitoring en verbetering van het stelsel en anderzijds de stabiliteit en tijd om het stelsel doelmatig te kunnen laten functioneren en uitkristalliseren. In de nieuwe bestuursperiode zal in samenspraak worden bepaald welke veranderaanpak passend is. Hierbij zijn periodieke reflectie en bijsturing zeker waardevol en gaat het niet alleen om structuren en processen, maar ook om de cultuur. Het college is het met het DB eens dat alle belangrijke stakeholders betrokken dienen te worden.

64

Betrek ook bewoners actief bij de doorontwikkeling Het stelsel is bedoeld om zeggenschap van bewoners dichterbij te brengen. Daarom is het logisch om ook bewoners zelf een stem te geven in de doorontwikkeling – bijvoorbeeld bewoners die ervaring hebben met stadsdeelcommissies, inspraakprocedures of burgerinitiatieven. Hun ervaringen en suggesties kunnen waardevolle input leveren. Het DB onderschrijft de ambitie om het bestuurlijk stelsel van Amsterdam verder te versterken. Zij ziet daarin een gezamenlijke opgave – van stadsdelen, gemeenteraad, directies en college – om te blijven investeren in vertrouwen, samenwerking en responsiviteit. Dat vraagt om een langetermijnaanpak waarin structuur en cultuur hand in hand gaan. 187. DB Z

188. DB C

Het dagelijks bestuur is positief over het voorstel de komende periode niet voor een evaluatie(moment) later in de bestuursperiode te kiezen maar vanaf het begin te starten met een doorlopende evaluatie en te kijken naar tussentijdse bijsturing. Hierbij is van belang dat de nieuwe stadsdeelcommissie en dagelijks bestuur de kans krijgen om in het begin van hun periode ervaring op te doen en zich een mening te vormen over het functioneren van het stelsel. De toevoeging van een evaluatiebepaling in de verordening lijkt ons hiervoor niet nodig. Tot slot adviseren we om in te blijven zetten op de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken. De afgelopen jaren is hier met succes in geïnvesteerd en doorontwikkeling is noodzakelijk om zo de benodigde aandacht, inzet en middelen over de stad te verdelen. Het dagelijks bestuur steunt de voorgestelde aanpak om snel na de verkiezingen van 2026 fundamenteel te kijken naar het stelsel in Amsterdam en in de loop van de volgende bestuursperiode op basis van die bevindingen aanpassingen te doen.

Het DB vraagt terecht aandacht voor het gegeven dat de nieuwe leden van SDC’s en DB’s bij de start van de nieuwe bestuursperiode ook in de gelegenheid moeten worden gesteld om aan de hand van hun ervaring zich een mening over het functioneren van het stelsel te vormen. Dit zal zo goed mogelijk in de timing van het onderzoek worden ingepast. Dat zal starten met de vraag op welke wijze de veranderaanpak kan worden ingericht. Daarna volgt in de uitvoering van die veranderaanpak pas de inhoudelijke beoordeling van het bestuurlijk stelsel. Het college blijft zich uiteraard inzetten voor de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken.

Dit advies is in lijn met de bestuurlijke reactie.

65

189. DB W

190. SDC W

191. SDC W

192. DBZO

193. DBNW

194. BCW

Hierbij sluiten we aan bij het besluit om niet te wachten tot het einde van de bestuursperiode om te evalueren, maar om een evalueren en leren traject op te zetten dat de gehele bestuursperiode doorloopt. Wij adviseren om daar meteen bij de start van de volgende bestuursperiode mee te beginnen. Cultuur is het allerbelangrijkste! Geen woorden maar daden: het goed naleven en doorleven van processen door politiek, bestuur en ambtelijke organisatie is belangrijk voor het succes van het bestuurlijk stelsel. Zet hierbij in op een flexibele veranderaanpak om de cultuurverandering te bereiken en borgen. Evaluatie uitbreiden met een cultuur component De uitkomst van de evaluatie en de continue ontwikkelpunten tijdig verwerken in een structureel verbeterdocument. Het dagelijks bestuur (DB) van Zuidoost is blij met de evaluatie van het bestuurlijk stelsel. Het DB herkent zich in het standpunt van het college dat, door middel van kleine maar effectieve aanpassingen, doorontwikkeling van het stelsel op basis van de huidige structuur de meest effectieve manier is om het gebiedsgericht werken in Amsterdam een rooskleurige toekomst te geven. Ook, of juist, richting onze inwoners is dit het meest begrijpelijk. Richt de ontwikkelaanpak op eenvoud, duidelijkheid en effectiviteit.

