03 Mercatorpark_stedenbouwkundig plan_2020_SMALL-gecomprimeerd.pdf
Tekst van het document
T P E C
N Mercatorpark O C
Stedenbouwkundig plan Amsterdam, februari 2021
Leeswijzer Voor u ligt het stedenbouwkundig plan voor Mercatorpark. Mercatorpark is een deelgebied binnen de gebiedsontwikkeling van de Jan Evertsenstraat-West. De, in 2018 vastgestelde, projectnota Jan Evertsenstraat-West en andere beleidsdocumenten die betrekking hebben op de locatie vormen de basis voor dit stedenbouwkundig plan. De deelgebieden binnen het projectgebied verschillen wat betreft opgave, fasering en rol van de gemeente sterk van elkaar. Om die reden worden deze deelgebieden afzonderlijk van elkaar ontwikkeld, ieder met een eigen stedenbouwkundig- en bestemmingsplan met de bijbehorende producten.
Mercatorpark
Proje ctgeb
ied Jan Ever
tsenstraat West
Het document is opgedeeld in drie delen: 1. Het algemeen deel Het hoofdstuk ‘context’ heeft betrekking op het gehele projectgebied Jan Evertsenstraat-West en komt in elk stedenbouwkundig plan terug. In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke context, het voorgaande proces en de uitwerking van de projectnota naar masterplan beschreven. Hier komen ook de ontwerpprincipes, op
grote schaal, die van toepassing zijn op de vier ontwikkellocaties en die de samenhang tussen deze locaties borgt, ter sprake. 2. Het stedenbouwkundig plan Het onderdeel ‘stedenbouwkundig plan’ gaat in op de locatiespecifieke situatie van Mercatorpark. Binnen dit deel worden randvoorwaarden, architectuur, openbare ruimte en verkeer behandeld. In de bijlagen zijn alle technische uitwerkingen op schaal van zowel het gehele projectgebied als voor het deelgebied Mercatorpark te vinden als naslagwerk of onderbouwing. 3. In het plan van aanpak, hoofstuk 4 en 5 worden de vervolgstappen besproken en de verschillende aspecten rondom de uitvoering.
Deze structuur zal voor alle deelgebieden binnen het projectgebied worden aangehouden.
Leeswijzer 2
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
3
1. Inleiding�������������������������������������������������������������������������������������������������� 9 1.1 Aanleiding....................................................................................................9 1.2 Ambitie.........................................................................................................9 1.3 Samenvatting.............................................................................................10 2. Context������������������������������������������������������������������������������������������������� 13 2.1 Ruimtelijke context.....................................................................................13 2.1.1 Historische ontwikkeling...................................................................13 2.1.2 Continue straat met wisselend karakter............................................13 2.1.3 Visie Jan Evertsenstraat West...........................................................17 2.1.4 Jan Evertsenstraat.............................................................................19 2.1.5 Stand van zaken overige deelgebieden ...........................................20 2.1.6 Huidige situatie.................................................................................23 2.1.7 Bouwstenen.......................................................................................26 2.2
Beleidskaders.............................................................................................28 3. Stedenbouwkundigplan������������������������������������������������������������������������ 35 3.1 Programma.................................................................................................35 3.1.1 Woningen ........................................................................................35 3.1.2 Creatieve bedrijvigheid.....................................................................36 3.1.3 Maatschappelijke voorzieningen.......................................................36 3.1.4 Commerciële voorzieningen.............................................................37 3.1.5 Stedenbouwkundige uitgangspunten...............................................38 3.2 Bebouwing.................................................................................................41 3.2.1 Bouwvelden ......................................................................................41 3.2.2 Bouwhoogten....................................................................................43 3.2.3 Niet-woon functies............................................................................47 3.2.4 Architectuur en beeldkwaliteit..........................................................47 3.3 Concept
bouwenveloppen.........................................................................54 3.4 Openbare ruimte........................................................................................57 3.4.1 Aanpak..............................................................................................57 3.4.2 Ruimte voor ontmoeting...................................................................58 3.4.3 Plekken aan de stadsstraten.............................................................59 3.4.4 Ruimte voor sport en spel ................................................................60 3.4.5 Materialisatie en Puccini....................................................................61 3.5 Mobiliteit en parkeren................................................................................63 3.5.1 Verkeersdeelnemers..........................................................................65 3.5.2 Verkeers- (regeltechnisch) onderzoek...............................................67 3.5.3 Ontsluiting.........................................................................................68
Inhoudsopgave
3.5.4 Parkeren............................................................................................71 4. Uitvoeringsaspecten����������������������������������������������������������������������������� 75 5. Participatie, proces en planning����������������������������������������������������������� 83
4
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
5
“van een monofunctioneel naar een gemengd stedelijk gebied” 6
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
7
1. Inleiding 1.1 Aanleiding Amsterdam staat voor een grote opgave. Het gemeentebestuur wil tot 2025 in totaal zo’n 50.000 woningen laten bouwen om de groei van de stad te accommoderen en de druk op de woningmarkt te verlichten. Een groot aantal van die woningen kan een plek vinden in de naoorlogse uitbreidingswijken of de monofunctionele werkgebieden in de ringzone. Daarmee breidt het ‘hoogstedelijke centrumgebied’ zich steeds verder uit, zelfs tot over de ringweg A10, die vaak als een belangrijke grens van de stad wordt gezien. De stedelijke ruimte gaat intensiever worden gebruikt. Wonen, werken en recreëren mengen zich steeds meer met elkaar. De bebouwing verdicht en de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert. De Ringzone West is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en de woningen te bouwen die Amsterdam zo hard nodig heeft. Daarbinnen ligt Mercatorpark, als het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West. Dat projectgebied is zo’n 1,4 kilometer lang. De overige deelgebieden van de Jan Evertsenstraat-West zijn Tennispark Sloterplas, de Busgarage van het GVB, het OLVG-West en (de herprofilering van) de Jan Evertsenstraat tussen de Orteliuskade en de Sloterplas.
1.2 Ambitie
Inleiding 8
Mercatorpark heeft binnen het projectgebied Jan Evertsenstraat-West een belangrijke rol als eerste deelgebied buiten de vooroorlogse stadsuitbreiding Gordel 20-40. In Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar de ligging is gunstig, nog binnen de ring A10 en vlakbij de oude stad. Op loopafstand bevinden zich tram- en bushaltes, het metrostation Jan van Galenstraat, het Rembrandtpark, ziekenhuizen (OLVG-west en Reade) en het Mercatorplein. Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
In het gebied zijn tal van voorzieningen die belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: veel groen, een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. Er zijn werkplaatsen en ateliers en er is horeca. Alleen de stadswerf met hekken rondom staat een intensiever gebruik van de openbare ruimte nu nog in de weg. De ingrediënten voor een aantrekkelijke woonomgeving zijn dus aanwezig, alleen de woningen en de structuur ontbreken nog. De opgave in Mercatorpark is circa 1.150 nieuwe woningen te bouwen in diverse soorten en maten. De variatie loopt uiteen van grondgebonden (woon/werk) woningen tot appartementen in hoogbouw met als verdeling 40% sociale , 40% middeldure huur en koop en 20% in het dure segment. Mercatorpark is geschikt voor veel doelgroepen. Naast woningen voor gezinnen en ouderen wordt er ook rekening gehouden met starters en kleine huishoudens. Het oostelijk gelegen deel van Mercatorpark kenmerkt zich bijvoorbeeld door het wonen in het groen, waar het westelijk deel van Mercatorpark juist dichter wordt bebouwd. Daar wordt een campusachtige structuur gecreëerd die o.a. ruimte biedt aan werken aan huis en waar ook hogere bebouwing wordt gerealiseerd.
