(v2) Atelierbeleid 2021 'Ruimte voor verbeelding. Kunst kleurt Amstelveen'
Tekst van het document
ruimte voor performances, exposeren en andere evenementen door
overeenkomst na drie jaar kan tussen gemeente en betrokkenen worden
een gezamenlijke centrale ruimte. Het vraagt wel om een aangepaste
besproken of dat in de eerste huurperiode inhoud heeft gekregen,
omgeving van beide gebouwen met meer openheid, betere toegang,
resultaat heeft gehad, en eventueel bijstelling behoeft.
buitenpodium e.d. Alleen het weghalen van een hek volstaat niet.
Maatschappelijke bijdrage Zowel in de enquête als in de sessies bleek niet van gedeeld beeld over de inhoud daarvan. Er kwamen sterk individueel geïnspireerde suggesties op tafel, die zeker waarde hebben. Wij waarderen de ambitie en het commitment dat daaruit spreekt. Maar het lijkt niet goed mogelijk om in één gebouw tot een gezamenlijk programma te komen. Daarvoor zijn de personen, hun specifieke kwaliteiten en hun
—
ABK ADVIES
—
—
P38
—
BIJL AGE 2
Onderzoek Kunstenaars in Amstelveen
door fotografie en vormgeving. Zeven op de tien kunstenaars volgden een kunstopleiding. Ongeveer één op de vijf kunstenaars geeft aan te kunnen leven van het kunstenaarschap. Dit zijn doorgaans kunstenaars die al langer in het vak actief zijn. Ook de afronding van een kunstopleiding speelt een rol: 23% van de kunstenaars die een kunstopleiding heeft gedaan kan van de inkomsten uit kunstenaarschap rondkomen; slechts 10% van de
April 2021
kunstenaars zonder kunstopleiding kan dit. Iets meer dan de helft van de kunstenaars geeft minder dan vijf keer per jaar een presentatie.
In februari 2021 is een onderzoek uitgevoerd onder kunste naars die actief zijn in de gemeente Amstelveen. Ruim 160 kunstenaars zijn aangeschreven, er hebben 80 kunstenaars gereageerd. Doelgroepbeschrijving Van hen woonden er 62 in de gemeente zelf. Ongeveer de helft van de respondenten werkt meestal (of alleen) in Amstelveen, de andere helft is dus ook actief in andere gemeenten. Het merendeel van deze kunstenaars is 50 jaar of ouder en al 20 jaar actief als kunstenaar. De overgrote meerderheid is werkzaam in de beeldende kunst, gevolgd
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P39
—
BIJL AGE 2
Impact corona en gebruik steunmaatregelen Ruim één op de drie kunstenaars merkt de financiële impact van corona in dien mate dat zij moeite hebben met het betalen van hun atelier/werkruimte, materialen of andere werkgerelateerde kosten. De mate waarin kunstenaars in 2020 inkomsten uit kunstenaarschap zijn misgelopen varieert, maar slechts 6% van de kunstenaars heeft geen inkomsten misgelopen. Ruim vier op de tien kunstenaars hebben andere verdienmodellen (bijv. online verkoop of promotie, digitale workshops) ontwikkeld om inkomsten ondanks corona te behouden of te vergroten. Een kleine kwart van de kunstenaars maakt gebruik van de TOZO-regeling. Redenen om dit nog niet te doen zijn dat men AOW-gerechtigd is (25%), dat men niet aan alle eisen voldoet (12%)
De kosten voor een gehuurd atelier variëren, maar zijn in de meeste
of dat men niet als ZZP-er ingeschreven staat (10%). Ook is er een
gevallen tussen de €250 en €500.
substantiële groep (41%) die simpelweg geen noodzaak heeft gehad om van de regeling gebruik te maken.
Ateliers Driekwart van de bevraagde kunstenaars heeft momenteel een atelier. Jongere kunstenaars werken nog vaker zonder atelier. In veel gevallen gaat het om een atelier aan huis (43%). Ruim een kwart van de kunstenaars met atelier huurt deze van de gemeente. Dit zijn vaker jongere kunstenaars en ook kunstenaars die alleen in Amstelveen werken zijn hierin oververtegenwoordigd.
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P40
—
BIJL AGE 2
De omvang van de ateliers loopt sterk uiteen, maar ateliers van 20 tot 40 vierkante meter komen relatief vaak voor.
Meer dan vier op de tien kunstenaars zijn op zoek naar een nieuw/ ander atelier, waarvan het merendeel al langer dan een jaar zoekt. Hierin zijn geen opvallende verschillen in leeftijd of achtergrond te constateren. Het grootste deel van deze groep heeft de voorkeur voor een atelier gehuurd van de gemeente (62%), een kleiner deel heeft voorkeur voor een atelier via een broedplaats of kunstenaarscollectief (13%). 93% wil maximaal €500 kwijt zijn voor een atelier en 47% zelfs niet meer dan €250. De meeste kunstenaars zijn op zoek naar een ruimte rondom de 40 vierkante meter.
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P41
—
BIJL AGE 2
Atelierbeleid Het atelierbeleid is bij een derde van de kunstenaars bekend, en nog eens een derde kent het beleid ‘min of meer’. Oudere kunstenaars en kunstenaars die vaker in Amstelveen werken zijn beter bekend met het atelierbeleid.
Gezien de vraag naar ateliers groter is dan het aanbod, zijn de kunstenaars mogelijke alternatieven voorgelegd. Het delen van een gemeentelijk atelier met een andere kunstenaar ziet 45% als een acceptabele oplossing; 29% wil dit niet. De rest heeft geen uitgesproken mening. Dit is populairder dan de andere voorgestelde maatregel van het tijdelijk verhuren (3 jaar) van ateliers. Dit vindt een derde een goed idee, maar een iets grotere groep juist niet.
