01. Bestuursrapportage 2022 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam.pdf

Bestuursrapportage 2022

Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam Vastgesteld door het college van B en W op [datum]

Onderwijs, Jeugd en Zorg, afdeling Zorg – [datum]

|1

Missie: Kwetsbare Amsterdammers helpen om zo lang mogelijk zelfstandig en veilig te leven en te participeren in de samenleving.

Visual voorpagina: Design Firm voor de gemeente Amsterdam. De afbeelding op de voorzijde laat zien dat de Wmo producten niet op zich staan, maar in lijn zijn met overig aanbod in de zorg, ondersteuning, welzijn en medische zorg. Ze zijn voor de Amsterdammer op een heldere manier toegankelijk en beschikbaar.

|2

Inhoudsopgave Inleiding

Samenvatting

1. Wmo-voorzieningen Aanvullende Individuele ondersteuning Dagbesteding Huiselijk geweld, Veilig thuis en kindermishandeling Hulp bij het huishouden Informele zorg: mantelzorg, vrijwillige inzet en eenzaamheid Logeeropvang Cliëntondersteuning over (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Vervoersvoorzieningen Woonvoorzieningen Aanvullend openbaar vervoer

Aanpak personen met onbegrepen gedrag Buurtteams Sociale Basis Belangenbehartiging en beleidsparticipatie Wmo Toezicht op de Wmo

2. Toegang Indicatieadviesbureau Amsterdam Wmo Accent

3. Cliëntervaringen 4. Gebiedscijfers Gebiedscijfers

Bijlage 1: Totaaloverzicht gebruik Wmo-voorzieningen Bijlage 2: Totaaloverzicht klachten, bezwaar en beroep |3

Inleiding Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 voorziet de gemeente Amsterdam in aanvullende individuele ondersteuning, dagbesteding, buurtteams, logeeropvang en beschermd wonen. Vòòr 2015 was de gemeente reeds verantwoordelijk voor woon- en vervoersvoorzieningen, rolstoelen, hulp bij het huishouden en opvang. Bij elkaar vormen ze het Amsterdams Zorgstelsel. Hiertoe behoren ook de sociale basis, mantelzorg- en cliëntondersteuning. In de bestuursrapportages maatschappelijke ondersteuning Amsterdam brengt het college eenmaal per jaar verslag uit over de ontwikkelingen binnen het Amsterdams zorgstelsel voor volwassenen. Voor u ligt de rapportage over heel 2022, met daarin de belangrijkste feiten en cijfers. Waar mogelijk is een vergelijking opgenomen met de voorgaande jaren om een beeld te geven van mogelijke trends. Het doel van de Wmo is om kwetsbare Amsterdammers te helpen zo lang mogelijk zelfstandig te leven en te participeren in de samenleving. De centrale stad, stadsdelen, maatschappelijke partners en de Amsterdammers dragen allen bij aan het bereiken van dit doel.

Leeswijzer Deze rapportage bevat informatie over het Amsterdamse Wmo-beleid in 2022 aan de hand van de volgende vierdeling: 1. Wmo-voorzieningen 2. Toegang 3. Cliëntervaringen 4. Gebiedscijfers In de 2 bijlagen ziet u een totaaloverzicht van het gebruik Wmo-voorzieningen en een overzicht van het aantal klachten, bezwaren en beroepen.

|4

Uitvoering Wmo 2015 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het brede terrein van de zelfredzaamheid en participatie. Binnen het kader van de Wmo 2015 voorziet de gemeente Amsterdam daartoe in aanvullende individuele ondersteuning, dagbesteding, logeeropvang, opvang, woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en hulp bij het huishouden. Op deze manier biedt zij hulp en ondersteuning aan Amsterdammers die dat nodig hebben. De gemeente Amsterdam zoekt daarbij zorgvuldig naar de balans tussen de verantwoordelijkheid van inwoners zelf en de verantwoordelijkheid van de gemeente om hen daarbij te ondersteunen. Voorkomen of vroegtijdig signaleren van problemen blijft de beste hulp. Lukt dat niet dan biedt de gemeente specialistische hulp en ondersteuning. De gemeente ziet er voorts op toe op de toekomstbestendigheid van het Amsterdams zorgstelsel, opdat het ook op termijn houdbaar en betaalbaar blijft.

Samenvatting In 2022 is de aanbesteding Aanvullende individuele ondersteuning (AIO) afgerond en is de aanbesteding Wmodagbesteding van start gegaan. De inkoop dagbesteding kent 4 producten: Inloop, Meedoen, Meewerken en Meewerken plus. Ook Hulp bij het huishouden (Hbh) werd in 2022 aanbesteed en 2022 stond in het teken daarvan. Per 1 juli zijn nieuwe contracten ingegaan met acht van de veertien Amsterdamse aanbieders die er voorheen waren. De overdrachtsfase is eind december afgerond. Voor informele zorg is in 2022 vanuit de subsidieregeling Ondersteuning mantelzorg en vrijwillige inzet aan 20 organisaties subsidie verstrekt om te zorgen dat mantelzorgers en vrijwilligers voldoende ondersteund worden. Daarnaast is er voor deskundigheidsbevordering van vrijwillige inzet ingezet op trainingen, bijeenkomsten en masterclasses voor vrijwilligers en informele organisaties. Bij Logeeropvang zien we in navolging op 2021 een verdere daling in het aantal inwoners dat hier gebruik van maakt. In 2022 is de wachtlijst voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW) voor alle doelgroepen samen licht gedaald ten opzichte van een jaar eerder. In de zomer van 2022 is het daklozenkantoor geopend. Daarnaast heeft het college van B en W in 2022 besloten om doorlopend Winteropvang te organiseren voor dak- en thuislozen tussen 1 december en 1 april.

Verder is in 2022 de aanbestedingsprocedure voor de maatwerkvoorzieningen MOBW gestart. De contracten worden voor maximaal tien jaar afgesloten. 2022 was een roerig jaar, ook voor Amsterdammers met onder andere grote prijsstijgingen die veel invloed hadden op de uitgaven van huishoudens. De armoedecrisis deed zijn intrede waardoor ondersteuning vanuit de buurtteams dit jaar extra hard nodig was. In alle stadsdelen ging de meest voorkomende ondersteuningsvraag over geld. De opbouwfase van personeel binnen de buurtteamorganisaties is in 2022 grotendeels afgerond. Het resultaat is dat de buurtteams ondanks de krappe arbeidsmarkt zijn gegroeid van 775 medewerkers eind 2021 naar 892 medewerkers eind 2022. Voor de sociale basis vormt personeelstekort een toenemend knelpunt en is het moeilijk om voldoende geschikte vrijwilligers te vinden en vast te houden. De monitor is gericht op interventies die in de hele stad worden uitgevoerd en geeft zicht op output. Jaarlijks wordt er per stadsdeel een gebiedsgerichte uitwerking (GGU) vastgesteld.

Vooruitblik Binnen de Wmo hebben in 2022 een aantal aanbestedingen plaatsgevonden, die deels in 2023 geïmplementeerd worden. Het gaat om de implementatie van Dagbesteding, waarbij van groot belang is dat de transitie van cliënten zorgvuldig wordt uitgevoerd. Dit vraagt nauw contact vanuit de gemeente met de latende en ontvangende aanbieders, als ook met Cliëntenbelang. Hoewel de implementatie van deze aanbestedingstrajecten heel wat voeten in de aarde heeft en in een aantal gevallen onrust oplevert voor mensen die van deze diensten gebruik maken, is de doelstelling om naar een krachtig ondersteuningsaanbod te komen waarbij de vraag van de inwoner centraal staat. Met deze implementatietrajecten werken we samen met onze partners in de stad toe naar rust en duidelijkheid. Het beleidskader sociale basis “Samen Vooruit” is een jaar verlengd. Dat betekent dat dit kader geldig blijft voor 2024 inclusief bijbehorende subsidieregeling. Het kalenderjaar 2023 wordt gebruikt om langs de vastgestelde uitgangspunten voor herinrichting een nieuw beleidskader en een nieuwe subsidieregeling op te stellen. Het meerjarig vastleggen van de opgave in gebieden, en het meerjarig organiseren van commitment op die opgave, onder andere door meerjarig subsidiëren en alliantievorming zijn daarin de rode draden.

