Rapport Rekenkameronderzoek Minimabeleid (inclusief bestuurlijke reactie en klantreis) - Rekenkamercommissie Amstelveen

● De raad pakt zijn rol als kadersteller en controleur wel, maar voelt zich nog niet volledig geëquipeerd in die rol. Om goed te kunnen kader stellen en controleren is meer kennis en expertise nodig.

7.1 Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang geïnformeerd? In deze paragraaf wordt beschreven welke informatie wordt gedeeld met de gemeenteraad en in hoeverre er een systematiek is om de gemeenteraad te informeren over ontwikkelingen in de uitvoering van het minimabeleid.

| 55 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Informatievoorziening vanuit de P&C-cyclus In de P&C-cyclus legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid. Deze agenda bepaalt in hoge mate de inhoud van de verschillende documenten die onderdeel uitmaken van de jaarlijkse begrotingscyclus: de kadernota, de programmabegroting en de jaarstukken. Voor het controleren of het beleid zich verder ontwikkelt volgens de principes van de gestelde kaders heeft de gemeenteraad van Amstelveen de volgende gegevens tot zijn beschikking: ● Via de reguliere P&C-cyclus per jaar: ○ eerste tijdvakrapportage en tweede tijdvakrapportage ○ perspectiefnota ○ programmabegroting ○ jaarverslag ○ accountantsverslag ● Overige documenten over voortgang: ○ collegebrieven ○ voortgangsrapportages (tot nu toe één) Monitoring van de voortgang Verantwoording over de uitvoering van het minimabeleid gebeurt in de eerste plaats aan de hand van jaarverslagen en tussentijdse rapportages in de P&C-cyclus. Hierin staat wat er gedaan is op het gebied van het minimabeleid in hoofdlijnen, waar speerpunten liggen in de uitvoering en het biedt een overzicht van het gebruik van de regelingen en de daarmee gemoeide kosten. Verder worden er met de raad geen voortgangsrapportages gedeeld die specifiek ingaan op de uitvoering van het minimabeleid.

In het verleden is er één voortgangsrapportage (in de vorm van een collegebrief) naar de raad gegaan (‘Eerste rapportage over de reguliere werkzaamheden 2019/2020 van team minima’). Deze brief biedt een kort overzicht van de ontwikkeling van de aanvragen (niet van de toekenningen), maar bevat geen doelen en indicatoren waarmee de (algehele) voortgang valt te monitoren. Zoals in paragraaf 6.2 is omschreven, heeft de organisatie zelf wel een systeem waarin het gebruik van regelingen, aanvragen, termijnen, financiën, caseload, doorlooptijden wordt bijgehouden, maar dit wordt dus niet gedeeld met de raad. Uit gesprekken komt naar voren dat de raad geen nadere vragen heeft gesteld over deze brief en de verdere monitoring. Dat neemt niet weg dat de uitvoering van het beleid op dit moment voor de raad lastig is vast te stellen. De raad ontvangt zoals gezegd wel verschillende collegebrieven, zoals valt op te maken uit onderstaande overzicht. Hierin worden de voortgang, eventuele nieuwe regelingen, dan wel afwijkingen binnen het minimabeleid besproken.