Onder de groep kunstenaars die bekend is met het atelierbeleid heerst ontevredenheid over de transparantie van dit beleid. Over de gehele breedte (jong en oud, geschoold en ongeschoold) leeft deze ontevredenheid. Zes procent vindt de huidige wijze van inschrijving om in aanmerking te komen voor een gemeentelijk atelier wél transparant.
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P42
—
BIJL AGE 2
Een meerderheid van de kunstenaars is het eens met de stelling dat
Een meerderheid van de kunstenaars stelt dat één atelier voor kort
ateliers alleen mogen worden verhuurd aan professionele kunstenaars
durende projecten voldoende is. Over het rekenen van meer huur voor
en pleit daarmee voor een professionaliteitstoets. Een kwart is het hier-
een gevorderde kunstenaar en het rekenen van een marktconform
mee oneens. Hier is een duidelijk verschil zichtbaar tussen kunstenaars
tarief voor AOW-gerechtigde kunstenaars is ongeveer één op de vijf
met een kunstopleiding (67% eens) en kunstenaars zonder een kun-
kunstenaars te spreken. Jongere én oudere kunstenaars zien het vaker
stopleiding (35% eens). Deze laatste groep vindt dan weer vaker dat
zitten dat een gevorderde kunstenaar meer geld moet betalen, waar
ateliers moeten worden gereserveerd voor beginnende kunstenaars.
de kunstenaars tussen 50 en 70 jaar hier meer op tegen zijn. De helft
Dat wordt ook zo gezien door jongere kunstenaars, maar ook juist door
van de kunstenaars vindt de eis aan huurders van een gemeentelijk
de 70-plussers onder de kunstenaars. Hier valt verder op dat er relatief
atelier om een maatschappelijke tegenprestatie te leveren redelijk.
weinig tegenstanders zijn, wel veel kunstenaars zonder uitgesproken mening. Het laten afhangen van de huurprijs van een inkomen wordt door 39% als een goede optie gezien, maar hier is ook een substantiële groep op tegen (33%).
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P43
—
BIJL AGE 2
Op de vraag wat kunstenaars graag anders zien in het nieuwe atelierbeleid wordt voornamelijk geantwoord dat er meer ateliers nodig zijn. Daarnaast is er behoefte aan een broedplaats. Er moet verder worden gestreefd naar ontmoeting tussen kunstenaars, transparantie over inschrijving en toewijzing van ateliers en meer mogelijkheden om werk te presenteren. De ateliers kunnen toegankelijker worden voor het publiek door deze vaker open te stellen. Dat kan door deel te nemen aan open dagen of exposities, of door lezingen of workshops te organiseren. Daarnaast moet meer publiciteit worden gegenereerd voor de ateliers om het publiek hiermee bekend te maken en samenwerking worden gezocht met onder andere scholen en de wijk. De gemeente kan ruimte bieden aan startende kunstenaars door meer ateliers aan te bieden. Hiervoor worden goedkope, tijdelijke ruimtes genoemd. De gemeente kan startende kunstenaars ruimte bieden door hen te stimuleren een atelier te delen. De gemeente kan startende kunstenaars aantrekken door contact te leggen met kunstopleidingen.
—
O N D E R Z O E K K U N S T E N A A R S I N A M S T E LV E E N
—
—
P4 4
—
BIJL AGE 3
Gespreksverslag sessie 18 maart
Rubiah Balsem heet de aanwezigen welkom. De sessie staat in het teken van het nieuwe atelierbeleid. De Cultuuragenda 2020-2024 en de motie Transparant beleid ateliers voor Amstelveen, beide eind 2019 aangenomen door de raad, vormen de aanleiding voor de herijking van het atelierbeleid.
Presentatie stand van zaken Fleur Albers licht de actuele situatie, het huidige atelierbeleid en de gewenste situatie toe. Dit laatste is gebaseerd op een onderzoek dat
Onderwerp
Sessie atelierbeleid
onlangs onder lokale kunstenaars is uitgevoerd. De presentatie is als
Datum bespreking
18 maart 2021
bijlage bij dit verslag gevoegd. Naar aanleiding van de presentatie zijn
Plaats
Online
de volgende vragen gesteld:
Datum verslag
19 april 2021
Q: In plaats van naar het aanbod, kan er ook worden gekeken naar de
Opgesteld door
F. Albers
f.albers@amstelveen.nl
vraag van inwoners. Hoe ziet die vraag eruit?
A: H et is met name belangrijk om naar de vraag van kunstenaars te kijken. Uit het inwonersonderzoek blijkt in ieder geval dat inwoners
Aanwezig Júlia dos Santos Baptista, Linda van de Bergh, Paul van Riel, Refkele Steemers, Namrata Kini, Jussara Nunes Pereira de Souza, Henka Bohlander (allen kunstenaar), Rein Schurink (ABK), Gabriël Verheggen (ABK), Margitte Verwoerdt (ABK), Jacqueline Höcker (raadslid Lijst Höcker), Wil Seiffers (burgerlid AVA), Jesse Jop Jörg (We The City), Maaike Janknegt (gemeente), Ute Kohlman (gemeente),
zeer geïnteresseerd zijn in kunst en cultuur.
Q: H oeveel kunstenaars staan er op de wachtlijst? Staan er ook ateliers leeg?
A: E r staan momenteel 29 kunstenaars op de wachtlijst. Op dit moment staan er geen ateliers leeg.
Rubiah Balsem (gemeente), Fleur Albers (gemeente)
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 18 MA ART
—
—
P45
—
BIJL AGE 3
Q: Z ijn er niet meer dan 18 ateliers? In de voormalige Dorpsschool zitten ook ateliers.
A: De voormalige Dorpsschool wordt verhuurd aan Museum Jan. Het museum is vrij om de ateliers door te verhuren. Deze ateliers worden niet meegerekend in het atelierbeleid. Er wordt voor de
A: D e gemeente heeft een eigen platform, Visit Amstelveen, waarop aandacht kan worden geschonken aan de ateliers. Daarnaast kan de gemeente bij de subsidiëring van initiatieven vragen om rekening te houden met marketing en communicatie in het budget.
voormalige Dorpsschool ook gedacht aan een invulling gericht
Inspiratiesessie
op cultuureducatie.