De sociale basis wordt herkenbaarder ingericht zodat voor Amsterdammers en partners in het veld duidelijker wordt waar zij terecht kunnen. Komend jaar wordt gewerkt om de Aanpak Eenzaamheid op te zetten. Momenteel is er veel aanbod om eenzaamheid te voorkomen en verminderen, maar het aanbod is versnipperd. Er wordt gewerkt om meer samenhang te creëren in het bestaande aanbod. Verder is de insteek van het actieplan om te streven naar een duurzame aanpak . De focus ligt om de effectiviteit van het huidig aanbod te onderzoeken en waar nodig worden verbeterslagen gemaakt. Tijdens deze periode wordt ook geïnvesteerd in de huidige programma’s, zodat eenzaamheid als thema een vaste plek heeft ook na de periode van het actieplan. In 2023 staan vier ontwikkellijnen centraal. Ten eerste worden de werkprocessen, de meting van de impact van de buurtteams en de informatievoorziening gedurende het hele jaar in stappen verbeterd. Daarnaast krijgt deskundigheidsbevordering van buurtteammedewerkers een impuls met de oprichting van de Amsterdamse Buurtteam Academie. Ten derde wordt de samenwerking met netwerkpartners verstevigd en verder uitgebouwd. Tenslotte wordt de intensieve communicatie naar partners, publiek en eigen medewerkers voortgezet. In 2023 wordt de Intensivering Aanpak Dakloosheid aan de raad voorgelegd.

De nadruk in de intensivering ligt op de opvang, begeleiding en huisvesting van mensen die nu niet in aanmerking komen voor maatwerkvoorzieningen opvang vanuit de Wmo, zoals economisch dak- en thuislozen en dakloze EU-arbeidsmigranten. De voortdurende wachtlijsten waren voor het college aanleiding om met een breed palet aan betrokken partijen een plan van aanpak op te stellen om de wachtlijsten zo snel mogelijk op te lossen. Hierbij zijn Cliëntenbelang, cliëntondersteuning, buurtteams, de aanbieders Hbh en andere zorgaanbieders direct betrokken; cliënten en medewerkers Hbh zijn geconsulteerd, evenals de zorgverzekeraars. Het plan bestaat uit een reeks van verschillende |5 maatregelen die samen verlichting moeten bieden.

1. Wmo-voorzieningen

|6

AIO wordt geboden aan zelfstandig thuis wonende Amsterdammers die beperkingen ervaren bij zelfstandig functioneren en het kunnen deelnemen aan de samenleving, of zonder de ondersteuning risico lopen om hun zelfredzaamheid te verliezen. Het is aanvullend op de ondersteuning van het buurtteam. De ondersteuning is vaak langdurend en intensief, specialistisch van aard en/of er is vanwege de aard van de beperking een beperkte schaal in de stad.

Aanvullende Individuele ondersteuning

Aanbesteding en overdracht cliënten afgerond In 2022 is de aanbesteding Aanvullende individuele ondersteuning (AIO) afgerond. Eind 2021 waren er nog 41 AOaanbieders, nu zijn er 9 AIO-aanbieders gegund. Vóór de start van het nieuwe contract per 1 juli 2022 hebben alle AOaanbieders nog zoveel mogelijk cliënten overgedragen aan de buurtteams. Buurtteams en gemeente hebben een gezamenlijk project uitgevoerd om de overgang van cliënten voor te bereiden en te monitoren. Cliënten die ambulante ondersteuning ontvingen zijn in de vorm die na de aanbesteding MOBW ‘Begeleid Thuis’ wordt genoemd, overgezet in de systemen (RIS). Per 1 juli 2022 is het contract met de 9 gegunde AIO-aanbieders ingegaan. Tussen 1 juli 2022 en 1 januari 2023 hebben de latende aanbieders hun cliënten overgedragen naar de gegunde AIO-aanbieders. Aantal cliënten: Vanaf 1 januari 2023 worden alle AIO-cliënten ondersteund door een gegunde AIO-aanbieder. Gemiddeld worden 1600 Amsterdammers door AIO-aanbieders ondersteund. Instroom/uitstroom Vanwege alle hierboven beschreven cliëntbewegingen, het feit dat 80% van de ondersteuning door de buurtteams wordt verzorgd en de ondersteuning door de AIO-aanbieders allerlei vormen kent, van consultatie tot samen optrekken met buurtteams tot volledige ondersteuning, is nog niet goed te zien hoe de cliëntstromen lopen.

De sturing en monitoring op de cliëntstromen van en naar AIO-aanbieders/buurtteams moet nog verder worden ontwikkeld. De sturing en monitoring wordt in 2023 opgepakt.

Wachttijden door personeelstekorten De gegunde aanbieders geven aan moeite te hebben kwalitatief goed personeel te vinden waardoor de wachttijden iets oplopen. Vanwege het personeelstekort en omdat de overdracht van cliënten van latende naar gegunde aanbieders voorrang had, hebben buurtteams het laatste kwartaal van 2022 meer moeite gehad nieuwe cliënten over te dragen naar de AIO-aanbieders. De verwachting is dat dit het eerste kwartaal van 2023 beter gaat. Ontwikkelopgaven: AIO-aanbieders hebben de opdracht om flexibele samenwerkingsvormen te ontwikkelen en de consultatiefunctie vorm te geven. Bedoeling hiervan is dat de aanbieders zoveel mogelijk met elkaar en de buurtteams vraagstukken als wachttijden; vergroten kennis- en handelingsbekwaamheid; langdurige ondersteuning; personeelstekorten etc. oppakken en creatieve en kwalitatieve oplossingen bedenken. Toelichting grafiek: Bij gebrek aan data over 2022 (zoals hierboven uitgelegd) is een grafiek toegevoegd waarin wordt weergegeven hoeveel cliënten per perceel de aanbieders gegund zijn in de nieuwe contractperiode. Het totale gemiddelde aantal cliënten dat ambulante ondersteuning ontvangt van zorgaanbieders (AIO) ligt veel lager dan in de voorgaande jaren vanwege de implementatie van het buurtteamstelsel per 1 april 2022. Buurtteams bieden nu 80% van de ambulante ondersteuning in het kader van de Wmo.

Dit is de reden dat er geen vergelijkende grafiek met vorig jaar betreffende de cliënten kan worden gemaakt.

Dagbesteding wordt geboden aan Amsterdammers die als gevolg van een beperking of specifieke omstandigheid onvoldoende zelfredzaam zijn op het gebied van een zinvolle invulling van de dag, het hebben van sociale contacten en maatschappelijke deelname. Dagbesteding bestaat uit een veelheid van activiteiten in groepsverband, zoals sociale, creatieve, sportieve en werk gerelateerde activiteiten.

Dagbesteding

In 2022 voerden 38 gecontracteerde aanbieders dagbesteding uit, waarbij 4 niveaus onderscheiden worden. Elk niveau kent zijn eigen karakter en resultaten: 1. Inloop: laagdrempelige inloop voor een zinvolle daginvulling; 2. Meedoen: ondersteuning bij de opbouw en onderhoud van sociale contacten ; 3. Meewerken: verrichten van zingevende activiteiten; 4. Arbeidsmatig activeren: ondersteuning bij ontwikkelen arbeidsmatige vaardigheden. Aantal cliënten: In 2022 is het aantal deelnemers dagbesteding licht afgenomen. Dit past in een trend van de afgelopen jaren. In het eerste kwartaal van 2022 waren de coronamaatregelen nog van kracht; dit had effect op de afname van zorg. Aanbieders kregen wel ruimte om deelnemers weer terug te laten keren naar de dagbesteding. Het aantal persoonsgebonden budgetten (Pgb’s) is ten opzichte van 2020 nagenoeg gelijk gebleven. Toelichting grafieken: De gepresenteerde cijfers betreffen het aantal unieke cliënten dat in 2022 aan dagbesteding deelnam. De cijfers zijn exclusief de Inloopdagbesteding en de dagbestedingsactiviteiten georganiseerd vanuit de experimenteerruimte. De inloop is in 2022 weer op gang gekomen na sluiting door corona in 2021. Toegang tot dagbesteding De ontwikkeling van de werkwijze van Buurtteam Amsterdam en aanbieders dagbesteding waarin het buurteam de regie krijgt in de toegang tot dagbesteding is voortgezet.