Maar woningen alleen zijn niet genoeg: de kwaliteit van de openbare ruimte, het voorzieningenniveau en de stedenbouwkundige samenhang moeten verbeteren om de aantrekkelijke leefomgeving te creëren waar woningzoekenden behoefte aan hebben. Mercatorpark moet transformeren naar een gemengd stedelijk gebied, dat een logisch verlengde gaat worden van de vooroorlogse stad door het uitrollen van het centrummilieu via de, in de stuctuurvisie aangegeven potentiele stadstraten, Jan 9
Evertsenstraat-West en de Jan van Galenstraat. Nieuwe voorzieningen worden toegevoegd, zoals een ‘alles-in-één-school’, een supermarkt, horeca en een buurtkamer. De stadsstraten worden ‘verstedelijkt’ door middel van plekken áán de straat met bestaande en nieuwe voorzieningen en door bebouwing toe te voegen. De openbare ruimte krijgt meer samenhang en ondergaat een kwaliteitsslag. Ondanks de bouw van nieuwe woningen blijven het vele groen en de sport- en spelgelegenheden behouden, onder meer door een slimme herinrichting en dubbelgebruik van de openbare ruimte. Ook bijzondere gebouwen zoals het zwembad Sportplaza Mercator en de voormalige LTS blijven beschikbaar voor de buurt. Stedenbouwkundig is de ambitie om Mercatorpark meer tot een herkenbare buurt te maken. De openbare ruimte moet meer continuïteit krijgen en toegankelijker worden, door obstakels als de gemeentewerf een andere plek te geven en de ligweide van het zwembad te verkleinen. In deze ambitie wordt Mercatorpark een overgangsgebied tussen de vooroorlogse stad van gesloten bouwblokken met straten en de naoorlogse stad van licht, lucht en ruimte, met een verkaveling van gebouwen in het groen. De uitdaging is om de bestaande kwaliteit als kop van het Rembrandtpark te behouden en de gebruikswaarde te verbeteren.
De transformatie is niet alleen gericht op het plangebied en de buurt, maar draagt ook bij aan een beter verbonden stad door de twee potentiële stadsstraten - Jan EvertsenstraatWest en Jan van Galenstraat - levendig en aantrekkelijk te maken. Mercatorpark wordt een aantrekkelijk groen woon-, werk- en verblijfsgebied. Zowel voor de nieuwe bewoners en gebruikers als voor de bewoners van de omliggende buurten. 10
1.3 Samenvatting Kenmerken gebied Mercatorpark, het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West, is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en woningen te bouwen. Mercatorpark is gunstig gelegen: nog binnen de ring A10, vlakbij de oude stad en goed ontsloten door het OV. Er wordt nog niet gewoond, maar er zijn relatief veel voorzieningen met een bovenwijkse functie. Kenmerkend is verder het vele, deels verborgen en nog onbenutte groen.
Plangebied Mercatorpark wordt begrensd door de Orteliuskade, de Ring A10, de Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat. Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (Algemeen Uitbreidingsplan AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast het openluchtzwembad ook enkele scholen gebouwd, waarvan alleen het voormalige LTS-schoolgebouw is overgebleven. Het concept ‘Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in Mercatorpark-Oost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, op de plek van het oude openluchtzwembad van voor de oorlog, versterkte dat.
Stedenbouwkundig plan Voor de woningen zijn zes bouwvelden aangewezen, die zo zijn gedefinieerd dat de huidige waardevolle bomen en groene structuur zoveel mogelijk behouden blijven. De woningen aan de oostkant, de kant van de oude stad, komen in een parkachtige omgeving te staan en krijgen een sculpturale architectuur. Richting de Ring A10 lopen de bouwhoogtes op, om uit te monden in een serie iconisch woontorens aan de A10.
Een derde type woonomgeving is de woonwerkcampus: grondgebonden woningen met een flexibele indeling, in hun ontwerp refererend aan de voormalige LTS, een van de iconische gebouwen in Mercatorpark met de bedoeling om dit gebouw te behouden voor het gebied. Werken vindt al plaats in het voormalige LTS-gebouw en krijgt ook ruimte in de nieuwe woon-werkwoningen. De openbare ruimte ondergaat een kwaliteitsslag. Er worden plekken voor ontmoeting gecreëerd. Om de levendigheid aan en rondom de Jan Evertsentraat-West te vergroten, zijn op drie plekken ‘intermediairs, ofwel verbindingsplekken’ bedacht in combinatie met toegangen vanaf de Jan Evertsenstraat tot het plangebied. Hier worden nieuwe kleinschalige voorzieningen toegevoegd aan de bestaande stedelijke voorzieningen. In de openbare ruimte komt meer eenheid door de gemeentewerf (nu nog een obstakel) te verplaatsen. De oude bomenrij op de werf wordt onderdeel van de openbare ruimte. De ligweide van het zwembad SportPlaza Mercator wordt kleiner en zal deels buiten het seizoen voor breder gebruik worden opengesteld met behulp van een verplaatsbaar hekwerk. Door deze en andere maatregelen wordt het publiek beschikbare groen vergroot. Er ontstaat ruimte om woningen te bouwen, terwijl tegelijkertijd de huidige sport- en spelmogelijkheden in omvang minstens gelijk blijven.
Mercatorpark is door de ligging, de omvang en de goede ontsluiting met het OV bij uitstek geschikt als autoluw gebied. Het autoverkeer dat het plangebied inrijdt, wordt direct ondergebracht in parkeergarages. Aan de nieuwe bewoners worden, behoudens uitzonderingen, geen parkeervergunningen verstrekt. Voor bezoekersparkeren is op Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
maaiveld een beperkt aantal plaatsen gereserveerd. In het gebied is de auto te gast bij voetganger en fietser.
Ontwikkelstrategie Mercatorpark wordt ontwikkeld in 10 jaar. Na oplevering van het (eventueel verworven) terrein wordt gestart met slopen, saneren en bouwrijp maken. Afhankelijk van de oplevering gebeurt dit gefaseerd. Wanneer er mogelijkheden zijn voor tijdelijke initiatieven uit de buurt voorafgaand aan de geplande sloop, dan wordt daar rekening mee gehouden. De ontwikkelstrategie voor het Mercatorpark kent drie pijlers: 1. Woningbouwproductie op gang houden 2. Kwaliteit in openbare ruimte en de woonkwaliteit waarborgen 3. Kwaliteit blijven eisen van onszelf en anderen en de aanwezige kwaliteit in het gebied benutten De gemeente voert actief grondbeleid. Een groot deel van de grond is al in eigendom van de gemeente of in erfpacht uitgegeven, of het betreft openbaar gebied. Ook het vastgoed is deels eigendom van de gemeente. Gefaseerde ontwikkeling is noodzakelijk omdat de bouwkavels naar verwachting niet gelijktijdig beschikbaar zullen komen. Hiervoor is ook gekozen omdat dan snel kan worden gereageerd op de actualiteit. Ook kan zo laat mogelijk worden geïnvesteerd, zo dicht mogelijk op het moment van het genereren van opbrengsten. Op deze manier wordt de cashflow geoptimaliseerd.
11
2. Context 2.1 Ruimtelijke context Participatie In het traject voorafgaand aan de investeringsnota en het daarbij behorende SP is in februari 2020 een aanpak opgesteld voor een participatietraject ten behoeve van het investeringsbesluit en stedenbouwkundig plan. Gedurende de periode maart-oktober 2020 is een scala aan communicatiemiddelen ingezet. Doel hierbij was om op een transparante manier het gesprek aan te kunnen gaan met omwonenden en ondernemers in het gebied, waarbij alle informatie gelijktijdig voor iedereen beschikbaar was. Een belangrijke rol hiervoor was weggelegd voor een viertal online bijeenkomsten in juni en juli 2020. Als afsluiting van dit proces is op 14 en 15 september 2020 in vier fysieke bijeenkomsten het concept stedenbouwkundig plan aan de omwonenden en belanghebbenden gepresenteerd.
Planning en Financiën De ontwikkeling van de nieuwbouw zal in drie fasen worden uitgevoerd. Te weten: • • •
12
Fase 1a Oost; Fase 1b West- Torens; Fase 2 West-READE.