Jesse Jop Jörg is zelf op vier verschillende broedplaatsen werkzaam
Q: H oe is de verdeling van startende en gevestigde kunstenaars op de wachtlijst?
A: E r staan 4 startende kunstenaars en 25 gevestigde kunstenaars
geweest en heeft gewerkt bij Bureau Broedplaatsen in Amsterdam. Hij is oprichter van We The City en houdt zich daarmee onder andere bezig met conceptontwikkeling en place making. De presentatie is als bijlage bij dit verslag gevoegd.
op de wachtlijst.
Q: Hoe wordt het onderscheid tussen startende en gevestigde kunstenaars gemaakt?
A: In het huidige atelierbeleid is opgenomen dat kunstenaars startend zijn als zij minder dan 7 jaar geleden zijn afgestudeerd en gevestigd
BankjesCollectief: Grootste openluchtcafé ter wereld Het bankjescollectief is een poging om het grootste openluchtcafé ter wereld te organiseren. Mensen zetten een bankje op hun stoep en openen een café voor een dag, waaraan ook activiteiten zoals een salsacursus of gedichten schrijven gekoppeld kunnen worden.
zijn als zij meer dan 7 jaar geleden zijn afgestudeerd. Heeft iemand geen kunstopleiding afgerond, dan wordt gekeken hoelang iemand
Lola Lik: Creatieve en sociale hub * Tijdelijke opvang asielzoekers
actief is als kunstenaar.
Lola Lik is een sociale en creatieve hub in de oude Bijlmerbajes.
Q: Hoe kan de gemeente helpen om de publiciteit en promotie van de ateliers te verbeteren?
De tijdelijke opvang van asielzoekers wordt gecombineerd met de sociale en creatieve bedrijven die zich hier vestigden. De vluchtelingen en huurders hebben samen het binnenplein gemaakt, waardoor een fijne sfeer en ontmoetingsplek ontstond.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 18 MA ART
—
—
P46
—
BIJL AGE 3
Stay Sane Stay Safe: Bemoedigende posters uit de hele wereld
Three Story Dinner: Bezorgmaaltijd koppelen aan verhalen,
Een ontwerpbureau uit Den Haag heeft ten tijde van corona
gedichten en muziek
ontwerpers gevraagd om posters te ontwerpen met bemoedigende
Lokale horecaondernemers maken gezonde gerechten die typerend zijn
boodschappen.
voor dit deel van de stad. De gerechten zijn gekoppeld aan verhalen die zijn opgenomen in een podcast.
Hekkenthon: 24H ontwerpwedstrijd voor het behang van de buurt Bouwhekken rondom bouwterreinen zijn vaak bekleed met promotie-
Kunstenaars Repair Café
beelden van de gebouwen die er komen. In deze ontwerpwedstrijd zijn
Een Repair Café is een plek waar kapotte spullen worden gemaakt
lokale ontwerpers gevraagd om tot interactieve ontwerpen (‘behang
door vrijwilligers. Dit initiatief is een variant daarop. Kunstenaars wordt
van de buurt’) te komen, zodat omwonenden minder het gevoel
gevraagd om van deze kapotte spullen iets unieks te maken, zoals een
hebben dat zij door een bouwterrein lopen.
modeontwerper die van oude kleren iets bijzonders maakt.
Boiling: De munitiekamer voor ongeduldige stadmakers
Stream Photo Asia: Photo Marathon
Dit is een lokaal initiatief waarbij in de eerste ronde initiatieven worden
Een grote groep van zowel professionele als amateurfotografen krijgt
gepresenteerd om de buurt te verbeteren. In de tweede ronde wordt
zes uur lang elk uur een opdracht voor een foto. De lokale omgeving
daar informeel over doorgesproken en wordt één initiatief uitgekozen.
speelt hierin een belangrijk rol. Dit initiatief is een toffe manier om de
Zo gaan alle initiatiefnemers naar huis met inhoudelijke munitie en één
stad, in dit geval Bangkok, door de ogen van een ander te zien.
initiatiefnemer met financiën om het project te financieren. H/ART: Home is where the ART is Het CBK Zuidoost heft een pop-uplocatie gerealiseerd in de ‘plint’ van een nieuw appartementencomplex. De huurders krijgen de kans om een jaar gratis kunst te lenen, waardoor de huurders bekend en verbonden raken met het stadsdeel.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 18 MA ART
—
—
P47
—
BIJL AGE 3
Jesse geeft de aanwezigen het volgende mee
Deelsessie 1
(zie ook bijgevoegde presentatie):
• De kunstenaars staan positief tegenover het leveren van een maat-
•
Cross Disciplinair
schappelijke bijdrage, maar moeten wel vrij worden gelaten in de
•
Sluit met je werk en atelier aan bij wat er al is
vorm en invulling ervan.
•
Denk creatief na over manieren waarop je je werk kunt presenteren
• Gebruik wat Amstelveen bijzonder maakt: het groene karakter, de behoefte van bewoners, de gebouwen •
• De nazorg van vertrekkende kunstenaars ontbreekt. De gemeente kan kunstenaars van wie het huurcontract afloopt doorverwijzen naar andere locaties.
Door samen te bouwen creëer je een natuurlijke verbinding
• Er moet een professionaliteitstoets gehanteerd worden, maar de wijze waarop moet goed worden ingericht. Er kan vanuit de
De aanwezigen krijgen de mogelijkheid om vragen te stellen:
Q: Hoe zijn al deze projecten financieel mogelijk gemaakt? A: J esse zoekt per project met gepaste naïviteit naar partners waarmee dezelfde doelstelling wordt gedeeld. De samenwerking kan in de vorm van financiering zijn, maar ook in het bieden van ruimte. Het is belangrijk om groot te dromen, maar klein te beginnen.
algemene doelstelling voor de gemeentelijke ateliers worden gewerkt met een puntensysteem. • De periode van 7 jaar wordt als een te ruim criterium gezien voor een startende kunstenaar. • Er staan soms ateliers leeg. Het is belangrijk om die leegstand tegen te gaan. • De verlevendiging van de ateliers kan meer gefaciliteerd worden
Deelsessies
door bijvoorbeeld contacten te leggen met de culturele instellingen.