Verminder bestuurlijke complexiteit, zorg voor herkenbare rollen en een transparant besluitvormingsproces waarin adviezen van dagelijks besturen en stadsdeelcommissies zichtbaar landen. Zo ontstaat meer ruimte voor concrete verbeteringen voor bewoners en wordt het bestuurlijk stelsel echt versterkt. De bestuurscommissie zal zich ook in de komende bestuursperiode blijven inzetten voor de nabijheid van

Dit advies is in lijn met de bestuurlijke reactie.

Het voorstel om de component van de culturele aspecten van ons bestuurlijk stelsel in komende evaluatie en ontwikkeling van het stelsel mee te nemen, onderschrijft het college.

Zie ook antwoord 176. In dat onderzoek kan beter worden bepaald of een structureel verbeterdocument een passend middel is. Uitgangspunt is dat de terugkoppeling inzichtelijk gebeurt. Dit advies zal worden meegenomen. Dit advies is in lijn met de bestuurlijke reactie.

Het college is het met het DB eens dat eenvoud, duidelijkheid en effectiviteit belangrijke uitgangspunten voor het bestuurlijk stelsel zijn. Hierbij is het goed om balans te houden tussen de gewenste eenvoud en de noodzakelijke verscheidenheid om passende oplossingen te bieden voor de uiteenlopende situaties en vraagstukken in onze grote en diverse stad. Een transparant besluitvormingsproces is daarbij van wezenlijk belang. Het college neemt kennis van deze overweging, die kan worden meegenomen in het bepalen van de lange

66

195. BCW

bestuur in het stadsgebied Weesp. Uiteindelijk is ook nabijheid van bestuur een belangrijke maatschappelijke opgave. In het stadsgebied is er aantoonbaar veel vertrouwen is in het lokale bestuur, zowel in de bestuurscommissie als college en raad. Dit vertrouwen en de ervaren nabijheid van bestuur zijn volgens de bestuurscommissie voor een belangrijk deel mogelijk door de bestuurlijk zeer geschikte schaal van het stadsgebied. Een inwoneraantal rond de 30.000 stelt een lokaal bestuur in staat overzicht te behouden en inhoudelijke relaties te onderhouden met de belangrijke lokale actoren. Een behapbare schaal is dus een immens bestuurlijk voordeel. In het verleden kende Amsterdam meerdere deelgebieden van een dergelijke omvang. De bestuurscommissie roept raad en college op om voor de lange termijn een terugkeer naar zulk lokaal bestuur als ideaalbeeld te omarmen. Voor het stadsgebied is een relatief kleinere omvang ook in de tussentijd onontkoombaar gezien de reële lokaal-bestuurlijke verschillen door de losse ligging ten opzichte van de rest van de gemeente en de zeer lange afzonderlijke geschiedenis van de stad Weesp. In de voorgenomen bestuurlijke reactie is opgenomen dat het college voorstelt om de bestuursvorm voor de komende bestuursperiode te continueren. De bestuurscommissie herkent hierin de wens van zowel de inwoners van stadsgebied Weesp als de bestuurscommissie zelf.

De bestuurscommissie van stadsgebied Weesp ziet hierin voor de volgende bestuursperiode een eigen vaste plek in het bestuurlijk stelsel van de gemeente Amsterdam. Zowel het dagelijks bestuur als het algemeen bestuur wil benadrukken dat zij vanaf de fusie tussen de gemeenten Weesp en Amsterdam in 2022 op nul heeft moeten beginnen met het vinden van een eigen plek. De eigenheid van Weesp in relatie tot het verlengde bestuur vraagt wederzijds aandacht van

termijnkoers van het stelsel.

Het college ziet ook uit naar een goede samenwerking met de bestuurscommissie Weesp in de komende bestuursperiode.

67

zowel college als bestuurscommissie. Daarbij ziet het dagelijks bestuur de rol om de stem van de bestuurscommissie te laten horen binnen het college en vice versa. De bestuurscommissie gaat deze basis in komende bestuursperiode verder uitbouwen en zich verder ontwikkelen en positioneren binnen haar rol in het bestuurlijk stelsel.

68