De beoogde start bouw van fase 1a en fase 1b is gepland medio 2025. Deze fasen zullen gelijktijdig worden uitgevoerd. De beoogde start bouw van de 2e fase is vanaf medio 2028 en is afhankelijk van de uithuizing van READE. De bebouwing van de voormalige LTS blijft behouden. In 2022 zal naar verwachting de selectieprocedure voor een marktpartij worden opgestart. Het concept stedenbouwkundig plan Mercatorpark is financieel doorgerekend. De grondexploitatieberekeningen gaan uit van een realisatieperiode binnen 10 jaar. De opgestelde grondexploitatie Mercatorpark heeft een verwacht positief resultaat. De meerwaarde voor de grondexploitatie wordt gereserveerd voor aanpassingen aan het profiel van de Jan Evertsenstraat-West. Dit wordt waarschijnlijk pas gerealiseerd als ook de andere projectgebieden aan de Jan EvertsenstraatWest zijn ontwikkeld. De gebiedsontwikkeling Mercatorpark is financieel haalbaar.
2.1.1 Historische ontwikkeling Het plangebied Mercatorpark ligt in de voormalige Sloter Binnenpolder. Het was oorspronkelijk een veengebied waarvan de ontginning startte in de 11de of 12de eeuw. Haaks op de bestaande waterlopen werden percelen uitgezet. Van elkaar gescheiden door sloten die het natte veengebied moesten ontwateren. Als gevolg van de ontwatering daalde het maaiveld en werd de grond weer natter. Om het waterniveau binnen het ontgonnen land op peil te houden, werden in de 15de en 16de eeuw kades en dijken aangelegd. Hierlangs werden molens gebouwd, die het overtollige water op weteringen loosden. Door dit systeem van afwatering ontstonden de polders waarin het waterpeil werd beheerst. In 1921 annexeerde Amsterdam Mercatorpark, dat toen onderdeel was van een veel groter gebied, behorend tot de gemeente Sloten. Mercatorpark werd in het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) uit 1935 bestemd als een gedeelte van het Rembrandtpark. Het AUP was van de hand van architect en stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren. Kenmerkend is onder meer de open structuur (de strokenbouw) en het vele groen tussen de bebouwing. Van Eesteren wilde met het ‘nieuwe bouwen’ wijken creëren met veel licht, lucht en ruimte voor de bewoners. Een groot deel van Amsterdam West en Nieuw-West werd in de jaren vijftig en zestig gebouwd op basis van deze principes.
Het Rembrandtpark en de Sloterplas zijn onderdeel van het AUP en ontworpen als recreatiegebieden. Het Rembrandtpark bovendien als groen intermediair tussen de Gordel 20-40 en de Westelijke Tuinsteden.
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
Het Mercatorpark is zowel onderdeel van het Rembrandtpark als van het projectgebied tussen de twee stadstraten. Parken en veel water moesten de woonkwaliteit in de stedelijke woonwijk vergroten. Deze grote groene en blauwe elementen vormen uitzonderingen in vorm en maat in het stedelijk weefsel. Daarnaast werd in het AUP veel openbaar groen structureel opgenomen in de bouwvelden en gekoppeld aan de lange lijnen van de infrastructuur, zoals het spoor en de autosnelweg A10 en de straten, zoals de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat. Taluds langs het spoor en de A10 zijn vervolgens belangrijke ecologische passages voor stedelijke flora en fauna geworden. Ze staan vol met bomen en struiken die een habitat creëren voor planten en dieren. De lange straten met ruim profiel zijn met bomen van laanbeplanting voorzien. In West en Nieuw-West is de bebouwing de afgelopen periode gemêleerder geworden: dus niet alleen meer de typerende strokenbouw in een openverkaveling. De lange lijnen die een raamwerk vormen van wegen, groenen waterstructuur vormen nog steeds de samenhang in de wijk en leveren de kwaliteit van ‘licht, lucht en ruimte’.
2.1.2 Continue straat met wisselend karakter De stadstraat neemt de verschijningsvorm van de aangrenzende buurten over. De Jan Evertsenstraat verandert voordurend van sfeer en karakteristiek en laat de geschiedenis van de uitbreidingen van Amsterdam zien, van Dam tot Sloterplas. Deze bouwperiodes kenmerken zich door een eigen architectuurstijl, korrelgrootte, ritmiek en functiedichtheid.
13
Legenda Detailhandel Horeca en hotel Sport en ontmoeting Zorg, onderwijs en religie Kantoor Bedrijven Openbaar vervoer en parkeren Onduidelijk
1,4 km Tuinsteden
Projectgebied Jan Evertsenstraat West
1,2 km
0,7 km
0,5 km
0,5 km
Gordel ‘20 ‘40
Vooroorlogs
18e eeuwse uitbreiding
Grachtengordel
4,3 km 14
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
15
MERCATORPARK EEN VERBINDING TUSSEN BERLAGE EN VAN EESTEREN
JES oost
JES west
^ de Jan Evertsenstraat oost versus Jan Evertsenstraat West
2.1.3 Visie Jan Evertsenstraat West Binnen de visie voor het projectgebied Jan Evertsenstraat West wordt ingezet op de verschillen per deelgebied. Dit onderscheidend vermogen kan zich uiten in bebouwingstypologie, openbare ruimte en programma. Dit wordt veroorzaakt doordat deze deelgebieden andere omgevingsfactoren kennen ten opzichte van elkaar en het huidige programma per deelgebied sterk verschilt. Het groen-blauwe raamwerk (ver)bindt deze deelgebieden.
In de afbeelding hieronder is de positionering van elk deelgebied weergegeven: •
Geel: Tennispark verkaveling erfpachters
•
Blauw: GVB garage geen ontwikkelingen de komende 15 jaar
•
Paars: OLVG proefverkaveling als input voor een nog op te stellen masterplan
•
Rood: Mercatorpark concept stedenbouwkundig plan
^ Tussen van Eesteren en Berlage
^ positionering plangebieden Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
17
2.1.4 Jan Evertsenstraat De kwaliteit en gebruikswaarde van de openbare ruimte, zoals straten, trottoirs, pleinen, kades en parken, wordt vooral bepaald door de winkels, cafés, restaurants, bedrijven en andere voorzieningen die aan de openbare ruimte grenzen, en in tweede instantie door de fysieke gesteldheid van de openbare ruimte zélf.
^ Koppeling Jan Evertsenstraat West d.m.v. aansluiting op het groen/ blauw/grijze raamwerk en de introductie van ‘plekken aan de straat’.
Verbreding watergang Trambaan in
Plekken aan de
voor een 1 meter brede
middenligging
straat
ecologische zone
Ambitie invoer 30 km/u regime voor het autoverkeer
Behoud groen/blauw/ grijze
Voorzieningen
raamwerk d.m.v.
geclusterd rond
groene taluds
plekken
Hoe gevarieerder dat voorzieningenaanbod, hoe gevarieerder het publiek, hoe groter de kans op uitwisseling tussen mensen, van goederen, kennis en contacten. Want uitwisseling is de belangrijkste functie van die openbare ruimte. Belangrijk is dat de openbare ruime vrij toegankelijk is voor de verschillende typen bewoners, werkenden en toeristen. De uitwisselingsfunctie werkt het best als men vrijwillig, anoniem en vrijblijvend in de openbare ruimte aanwezig is. Deze condities zijn elementair voor stedelijke plekken waar uitwisseling plaatsvindt. Daarmee zijn deze plekken onmisbaar in een kennismetropool. Herprofilering De Jan Evertsenstraat West is aangewezen als potentiële stadsstraat. Dit betekent dat de straat kan worden omgevormd tot een straat waarbij de belangrijke verkeersgeleidende functie gecombineerd wordt met meer langzaamverkeer met betere oversteekbaarheid en daarmee meer verblijfs kwaliteit. Het terugbrengen van de verkeerssnelheid ligt dan voor de hand.