De groep gaat vervolgens uiteen in deelsessies. In de deelsessies staat de uitwerking van de doelstellingen van het atelierbeleid (zie hiervoor de bijgevoegde presentatie) centraal.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 18 MA ART
—
—
P48
—
BIJL AGE 3
Deelsessie 2 • Het wordt vanzelfsprekend geacht om voor een gemeentelijk atelier iets terug te doen voor de gemeenschap. Deze maatschappelijke bijdrage moet wel passend zijn bij de discipline waarin een kunstenaar werkzaam is. Er kan voordat een atelier wordt betrokken getoetst worden hoe een kunstenaar invulling wil geven aan deze bijdrage. • Het delen van een atelier moet niet verplicht worden gesteld. Delen is voor de ene kunstenaar wel mogelijk, maar voor de andere niet. Het delen van een atelier kan worden gestimuleerd door er bijvoorbeeld financiële voordelen aan te verbinden. • Door een groter verschil in de huurbedragen tussen startende en gevestigde kunstenaars te creëren kan er budget worden vrijgemaakt voor de verlevendiging van de ateliers. Daarbij wordt wel de kanttekening geplaatst dat een gevestigde kunstenaar niet vanzelfsprekend meer verdient dan een startende kunstenaar. De aanwezigen worden bedankt voor hun input. Er vindt volgende week donderdag nog eenzelfde sessie plaats. Mede op basis van deze input wordt het nieuwe atelierbeleid vormgegeven. De Adviescommissie Beeldende Kunst brengt hierover ook advies uit. Daaraan neemt Jan Verschoor, lid van de ABK en zelf beeldend kunstenaar in Amstelveen, niet deel. Op 7 juli staat het nieuwe atelierbeleid op de agenda van de raad. Het concept beleid wordt voorafgaand nog gedeeld met de kunstenaars.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 18 MA ART
—
—
P49
—
BIJL AGE 4
Gespreksverslag sessie 25 maart
Rubiah Balsem heet de aanwezigen welkom. De sessie staat in het teken van het nieuwe atelierbeleid. De Cultuuragenda 2020-2024 en de motie Transparant beleid ateliers voor Amstelveen, beide eind 2019 aangenomen door de raad, vormen de aanleiding voor de herijking van het atelierbeleid.
Presentatie stand van zaken Fleur Albers licht de actuele situatie, het huidige atelierbeleid en de gewenste situatie toe. Dit laatste is gebaseerd op een onderzoek dat
Onderwerp
Sessie atelierbeleid
onlangs onder lokale kunstenaars is uitgevoerd. De presentatie is als
Datum bespreking
25 maart 2021
bijlage bij dit verslag gevoegd. Naar aanleiding van de presentatie zijn
Plaats
Online
de volgende vragen gesteld:
Datum verslag
19 april 2021
Q: K lopt het dat sommige ateliers langer dan voorgeschreven worden
Opgesteld door
F. Albers
f.albers@amstelveen.nl
verhuurd?
A: E en mogelijke verklaring is dat dit jaar enkele contracten die zouden aflopen tijdelijk zijn verlengd, zodat na de vaststelling van het
Aanwezig Dolores de Jong, Monique Kater, Ingeborg Oderwald, Hans Jansen, Annette van Waaijen, Paul Klimecki, Bouchaib Dihaj, Julia Hope, Ramaz Goiati, Tamar Rozenblat, Ulric Roldanus, Dirk Broeder (allen kunstenaars), Eva Kleipool (Palet Zuid), Rein Schurink (ABK), Gabriël Verheggen
nieuwe atelierbeleid hieraan meteen invulling kan worden gegeven.
Q: H oe worden de projectateliers in de openbaarheid gebracht? A: D e projectateliers worden nog niet actief gepromoot. Dit is in
(ABK), Margitte Verwoerdt (ABK), Guido Dennenbroek (raadslid PvdA), Marga
de toekomst zeker mogelijk. Daarop wordt door één van de
van Herteryck (raadslid BbA), Stieneke Kruijer (raadslid GroenLinks), Anne-
aanwezigen aangevuld dat een projectatelier in feite zichzelf
Mieke van der Vet (raadslid D66), Sandra van Engelen (raadslid CDA), Mette
zou moeten promoten.
Samkalden (Kunstmest), Rubiah Balsem (gemeente), Fleur Albers (gemeente)
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 25 MA ART
—
—
P50
—
BIJL AGE 4
Q: E r wordt ook lesgegeven in de ateliers. Is de wethouder Onderwijs hiervan op de hoogte?
A: D e wethouder Onderwijs wordt niet over de specifieke invulling van de ateliers op de hoogte gehouden, maar wel over de ontwikkelingen omtrent cultuureducatie in het algemeen.
Q: H eem Locaties geeft invulling aan één van de ateliers en aula van
Q: W ordt bij een inkomenstoets alleen gekeken naar het inkomen uit kunstenaarschap?
A: E en eventuele inkomenstoets is nog niet nader uitgewerkt. Inspiratiesessie Mette Samkalden is freelance adviseur, projectleider culturele sector en directeur van This Art Fair. Samen met Rob de Melker is zij oprichter van
het ateliergebouw aan de Van Weerden Poelmanlaan. Leidt dit tot
Kunstmest. In haar presentatie deelt ze voorbeelden van projecten van
het gewenste effect?
kunstenaarscollectieven die om meerdere redenen interessant zijn en
A: D at is nog moeilijk te zeggen, omdat er vanwege de coronamaatregelen geen activiteiten georganiseerd konden worden.