Per stadsdeel wordt gewerkt aan samenwerking in de toegang. In 2022 konden zowel buurtteams als aanbieders van dagbesteding toegang tot dagbesteding verlenen. Aanbesteding In april 2022 is de aanbesteding voor Wmo-dagbesteding van start gegaan. In september 2022 is de definitieve gunning gepubliceerd. De inkoop van dagbesteding kent 4 producten: Inloop, Meedoen, Meewerken en Meewerken plus. Ook zijn er twee ontwikkelopgaven te onderscheiden: de ontwikkeling van inloopdagbesteding naar de sociale basis en de doorstroom van kandidaten naar betaald werk. De nieuwe contractperiode gaat in vanaf 1 januari 2023 en duurt tot minimaal 31 december 2025 en maximaal tot 31 december 2027.

Huiselijk geweld en kindermishandeling

Veilig Thuis heeft de taak advies te geven bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Ze beoordeelt de meldingen en geleidt door naar hulpverlening. Het Centrum Seksueel Geweld AmsterdamAmstelland (CSG) biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Het CSG verzorgt ook voorlichting en scholing in samenwerking met het Steunpunt Seksueel Geweld.

Stijging aantal Veilig Thuis meldingen, melders vaker directbetrokkenen In de regio Amsterdam-Amstelland is er sprake van een lichte stijging van het aantal meldingen bij Veilig Thuis; 10.202 in 2022 versus 9.840 in 2021. Het aantal adviesvragen die Veilig Thuis ontvangt is licht gedaald; 5.880 in 2022 versus 6.134 in 2021. De verhouding tussen type melders bij Veilig Thuis in 2022 en 2021 is gelijk aan elkaar, 71% door de politie, 24% overige professionals en 4% burgers. Het is goed om te zien dat het onderwijs Veilig Thuis nog steeds goed weet te vinden en het is mooi om te zien dat ook meldingen uit het ziekenhuis iets zijn toegenomen. Doorlooptijden, corona en personele schaarste Gedurende de loop van 2022 kwam de snelheid van de doorlooptijden van de veiligheidsbeoordeling en onderzoek bij Veilig Thuis meer onder druk door personele krapte, maar ook met een hoger verzuimcijfer in de tweede helft van het jaar. Het aantal werkdagen tot de veiligheidsbeoordeling was in 2022 gemiddeld 7,2 dagen en in 2021 ook 7,2 dagen. Meer aandacht voor seksueel geweld Door de maatschappelijke aandacht voor alle uitingsvormen van seksueel geweld en verbeterde vindbaarheid van het Centrum Seksueel geweld is het aantal hulpvragen explosief gegroeid: van 665 in 2021 naar 1270 in 2022, een toename van bijna 50%.

45 jongeren (44 meisjes en 1 jongen) hebben een beroep gedaan op langer durende zorg van het CSG; een traject dat uitgevoerd wordt door Qpido (Levvel). Dit aanbod voorziet in een groeiende behoefte van jongeren die seksueel geweld meegemaakt hebben. Oekraïne Mensen op de vlucht zijn extra kwetsbaar voor mensenhandel. Om uitbuiting te voorkomen is er speciaal voor de Oekraïners op de vlucht voorlichtingsmateriaal ontwikkeld voor tijdens de reis én bij het veilig zoeken naar werk in Nederland. Daarnaast zijn professionals van de opvang, aankomst en registratie locaties voorgelicht over het herkennen en melden van signalen mensenhandel. Alle meldingen zijn onderzocht door politie en waar nodig is zorg aangeboden.

Veilig Thuis - Meldingen

Tijdigheid veiligheidsbeoordeling en onderzoek in 2021 en 2022

12.000 10.000 10.202

8.000 9.840 6.000

80% 60% 40% 20% 0% Q1

4.000

Q2

Q3

Q4

Q1

2021

2.000

Q2

Q3 2022

veiligheidsbeoordeling binnen 5 werkdagen

0 2021

2022

onderzoek binnen 10 weken

Q4

De Wmo en de Jeugdwet stellen de gemeente verantwoordelijk voor de (preventieve) aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling en het organiseren van specialistische (jeugd)hulp en (vrouwen)opvang. De gemeente houdt toezicht op het invoeren en naleven van de verplichte Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling door beroepskrachten. De gemeente is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod.

Huiselijk geweld en kindermishandeling

Hoge bezetting van noodbedden in de vrouwenopvang Na het uitbreken van de coronacrisis was de verwachting dat er een stijging zou komen van meldingen van HGKM. Deze stijging bleef echter uit. Tijdens verschillende periodes van lockdown zag de Blijf Groep zelfs een sterke daling van het aantal bezette noodbedden, met vervolgens een stijging bij de versoepelingen. Het aantal opnamen van cliënten op noodbedden bij Blijf Groep lag in 2022 hoger dan 2021. De huidige bezetting is inmiddels weer vergelijkbaar met de periode voor de coronacrisis. Met het opheffen van de meeste corona gerelateerde reisbeperkingen, is ook het aantal noodplaatsingen van (vermoedelijk) slachtoffers van mensenhandel van buiten de EU weer op het niveau van voor corona.

Tijdelijke Huisverboden In 2022 werden 201 Tijdelijke Huisverboden (THV) opgelegd, ten opzichte van 214 in 2021. In meer dan de helft (135) van de zaken was het noodzakelijk om het THV te verlengen. Dit gebeurt wanneer de situatie nog onvoldoende veilig is, de uithuisgeplaatste niet bereikt is en/of het opstarten van noodzakelijke hulp nog niet gelukt is. In 2022 is een onderzoek uitgevoerd naar de doelbereiking van het Tijdelijk Huisverbod. De onderzoekers concluderen dat de uitkomsten bemoedigend zijn, met name gezien hoe ernstig en langdurig het geweld is onder de betrokkenen waarbij een THV wordt opgelegd. Tegelijkertijd laat het onderzoek ruimte voor verbetering zien. Komend jaar staat in het teken van verbetermaatregelen en intensivering van de aanpak en samenwerking, zodat het instrument THV vaker en nog beter kan bijdragen aan het stoppen van geweld. Sterkere samenwerking in de keten In 2022 is het handboek ‘Samen Sterker tegen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling’ uitgebreid door de toevoeging van (risico op) gender gerelateerd geweld. Door de ingebruikname van het handboek werken informele en formele organisaties actiever samen en kunnen zij elkaars kennis en kunde maximaal inzetten ten behoeve van de Amsterdamse burger wanneer er sprake is van (risico op) huiselijk geweld en kindermishandeling en/of gender gerelateerd geweld.

Aanpak gender gerelateerd geweld in afhankelijkheidsrelaties In 2022 is, net als in 2021, extra aandacht besteed aan specifieke, aan gender gerelateerde vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, als onderdeel van de regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ (2020-2024). Dit is onder andere de aanpak van eergerelateerd geweld, gedwongen huwelijk en achterlating, verborgen vrouwen en vrouwelijke genitale verminking. De focus lag op de verbetering van de samenwerking tussen informele- en formele organisaties, de inzet en professionalisering van sleutelpersonen, kennis en deskundigheidsbevordering en preventie.

Hulp bij het huishouden (Hbh) is het geheel of gedeeltelijk overnemen van huishoudelijke activiteiten bij Amsterdammers in verband met beperkingen die leiden of die dreigen te leiden tot het disfunctioneren van de verzorging van het huishouden van de persoon met beperkingen dan wel van de leefeenheid waartoe hij behoort.

Hulp bij het huishouden

Wachtlijst en aantal cliënten In 2022 waren er ongeveer 11.000 cliënten van hulp bij huishouden per maand, met een daling van ca. 11.200 in januari naar ca. 10.200 in december. De wachtlijst is in deze periode per saldo gestegen, van ongeveer 1.000 in januari naar ongeveer 1.350 in december, met een wachttijd voor de langst wachtenden van ruim een jaar. De daling in hulpverlening gecombineerd met een groei in de wachtlijst heeft twee oorzaken: de nijpende arbeidsmarktsituatie en een aanbesteding (inclusief budgetplafonds gekoppeld aan de gunning). Aanbesteding Hulp bij het huishouden werd in 2022 nieuw aanbesteed en 2022 stond in het teken daarvan. De uitkomst daarvan was dat per 1 juli nieuwe contracten zijn ingegaan met acht van de veertien Amsterdamse aanbieders die er voorheen waren. Hierdoor moesten ongeveer 2.000 van de ongeveer 11.000 cliënten van aanbieder wisselen, inclusief ongeveer 400 cliënten uit Weesp die zijn ingestroomd bij Amsterdamse aanbieders. Het vertrek van aanbieders leidde ook tot verlies van personeel, dat niet wilde overstappen naar een gecontracteerde aanbieder. De overdracht van cliënten is in een aantal gevallen niet goed gegaan waardoor cliënten enige tijd geen hulp kregen, wat ook tot een relatief groot aantal klachten heeft geleid. De overdrachtsfase is eind december afgerond.