•
meer ruimte voor het langzame verkeer, de fietser en de voetganger,
•
optimale oversteekbaarheid met voldoende en veilige oversteekpunten,
•
voorzieningen en plekken, in de deelplannen, gericht op de straat
Stadsstraat Stadsstraten en -pleinen zijn in het algemeen de ruimere, drukkere straten en pleinen in of tussen buurten. Het zijn de stedelijke openbare ontmoetings- en uitwisselingsruimtes bij uitstek. Het zijn visitekaartjes van de stad. Ze hebben nagenoeg altijd een belangrijke winkelof horecafunctie. Meestal hebben ze ook een belangrijke verkeersgeleidende functie. Klassieke stadsstraten zijn de Van Baerlestraat, de Utrechtsestraat en de Beethovenstraat. Maar ook de Middenweg is een stadsstraat, die ter hoogte van Park Frankendael zijn winkelkarakter verliest. De Weesperstraat/ Wibautstraat is een stadsstraat met een avenue-karakter; een zeldzaam verschijnsel in Amsterdam. Amsterdam kent vele soorten stadsstraten, een ieder van deze straten kent andere conditities en verschijningsvormen. In de nieuwe concept 90% omgevingsvisie 2050 worden ook stadslanen geintroduceerd, die eventueel kunnen transformeren naar stadstraten of omgekeerd.
De huidige openbare ruimte van de straat zal aanzienlijk veranderen in gebruik en aanblik. Zo krijgt de Jan Evertsenstraat-West op de langere termijn • een heldere en herkenbare opbouw met de trambaan in de middenligging, •
een groen compact profiel,
^ 3D principemodel herprofilering Jan Evertsenstraat West Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
19
2.1.5 Stand van zaken overige deelgebieden De deelgebieden hebben een verschillend tempo van ontwikkeling. De rol van de gemeente verschilt bovendien per deelgebied, van actief ontwikkelen tot faciliteren bij de ontwikkeling door derden. Mercatorpark en het deelgebied Tennispark zijn op dit moment de meest concreet uit te werken plangebieden.
1. Tennispark De erfpachters van het Tennispark Sloterplas maken gebruik van zelfontwikkelingsrecht. Een ontwikkelaar (VORM) is door hen opdracht gegeven voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan voor de bouw van ca. 500 woningen in combinatie met commerciële voorzieningen, een ‘alles-in één-school’ en een tenniscomplex. De gemeente heeft een concept bestemmingsplan opgesteld.
2. GVB-garage Het GVB heeft in afwijking van de projectnota de mogelijke combinatie van een bus/ tramgarage met woningen laten onderzoeken, zodat zij de huidige locatie kunnen behouden. De GVB garage blijft de komende 15 jaar op deze locatie gevestigd. De komende.jaren zal het terrein wel worden aangepast en beter ingericht worden op emissievrije bussen.
Jan V an Ga l
3. OLVG-West Het OLVG, READE en de gemeente Amsterdam hebben een intentieovereenkomst gesloten en opdracht gegeven voor een masterplan met als programma: ziekenhuisuitbreiding, vestiging van READE (vanuit Overtoom en Mercatorpark) en woningen.
enstr aat
1 2 3
Sloterplas
proceskaart juli 2020 1
Tennispark - voorlopig ontwerp (erfpachter)
2
GVB garage - bestaande situatie
3
Olvg-West - proefverkaveling
4
Mercatorpark - Stedenbouwkundig plan
A10
4
Jan E verts enst raat
Mercatorplein
Rembrandtpark
20
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
21
2.1.6 Huidige situatie Het plangebied Mercatorpark ligt binnen de Ring A10 en wordt begrensd door de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat, de A10 en de Orteliuskade. Hierdoor heeft het plangebied een belangrijke positie in het stedelijk netwerk, met alle voorzieningen binnen en buiten het plangebied op beloopbare afstand: tram- en bushalten, metrostation Jan van Galenstraat, Rembrandpark, ziekenhuizen, Mercatorplein. Dit maakt het aantrekkelijk om hier te wonen. ^ speeltuin Mercator
^ Orteliuskade - zuidkant
^ Jan van Galenstraat
^ Jan Evertsenstraat - West
^ Orteliuskade - noordkant
Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast een openluchtzwembad die in de hoek Jan van Galenstraat-Orteliuskade lag en later is vervangen door SportPlaza Mercator, ook enkele scholen gebouwd, die niet alleen de buurt maar ook de rest van de stad bedienen. Van de scholen is alleen het voormalige LTS-schoolgebouw overgebleven. Het concept ’Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in Mercatorpark-Oost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, versterkt dat nog extra. In het Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar er zijn wel tal van voorzieningen voor de stad en de buurt, zoals werkplaatsen, ateliers, horeca en sport. Er zijn voorzieningen die erg belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. De stadswerf met hekken rondom staat een intensiever gebruik van de openbare ruimte in de weg. De ingrediënten voor een aantrekkelijk woonomgeving zijn aanwezig, alleen de structuur en de woningen ontbreken nog.
In Mercatorpark zijn de volgende beeld- en ruimtebepalende elementen te onderscheiden: Speeltuin Mercator De speeltuin in Mercatorpark beslaat 4500 m2 aan sport- en spelvoorzieningen. Er bevindt zich een tennisveld, een voetbalveld, een basketbalplek, een skatebaan en verschillende spelvoorzieningen voor kinderen tot 12 jaar. Vervangen dan wel verplaatsen is voor de herontwikkeling noodzakelijk. Jan Evertsenstraat De Jan Evertsenstraat-West, die Mercatorpark begrenst aan de zuidzijde, verschilt sterk van karakter van de stadsstraat Jan EvertsenstraatOost. Het westelijk deel mist de stedelijke uitstraling en de levendigheid, maar ademt meer de sfeer van het AUP uit. De straat wordt begrensd door een water, wat de afstand tot het toekomstige woongebied nog groter maakt. Orteliuskade De Orteliuskade vormt de grens tussen de voor- en naoorlogse stad. De bouwblokken zijn lang en ondiep en hebben woningen over vijf bouwlagen en een verhoogde plint op de hoeken van de stadstraten. Over de kade is veel sluip(auto)verkeer. De verkeerskruising Orteliuskade-Jan van Galenstraat geldt als gevaarlijk. Jan van Galenstraat Een ontsluitingsweg, uitdagend vanwege het hoogteverschil tussen de straat en het plangebied. De entree van SportPlaza Mercator ligt prominent aan de straat(ventweg). Het Triade-kantoor ligt met de entree naar de straat (ventweg.).
Een fiets/voetgangerstunnel biedt een autovrije verbinding met de buurt ten noorden van de Jan van Galenstraat.
^ Jan van Galenstraat - ventweg Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
23
SportPlaza Mercator Deze sportlocatie is gebouwd in in 2006 op de plek van het oude openluchtzwembad uit 1938. Het is een van de eerste vergroende gebouwen van Amsterdam met buitenzwembad, ligweide. Rondom is een groene zone. Gemeentewerf Deze werf is een met hekken omheind terrein en opslag met een kantoorgebouw, dat nu een barrière vormt in de openbare ruimte.
^ Sportplaza Mercator
^ Sportplaza Mercator - ligweide
^ LTS - gymlokaal
^ LTS - broedplaats en third places
LTS Het voormalige LTS-schoolgebouw, met gymzaal en directeurswoning is in 1955 ontworpen door architect Ben Ingwersen. Het gebouw, in 2015 overgenomen door de gemeente Amsterdam, heeft een nieuw tijdelijk gebruik als broedplaats, een ‘third place plek’ waar je elkaar ontmoet, naar het café gaat en werkt, een café-restaurant, club, muziekschool en sportschool. De architectonische waarde voor dit complex is orde 1. door de compositie (schijf-laagbouw) het materiaalgebruik (beton) en de sheddaken. Cascorenovatie is minimaal noodzakelijk om behoudt mogelijk te maken. READE Centrum voor revalidatiegeneeskunde en reumatologie met architectonische waarde orde 3. READE heeft het plan te verhuizen en de twee vestigingen in Amsterdam te concentreren op de OLVG-West locatie. Triade Dit pand is een kantoorgebouw van de gemeente Amsterdam. Het bestaat uit twee bouwdelen tot 70 meter hoog en een ondergrondse parkeergarage met circa 100 parkeerplaatsen die op dit moment beperkt benut wordt.