Q: De basis van een atelier is belangrijk om jezelf als kunstenaar
een positief effect hebben op het makersklimaat. Een makersklimaat is voor Mette een klimaat waarin kunstenaars ruimte krijgen om initiatief te nemen en een overheid die initiatieven bevordert. De presentatie is als bijlage bij dit verslag gevoegd.
te ontwikkelen. De onzekerheid van een tijdelijk atelier is lastig. Waarom is het atelierbeleid gebaseerd op tijdelijkheid?
A: E r is voor deze tijdelijkheid gekozen om de doorstroming en daarmee het optimale gebruik van de ateliers te bevorderen.
Q: Z ijn er plannen om een atelier in te zetten voor cultuureducatie? A: H iervoor zijn nog geen plannen. Hoewel het belang van een atelier
Lir In Yogyakarta ontbrak het aan een culturele infrastructuur, dus hebben twee kunstenaars hierin zelf initiatief genomen door Lir op te richten. Ze begonnen op een kleine locatie een tentoonstellingsruimte waar lokale kunstenaars kunnen exposeren en experimenteren, begonnen een alternatieve kunstopleiding waarin verschillende disciplines
voor cultuureducatie door enkele aanwezigen wordt onderschreven,
samenkomen en en creëerden zo ook een plek waar mensen elkaar
gaat vooral de aandacht uit naar het tekort aan ateliers dat er is.
ontmoeten.
Er wordt onderzocht of de voormalige Dorpsschool een invulling gericht op cultuureducatie kan krijgen.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 25 MA ART
—
—
P51
—
BIJL AGE 4
Billy Town
Kunstambassade
Billy Town is een platform waar ateliers, een galerie, projectruimte,
Op deze website krijgen kunstenaars op uitnodiging van andere kunste-
bibliotheek en gedeelde werkplaatsen samenkomen. Het is een plek
naars een plekje op de website. Hier kunnen zij zichzelf en hun atelier
waar je kan ontmoeten, onderzoeken en experimenteren. De galerie
presenteren. De website geeft inzicht in hoe kunstenaars werken en is
die ze samen runnen is interessant, omdat het platform daardoor
interactief door onder andere interviews met kunstenaars te publiceren.
rendabel is. HEM Broedplaats Bouw
Op het HEM organiseren 180 afgestudeerden van kunstopleidingen uit
Broedplaats Bouw is een broedplaats gevestigd in een voormalig
heel Nederland samen een tentoonstelling. Ze studeerden allemaal af
schoolgebouw en is geïnitieerd door meerdere partijen. Hier wordt de
in 2020, maar er waren toen geen of weinig tentoonstellingen. In plaats
samenwerking met de buurt gezocht door een ‘wall of fame’ te maken,
van bij de pakken neer te zitten besloten ze met elkaar een tentoon-
waar makers en buurtbewoners samen muurkunst hebben gemaakt.
stelling te organiseren. Het initiatief kwam dus van de makers zelf het
Er wordt gewerkt aan zichtbaarheid door bijvoorbeeld een magazine
en lukte door het met elkaar te doen.
uit te geven. Dit zijn allemaal voorbeelden van initiatieven door kunstenaars met Club Solo
elkaar, gemeenten en partners waarmee wordt bijgedragen aan een
Een ander voorbeeld van samenwerking en zichtbaarheid is Club Solo.
eigen makersklimaat. Ze hebben de ruimte gekregen en de tijd gemaakt
Dit bijzondere initiatief worden jaarlijks twee tot drie tentoonstellingen
om deze initiatieven te realiseren. De vraag aan de kunstenaars is: wat
georganiseerd van mid-career kunstenaars, waarbij musea wordt om
zijn jullie initiatieven en met wie willen jullie samenwerken en de vraag
hierop met een kunstwerk te reageren. Dit is een interessante manier
aan de gemeente is: hoe willen jullie dat aanjagen en faciliteren?
om de samenwerking met instellingen te zoeken.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 25 MA ART
—
—
P52
—
BIJL AGE 4
De aanwezigen krijgen de mogelijkheid om vragen te stellen:
Q: H eeft een gemeente als Amstelveen met 90.000 inwoners in verhouding met andere gemeenten te weinig ateliers?
A: H et is beter om naar het aantal in Amstelveen gevestigde kunste-
Deelsessies De groep gaat vervolgens uiteen in deelsessies. In de deelsessies staat de uitwerking van de doelstellingen van het atelierbeleid (zie hiervoor de bijgevoegde presentatie) centraal.
naars te kijken dan naar het inwoneraantal. Er wordt wel aan de gemeentelijke norm voldaan, maar er is ruimte voor meer. Daarop
Deelsessie 1
wordt aangevuld door één van de aanwezigen dat je dit ook kan
De kunstenaars in de ateliers zouden meer naar buiten moeten treden
omkeren: als je veel ateliers hebt, trek je ook kunstenaars aan.
en het publiek moeten opzoeken en betrekken bij hun activiteiten.
Naast een goed atelierbeleid moeten er ook mogelijkheden zijn om
De ateliers hebben ook een belangrijke ontmoetingsfunctie voor de
je als kunstenaar te ontwikkelen, door bijvoorbeeld in presentatie-
wijk. Er kan worden samengewerkt met maatschappelijke organisaties
plekken te investeren.
of andere disciplines. Benut ook de historie en groene identiteit van
Q: M oeten dat gemeentelijke ateliers zijn of zou dat ook kunnen door kunstenaarsinitiatieven of broedplaatsen te stimuleren?
A: E r is ook in Amstelveen sprake van leegstand. Kunstenaars kunnen
Amstelveen en koppel dit bijvoorbeeld aan de SDG’s. Deelsessie 2 Het begrip ‘startende kunstenaar’ leverde binnen de groep meteen
ondersteund worden als zij van de mogelijkheden die dat biedt
discussie op, want wanneer ben je een startende kunstenaar en waarom
gebruik willen maken. Gemeentelijke ateliers hoeven niet de enige
zou je onderscheid maken tussen startende en gevestigde kunstenaars?
ateliers te zijn.