| 56 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Tabel 11

Collegebrieven

28-09-2021

Collegebrief tussenstand ontwikkelingen Tozo

06-07-2021

Administratieve tussenstand Tozo

22-06-2021

Collegebrief uitbreiding zwemregeling

11-05-2021

Collegebrief uitvoering administratieve vragen Tozo

14-04-2021

Collegebrief administratieve aanvulling Tozo

14-04-2021

Collegebrief aanvraagontwikkeling minimaregelingen

07-05-2020

Collegebrief over inkoop Amstelveenpas

09-01-2019

Collegebrief over beëindiging minimapolis Zilveren Kruis

05-12-2018

Collegebrief over start minimacampagne

06-11-2018

Collegebrief inzet klijnsmagelden op scholen voor schrijnende situaties

Andere mogelijke indicatoren voor het monitoren van de voortgang zijn onder andere klanttevredenheidsonderzoeken, signalen vanuit de cliëntenraad, of het aantal klachten/het aantal bezwaarschriften (die zeer gering zijn). In het vorige hoofdstuk is reeds beschreven dat er geen klanttevredenheidsonderzoeken zijn uitgevoerd onder de doelgroep minima, (of vanuit die invalshoek), waardoor de klantervaring op dit moment niet inzichtelijk is. Ook is er de afgelopen jaren geen contact geweest tussen de raad en de cliëntenraad. Respondenten binnen dit onderzoek geven aan dat dit een duidelijk gemis is in de informatievoorziening. De meesten zijn dan ook van mening dat het goed zou zijn om ten minste een keer per twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek uit te voeren om daarmee de kwaliteit van de dienstverlening te evalueren en borgen. Uit gesprekken komt naar voren dat alle informatie uiteindelijk wel bij de raad komt (of gedeeld kan worden als men daar om vraagt), maar dat de informatievoorziening op dit moment nog erg versnipperd is. Of zoals een van de respondenten het omschreef: ‘dit rekenkameronderzoek komt op een moment dat de winkel flink wordt verbouwd’. Dat de gemeenteraad snel meer overzicht over het beleid en de praktijk moet krijgen is dan ook een gedeelde wens van zowel de raad, als college en de organisatie.

Informatiebehandeling Hoewel de voortgang op dit moment lastig valt te monitoren door de raad, kan het onderwerp wel op veel belangstelling rekenen. Uit gesprekken komt naar voren dat er bij eigenlijk alle partijen in de gemeenteraad wel draagvlak is om werk te maken van een stevig en integraal minimabeleid om verdere schulden te voorkomen, om ondernemers uit de schulden te helpen, maar ook om iedereen de kans te geven om mee te doen. Ook externe partijen bemerken dat de gemeente Amstelveen meer aandacht heeft voor de doelgroep en het beleid dan in andere gemeenten. Er is in Amstelveen ook relatief vaak en makkelijk contact met de raad, bemerken externe partijen.

| 57 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Uit gesprekken komt naar voren dat de raad ten aanzien van de praktijk en de uitvoering graag meer inzicht zou willen in de cijfers, maar vooral geïnteresseerd is in de verhalen achter de cijfers. Door bijvoorbeeld presentaties te geven op raadsinformatieavonden, door werkbezoeken of door klanttevredenheidsonderzoeken. Veel respondenten (waaronder de gesproken raadsleden) merken op dat mondelinge duiding vaak beter werkt dan alles op papier te delen. De raad moet weten wat inwoners meemaken en waarom er met bepaalde partijen wordt samengewerkt. Het vraagt dus om meer dan informeren alleen, het gaat ook om de manier waarop de raad wordt geïnformeerd. De raad gaat dan wel regelmatig op werkbezoek bij verschillende ketenpartners (of andersom), het vervult nog niet volledig in de behoefte van de raad. De bezoeken zijn vaak thematisch ingestoken, dus tijdens een werkbezoek komen veel onderwerpen/partijen op één avond aan bod, waardoor er doorgaans oppervlakkig wordt gesproken, bemerken sommige raadsleden. De raad zou het waardevol vinden om in de toekomst niet alleen te praten over wat de samenwerkingspartners doen en de resultaten, maar vooral in te gaan op de effecten en de vraag hoe de partners het verschil maken voor inwoners; en wellicht ook welke rol de raad daarbij zou kunnen spelen, bijvoorbeeld in termen van kaderstelling.