^ Gemeentewerf
^ Reade
^ Triade Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
25
2.1.7 Bouwstenen Oriëntatie en entrees > < Behoud programmatische kleur Ieder deelgebied heeft een sterk stedelijke programmatische signatuur.
< Positie t.o.v. het raamwerk en de stadsstraten
Langzaam verkeer routes >
De positionering van plekken met programma biedt de deelgebieden een ‘gezicht’ aan de straat
Interne fijnmazige langzaam verkeersroutes binnen de deelgebieden worden aangesloten op de bestaande doorgaande routes in het raamwerk.
< Eilanden binnen het raamwerk
Infrastructuur en parkeren >
De karakteristieke programmatische signatuur van elk deelgebied wordt met daarbij passende woningbouw aangevuld.
De deelgebieden worden autoluw gemaakt en zo efficiënt mogelijk ontsloten, door bijvoorbeeld de locaties van de parkeergarages zo dicht mogelijk bij de omliggende wegen te situeren.
Karakteristieke, van elkaar verschillende deelgebieden, als eilanden opgenomen binnen het kader van het groen blauwe netwerk.
26
Bij de grootschalige complexen zoals bij het OLVG hebben de hoofdentrees een belangrijke functie en plek aan de straat. Tennispark en Mercatorpark kennen een meer open verkavelingsstructuur met bebouwing die op de openbare ruimte georiënteerd is. De gebouwen worden zoveel mogelijk als alzijdige gebouwen ontwikkeld.
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
27
040 weg 2040
2.2 Beleidskaders In deze paragraaf worden de relevante beleidsnota’s genoemd die de kaders vormen voor de ontwikkeling van Mercatorpark.
weg stbreiding snelweg s Structuurvisie Amsterdam 2040 sgronds tbreiding snelweg (2011) iteitsuitbreiding snelweg s De Structuurvisie Amsterdam 2040 ngronds gronds ‘Economisch sterk en Duurzaam’ is
cé HOV bovengronds vastgesteld op 17 februari 2011. Met de iteitsuitbreiding snelweg nt visie legt Amsterdam zichzelf regels op waar gronds cé HOV ondergronds ruimtelijke plannen aan moeten voldoen. De gemeente heeft zichzelf onder meer voor tief tracé HOV bovengronds al OV knooppunt de opgave gesteld te verdichten en tegelijk het omliggende landschap open te houden. tief tracé HOV ondergronds nooppunt Eén van de grote bewegingen die daaraan lmere bijdraagt is de zogenaamde ‘Uitrol van het ationaal OV knooppunt V knooppunt centrummilieu’. Door de aantrekkingskracht OV knooppunt van Amsterdam breidt de hoog stedelijke kern zich uit naar de naoorlogse wijken wat ail Schiphol - Almere ng zich het sterkst manifesteert via het grote dair OV knooppunt aantal extra woningen die zullen A worden est metrolijn Regiorail Schipholgebouwd - Almerein de bestaande stad. Mercatorpark -/veerverbinding is in de Structuurvisie, binnen de grote beweging ‘Uitrol van het centrummilieu’, Oostwest metrolijn ** aangeduid als woon-werkgebied. De Jan se verbinding Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat e pont-/veerverbinding worden in de visie ‘stadstraten in ontwikkeling’ aart genoemd.
Dit betekent dat ze een erkende ** grondse verbinding verbindingsfunctie hebben, maar nog terminal ocatie binnenscheepvaart ecruise terminal g RAI-terrein errein plaats binnenscheepvaart bied pelen sivering RAI-terrein gend bedrijventerrein nkelgebied Olympische Spelen verzorgend bedrijventerrein * dcheg locatie Olympische Spelen ne plek tad–scheg ^ Structuurvisie Amsterdam 2040 (Visie uitrol centrumgebied 2040) * egebied ogramma
onvoldoende ontwikkeld zijn om bij te kunnen dragen aan de uitrol. Een ruimtelijke ingreep is nodig om de verblijfsfunctie te verbeteren en de verkeersfunctie te optimaliseren. De kwaliteitsimpuls uit zich in het realiseren van woningen en het mogelijk maken van plintfuncties, zodat een fijnmazige functiemix ontstaat in het overgangsgebied tussen de vooroorlogse en naoorlogse stad.
termijn woningbouwplannen gerealiseerd kunnen worden. De Jan Evertsenstraat-West is een van die versnellingslocaties. Gezien de relatieve leegte aan de noordzijde van de straat kan daar een substantieel aantal woningen worden gebouwd.
Woonagenda 2025 (2017)
Hoogbouwvisie (2011)
A Amsterdam streeft naar een economisch sterke en duurzaam ingerichte stad. Daarbij past A intensiever gebruik van de stad en tegelijk het open houden van het landschap. Met hoogbouw kan aan deze beide eisen tegemoet worden gekomen. In de Hoogbouwvisie worden gebieden aangegeven waar hoogbouw gewenst is maar ook waar restricties zijn.
Koers 2025 - Ruimte voor de stad (2015) In Koers 2025 - Ruimte voor A de Stad is de gemeentelijke ambitie voor de bouw van 50.000 woningen tot 2025 opgenomen. Onderdeel van Koers 2025 is om naast woningen ook bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen te realiseren. In Koers 2025 zijn versnellingslocaties opgenomen. Dit zijn locaties waar op korte Kwaliteitsimpuls stadsstraat wonen - werken
werken - wonen
metropolitane plek recreatief programma
A
De Woonagenda 2025 is in 2017 vastgesteld door de gemeenteraad en bevat maatregelen die moeten zorgen voor voldoende, betaalbare en goede woningen voor de langere termijn. Het stedelijke uitgangspunt voor de woningbouwprogrammering is 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop. Doelen voor de nieuwbouw zijn, onder andere, jaarlijks minimaal 1.500 middeldure huurwoningen laten bouwen; streven naar een significant deel van A het middensegment groter dan 70 m²; en met de corporaties en de huurders aanvullende duurzaamheidseisen afspreken.
Nota Parkeernormen (2017) De Nota parkeernormen heeft een groot effect op het parkeren in nieuw te ontwikkelen gebieden. Parkeervergunningen voor de nieuwbouw worden niet meer verleend en het beleid is gericht op het sterk beperken van het autogebruik ten gunste van bijvoorbeeld de fiets. Het minimaal aantal autoparkeerplaatsen op de uit te geven kavels is lager, het aantal fietsparkeerplaatsen echter sterk verhoogd.
Ruimte voor de Economie van Morgen (2017) Ruimte voor de Economie van Morgen is de economische uitwerking van de stedelijke groeistrategie Koers 2025. In de nota wordt de Jan Evertsenstraat-West, mede door zijn gunstige ligging net buiten de vooroorlogse stad, getypeerd als kansrijk gebied voor creatieve bedrijvigheid, één van de motoren van de Amsterdamse economie. De opgave is Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
B
om dit deel van de Jan Evertsenstraat om te vormen tot een levendig, stedelijk woon- en werkgebied. Hierdoor ontstaat tevens een goede verbinding tussen Nieuw-West en de binnenstad. Werken is in het Mercatorpark aanwezig zowel in een traditioneel gemeentelijk kantoor Triade als in de meer creatieve ateliers en werkruimten in het voormalige school gebouw de LTS.
Agenda Stadsstraten (2017) Bij de vaststelling op 30 november 2015 van de Uitvoeringsagenda Mobiliteit door de gemeenteraad is een amendement aangenomen over de opstelling van een ‘Agenda Stadsstraten’. In de prioriteringsagenda is een verkeersinvesteringsopgave voor de Jan Evertsenstraat (oost) en een verblijfsinvesteringsopgave voor de Jan van Galenstraat benoemd. In de agenda worden ook aanbevelingen voor programmering gedaan. Voor de Jan Evertsenstraat is dat een afwaardering van een 50km weg naar een 30 km weg.