In de sessie kwam al gauw de wens voor een broedplaats ter sprake, waar onder startende kunstenaars wellicht ook behoefte aan is. Hoe kun je dat in Amstelveen vormgeven, ook in de wetenschap dat weinig panden zich daarvoor misschien lenen. De gemeente kan een stimulerende rol spelen bij de totstandkoming van een broedplaats. De kunstenaars moeten zich vanuit een gezamenlijk belang verenigen. In een broedplaats kunnen ook creatieve bedrijfjes vestigen. Een belangrijke factor is het van elkaar willen leren en inspireren.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 25 MA ART
—
—
P53
—
BIJL AGE 4
Deelsessie 3
Na afloop van de deelsessies worden nog enkele suggesties gegeven:
In deze deelsessie was helaas maar één kunstenaar vertegenwoordigd.
• Er is bij de Rietveld Academie zoveel talent op steenworp afstand.
In deze sessie is opgemerkt dat de ateliers niet altijd levendig over
Hier kunnen directe lijnen mee worden gelegd. De relatie tussen
komen – hoewel iedereen het er over eens was dat een atelier in de
kunstenaars, musea en kunstopleidingen kan beter worden ingezet.
eerste plek een werkplaats is, deelde men de mening dat een open en
• Er wordt voorgesteld om voordat een kunstenaar een atelier betrekt,
inspirerend ateliercomplex positief zou zijn. Er zijn veel initiatieven in de
een voorstel te vragen waarin de kunstenaar een plan voor een
maak en daar liggen ook mogelijkheden voor de ateliers – het betrek-
maatschappelijke bijdrage maakt. De maatschappelijke bijdrage
ken van de buurt, het benutten van buitenruimte en openstellen van
kan je niet langs een meetlat leggen, maar een kunstenaar moet
de locatie. Er werd aangeven dat er ook vanuit andere portefeuilles
wel van tevoren weten dat dit verwacht wordt. De meeste aan-
interesse kan zijn voor de verlevendiging van de complexen. Er is
wezige kunstenaars kunnen zich hierin vinden.
besproken dat doorstroming belangrijk is. De selectie van kunstenaars zou gedaan kunnen worden met de kunstenaars zelf. De projectateliers
De aanwezigen worden bedankt voor hun input. Er vond vorige week
hebben zeker potentie, maar het gebruik ervan kan intensiever.
donderdag eenzelfde sessie plaats. Mede op basis van deze input wordt het nieuwe atelierbeleid vormgegeven. De Adviescommissie Beeldende Kunst brengt hierover ook advies uit. Daaraan neemt Jan Verschoor, lid van de ABK en zelf beeldend kunstenaar in Amstelveen, geen deel. Op 7 juli staat het nieuwe atelierbeleid op de agenda van de raad. Het concept beleid wordt voorafgaand nog gedeeld met de kunstenaars.
—
GESPREKSVERSLAG SESSIE 25 MA ART
—
—
P54
—
BIJL AGE 5
Feedback concept beleid
Beantwoording: Uit een peiling tijdens de sessie op 25 maart bleek dat door enkele aanwezigen belang werd gehecht aan cultuureducatie, maar dat dit niet belangrijker werd bevonden dan het aanbieden van voldoende werkruimte voor kunstenaars. Er worden daarom geen reguliere ateliers voor cultuureducatie ingericht, maar wel projectateliers ter beschikking gesteld voor cultuureducatie. Het belang van cultuureducatie wordt namelijk onderschreven. In het voorlopige concept was dit al opgenomen. Dit is naar aanleiding van deze reactie in het definitieve concept verduidelijkt.
De feedback van kunstenaars is geredigeerd en bij meerdere reacties over hetzelfde onderwerp samengevoegd. Elk onderwerp is voorzien van een beantwoording.
Link tussen atelierbeleid en cultuureducatie (één reactie) Een concrete en uitgewerkte link tussen atelierbeleid en cultuureducatie mist nog. Hiermee kan het atelierbeleid naar een hoger plan gebracht worden, wat de behoeften van diverse belanghebbenden (kunstenaars, kinderen, scholen, culturele instellingen) op de lange termijn ondersteunt. Dit wordt mogelijk en duurzaam gemaakt door actief geïntegreerd beleid in lijn met de landelijke trend.
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P55
—
BIJL AGE 5
Onafhankelijkheid beoordelingscommissie en mogelijkheid beroep (één reactie)
verkoop, subsidies, projecten, commissies etc. Door deze inkomenstoets
De beoordelingscommissie mist waarborgen voor onafhankelijkheid en
kan kunst ook waarde genereren, die zich niet in een inkomen vertaalt,
een mogelijkheid van beroep. De voorgestelde aanpak beschermt niet
namelijk als iemand met de kwaliteit van zijn of haar kunst een meet-
tegen onbedoelde belangenverstrengelingen.
bare verhoogde maatschappelijke bijdrage, innovatie of verlevendiging
zou de focus meer komen te liggen op toegepaste kunst. Daarbovenop
genereert. Dit past ook in een breed waardebegrip dat het concept Beantwoording:
atelierbeleid voorstaat en schept een mogelijkheid om kwaliteit in
De beoordelingscommissie beoordeelt jaarlijks alle nieuwe inschrijvingen.
context te waarderen.