In december hebben aanbieders de garantie gekregen dat zij alle cliënten die ze op konden nemen vergoed zouden krijgen, ongeacht budgetplafonds. Ook is een motie aangenomen om € 500.000 extra vrij te maken voor Hbh, ofwel voor directe zorg ofwel voor ondersteunende maatregelen in 2023. In 2023 is een traject ingezet om te komen tot een Plan van Aanpak voor de wachtlijsten. Personeel Met het stoppen van de coronamaatregelen in het voorjaar werd zichtbaar hoe de arbeidsmarktsituatie was zonder vertekening door corona. Net als elders in de zorg is er een tekort aan arbeidspotentieel voor hulpen in de huishouding. De aanbieders hebben zich samen met de gemeente maximaal ingezet personeel van vertrekkende aanbieders over te nemen. Daarnaast hebben de gezamenlijke aanbieders hun imago- en wervingscampagne in 2022 voortgezet. Een teruggang in inzetbaar personeel was echter niet te voorkomen. Die uitdaging krijgt in het nieuwe jaar volop aandacht. Persoonsgebonden budget De verwachting dat er meer cliënten zouden kiezen voor een Pgb om de wachtlijsten te omzeilen wordt door de cijfers niet bevestigd, waarin een daling te zien is van € 5,8 mln in 2021 naar € 5,5 mln in 2022. Deze daling is mogelijk te wijten aan de doorgaande effecten van de strengere toets op Pgb-vaardigheid die in 2021 is ingezet.

Hbh-OGGZ De omzet in het product Hbh-OGGZ, de hulp bij huishouden voor een doelgroep met een psychische kwetsbaarheid en/of een verslaving, is ongeveer gelijk gebleven, en daarmee nog steeds ongeveer 20% lager dan het pre-corona-niveau van 2019. De effecten van corona werken hier nog in door en daarnaast is ook in deze branche personeel moeilijk te vinden. Er is echter geen sprake van wachtlijsten. Bestuurlijke context Met de raadsinformatiebrief van 12 december 2022 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de wachtlijsten hulp bij huishouden en voorgenomen maatregelen daartegen.

Informele zorg is zorg verleend door nietprofessionals. Het betreft onder andere zelfhulpgroepen, zelfzorg, vrijwilligers en mantelzorg (hulp uit naaste omgeving van vrienden en/of familieleden ten behoeve van onder andere zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen, opvang, jeugdhulp, het opvoeden en opgroeien van jeugdigen en zorg).

Informele zorg mantelzorg vrijwillige inzet -1-

In 2022 is vanuit de subsidieregeling Ondersteuning mantelzorg en vrijwillige inzet aan 19 organisaties subsidie verstrekt om te zorgen dat mantelzorgers en vrijwilligers voldoende ondersteund worden. Vorig jaar waren het 20 verleningen, een aanvrager heeft losse aanvragen in een aanvraag ingediend. Voor vrijwillige inzet zijn er 7 subsidieverleningen geweest en voor mantelzorgondersteuning 12 subsidieverleningen. Mantelzorgondersteuning Mantelzorgers zorgen voor een naaste die complexe zorg nodig heeft, zoals door hersenletsel, dementie of psychische problematiek. De ondersteuning voorziet in een laagdrempelig aanbod vanuit de sociale basis. Dat kan gaan om lotgenotenbijeenkomsten, informatie en advies of een luisterend oor. Professionals kunnen gebruik maken van een breed aanbod deskundigheidsbevordering. Door trainingen, informatie en advisering wordt gewerkt aan herkenning, erkenning en bewustwording van de positie van de mantelzorger bij professionals in Buurtteams, zorgorganisaties, GGZ en diverse loketten. Aparte aandacht is er voor de groep jonge mantelzorgers. Naast ondersteuning van de jongere zelf, richt de ondersteuning zich ook op de omgeving van de jongere. Vrijwillige inzet Voor deskundigheidsbevordering van vrijwillige inzet is ingezet op trainingen, bijeenkomsten en masterclasses voor vrijwilligers en informele organisaties.

De werving van vrijwilligers en het binden van vrijwilligers en maatjes is voortgezet. Verder is ingezet op het promoten en stimuleren van vrijwillige inzet in Amsterdam. Jaarlijks wordt een aansprakelijkheiden ongevallenverzekering afgesloten voor alle vrijwilligers en mantelzorgers in Amsterdam. In het voorjaar was vrijwillige inzet als thema aangedragen voor de stedelijke campagne ‘Weer meer’. De posters hebben van 14 tot en met 29 maart in mupi’s in de hele stad gehangen. Er draaiden drie versies van de posters. Het doel was om vrijwilligers te werven omdat er na corona een tekort aan vrijwilligers in de stad was. Vrijwilligers waren door corona gestopt maar pakten de draad niet weer op. De campagnepagina https://www.amsterdam.nl/zorgondersteuning/ondersteuning/vrijwilligerswerk/doe-stad-jezelf/ is van 14 tot en met 29 maart goed bekeken met 565 bezoeken. Opvallend is dat tijdens de campagneperiode op de gemeentelijke pagina www.amsterdam.nl/vrijwilligers is gestegen met 25 procent. Waardering mantelzorgers en vrijwilligers Op de Dag van de Vrijwilliger zijn vrijwilligers bedankt met het uitgeven bedankkaarten, lokale evenementen, posters met de bedankboodschap en een videoboodschap voor alle vrijwilligers.

Tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger is er een communicatiecampagne, vooral gericht op de omgeving van de jonge mantelzorger en vinden er diverse activiteiten plaats in de stadsdelen. Dit jaar bestond dat, in samenwerking met het jongerenwerk, uit een straatactie op diverse locaties in de stad voor herkenning en erkenning van de jonge mantelzorger. De Dag van de Mantelzorg krijgt in alle stadsdelen door middel van evenementen aandacht. Stedelijk was er het aanbod om een professionele foto van de mantelzorger samen met de verzorgde te laten maken op verschillende locaties in de stadsdelen. Van alle foto’s samen is een collage gemaakt die op de dag van de MZ op een matrix bord op het Leidseplein is vertoond en door de stadsdelen via social media is gedeeld.

Informele zorg mantelzorg vrijwillige inzet -2-

Opvallend Door de vergrijzing en de (personeels)problemen in de formele zorg neemt de druk op de informele zorg en dus ook op de mantelzorgers toe. Door de gunstige arbeidsmarkt wordt door verschillende vrijwilligersorganisaties opgemerkt dat er een uitstroom is van vrijwilligers. Daarnaast krijgt de gemeente ook signalen binnen dat overbelasting ook een factor is. De verbinding tussen formeel en informeel is daarom ook heel erg belangrijk. Dit is onderwerp van gesprek, o.a. met de Vrijwilligerscentrale Amsterdam. Naar nadere duiding dient onderzoek gedaan te worden, waarbij we mogelijk op landelijke schaal kunnen aansluiten. Het aandeel Amsterdammers dat georganiseerd vrijwilligerswerk doet (28 procent) is met ruim tien procentpunten gedaald ten opzichte van 2018. Het aandeel dat bekenden weleens informele hulp biedt (59 procent) is in 2020 echter niet veranderd ten opzichte van voorgaande jaren (Staat van de Stad, september 2021). Het aantal mantelzorgers wordt gemonitord door de GGD, dit gebeurt niet jaarlijks.

Het aanpakken van eenzaamheid is complex en raakt veel facetten van het leven van Amsterdammers. De GGD adviseert over en monitort de eenzaamheid in de stad.