7.2 In welke mate kan de raad zijn kaderstellende en controlerende rol vervullen? Als het gaat om deze deelvraag, hebben we niet alleen gekeken naar de vraag ‘of de raad dit kan’, maar ook ‘of de raad dat heeft gedaan’. Kaderstelling Zoals hiervoor beschreven, kan het onderwerp rekenen op warme belangstelling bij de raad. De raad heeft zich de afgelopen jaren ook intensief bemoeid met de beleidsontwikkeling en de uitvoeringsplannen. Toch zijn er in het verleden geen doelstellingendebatten gevoerd. Daarmee is de kaderstellende rol vooralsnog beperkt gebleven tot het vaststellen van het beleid, in plaats van het formuleren van de uitgangspunten voor het beleid. De geïnterviewde raadsleden (maar ook andere respondenten) zijn daarom van mening dat het nodig is dat zij zich meer gaan toeleggen op de kaderstellende rol bij het nieuw te vormen beleid; waar moet het naartoe en met welke doelen gaan we dat meten? Uit gesprekken komt naar voren dat het belangrijk is dat de raad bij de kaderstelling vooraf een beter beeld krijgt bij de integraliteit van het beleid. Het is dan ook de bedoeling om het volgende minimabeleid meer integraal in te steken in plaats van te focussen op verschillende regelingen. Vanuit de organisatie is aangegeven dat zij graag meedenken in het beter faciliteren van de raad bij zijn kaderstellende rol, temeer omdat zij ook zelf graag heldere kaders ontvangen.

Bijsturing Raadsleden hebben diverse instrumenten waarmee ze opdrachten kunnen geven (motie) of wijzigingen kunnen aanbrengen in het ontwerpbesluit (amendement). Uit de documentenstudie komt naar voren dat de raad op het gebied van minimabeleid verschillende moties en één amendement heeft ingediend. Als gekeken wordt naar de thematiek van de moties komt naar voren dat de raad duidelijk zijn kaderstellende rol heeft vervuld door met de motie ‘Focus armoedepreventie en perspectief voor minima’ richting te geven aan een uitvoerend ‘Actieplan Armoede Preventie’ dat eind 2020 is opgesteld.

| 58 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Tabel 12 Aangenomen moties en amendementen met betrekking tot minimabeleid en bijbehorende regelingen Jaar

Moties

2018

●

Geen

●

Amendement ‘Laagdrempelige cultuur voor alle kinderen’

2019

●

Motie Focus op armoedepreventie en perspectief voor minima. Motie Betere communicatie minimaregelingen.

●

Geen

Motie vreemd aan de orde van de dag. Regelarme bijstand. Motie vreemd aan de orde van de dag - Een volwaardige kerstuitkering voor gedupeerde ouders.

●

Geen

Motie vreemd aan de orde van de dag. Ieder kind een fiets. Motie vreemd aan de orde van de dag. Leenbijstand anders regelen. Motie Energiearmoede bestrijden. Motie Verhoog de sportvergoeding voor kinderen uit minimagezinnen.

●

Geen

●

2020

● ●

2021

● ● ● ●

Amendementen

De raad kan naast het indienen van moties en amendementen ook raadsvragen stellen, artikel 41 vragen en zelf discussienotities opstellen en indienen. Hiervan heeft de raad ook de afgelopen jaren acht keer gebruikgemaakt: ● ● ● ● ● ● ● ●

29-11-2020: Schriftelijke vragen over de Tozo. 24-01-2022: Schriftelijke vragen over Wereldwijde toename van armoede. 17-06-2020: Vragen over minimabeleid. 14-09-2021: Beantwoording Technische vragen naar aanleiding van de Bestuursverklaring tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers. 14-09-2021: Beantwoording Technische vragen over regelingen kinderen of hulp bij laag inkomen. 19-05-2020: Beantwoording Technische vraag met betrekking tot tandartskosten. 13-05-2020: Beantwoording technische vraag naar aanleiding van inkoop Amstelveenpas. 23-05-2019: Beantwoording Vragen over Cliëntenraad minima + rapport/ terugkoppeling SVA.