In het voorlopige concept was al opgenomen dat de beoordeling daardoor juist niet plaatsvindt op het moment dat een atelier vrijkomt en
Beantwoording:
wordt toegewezen. Hierdoor wordt mogelijke belangenverstrengeling
Kunstenaars worden niet alleen kwantitatief getoetst op basis van hun
voorkomen. Bij de samenstelling van de beoordelingscommissie worden
inkomen en aantal werkzame uren, maar ook kwalitatief getoetst op
waarborgen opgenomen om de onafhankelijkheid van de commissie te
hun werkzaamheden. Met de kwalitatieve toetsing wordt bepaald of
garanderen. Dit is naar aanleiding van deze reactie uitgewerkt in het
een kunstenaar actief is als professioneel kunstenaar en in aanmer-
definitieve concept.
king komt voor een gemeentelijk atelier. Met de kwantitatieve toetsing wordt vervolgens bepaald of een professioneel kunstenaar (die op basis
In het voorlopige concept was de mogelijkheid van beroep niet vermeld.
van de kwalitatieve toetsing al is beoordeeld op zijn/haar professiona-
Een kunstenaar kan volgens de reguliere procedures van de gemeente in
liteit) in aanmerking komt voor een eigen of een gedeeld atelier. Naar
beroep gaan. Dit is naar aanleiding van deze reactie in het definitieve
aanleiding van deze reactie worden de beoordelings- en toewijzings-
concept verwerkt.
criteria in het definitieve concept uitgebreider toegelicht.
Inkomenstoets (drie reacties)
In het kader van een breed waardebegrip dat het atelierbeleid voor-
De inkomenstoets zal in de praktijk voor velen moeilijk te behalen zijn
staat is naar aanleiding van deze reactie ‘community art’ toegevoegd
op dit moment. Je bent als kunstenaar erg afhankelijk van shows/
aan criterium c. offline zichtbaarheid in het definitieve concept.
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P56
—
BIJL AGE 5
Tijdelijk ateliers toewijzen (één reactie)
Beantwoording:
De ateliers die (tijdelijk) niet zijn toegewezen of in ongebruik zijn,
Museum Jan is sinds 01-01-2011 huurder van de voormalige Dorps-
kunnen tegen een gepast of commercieel tarief eenvoudig gehuurd
school. Het museum betaalt hiervoor een kostendekkende huur.
worden door andere kunstenaars wanneer die aantoonbaar bijdragen
De gemeente heeft geen inzicht in onderlinge afspraken tussen de
aan sociaal-maatschappelijke of educatieve activiteiten, culturele
gebruikers en het museum. De gemeente verhuurt ruimte aan instellingen
innovatie en/of gerelateerde verlevendiging in Amstelveen.
die door de gemeente worden gesubsidieerd, met een erkend maatschappelijk belang en/of die qua gebruik in de beschikbare gebouwen
Beantwoording:
passen. Tot 2011 werden twee lokalen van de Dorpsschool volgens het
Het ligt vanwege de lengte van de wachtlijst niet in de lijn der verwach-
atelierbeleid verhuurd aan kunstenaars. Met het atelierbeleid van 2011
ting dat er ateliers tijdelijk niet worden toegewezen of in ongebruik zijn.
werd de Dorpsschool niet langer meer aangemerkt als ateliergebouw.
Een atelier dat vrijkomt wordt toegewezen aan de eerste kunstenaar
De ateliers worden daardoor niet meer volgens het atelierbeleid verhuurd.
die is ingeschreven op de wachtlijst. Kunstenaars die projecten willen
Dit was niet opgenomen in het voorlopige concept, maar wordt naar
ondernemen die bijdragen aan sociaal-maatschappelijke of educatieve
aanleiding van deze reactie wel opgenomen in het definitieve concept.
activiteiten, culturele innovatie en/of gerelateerde verlevendiging in
Museum Jan wordt gevraagd om de Dorpsschool actief in te zetten
Amstelveen, kunnen gebruik maken van de voor deze doeleinden
voor cultuureducatie en daarbij ook de samenwerking te zoeken met
beschikbaar gestelde projectateliers. Deze ateliers worden vanwege
lokale kunstenaars.
het belang dat aan deze doeleinden kosteloos, maar tijdelijk ter beschikking gesteld. Dit was reeds opgenomen in het concept beleid.
Transparantie hoeveelheid ateliers (één reactie)
Overgangsregeling oudere kunstenaars (één reactie) De regeling voor oudere kunstenaars is in 2005 ingesteld, omdat de destijds ingevoerde atelierregels als onredelijk bezwarend voor de
Het atelierbeleid voldoet niet aan de gevraagde transparantie,
oudere atelierhuurders werden beschouwd. Zij konden van hun atelier
specifiek gericht op de voormalige Dorpsschool. Er is behoefte aan
gebruikmaken zolang ze nog actief en professioneel hun beroep uit
inzicht in de huurder(s) van (de ateliers in) de Dorpsschool,
oefenden. Deze regeling was eenmalig en is nooit herhaald. Een achter-
huurtermijn, financiering, overeenkomst en toewijzing.
liggende gedachte daarbij was dat het aantal oudere kunstenaars dat
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P57
—
BIJL AGE 5
voor deze regeling in aanmerking kwam vanzelf zou afkalven door o.a.
jaar waarbij alle kunstenaars meedoen levert minder versnipperde tijd
ziekte en dood. Er is nog één oudere kunstenaars die nog volledig actief
op en genereert wellicht meer aandacht bij het publiek.
aan het werk is in een gemeentelijk atelier. Wat is de achterliggende gedachte bij het officieel laten vervallen van deze eenmalige regeling
Beantwoording:
waarvan redelijkerwijs te verwachten valt dat die over enige tijd vanzelf
Kunstenaars moeten kunnen aantonen dat gemiddeld twee uur per
zijn logisch einde vindt?
maand, of 24 uur per jaar, is besteed aan de maatschappelijke bijdrage. Dit wordt naar aanleiding van deze reactie verduidelijkt in het definitieve
Beantwoording:
beleid. Kunstenaars zijn uiteraard vrij om als invulling van hun maat-
De overgangsregeling komt te vervallen om te benadrukken dat er in
schappelijke bijdrage een event te organiseren.
dit atelierbeleid geen uitzonderingsposities meer wordt gecreëerd voor oudere kunstenaars. Dit is in lijn met de motie ‘Transparant beleid ateliers voor Amstelveen’ uit 2019, waarin wordt geconstateerd dat ‘Het maatschappelijk aanvaard is, dat met het bereiken van de AOW leeftijd in alle ons omringende steden de ondersteuning van overheid,
Het ontbreekt aan goede tentoonstellingsruimte, waar bijvoorbeeld elke maand een andere kunstenaar in de spotlight kan staan, het publiek kan komen kijken en artist talks gehouden worden.