Informele zorg eenzaamheid

Een tegen de eenzaamheid Per januari 2020 is de uitvoering van de aanpak eenzaamheid in de sociale basis van de stadsdelen opgenomen. Op de website ‘je kunt meer’, kunnen Amsterdammers allerlei activiteiten vinden die in Amsterdam worden georganiseerd. Ook zijn er activiteiten die gericht zijn op het stimuleren van ontmoetingen in groepsverband en een op een. Er zijn veel verschillende lokale initiatieven, burennetwerken, buurtmaaltijdinitiatieven gericht op eenzame Amsterdammers. In 2022 is in samenwerking met Movisie de pilot ‘kleine dingen’ gestart. Een aantal Amsterdammers hebben deelgenomen aan de ontdekkingstocht die Movisie heeft geleid. Hierbij werd vooral gekeken naar het dagelijks leven, inclusief werk, om meer naar elkaar om te kijken, zodat Amsterdammers minder het gevoel hebben er alleen voor te staan. De focus lag op de kleine dingen die men kan doen in bestaande situaties. In 2023 wordt de verzamelde input door Movisie gebundeld en omgezet tot een methode ‘praktische handvatten’. Er is periodiek overleg tussen directie en stadsdelen om kennisuitwisseling in de gebieden te faciliteren en kennisdeling tussen beleid en beleidsuitvoering mogelijk te maken. Er waren in 2020 diverse allianties actief zoals de Kennisalliantie Eenzaamheid in Nieuw-West, met daarin o.a. de Vrije Universiteit (VU), Hogeschool van Amsterdam (HvA) en enkele aanbieders.

Verder vindt er elk kwartaal overleg plaats tussen ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport de vier grote gemeenten. Week tegen Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is van donderdag 29 september tot en met 6 oktober 2022. Tijdens deze week worden lokale activiteiten georganiseerd in de stadsdelen. Er werd een activiteitenkalender beschikbaar gesteld in de Week tegen Eenzaamheid. Deze kalender bevatte alle activiteiten die in het kader van de Week tegen Eenzaamheid werden georganiseerd. Opvallend Eenzaamheid komt meer voor bij inwoners met een laag opleidingsniveau, een minimuminkomen, een niet westersemigratieachtergrond of zonder betaald werk. Ook alleenwonenden voelen zich vaker eenzaam. In Zuidoost en Noord (beiden 18 procent) voelen relatief veel inwoners zich eenzaam en in Centrum (11 procent) juist minder. In het stadsdeelgebied Weesp is het eenzaamheidspercentage het laagst, namelijk 9 procent van de bewoners voelt zicht ernstig eenzaam. Naar verwachting zal er een tussentijdse monitor komen in 2023. Zodra de nieuwe percentages uit deze monitor bekend zijn, kunnen deze in een opvolgende rapportage bekend worden gemaakt. Ernstige eenzaamheid onder Amsterdammers van 18 jaar of ouder naar stadsdeel, 2020

Bij logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) gaat de Amsterdammer logeren bij een professionele aanbieder van logeeropvang. Een thuiswonende cliënt logeert tijdelijk elders om zijn mantelzorger te ontlasten.

Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger)

Daling cliënten Het aantal inwoners dat gebruik maakt van Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) is, in vergelijking met 2021, gedaald. Van deze voorziening wordt op dit moment weinig gebruik gemaakt. Dat heeft een aantal redenen, die helaas allemaal tegelijkertijd plaats hebben gevonden en dus in relatie met elkaar hebben gezorgd voor een lager gebruik. De veranderingen gaan terug tot 2020 en de voorziening moet daarvan duidelijk nog herstellen. De verwachting is dat dit in 2023 e.v. zal plaatsvinden. 1. In 2020 deed Covid namelijk zijn intrede en gedurende de afgelopen jaren durfden niet alle mantelzorger(s) hun naaste(n) elders te laten logeren of durfden cliënten niet zelf ergens te gaan logeren, vanwege het besmettingsgevaar. Ook werd een aantal locaties noodgedwongen ingericht voor opvang van coronapatiënten en waren dus niet meer beschikbaar voor logeeropvang. Ook konden niet alle locaties evenveel logeeropvang bieden als voorheen, vanwege de 1,5 meter-regel en onvoldoende inzetbaar personeel. Deze gebeurtenissen hebben ervoor gezorgd dat de vraag naar Logeeropvang is gedaald en nog niet hersteld is. 2. Tegelijkertijd is er in het aanbod ook het een en ander veranderd, want er zijn in 2020 nieuwe contracten gesloten en in 2021 werd Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) nog geboden door vier aanbieders.

Met één aanbieder is het contract echter ontbonden in 2021. Begin 2022 is er juist ook weer een contract met een aanbieder gesloten. Eind 2022 was er een aanbieder die zelf heeft aangegeven vanaf 2023 geen Logeeropvang meer te bieden. Momenteel zijn er dus contracten met: Vivium, de Regenboog Groep en Cordaan. De logeerplekken van deze aanbieders blijken echter niet allemaal even goed vindbaar, voldoen niet altijd aan de gewenste huiselijke sfeer en zijn niet allemaal voldoende fysiek toegankelijk. Daarnaast heeft Cordaan in de afgelopen jaren alleen een aantal maanden gebruik kunnen maken van een tijdelijke locatie en zal pas in 2023 open gaan met haar Logeerhuis. Deze gebeurtenissen hebben ervoor gezorgd dat er nog geen stabiel aanbod van Logeeropvang kon worden geboden. Dat wordt vanaf 2023 ook beter. Zowel qua vraag als qua aanbod kent Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) sinds 2020 dus een aantal uitdagingen. In 2023 wordt gekeken welke acties ervoor kunnen zorgen dat vraag en aanbod dichter bij elkaar komen. N.B. De cijfers van vóór 2021 zijn overigens lastig vergelijkbaar, omdat Logeeropvang toen nog bestond uit “ontlasting van de mantelzorger” en “time-out”, bedoeld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die zelf tijdelijk respijt nodig hebben.

Deze laatste vorm van Logeeropvang valt sinds 2021 onder MOBW, omdat deze juist wordt gezien als een preventieve maatregel ter voorkoming van terugval naar de (duurdere) 24-uurs opvang.

Cliëntondersteuning is gratis individuele en onafhankelijke cliëntondersteuning aan Amsterdammers van alle leeftijden die dit nodig hebben met ondersteuningsvragen over o.a. (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen. Er zijn 5 organisaties die structurele subsidie ontvangen voor het uitvoeren van cliëntondersteuning.

Cliëntondersteuning over (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen

Cliëntondersteuning Alle aanbieders van cliëntondersteuning bieden inloopspreekuren en informatie en advies gesprekken aan (telefonisch). De afgelopen jaren zijn de problemen van Amsterdammers die cliëntondersteuning vragen complexer geworden en de trajecten zijn daardoor vaak intensiever. Knelpunten die worden gesignaleerd in 2022 zijn dat wet- en regelgeving erg ingewikkeld is, zeker als er domeinoverstijgende vragen zijn. Zowel CBA als MEE bieden ook cliëntondersteuning Wlz aan Amsterdammers. De lange wachttijden en stijgende wachtlijsten voor onder andere hulp bij huishouden leveren problemen op bij het vinden van het juiste ondersteuningsaanbod. Veel Amsterdammers zochten in 2022 hulp voor kwesties die met hun woonsituatie te maken hadden of met de toeleiding naar de maatschappelijke opvang. Er is een toename te zien van het aantal dak- en thuisloos die cliëntondersteuning nodig hebben. Deze toename komt door een grote stijging aan mensen zonder huis. Het gaat hierbij niet alleen om de doelgroep die vanwege eigen problematiek niet in staat blijkt om de eigen woning te behouden, maar ook om de toename aan vluchtelingen en economische daklozen. Deze toestroom komt bovenop de toch al krappe huizenmarkt in Amsterdam. Organisaties die cliëntondersteuning bieden aan (dreigend) dak- en thuislozen werken veel samen met de buurtteams.

MEE Amstel en Zaan (MEE) MEE Amstel en Zaan (MEE) heeft 3.840 mensen cliëntondersteuning geboden in 2022, daarvan waren er 134 trajecten voor jeugdigen. MEE signaleert een duidelijke toename van het aantal aanmeldingen voor jeugd. Bij de jeugdtrajecten waren er 92 nieuwe aanmeldingen in 2022, waarvan 11 uit Weesp. Deze toename is te verklaren doordat er in de afgelopen jaren veel communicatie is geweest in Amsterdam over het aanbod cliëntondersteuning. Daarnaast weten ouders MEE zelf ook steeds beter te vinden als zij bijvoorbeeld op een wachtlijst staan voor hulp en zij verder zoeken naar informatie. Vanuit het Ouder Kindteam (OKT) worden mensen vooral verwezen naar MEE als het om aanvraag Wlz gaat. Het team dak- en thuislozen van MEE heeft 410 trajecten uitgevoerd in 2022 voor dak- en thuislozen met een verstandelijke beperking. Dit is een toename van bij 25% in de aanmeldingen. Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) Bij Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) zijn in totaal 891 unieke cliënten ondersteund, bij 1.000 verschillende kwesties. Hiervan waren er 57 trajecten van jeugdigen (en hun ouders of voogden). In 2021 waren dat 787 unieke cliënten met samen 872 verschillende kwesties, waarvan 47 jeugdigen (en hun ouders of voogden). In 2022 zijn 195 nieuwe trajecten opgestart. Cliëntondersteuning jeugd is aan 57 unieke cliënten geboden. Dit zijn er 10 meer dan in 2021.