Uit de hierboven genoemde raadsvragen valt eveneens op te maken dat de raad zich zowel met het beleid als specifieke uitvoeringsonderdelen heeft bezig gehouden, zoals de regeling voor kinderen bij een laag inkomen. Dat betekent niet gelijk dat de raad het stuur daarmee in handen heeft. De geïnterviewde raadsleden geven aan erg betrokken te zijn bij het thema, maar als gevolg van een onduidelijk beeld over de uitvoering en de verschillende regelingen voelen ze zich ook genoodzaakt om via de formele weg meer duiding te vragen.

| 59 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Zoals eerder aangegeven pakt de raad wel de rol van kadersteller en controleur, maar voelen sommige raadsleden zich nog niet volledig geëquipeerd in die rol. In de interviews is door raadsleden ook aangegeven dat raadsleden, om goed te kunnen kader stellen en controleren, meer kennis en expertise nodig hebben - en daarover graag in gesprek gaan met ketenpartners. Bijvoorbeeld tijdens informele raadsinformatiebijeenkomsten en expertsessies, waarbij er vooral behoefte is om in te gaan op het specifieke thema.

| 60 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Bijlage 1 | Onderzoeksverantwoording en normenkader Scope van het onderzoek De Rekenkamercommissie heeft de volgende centrale hoofdvraag geformuleerd: In hoeverre is het minimabeleid van de gemeente Amstelveen doelmatig en doeltreffend en welke rol(len) spelen de gemeenteraad en het college daarbij? De centrale vraagstelling valt uiteen in vijf thema’s van het beleidsmodel waaronder de verschillende deelvragen vallen.

Scope van het onderzoek Dit onderzoek betreft een beleidsevaluatie vanuit het perspectief van de gemeente Amstelveen. De hoofdvraag en deelvragen betreffen het gehele proces van beleidsbepaling en uitvoering (wat is de maatschappelijke opgave, welke doelen en effecten willen we bereiken?) tot en met de evaluatie (zijn de gewenste doelen bereikt?). Eens in de vier jaar wordt het minimabeleid van de gemeente Amstelveen herzien. Dit is voor het laatst in 2019 gebeurd en zal in 2023 weer gebeuren. Voor het onderzoek is ervoor gekozen om in te zoomen op de afgelopen raadsperiode. De documentenstudie en interviews hebben zich dan ook gefocust op de raadsperiode van 2018 tot en met het eerste kwartaal van 2022. Er zijn verschillende aandachtspunten meegenomen in dit onderzoek. Zo hebben raadsleden aangegeven dat zij graag aandacht willen voor het gebruik en de functies van de Amstelveenpas. De mate waarin de doelgroep bereikt wordt en de vraag of het aanbod van de Amstelveenpas ruimer en gevarieerder kan. Hetzelfde geldt voor vragen vanuit de raad over mogelijke cumulatieve effecten van het gebruik van verschillende minimavoorzieningen, waardoor de grens wordt overschreden om aanspraak te kunnen maken op die voorzieningen.

| 61 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Onderzoeksmethoden Voor het verzamelen van de benodigde informatie en het beantwoorden van de onderzoeksvragen zijn verschillende onderzoeksmethoden gebruikt: Deskresearch Op basis van de documentenstudie zijn de topiclijsten opgesteld voor de interviews met betrokkenen. Een complete lijst van de bestudeerde documenten is opgenomen in bijlage 2. Interviews met betrokkenen en ketenpartners Voor verdieping en nadere duiding zijn interviews gehouden. Er zijn onder andere gesprekken gevoerd met medewerkers van de ambtelijke organisatie, de verantwoordelijke portefeuillehouders en de gemeenteraad. Ten slotte zijn er verschillende ketenpartners zoals Humanitas en Participe geïnterviewd. De complete lijst van geïnterviewde rollen is te vinden in bijlage 3. Diepte-interviews met inwoners Daarnaast is de ervaring van inwoners inzichtelijk gemaakt middels telefonische interviews. Er zijn negen interviews met inwoners gehouden. Hier is vooral gekeken naar de ervaring, beleving en tevredenheid over de uitvoering van het beleid in de praktijk. Met deze ervaring is een beeld geschetst van de ervaringen van inwoners met minimaregelingen en de route die ze hebben doorlopen.