Projectnota Jan Evertsenstraat-West (2018) De Jan Evertsenstraat-West is uitermate geschikt om de stedelijke ambitie (verdichten en transformeren binnen de stadsgrenzen van Amsterdam) mogelijk te maken. Het projectgebied kent vier deelgebieden: Mercatorpark, OLVG-West, Busgarage en Tennispark. Hier staat de woningbouwopgave centraal. Het vijfde deelproject is de herprofilering van de Jan Evertsenstraat tussen het Mercatorplein en de Sloterplas. De Jan Evertsenstraat-West moet een levendig, stedelijk woon- en werkgebied worden door: 1. Het toevoegen van circa 3.200 woningen (290.000 m²) en bijbehorende voorzieningen (73.000 m²). In de programmering is een 29
Hoogbouw in Amsterdam Hoogbouw - Toetskaart
Unesco gebied binnenstad Amsterdam 2km zone rondom Unesco gebied
verdeling opgenomen van 40% sociale huur, 30% middeldure huur, 10% middeldure koop en 20% dure huur en koop. De woningen zijn bestemd voor verschillende doelgroepen.
zone langs infrastructuur bundel buiten-IJ zoekgebied hoogteaccenten aan het IJ OV knooppunt haven scheggen van Amsterdam
2. Het creëren van levendige werkontmoetingsplekken, zowel in de openbare ruimte als inpandig. Een belangrijke rol is weggelegd voor de creatieve economie. Op strategische locaties in het projectgebied komen kleinschalige, vernieuwende bedrijven met veel aandacht voor plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar gewerkt kan worden, gemengd met horeca (third places). 3. Het behouden van twee architectonisch waardevolle gebouwen: de voormalige LTS en het busgaragegebouw.
die hier woont, werkt of op bezoek komt. Om de gemiddelde temperatuurstijging op aarde beperkt te houden, moeten we met z’n allen de CO2-uitstoot verminderen. Daarom vermindert Amsterdam in 2030 haar CO2-uitstoot met 55% en in 2050 met 95% in vergelijking met de uitstoot in 1990. Hoe Amsterdam dat wil gaan doen staat beschreven in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal. Deze routekaart is een ambitiedocument met een langetermijnvisie op de Amsterdamse energietransitie. Daarnaast staan er voor de korte termijn maatregelen in, met daarin de belangrijkste ingrediënten van de Amsterdamse strategie om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten en te houden.
Planologisch-juridisch kader 4. Het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte.
^ hoogbouwtoetskaart
52 51 50 49
5.Het doorzetten van het straatprofiel van het oostelijk deel van de Jan Evertsenstraat. Hierdoor ontstaat continuïteit. Dit impliceert ook de verplaatsing van de trambaan naar het midden van de straat. Dit maakt de verkeersroute logischer en daardoor veiliger. 6. Het reserveren van ruimte voor het eventueel realiseren van een zuidelijke entree voor het metrostation Jan van Galenstraat en/of een nieuw treinstation aan de Jan Evertsenstraat. In de toekomst neemt de drukte in het gebied toe. De extra ingang van het metrostation en een extra treinstation dragen bij aan de bereikbaarheid ervan.
Binnen het projectgebied Mercatorpark vigeren drie bestemmingsplannen. Op 25 juni 2013 is het bestemmingsplan Mercatorpark 2013 door de stadsdeelraad van stadsdeel West vastgesteld. Dit plan beslaat het overgrote deel van het projectgebied. Voor het zuidelijke deel van Mercatorpark geldt het bestemmingsplan Rembrandtpark, dat op 19 december 2012 is vastgesteld door de stadsdeelraad van stadsdeel Nieuw West. Het gedeelte dat de Jan Evertsenstraat in westelijke richting beslaat, is gelegen in het bestemmingsplan Lucas Andreas e.o. dat is vastgesteld op 29 mei 2013, eveneens door de stadsdeelraad van Nieuw West.
Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2020) Amsterdam wil een duurzame stad zijn, voor nu én voor de generaties na ons. Een groene, gezonde, en welvarende stad voor iedereen
^ hoogtebeperking LIB Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
31
“Mercatorpark, de kop van het Rembrandtpark.” 32
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
33
3. Stedenbouwkundig plan 3.1 Programma Bij de Orteliuskade eindigt de Gordel 2040. Het typisch stedelijk weefsel van het vooroorlogse Amsterdam binnen de Ring A10, met zijn grote dichtheden, vele voorzieningen en hoge functiemenging, verandert in het ruimtelijke, wijds opgezette Amsterdam van het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP). Mercatorpark is het eerste deelgebied van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West na de Gordel 20-40. Er wordt nog niet gewoond. Desalniettemin zijn in Mercatorpark relatief veel voorzieningen die een stedelijke aantrekkingskracht hebben. Kenmerkend is verder het vele, deels verborgen en nog onbenutte groen. Om een aantrekkelijk woongebied te worden, zal het Mercatorpark moeten transformeren in een wijk met een grotere functiemenging. De openbare ruimte moet een hogere kwaliteit en gebruikswaarde krijgen. Het gebied gaat intensiever worden gebruikt, maar de bestaande kwaliteiten moeten behouden blijven. Nu gebruiken bewoners van de omliggende wijken het groen intensief voor sport en spel. Ondanks het toevoegen van programma zal dat groen minstens in de huidige omvang terugkeren.
Stedenbouwkundig plan
Deelgebied Aantal woningen totaal Sociale huur Middensegment huur Middensegment koop
3.1.1 Woningen Een woonlocatie in Mercatorpark is zeer aantrekkelijk voor een diverse samenstelling van oud en jong en van familie tot alleenstaand. Niet alleen de voorzieningen in het plangebied zelf dragen daaraan bij, maar ook die in de directe omgeving zoals het Mercatorplein, de levendige Jan Evertsenstraat-Oost, het Rembrandtpark, het OLVG ziekenhuis en de Sloterplas. Er is ruimte voor circa 1.150 nieuwe woningen, in totaal zo’n 105.000 m2 bvo. Het aantal woningen, de verdeling en de grootte per woning zijn vastgesteld in de Projectnota Jan Evertsenstraat-West (2018). Het oostelijke gebied is gericht op grotere woningen en het westelijke gebied op kleinere woningen. Uitwisseling is indien nodig echter mogelijk. Er komen in Mercatorpark verschillende typen woningen voor veel doelgroepen, in de verdeling van 40% sociaal, 40% middeldure huur en koop en 20% dure huur en koop. Speciale aandacht gaat uit naar woningen voor ouderen zowel zelfstandige- als in geclusterde vorm-van zes appartementen of meer.
Mercatorpark-Oost 325
Mercatorpark-West 825
40% 40% 20%
^ tabel met woningaantallen en categoriën per deelgebied Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
35
3.1.2 Creatieve bedrijvigheid Het beoogde werken in Mercatorpark bestaat vooral uit creatieve bedrijvigheid. Creatieve bedrijvigheid is een verzamelnaam voor beroepen en industrietypen gericht op de exploitatie van kunstzinnigheid en intellectueel eigendom met zowel ruimte voor kantoor als werkateliers en plekken om elkaar te ontmoeten. Dit is bedrijvigheid die uitstekend in de stad past wat betreft milieuoverlast. Ook horeca speelt hierin een rol en in het bijzonder third places die de creatieve kenniseconomie faciliteren. De huidige kantoorfunctie bevindt zich in het Triade gebouw van de gemeente. De voormalige LTS heeft een broedplaatsfunctie De broedplaatsen (ateliers en werkplaatsen) in het voormalige LTS-gebouw worden aangevuld met atelier-, werk- en kantoorruimte aan huis
in grondgebonden woon-werkwoningen op de READE locatie. De ontsluiting van deze woningen is onafhankelijk van de ontsluiting van de werkruimte, zodat beide zelfstandig kunnen functioneren.
en 50 meter vanaf de stadsstraten komen. Dit betekent dat alleen een locatie aan de oostzijde van het plangebied mogelijk is. De geringe bouwhoogte en de bijbehorende buitenruimte passen goed bij de bestaande woningbouw aan de Orteliuskade.
daarom besloten om een supermarkt in het gebied toe te voegen. Voorgesteld wordt een supermarkt van 1000 m2 bvo te situeren in de plint van het nieuwe bouwblok op de plek van het READE-gebouw, aan ahet bestaande pleintje (kleur geel B).