De daklozenvakbond, Bureau Straatjurist, MDHG en het Daklozenkantoor Bij de Daklozenvakbond kregen in het 1e halfjaar van 2022 in totaal 99 personen onafhankelijke cliëntondersteuning (waarvan 43 telefonisch). In 2022 kregen 328 mensen via DVV een briefadres waarvan 94 nieuwe inschrijvingen. Deze toename aan mensen met een briefadres komt door de toename aan mensen zonder huis in Amsterdam. De toename is ook te zien bij de andere organisaties. In 2022 heeft Bureau Straatjurist 929 unieke hulpvragers bijgestaan. Belangenvereniging Druggebruikers (MDHG) had in 2022 in totaal 273 personen die zij ondersteunden. Ook het aantal acties die gemiddeld per persoon worden uitgevoerd steeg tot 12,3 acties per dossier bij MDHG. Op 1 juli 2022 is het Daklozenkantoor gestart door de samenwerkende partners van de Straatalliantie. In een halfjaartijd zijn in het Daklozenkantoor 155 unieke personen ondersteund. Cijfers Aantal dossiers MEE Amstel Zaan MEE Weesp Cliëntenbelang Amsterdam MDHG Daklozenvakbond (DVV) Briefadres Straatjurist Daklozenkantoor (vanaf 1 juli 2022)

2021 3984 88 787 244 79 216 963 -

waarvan Jeugd* 84 14 47 -

2022 3840 zie Amstel Zaan 891 273 99 328 929 155

waarvan Jeugd* 134* 11* 57 -

*Onder OCO jeugd rekent MEE de aanmeldingen van kinderen/jongeren tot en met 15 jaar. Daarna rekent MEE deze trajecten onder de Wmo, aangezien het dan meestal om toekomstgerichte vragen (18plus) gaat. De kinderen tot 6 rekent MEE bij vroeghulp (Jeugdwet).

In maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW) wordt de opvang en begeleiding van kwetsbare mensen, die om verschillende redenen niet volledig zelfstandig kunnen wonen, verzorgd.

Maatschappelijke opvang & beschermd wonen -1-

Gebruik van voorzieningen In Amsterdam maken jaarlijks ongeveer 7.000 Amsterdammers gebruik van het aanbod MOBW. Dit gaat om maatwerkvoorzieningen van verblijf in een intramurale voorziening, een begeleidingstraject op een woning die op naam staat van een zorgaanbieder, of specialistische ondersteuning bij (O)GGZ problematiek op een eigen woning. Daarnaast worden binnen MOBW ook algemene voorzieningen uitgevoerd: dag- en nachtopvang voor kwetsbare daklozen, noodopvang voor gezinnen en Winteropvang. Het aantal plekken in de maatwerkvoorzieningen MOBW staat vast, wat betekent dat er in MOBW sprake is van wachtlijsten. In 2022 is de wachtlijst voor alle doelgroepen samen licht gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Per doelgroep zijn er echter grote verschillen. Voor verblijf in een aantal specialistische voorzieningen is de wachttijd nog steeds meer dan 18 maanden. Randvoorwaardelijk voor een werkend stelsel van MOBW is de levering van woningen voor uitstroom. Hierover zijn afspraken gemaakt in het Programma huisvesting kwetsbare Groepen. In 2022 zijn voor de MOBW doelgroep 776 woningen geleverd. Dit zijn er 73 minder dan is afgesproken. Het aantal economisch daklozen en dakloze EU-burgers/ ongedocumenteerden neemt toe. Deze groepen vallen niet onder de Wmo. Amsterdam vangt deze groep wel op bovenop de voorzieningen van de Wmo (Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang).

Daklozenkantoor In de zomer van 2022 is het daklozenkantoor geopend. Dak- en thuislozen kunnen hier terecht voor ondersteuning en vragen, kunnen gebruik maken van computers en er zijn ervaringsdeskundige aanwezig om hen te helpen de juiste wegen te vinden én te bewandelen. Doorlopende Winteropvang In 2022 heeft het college van B en W besloten om doorlopend Winteropvang te organiseren tussen 1 december 2022 en 1 april 2023. Dit naast de Winter Koude Regeling (WKR) die ieder jaar van kracht is. De Winteropvang 2022-2023 was voor alle dakloze mensen in Amsterdam toegankelijk na screening door GGD. Zij kregen in de eerste tien dagen een aanbod voor een traject van ondersteuning en begeleiding gericht op perspectief in Amsterdam of daarbuiten. Een beperkt aantal maakte hier gebruik van, veel dak- en thuislozen verbleven maar een aantal dagen in de winteropvang. Bij niet meewerken aan het aanbod kon iemand gevraagd worden de opvang te verlaten. In totaal hebben 2146 unieke bezoekers gebruik gemaakt van de doorlopende winteropvang. Inkoop In 2022 is de aanbestedingsprocedure voor de maatwerkvoorzieningen MOBW gestart. De uitkomst is in januari 2023 bekend gemaakt.

De contracten worden voor maximaal tien jaar afgesloten, wat aan de gegunde aanbieders de zekerheid biedt om gezamenlijk te bouwen aan een robuust en wendbaar stelsel van verblijf en ondersteuning voor kwetsbare Amsterdammers. Komende jaren zullen zorgaanbieders samen met elkaar, en de gemeente, uitvoering geven aan de ontwikkelopgaven. Die gaan onder meer over samenwerking met de buurtteams en stimuleren van participatie en dagbesteding.

Maatschappelijke opvang & beschermd wonen -2Samenwerking Buurtteams In 2022 is ingezet op het verdiepen en verbreden van deskundigheid van buurtteammedewerkers op de ondersteuning van economisch daklozen. Er zijn per stadsdeel kennissessies georganiseerd met alle betrokken partijen, zoals GGD, Regenbooggroep, Stichting Woon en Straatalliantie om kennis te delen en korte lijnen met elkaar te ontwikkelen. Voor meer informatie - Raadinformatiebrief winteropvang d.d. 1 november 2022; - Raadsbrief met meerdere onderwerpen waaronder winter/coronaopvang, opening daklozenkantoor en samenwerking buurtteam d.d. 25 januari 2023; - Uitgangspuntenbrief voor de inkoop MOBW d.d. 8 maart 2022.

Vervoersvoorzieningen zijn onder meer scootmobielen, handbewogen en elektrische rolstoelen, driewielfietsen, gesloten buitenwagens en auto’s. Daarnaast worden financiële tegemoetkomingen voor vervoer verstrekt.

Vervoersvoorzieningen

Lichte stijging aantal Amsterdammers met hulpmiddel voor vervoer Het aantal Amsterdammers dat een hulpmiddel voor vervoer heeft is in het afgelopen jaar licht gestegen: van 11862 in 2021 naar 12010 in 2022. De grootste toename komt door het toevoegen van de vervoershulpmiddelen uit Weesp op 1 januari 2022. Maar ook de vergrijzing en het feit dat mensen langer zelfstandig thuis wonen spelen een rol. Het aantal is wel minder gestegen dat verwacht op basis van bovenstaande factoren. Het aantal Amsterdammers met een financiële vergoeding voor vervoer is met enkele gestegen in 2022 van 735 naar 742. Voorheen werd een dalende trend waargenomen op deze producten door de verbeteringen in het AOV. Daardoor is het aantal nieuwe toekenningen voor deze vergoedingen laag. Leveranciers Voor 2022 geldt dat alle leveranciers last van de wereldwijde verstoorde handel en grondstoffentekort, onder andere voor de levering van chips en onderdelen. Daarmee hebben de leveranciers grote uitdagingen in het tijdig leveren en repareren van voorzieningen. De leveranciers hebben hier aandacht voor en ondernemen acties om vertragingen te voorkomen. In 2022 heeft dit nog niet tot grote problemen geleid maar het tekort is steeds meer voelbaar. Leveranciers lichten de klanten proactief in. Klanttevredenheidsonderzoeken Ook in 2022 zijn er klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd onder de gebruikers.