De focus lag onder andere op de volgende onderwerpen: ● Bekendheid met regelingen ● Aanbod en toereikendheid ● Effecten van de regelingen ● Financiële zelfredzaamheid ● Verbeterpunten In bijlage 4 van dit rapport is de topiclijst opgenomen die voor de gesprekken met inwoners is gehanteerd. Voor de topiclijst zijn ook aandachtspunten opgehaald bij de raad. De resultaten uit de interviews zijn tevens uitgewerkt in een klantreis. Hierbij is via een aantal stappen/gebeurtenissen de ervaring, de wensen en de verwachtingen van de klant in beeld gebracht. De klantreis gaat met andere woorden dus in op de tevredenheid van de klant over de minimaregelingen, maar het geeft ook een beeld van hoe de gemeente en haar ketenpartners werken vanuit klantperspectief. De resultaten uit de interviews, evenals de citaten, zijn zo opgeschreven dat ze niet te herleiden zijn naar een persoon.

| 62 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Normenkader Onderzoeksvraag

Norm

Beleid 1.

Welke kaders en richtlijnen hebben raad en college met elkaar afgesproken ten aanzien van minima?

● ● ● ●

Het beleidskader is vastgesteld en actueel. De beoogde maatschappelijke effecten zijn expliciet genoemd. De raad heeft mee kunnen denken en beslissen in het kader van hun kaderstellende rol. Maatschappelijke instellingen en ketenpartners hebben mee kunnen denken vanuit hun adviseursrol in de totstandkoming van het beleid.

2.

Welke doelstellingen en bijbehorende effect- en prestatie-indicatoren heeft de gemeente Amstelveen op het gebied van het minimabeleid en zijn deze SMART geformuleerd? En

● ●

De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd (of SMT). Er is expliciet in kaart gebracht welke streefwaarden gerealiseerd dienen te worden.

3.

In hoeverre sluiten de doelen aan op andere beleidsterreinen (zoals schuldhulpverlening en participatiebeleid, Wmo, jeugdhulp en onderwijs)?

●

Er is sprake van een integraal armoedebeleid waarbinnen het minimabeleid een onderdeel vormt. Relaties met andere beleidsterreinen zijn expliciet benoemd en duidelijk gemaakt.

●

Organisatie en uitvoering 4.

5.

Wat is de doelgroep van het minimabeleid en in hoeverre heeft de gemeente zicht op de omvang en samenstelling van die doelgroep?

●

Welke afspraken heeft de gemeente gemaakt met ketenpartners?

●

●

●

De gemeente heeft een overzicht van de huidige doelgroep en de potentiële doelgroep. De gemeente heeft op basis van het overzicht ook inzicht in de omvang en samenstelling van de doelgroep en hoe deze zich de afgelopen tijd heeft ontwikkeld. Er is een overzicht van afspraken die zijn gemaakt met ketenpartners over de taken die bij hen zijn belegd. De gemaakte afspraken zijn concreet en uitvoerbaar.

6.

Welke regelingen gericht op minima zet Amstelveen in?

● ●

Er is een overzicht van het aantal minimaregelingen. Er is tevens een overzicht van het gebruik van deze regelingen en de daarmee gemoeide kosten.

7.

Hoe wordt over de regelingen gecommuniceerd naar de doelgroep? En is de doelgroep op de hoogte van alle regelingen?

●

De doelgroep (die we spreken in het onderzoek) wordt voldoende geïnformeerd over de voorzieningen en regelingen van het minimabeleid. De doelgroep (die we spreken in het onderzoek) is bekend met de voorzieningen en regelingen van het minimabeleid.

●

8.

In welke mate heeft de gemeente zicht op het optreden van ongewenste effecten zoals cumulatie en armoedeval? En wat doet de gemeente om ongewenste effecten te voorkomen?