3.1.3 Maatschappelijke voorzieningen
Buurtkamer Daarnaast is in de plannen de ontwikkeling van een buurtkamer van 120 m2 BVO voorzien. Dit is een voorziening waar de buurt bijeenkomsten, cursussen en dergelijke kan organiseren en waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten. Voor de jongeren is 300 m2 ruimte gereserveerd. In het participatietraject is nadrukkelijk gevraagd om in de buurtkamer ook een speciale functie op te nemen, zoals een kookschool voor kinderen.
Eventueel kunnen de nieuwe commerciële voorzieningen met maatschappelijke voorzieningen worden gecombineerd. Bijvoorbeeld de kookschool voor kinderen, die gecombineerd zou kunnen worden met een restaurant. De gemeente wil dit soort ideeën samen met de betrokkenen (ondernemers, initiatiefnemers, bewoners) uitwerken.
De alles-in-één-school In Mercatorpark komt een zelfstandig gelegen schoolgebouw van maximaal drie bouwlagen met 4500 m2 binnen- en 1200 m2 buitenruimte waarvan 600 m2 afgesloten kan worden voor de kleinere kinderen. Bij voorkeur wordt dit een zelfstandig gebouw. De school wordt gecombineerd met buitenschoolse opvang. De gymzaal is beschikbaar voor de buurt buiten schooltijd. Vanwege milieu-eisen moet de school op meer dan 300 meter van de A10
3.1.4 Commerciële voorzieningen Mercatorpark ligt op de rand van de centrumzone. Het is een zogenaamde freezone, waar ondernemers kunnen experimenteren met nieuwe formules en concepten.
Ruimteverdeling backbone - bomenlaantje voorzieningen plek bebouwing groen verharding ligweide
Horeca In Mercatorpark is al horeca, zoals in de voormalige LTS. In de plannen wordt voorzien in de ontwikkeling van extra horeca tot zo’n 500 m2 bvo. Denk hier vooral aan horeca in de sfeer van een café-restaurant met ruimte voor een terras. De categorieën horeca en de precieze locaties zijn nog niet bepaald, maar de horeca wordt in ieder geval opgenomen in de plinten goed gesitueerd ten opzichte van de zon. Supermarkt Mercatorpark verwelkomt straks nieuwe bewoners. Verder groeit OLVG West en neemt het aantal bezoekers en werkzame personen in het projectgebied toe. De afstand tot de bestaande supermarkten is te groot. In de projectnota Jan Evertsenstraat-West is
^ stedenbouwkundigplan schematische weergave Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
37
3.1.5 Stedenbouwkundige uitgangspunten < Groen & Bebouwing •
Behoud en herstel van de groene kamer, de groene rand rondom het plangebied
•
Behoud en herstel van de centraal gelegen bomenlaan
•
Bouwvelden ingepast binnen de bestaande groenstructuur.
•
Behoud van bestaande gebouwen en functies: De vormalige LTS broedplaats; Triade kantoorgebouw; Sportplaza Mercator.
Gebouworriëntatie en ontsluiting >
Ontsluiting en parkeergarages > < Programma Toevoegen van 1150 woningen (rood) en een ‘alles-in-één-school’ (grijs) op de bestaande voorzieningen (grijs)
< Plekken aan de straat Toevoegen van nieuwe voorzieningen aan de intermediaire plekken (roze) aan de rand van het plangebied gericht op de straat.
38
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
39
Het groene raamwerk bomenrij Jan Evertsenstraat
3.2 Bebouwing
bomen op de rand bomen water front
3.2.1 Bouwvelden
monumentale bomenrij
Mercatorpark bestaat uit zes bouwvelden onder te verdelen in: A. West (met de bouwvelden MW1 en MW3) B. Midden (bouwveld MW2) C. Oost (bouwvelden MO1, MO2 en MO3)
solitaire boom / groep bomen bomen in een grid
In Mercatorpark zijn het groen en het water bepalend voor de stedenbouwkundige structuur. De bouwvelden zijn zo gedefinieerd dat de huidige waardevolle bomen en groene structuur zoveel mogelijk behouden blijven. De nieuwbouw voegt zich naar het groen. De bomen zoals het bomenlaantje op de gemeentewerf (60 jaar oud) vormen de nu nog verborgen centraal gelegen backbone in het plangebied. Wat betreft de gebouwen, zijn er verschillende ingrediënten van belang: de Gordel 20-40 van het oostelijk plandeel, de orthogonale richting in het westelijk deel die overgaat naar een gebogen vorm, de centrale monumentale bomenrij in L-vorm en de gebogen watergang en stadstraat. De nieuwe bouwvelden nemen deze in zich op.
Oriëntering gordel 20’40’ bestaande richtingen in het terrein
Het oostelijk plandeel richt zich op de Gordel 20-40, die er pal naast ligt. In dit plandeel voegen de grootte van de bouwvelden en daarmee de bouwblokken zich naar de maat en schaal van bestaande bebouwing en de richting van de Orteliuskade. Het zwembad is daar een uitzondering op, omdat het loodrecht op de andere bebouwing geplaatst is en zoveel mogelijk is opgenomen in het groen met zijn ligweide en groene, begroeide gevels. De centrale bomenrij, in L-vorm op de overgang tussen plangebied oost en west, de gebogen richting van de stadstraat met sloot en de orthogonale richting van de bestaande gebouwen in het westelijk deel van het plangebied zijn belangrijke aspecten bepalend voor bouwveld en bebouwing in een groen maaiveld met verharding. Aan de westzijde, zijn de gebouwen loodrecht ten opzichte van elkaar geplaatst en is er meer stadsgevoel, met contrast tussen hoogen laagbouw, solitaire en samengestelde gebouwen en een verhard maaiveld met groen. Variatie in oud- en nieuwbouw levert een orthogonaal gestructureerde
MW3
bestaande bomenrij watergang
MW1 MW2
MO1
MO3
MO2
^ een raamwerk van bomem 40
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
41
3.2.2 Bouwhoogten
compacte openbare ruimte met plek voor een eventueel terras. Laden en lossen kan beperkt plaatsvinden bij de deuren van werkruimten en ateliers.
Hoogbouw is noodzakelijk om voldoende woningen te kunnen bouwen, past in de restruimte tussen de lage gebouwen en geeft contrast en differentiatie. Hoogbouw is in het AUP gepland langs de A10. In de jaren zestig van de vorige eeuw is, een serie woontorens in het Rembrandtpark aan de Nachtwachtlaan en de Staalmeesterslaan gebouwd. De laatste noordelijke toren van die serie is het Leonardo Hotel Rembrandtpark. Daarna volgt een leemte en verschijnen er twee hogere gebouwdelen van het Triade kantoorgebouw aan de Jan van Galenstraat.
De combinatie van bouwvelden in west en oost levert verassende doorkijken langs gebouwen en groen. Laantjes en uitlopers van het groen koppelen de twee typen gebieden aan elkaar.
100 m 80 m
MW3
MW1
58 m
A10
13 m
MW2
19 m
Sportplaza Mercator
37 m
37 m 13 m
Jan van Galenstraat
Triade
Admiraal Helfrichstraat
LTS
MO1
19 m
28 m
19 m
11 m
10 m
19 m
MO2
MO3
14 m
15 m
10 m Orteliuskade
Jan Evertsenstraat
42
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
43
4 7 2
5 3
6 8
1 9
In de ontwikkeling van Mercatorpark wordt die leemte ingevuld met een cluster van drie torens. Hiermee is niet alleen met het groen maar ook met hoogbouw een link gelegd met het Rembrandtpark en wordt de ‘kop’ van het Rembrandtpark aangeduid. In de Hoogte Effect Reportage die is gedaan op basis van dit stedenbouwkundig plan is te zien dat alleen vanaf standpunt 8, uit het schema hiernaast, de hoogbouw zictbaar is vanaf de verschillende onderzoekslocaties De 2 kilometer brede beschermingszone van de oude binnenstad, het Unesco gebied, in het oostelijk deel van het plangebied, beperkt de bouwhoogte aan de Orteliuskade. De bouwhoogte loopt hierdoor, binnen het plangebied, op van oost naar west.