Deze onderzoeken gaan over alle verplaatsbare hulpmiddelen (inclusief transferhulpmiddelen). De onderzoeken worden uitgevoerd door een extern bureau. In het onderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen een levering van een hulpmiddelen en reparaties aan een hulpmiddelen. Twee van de vier leveranciers scoren boven de minimum eis van een 7,5. Cijfers variëren van een 7,0 tot en met een 8,0 voor de gecombineerde tevredenheid van reparaties en levering. Mogelijk spelen de grote uitdagingen in de tekorten van onderdelen en grondstoffen een rol in de lichte daling van deze cijfers. Binnen de losse onderdelen van het KTO is het opvallend dat voor alle leveranciers geldt dat er een ruime 8 gescoord wordt op vriendelijkheid van de medewerkers (range 8,1-8.8). Verhuisconvenant Gemeente Amsterdam heeft in 2022 het verhuisconvenant getekend. In het convenant staat dat de ontvangende gemeente niet het aanvraag traject opnieuw doorloopt en cliënt daarmee van het reeds verstrekte hulpmiddel behoud. Hiermee worden de lasten voor de cliënt en de gemeente tot een minimum worden beperkt. Ook de hulpmiddelenleveranciers van de gemeente Amsterdam hebben dit convenant getekend.

Woonvoorzieningen zijn woonruimte aanpassingen, hulpmiddelen zoals een douchestoel of tillift, en enkele financiële tegemoetkomingen, zoals verhuiskosten. Voorbeelden van woonruimteaanpassingen zijn aanpassingen aan badkamers, toiletten en keukens, trapliften en oplaadpunten voor scootmobielen.

Woonvoorzieningen

Meer woonruimte aanpassingen, meer verhuizingen In 2022 is het aantal cliënten met een toegekende woonruimte aanpassingen gestegen ten opzichte van 2021 naar 3236 cliënten. Deze stijging is net als voorgaand passend bij de verwachting van de groei van de stad en de vergrijzing van de stad, waarbij langer zelfstandig wonen centraal staat. Realisatie woonruimte aanpassingen De realisatie van de woonruimte aanpassingen heeft in 2022 last gehad van tekorten aan bouwmaterialen en chips tekorten bijvoorbeeld voor de trapliften. Onze leveranciers hebben op deze tekorten kunnen anticiperen waardoor over het algemeen de levertijden niet ernstig onder druk zijn komen te staan. Ook leiden strengere brandeisen soms tot het niet kunnen plaatsen van een oplaadpunt voor een scootmobiel rondom de woning, bijvoorbeeld op een galerij. Er moet dan in de openbare ruimte gekeken worden naar de mogelijkheden, bijvoorbeeld naar het stallen van een scootmobiel op de stoep. In zeer uitzonderlijke gevallen leidt dit tot verhuisadvies. Financiële tegemoetkoming en voorrang Indien een woonruimte aanpassing niet mogelijk is binnen de regelgeving of technisch niet haalbaar is, kan men in aanmerking komen voor een financiële tegemoetkoming in de kosten van het verhuizen naar een (meer) geschikte woning.

Het aantal uitgekeerde verhuiskosten vergoedingen is in 2022 gestegen naar 519 ten opzichte van 450 in 2021. Deze stijging is groter dan voorgaande jaren en is te verklaren door het reduceren van woningen welke in WoningNet met voorrang zijn aangeboden aan sociaal-medisch urgenten. Omdat mensen met een Wmo-indicatie na sociaal-medisch urgenten aan de beurt komen, zijn er meer woningen met voorrang beschikbaar gekomen voor Amsterdammers met een Wmo-indicatie. GGD rapporten Tevens heeft in 2022 bij enkele leveranciers een preventief toezichtonderzoek plaatsgevonden. Aanbevelingen uit deze rapportages worden per individuele leveranciers besproken en indien noodzakelijk wordt er in 2023 opvolging gegeven aan de aanbevelingen.

In het Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) is personen met beperkingen die niet altijd met het openbaar vervoer kunnen reizen een alternatief om zich te kunnen verplaatsen in de directe woon- of leefomgeving. Het AOV kent vier vervoersproducten: Beschermd vervoer, Deur tot deur Samenreizend vervoer, Deur tot deur Plus vervoer en Kamer tot kamer vervoer.

Aanvullend Openbaar Vervoer

Gebruikers In het AOV is een zeer lichte stijging te zien van het aantal pashouders. Op dit moment zijn er 49543 pashouders. Daarmee hebben meer mensen recht op het gebruik van het AOV in vergelijking met 2021. Deze lichte toename is passend bij de stijgende vergrijzing en de groei van de stand, samen met het afschaffen van het automatisch toekennen van beschermd vervoer voor 75+ers. Het aantal actieve gebruikers van het AOV is ook gestegen ten opzichte van 2021 naar 26886 gebruikers. Deze stijging is te verklaren omdat in 2022 er minder beperkende Corona maatregelen waren. Het gereden aantal ritten is ten opzichte van 2021 is ongeveer gelijk gebleven. Hierbij is de verwachte stijging naar de oude ritaantallen en gebruikers zoals in 2019 die verwacht werd na Corona uitgebleven. Kilometermaximering In de toekomstvisie Sociaal Vervoer is vastgesteld dat voor het AOV een kilometermaximering per cliënt per jaar gaat gelden voor gebruikers met een lichte ondersteuningsbehoefte. In 2022 is deze kilometermaximering voor het eerst ingevoerd. Voorheen was het onbeperkt. Voor 2022 stond het maximum aantal te reizen kilometers op 1500 km per jaar. Ongeveer 1500 AOVers hebben in 2021 meer dan 1500 Km gereisd. Indien noodzakelijk kan er een uitzondering worden gemaakt. In 2022 is deze uitzondering aan 438 cliënten toegekend.

Aanbesteding Begin 2022 hebben verschillende aanbieders zich ingeschreven op de aanbesteding zoals gepubliceerd in 2021. Doel van de aanbesteding was kwalitatief goed en tijdig vervoer voor Amsterdammers met een AOV indicatie. RMC heeft de opdracht gegund gekregen waarbij zowel de doelgroepen met een lichte als zware ondersteuning behoefte door RMC gereden worden. Hiermee is er in het AOV niet langer 2 vervoerders. Het nieuwe contract is ingegaan op 1 augustus 2022. In het nieuwe contract wordt ook strakker gestuurd op het vervoer wat thuishoort bij de Wmo en daar waar andere voorliggende oplossingen zijn deze eerst te gebruiken, zoals zittend ziekenvervoer en vervoer naar de dagbesteding. Personeel In 2022 kampte de taxibranche in de breedte met personeelstekorten. RMC heeft lange tijd de chauffeurstekorten tot een minimum kunnen beperken maar in augustus was het toch noodzakelijk om aanvullende maatregelen te nemen. Door de ritten 2 uur vooruit te boeken bleek het voor RMC beter mogelijk om het vervoer te plannen waardoor over het algemeen het vervoer betrouwbaar kon worden gereden. Gelijktijdig met het toenemen van de personeelstekorten zijn de klachten over het AOV toegenomen. De meest gehoorde klacht ging in 2021 evenals in 2022 over de punctualiteit. Dit onderwerp is tevens een gevolg van het personeelstekort.

RMC heeft in het najaar van 2022 het leerlingenvervoer ondersteund door enkele ochtend ritten uit te voeren. RMC heeft daarmee een bijdrage geleverd in het naar school brengen van kwetsbare leerlingen.

De doelgroep van de regionale aanpak onbegrepen gedrag bestaat uit mensen die de grip op hun leven (dreigen te ) verliezen en daardoor zichzelf of anderen schade kunnen berokkenen, bijvoorbeeld als gevolg van verslaving, dementie.

Aanpak personen met onbegrepen gedrag -1-

De aanpak personen met onbegrepen gedrag heeft tot doel om een sluitende aanpak van signalering tot opvolging en interventiemogelijkheden te ontwikkelen. Daartoe zijn de volgende speerpunten gerealiseerd|: Drie persoonsgerichte aanpakken op personen met onbegrepen gedrag én een veiligheidsrisico: de aanpak Verwarde Verdachten, de Regionale Aanpak overlastveelplegers en de aanpak Psychiatrische Patiënten Potentieel Gevaarlijk. Passend vervoer naar de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam voor personen in crisis die geen strafbaar feit hebben gepleegd, namelijk door een ambulance en niet meer door de politie.