●

●

De gemeente heeft een overzicht van cumulatie en armoedeval. Daarbij is tevens een analyse gemaakt van mogelijke ongewenste effecten en risico’s. De gemeente monitort deze effecten ook in de praktijk.

| 63 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Resultaten 9.

Welke budgetten zijn er gemoeid met het minimabeleid en zijn deze toereikend?

● ●

Er is een overzicht van de uitvoeringskosten beschikbaar. De kosten voor de uitvoering blijven binnen de gestelde kaders van de gemeenteraad.

10. In hoeverre wordt de doelgroep bediend en bereikt?

●

De gemeente heeft zicht op de mate waarin en de manier waarop de doelgroep bediend en bereikt wordt.

11. In welke mate worden de doelstellingen van het beleid gerealiseerd en wordt dit gemonitord?

●

De prestaties van de gemeente Amstelveen zijn in lijn met de geformuleerde streefwaarden. Er kan zowel kwantitatief als kwalitatief een overzicht worden verstrekt over de stand van zaken inzake het minimabeleid.

12. Wat is de impact van het minimabeleid vanuit klantperspectief: is het beleid volgens hen effectief (zijn ze goed geholpen) en in hoeverre is men tevreden?

●

●

● ●

Er worden passende regelingen geboden en de tevredenheid hierover wordt gemonitord. Er zijn klanttevredenheidsonderzoeken gehouden om de tevredenheid over het minimabeleid te meten. inwoners zijn tevreden over de geboden minimaregelingen en herkennen een duidelijke werkwijze van de gemeente Amstelveen.

Evaluatie en verantwoording 13. Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang van het beleid geïnformeerd (en is dit tijdig, juist en volledig)?

●

14. In welke mate kan de raad zijn kaderstellende en controlerende rol ten aanzien van het

●

●

minimabeleid vervullen?

● ● ● ●

De informatievoorziening aan de gemeenteraad is tijdig (er kan nog iets met de informatie worden gedaan). De informatievoorziening aan de gemeenteraad is juist (de informatie kent geen fouten en is betrouwbaar). De kaders en richtlijnen die de gemeenteraad en het college van B&W hebben afgesproken in beleidsplannen en beleidsregels zijn voldoende concreet en kunnen aangepast worden bij gewijzigde wensen in de raad. Beleidsambities zijn vertaald naar meetbare doelen en resultaten. De gemeenteraad is op de hoogte van zijn bevoegdheden. De gemeenteraad kent de periodieke afspraken. De gemeenteraad krijgt relevante informatie tijdig. De gemeenteraad bevraagt het college van B&W over de mate waarin doelen gerealiseerd worden.

| 64 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Bijlage 2 | Bestudeerde documenten Verordening ● Verordening Individuele inkomenstoeslag gemeente Amstelveen 2015 Beleidsregels ● Beleidsregels Maatwerkvoorziening Amstelveen 2022 ● Beleidsregels bijzondere bijstand en minimaregelingen Amstelveen ● Tijdelijke aanpassing beleidsregels 2020 Beleidsplannen en visies ● Coalitieakkoord 2018-2022 - Een zekere en stabiele toekomst voor Amstelveen. Daadkrachtig, betrokken en sociaal ● Beleidsnota Minimabeleid - Iedereen doet mee 2019 ● Actieplan Armoedepreventie 2020 Overzichten ● Overzicht minimaregelingen gemeente Amstelveen Jaarrekeningen en begrotingen ● Jaarrekening 2018-2021 ● Begrotingen 2018-2022 ● Jaarverslag Cliëntenraad minima 2020 Uitvoeringsdocumenten ● Werkinstructie TONK-Regeling ● Werkinstructie zwemles in natura Amstelveen ● Computerregeling werkwijze instructie 2021 ● Flyer vergoedingen kind voor scholen 2019 ● Flyer minima voedselbank 2020 ● Flyer kindregelingen 2020 ● Flyer hulp bij laag inkomen 2020 Klanttevredenheidsonderzoeken ● Klanttevredenheidsonderzoek schuldhulpverlening 2021 Voortgangsinformatie ● Cijfers reguliere werkzaamheden team Minimaregelingen gemeente Amstelveen: 2019 versus 2020 ● Collegebrieven 2018 - 2022 Adviezen en onderzoeken ● Optimalisering armoedevoorzieningen gemeente Amstelveen - Verbeterpunten op basis van state-of-the art wetenschappelijke inzichten uit de gedragswetenschappen 2021 ●