^ Overzichtstandpunten uit de Hoogte Effect Reportage
bestaande toren nieuwe toren
Orteliuskade
A10
stimulering hoogbouw ^ Standpunt 8 - huidig
UNESCO 2km bescherimngszone
^ Standpunt 8 - toekomst Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
45
Voorzieningen MPW* Third places Supermarkt Third places Directeurswoning-commercieel Totaal
BVO m2 10000 1000 1600 100 12700
Locatie LTS MW2 MW3 LTS
Voorzieningen MPO * Gymzaal Onderwijs en schoolplein BSO KDV
BVO m2 550 3100 134 750
Locatie MO3 MO3 MO3 MO3
Subtotaal
4534
Diverse plint commercieel Speeltuin gebouwtje Behandelwoonlocatie Buurtkamer
640 40 200 120
Subtotaal
1000
Totaal
5534
3.2.3 Niet-woon functies
3.2.4 Architectuur en beeldkwaliteit
Het SP Mercatorpark wordt bepaald door een hoge mate van functie menging (24% niet woonfuncties) met een menging van bestaande voorzieningen als zwembad, de voormalige LTS met nieuwe invulling van werk/kantoor, horeca en sport, het Triade gebouw met gemeentelijk kantoor en parkeergarage en het nieuwe programma van ca. 1150 woningen, de ‘alles-in -één’ school, supermarkt, horeca, en buurtkamer.
Voor Mercatorpark is gekozen voor een bouwtype van nu, dus geen kopieën van de oude stad of de westelijke tuinsteden. Voor de ontwerpen wordt onderscheid gemaakt tussen drie verschillende thema’s: sculpturen in het park, woon-werk campus en icoon.
Omdat de huidige voorzieningen voor een groot deel naar binnen gericht zijn is het belangrijk dat aan de rand van het plangebied plekken worden ontwikkeld die zich juist meer presenteren naar de omgeving toe zodat er een wisselwerking ontstaat tussen stad en plangebied.
MO2 MO3 MO2 of MO3 MO2 of MO3
* kan nog wijzigen naar gelang gesignaleerde behoefte in stad en omgeving.
^ tabel met vorzieningen per bouwblok
MW3
MO3 MO1
MW1 school + gymzaal Sportplaza Mercator kantoor creatieve werkplaats/ cafe en restaurant transformeerbare woon-werk supermarkt, detailhandel maatschappelijke functies cafe/ restaurant
46
MO2 MW2
Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
47
M Woon- werk campus De woon-werk campus krijgt vorm met de bestaande ateliers in de voormalige LTS, de woonwerkwoningen in de nieuwbouw en de tussengelegen buitenruimte. De woningen, in een robuuste zakelijke architectuur, hebben een transformeerbare begane grond en flexibele plattegronden. In hun architectuur verwijzen ze naar het voormalige LTS-gebouw.
^ Ambachtsschool LTS
^ locatie woon- werk campus
M ^ referentie bouwblok woon- en werk campus
^ impressie doorkijk locatie Jan van Breemenstraat Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
49
Sculpturen in het park
M
^ referentie sculptureel gebouw | Oslo, Noorwegen
Aan de oostkant van het plangebied, tegen de vooroorlogse stad aan, is voorzien in de ontwikkeling van sculpturaal vormgegeven bouwblokken: lage bouwblokken die als op zichzelf staande, verrassende objecten in het groen staan. In de parkachtige omgeving is ruimte voor vier blokken. Aan de Orteliuskade een zelfstandig gebouw met, de ‘alles-in-één school’ met een gymzaal en buitenruimte. Daarnaast drie woonblokken waarvan twee met voorzieningen. Deze twee blokken bevinden zich aan de Jan Evertsenstraat, die met elkaar verbonden zijn door een ondergrondse parkeergarage. Bij het materiaalgebruik kan worden gedacht aan baksteen met natuurlijke materialen. Verder aan terrassen, tuinen, gaten en openingen in het blok met veel groen. De twee blokken definiëren de stadsstraat met voorzieningen in in ieder geval de twee hoeklocaties aan de Jan EvertsenstraatAdmiraal Hellfrichstraat en de Jan Evertsenstraat-Orteliuskade.
^ referentie sculptureel gebouw
Het wat smallere blok aan de ligweide van het zwembad heeft een meer samengestelde sculpturale vorm. Maar ook hier is de contour van de plint continue.
^ locatie sculpturen in het park
^locatie sculpturen in het park Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
51
M Icoon Aan de westzijde, richting de A10, lopen de bouwhoogtes op. De zone langs de A10 is in de Structuurvisie bedoeld als hoogbouwgebied. Hier is voorzien in de ontwikkeling van ecologische iconen, woontorens met appartementen die uitzicht bieden over de stad. De entree van de torens is tussen laagbouw waar gewoond en gewerkt wordt. De dubbellaagse plint tussen het Triade gebouw en de nieuwe toren aan de Jan van Galenstraat wordt uitnodigend, bijvoorbeeld met inpandige beplanting met werkruimten , semi openbare ontmoetingsruimtes en andere voorzieningen. ^ locatie woon- werk campus
^ referentie iconisch gebouw | Oslo, Noorwegen
M ^ referentie hoogbouw met iconische uitstraling
^ kasconstructie | Park MFO Zurich Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan
53
100 m
3.3 Concept bouwenveloppen <MO. 1 MW. 1 >
37,5 m
BCR* 51% FSI ** 16 max. hoogte 100m NAP bvo ca. 16.080 m2 parkeren onder MW2 MW.1 is een woontoren op het monumentale gebouw van de voormalige LTS, de gymzalen. Het voormalige LTS gebouw krijgt mogelijk een maatschappelijke en commerciele invulling. De A10 is een geluidsbron, minimaal 1 stille zijde is vereist ten behoeve van de woonkwaliteit.
58 m 13 m
19 m
37 m
doorgang
MW. 3 >
19,5 m
MO.1 is een woonblok met een toren van 38m hoog.
< MW. 2 BCR 66% FSI 4,8 max. hoogte 13m / 19m/ 37m/ 58m NAP bvo ca. 22.945 m2 parkeren (semi-) ondergrondse parkeergarage op eigen terrein MW.2 is een woon-werkblok met detailhandel. O.a. een supermarkt onder de 37m hoge woontoren. Dit blok kenmerkt zich door de 4 laagse woon-werkwoningen tegenover LTS. Een (semi-)ondergrondse parkeergarage is zowel voor het blok MW1 als MW2. Voor voetgangers is een doorgang van de oostkant vereist.
BCR 100% FSI 11 max. hoogte 9m/ 81m NAP bvo ca. 10.630 m2 parkeren dubbelgebruik huidige parkeergarage Triade + ondergrondse parkeergarage op eigen terrein MW.3 is een woontoren met een plint die verbonden is met het bestaande kantoorgebouw Triade. Het volume tussen Triade en de nieuwbouw biedt ruimte voor een kasvormige constructie met groen en 54
BCR 89% FSI 6,9 max. hoogte 19,5m/ 37,5m NAP bvo ca. 13.515 m2 parkeren onder MO.2
MO.2 > BCR 66% FSI 4,3 max. hoogte 19,2m/ 27,2m NAP bvo ca. 15.890m2 parkeren ondergrondse parkeergarage op eigen terrein MO.2 bevat twee woonblokken met (maatschappelijke) voorzieningen op de hoek van elk blok met een dubbele laag (7m hoog) en een ‘setback’ van 3m langs de watergang. Een ondergrondse parkeergarage is zowel voor het blok MO.1 als MO.2.
19,2 m
27,2 m