De Monitor Acute Crisisketen is ontwikkeld. Deze monitor geeft informatie over burgers die in beeld komen bij de politie, Ambulance Amsterdam, GGD en de GGZ. De monitor beschrijft aantallen, wachttijden, en identificeert ook structurele knelpunten in de samenwerking. Advies en Meldpunt OGGZ is functioneel om 7 x 24 uur meldingen van burgers en professionals te ontvangen over mensen met onbegrepen gedrag; opvolging meldingen wordt gedaan door de GGD. Dit meldpunt is ingericht om tot een sluitende keten te komen. Met dit meldpunt is er altijd een plek voor burgers en professionals om meldingen te doen. Deze speerpunten worden nu structureel uitgevoerd en gefinancierd. Ontwikkelingen in 2022 Met de realisatie van bovengenoemde speerpunten zijn goede stappen gezet op weg naar een sluitende keten. Maar het werk is nooit af. Dat blijkt ook uit recente signalen van de stadsdelen die aangeven dat het niveau van overlast- en zorgmeldingen hoog blijft en zelfs toeneemt. Onderstaande activiteiten dragen bij aan het verder beheersbaar maken/houden van de lokale overlast: De overlastveelplegers aanpak (op overlast/strafbare feiten in het publiek domein) is versterkt en wordt in 2023 verder doorontwikkeld door de uitvoering in stadsdelen en bij het ACVZ te versterken. In 2022 is een Landelijk Plan van Aanpak dakloze, kwetsbare EU arbeidsmigranten tot stand gekomen.

Het plan is gemaakt door VWS in samenwerking met de G4. Veel dakloze arbeidsmigranten hebben te maken met lichamelijke, verslavings- en psychiatrische problematiek. Daarmee is het ook een publieke gezondheidsprobleem. Daarnaast komen zij vaak in beeld bij handhaving en politie. Amsterdam zal dakloze arbeidsmigranten kortdurend opvang bieden ter stabilisatie en hen toeleiden naar werk of naar het land van herkomst, zo nodig met warme overdracht naar het land van herkomst. Het Rijk stelt geoormerkte middelen beschikbaar voor de uitvoering van dit plan. Uitvoering in Amsterdam start in 2023. . Vanwege het aspect van ernstige overlast wordt nauw samengewerkt met de (vreemdelingen) politie en de IND en voorziet het Plan ook in verder versterking van de overlastveelplegersaanpak. Voor niet-rechthebbende vreemdelingen die overlast of onveiligheid veroorzaken is het soms moeilijk een passend handelingsperspectief te ontwikkelen. In het regionale vreemdelingenoverleg stemmen zorg-, veiligheid- en vreemdelingenketen op casusniveau de inzet af. Daarnaast is op stadsdeel niveau een overleg ingericht voor ernstig overlast gevende vreemdelingen bij wie de vreemdelingenketen nog wel een perspectief heeft om tot uitzetting te komen. In dit overleg ligt de focus van alle partijen op de meest overlast gevende groep.

Hierdoor wordt dan ook vaak, binnen redelijk afzienbare tijd, resultaat behaald en terugkeer naar land van herkomst, met of zonder ‘warme’ (met zorg omklede) overdracht, bewerkstelligd. Uitvoering van de ketenveldnorm levensloopfunctie en intensieve beveiligde zorg is in 2022 gestart door het ACVZ en Inforsa (forensische GGZ). De levensloopfunctie is een intensieve en langdurige interventie gericht op mensen met een ernstig en steeds weer veiligheidsrisico.

Aanpak personen met onbegrepen gedrag -2-

Aanvullend op de Monitor Acute Crisisketen wordt een monitor voorbereid die op persoonsniveau een geïntegreerd overzicht geeft van meldingen onbegrepen gedrag bij het Advies en Meldpunt OGGZ, de Meldpunten Zorg en Woonoverleg, politie, Spoedeisende psychiatrie en Veilig Thuis. De koppeling van deze bestanden is in 2022 juridisch goedgekeurd en zal in 2023 plaatsvinden. Deze monitor zal ook bijdragen aan een beter inzicht in de last die stadsdelen ervaren. Politie en zorgpartijen zijn een project gestart om samenwerking op straat rond crises te verbeteren. Besluitvorming zal naar verwachting in april 2023 plaatsvinden. Beoogd wordt een betere gezamenlijke meldrespons van GGZ en GGD in te richten op alle meldingen van de politie. De 24 uurs inzet van de wijkggd-er en de opvolging van meldingen door de wijkggd-er wordt versterkt. Een kenniswerkplaats rond onbegrepen gedrag wordt voorbereid door de GGD en de Hogeschool van Amsterdam en Cliëntenbelang Amsterdam. Deze zal in 2023 van start gaan. Een kenniswerkplaats voor alle bij de aanpak betrokken partijen een kans bieden om van elkaar te leren, en om de bestaande aanpak te evalueren en aan te scherpen. Met bovengenoemde ontwikkelingen wordt uitvoering gegeven aan het Amsterdamse coalitieakkoord: “We zorgen samen met ketenpartners voor een goede aanpak van onbegrepen, verward gedrag.

Het gaat hier om een goed samenspel tussen de politie, de wijk-GGD-er, de spoedeisende psychiatrie, maar natuurlijk ook de meldpunten OGGZ en zorg- en woonoverlast, huisartsen, buurtteams, ervaringsdeskundigen enz. Met behulp van de monitor crisisketen en de regionale kenniswerkplaats onbegrepen gedrag willen we het lerend vermogen van de keten verbeteren.”

De buurtteams bieden zowel kort- als langdurende ondersteuning aan Amsterdammers van 18 jaar en ouder. Ze helpen Amsterdammers met vragen op het gebied van zorg, wonen, gezondheid, werk, geld, ontmoeten en veiligheid. Ondersteuning voor de Amsterdammer wordt laagdrempelig, dichtbij en op maat georganiseerd.

Buurtteams -1-

Ambitie voor 2022: Een sterke basis Op 1 april 2021 zijn de buurtteams van start gegaan. In 2022 ging de opbouw van de buurtteams verder. Daarbij lag de nadruk op het verder opbouwen en bereiken van een sterke basis bij de buurtteams, zodat de buurtteammedewerkers optimaal in staat worden gesteld om Amsterdammers goed te ondersteunen, al dan niet in samenwerking met partners. Speerpunten voor 2022 waren: • De buurtteams zijn zichtbaar, vindbaar, bereikbaar en toegankelijk voor Amsterdammers en professionals Om dit te bereiken is volop ingezet op de stedelijke communicatiecampagne en het verder neerzetten van het beeldmerk van Buurtteam Amsterdam. Het buurtteam lijkt in de gehele stad goed gevonden te worden. In 2022 hebben de buurtteams ruim 55.000 keer informatie of advies verstrekt. Dat is een stijging van ruim 50 procent ten opzichte van 2021. Er zijn hiermee succesvolle stappen gezet in het vergroten van het bereik, de bekendheid en toegankelijkheid van Buurtteam Amsterdam (coalitieakkoord 2022-2026). Hieruit maken we op dat de buurtteams goed gevonden worden. • Het versterken van de samenwerking met netwerkpartners.

Daarbij lag de focus op de samenwerking met het Ouder- en Kindteam, de sociale basis, Wonen, WPI en netwerkpartners schuldhulpverlening in het belang van bestaanszekerheden, de 1e lijn (huisartsen), aanbieders aanvullende Wmo (waartoe de buurtteams de toegang vervullen) en de aanbieders Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen in het kader van de aanpak dakloosheid. • De inrichting van de teams: De opbouwfase van personeel binnen de buurtteamorganisaties is in 2022 grotendeels afgerond. Het resultaat is dat de buurtteams ondanks de krappe arbeidsmarkt zijn gegroeid van 775 medewerkers eind 2021 naar 892 medewerkers eind 2022. Hiervan waren 28 beroepsmatig ervaringsdeskundig. Doordat er vanwege de krappe arbeidsmarkt veel beweging is onder het personeel en ervaren krachten tegelijkertijd moeilijker te vinden zijn, was de kennisopbouw van de teams een behoorlijke uitdaging in 2022. Op dit moment is er over de gehele stad gezien geen sprake van nijpende personeelstekorten bij de buurtteams. De aandacht is verschoven van personeelsopbouw naar verdere kennisopbouw en behoud van personeel – met de start van de Amsterdamse Buurtteam Academie.