c.q. semi overheid d.m.v. subsidies vervalt en solidariteit met jongere kunstenaars tot nu toe uitgebleven is.’ Het vervallen van de overgangs-
Beantwoording:
regeling voor oudere kunstenaars blijft daarom gehandhaafd in het
De behoefte aan een tentoonstellingsruimte komt overeen met de
definitieve concept.
verzamelde input van kunstenaars. De aula van Ateliers 2005 is hiervoor
Bindende maatschappelijke bijdrage (één reactie) Het is belangrijk dat kunstenaars zichtbaar zijn en maatschappelijk
geschikt en wordt al zo ingezet. Dit was nog niet vermeld in het voorlopige concept en wordt naar aanleiding van deze reactie opgenomen in het definitieve concept.
betrokken. De tijd die ze aan hun kunstpraktijk kunnen besteden is echter al erg schaars, omdat de meesten naast hun kunstpraktijk ook een andere baan nodig hebben om rond te komen. Een paar events per
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P58
—
BIJL AGE 5
De atelierroute voldoet niet als maatschappelijke bijdrage, omdat het werk dan niet te zien is in een ‘white cube’ (die het werk rechtdoet) maar op de werkplek (waar dus gewerkt wordt, en tools en ruis aanwezig zijn).
Kleine ateliers in containers (bijvoorbeeld boven/naast bedrijven op bedrijventerreinen) zouden voor startende kunstenaars in de toekomst wellicht een goedkope en creatieve aanvulling kunnen zijn (één reactie). Beantwoording:
Beantwoording:
In het voorlopige concept is de ambitie om creatieve oplossingen te
De atelierroute voldoet niet als maatschappelijke bijdrage in het kader
vinden voor het tekort aan werkruimtes opgenomen. Bovengenoemde
van dit atelierbeleid, omdat deelname hieraan geen actieve maar een
suggestie is verwerkt in het definitieve concept.
passieve bijdrage betreft. Op het moment dat een kunstenaar tijdens een open dag of route actief deelneemt, bijvoorbeeld door een workshop of presentatie te geven, dan wordt dit wel onder een maatschappelijke bijdrage geschaard. Naar aanleiding van deze reactie wordt dit
Er wordt gevraagd om een concrete uitwerking van het atelierbeleid met resultaten die ook zichtbaar zijn voor amateurkunstenaars (één reactie).
verduidelijkt in het definitieve concept.
Het is een groot verdriet dat na het verlopen van de maximale huurtermijn een kunstenaar niet nogmaals in aanmerking kan komen voor een gemeentelijk atelier (één reactie).
Beantwoording: In verband met het tekort aan werkruimtes en in lijn met de verzamelde input van kunstenaars en het advies van de ABK worden ateliers enkel ter beschikking gesteld aan professionele kunstenaars. Dit blijft daarom gehandhaafd in het definitieve concept.
Beantwoording: In het voorlopige concept was in tegenstelling tot het vorige beleid al de mogelijkheid opgenomen voor een kunstenaar om zich na het aflopen van de maximale huurtermijn opnieuw in te schrijven voor een gemeentelijk atelier. Dit blijft gehandhaafd in het definitieve concept.
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P59
—
BIJL AGE 5
Uren- / inkomenscriterium: hoe gaat dat getoetst worden? Welk inkomen: uit je kunstenaarschap of ook neveninkomsten/partner/vermogen? Over welke periode? (één gezamenlijke reactie)
Verplicht delen, eventueel met iemand niet jouw keuze, is niet bevorderlijk voor klimaat (één gezamenlijke reactie). Beantwoording:
Beantwoording:
Het delen wordt verplicht gesteld voor kunstenaars die niet aan het
De kunstenaar levert de informatie aan om het aantal werkuren en
urencriterium of de inkomenstoets voldoen, maar er wordt niet opgelegd
inkomen te kunnen beoordelen. Het gaat om inkomsten uit kunste-
met wie het atelier gedeeld moet worden. Hier is alleen de voorwaarde
naarschap of werkzaamheden die raken aan het kunstenaarschap,
gesteld dat de onderhuurder is ingeschreven op de wachtlijst en is
zoals cultuureducatie. Er wordt gekeken naar het gemiddelde van de
getoetst door de beoordelingscommissie. Dit stond reeds vermeld in
afgelopen drie jaar. Dit is naar aanleiding van deze reactie verduidelijkt
het concept beleid.
in het definitieve concept.
Afgelopen periode hebben kunstenaars niet kunnen exposeren. Het is maar de vraag hoe en wanneer dat opgepakt en weer hersteld kan worden. Per wanneer gaat de kwaliteit/ kwantiteit toetsing in? (één gezamenlijke reactie)
Worden alle huurders elk jaar opnieuw getoetst? Willen kunstenaars dan nog wel investeren in een ruimte? Waar moet je vervolgens met je (geïnvesteer de) spullen en activiteiten naar toe? (één gezamenlijke reactie) Beantwoording:
Beantwoording:
Een kunstenaar wordt alleen beoordeeld bij diens inschrijving op de
Hierbij wordt ook gekeken naar het gemiddelde van de afgelopen
wachtlijst en bij het ingaan van de tweede huurtermijn. Er vindt
drie jaar. Deze wijze van beoordelen gaat in zodra het atelierbeleid is
gedurende de huur geen tussentijdse toetsing plaats. Dit is verduidelijkt
vastgesteld door de raad, maar geldt alleen voor nieuwe huurovereen-
in het definitieve concept.
komsten. Dit is verduidelijkt in het definitieve concept.
—
FEEDBACK CONCEPT BELEID
—
—
P60
—
Atelierbeleid 2021 Definitief concept Gemeente Amstelveen — SEPTEMBER 2021