Krantenartikelen Sport is volgens raad geen minimabeleid 2021 HvA doet aanbevelingen voor verdere verbetering regelingen minima in Amstelveen 2021 Raadsstukken ● Moties ● Amendementen ● Raadsvragen en antwoorden ● Raadsinformatiebrieven ● Raadsvoorstellen ● Raadsbesluiten

| 65 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Bijlage 3 | Geïnterviewde personen Gesprekspartners

Interne respondenten

Portefeuillehouder Minimabeleid

Delegatie van de gemeenteraad

Beleidsmedewerkers Sociale Voorzieningen en Minimabeleid

Beleidsmedewerkers Armoedepreventie Participatieraad Amstelveen Cliëntenraad Minima Amstelveen (CMA) Externe respondenten Humanitas Stichting Participe Vluchtelingenwerk

Stichting MEE

Voedselbank Amstelveen

Kledingbank Amstelveen

Zwembad Meerkamp

| 66 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Bijlage 4 | Topiclijst interviews inwoners Regelingen 1. De gemeente heeft verschillende regelingen voor inwoners met een laag inkomen. Welke regelingen kent u? Van welke regelingen heeft u in het afgelopen jaar gebruikgemaakt? 2. Wat is de reden dat u geen gebruikmaakt van de regelingen? Indien men wel gebruik heeft gemaakt van regelingen, achterhalen waarom regelingen zo weinig benut worden. Dus ook doorvragen naar mogelijke redenen waarom mensen het niet gebruiken. 3. Hoe bent u bekend geraakt met de regelingen? 4. Door het gebruik van veel regelingen kunnen sommigen beter uitkomen dan zij die net geen aanspraak maken op regelingen. Wat is de ervaring hiermee? Aandachtspunt: Vragen naar ervaringen met stapeling regelingen. 5. Heeft u andere ondersteuning die u helpt met financiële problemen, zoals schulden? Bijvoorbeeld maatschappelijk werk, medewerker wijkteam, psycholoog, vrijwilligersorganisaties (zoals Humanitas, et cetera). Aanvraagprocedure 6. Wat vindt u van de manier van aanvragen? 7. Hoe doet u een aanvraag het liefst (digitaal, op papier)? 8. Werd er duidelijk uitgelegd wat u kon verwachten? Financieel rondkomen 9. Is het aanbod aan minimaregelingen en -voorzieningen in Amstelveen voor u toereikend? a. Zo niet, waar heeft u behoefte aan (wat nu niet geboden wordt)? 10. Is het aanbod van de Amstelveenpas voor u toereikend? a.

Zo niet, waar heeft u behoefte aan (wat nu niet geboden wordt)? 11. In hoeverre helpt de ingezette ondersteuning u? Wat is het effect ervan? 12. Indien u een regeling voor uw kind(eren) heeft: waar helpen deze regelingen uw kind(eren) bij? 13. Zijn er dingen die uw kind(eren) NU niet kan (kunnen) doen, omdat het (te) veel geld kost? Stimuleren financiële zelfredzaamheid 14. Als u niet uitkomt met uw geld, hoe komt dat? 15. Bij welke organisaties zou u langsgaan als u geldproblemen heeft? 16. Hoe kijkt u naar de toekomst? Vertrouwen? Behoefte aan nazorg? Wat gaat goed en wat kan beter? 17. Wat gaat er goed/is er goed gegaan? 18. Wat zijn dingen die beter kunnen? En waarom? 19. Wat is tot slot de belangrijkste tip voor de gemeente Amstelveen?

| 67 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91 ABNA 0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon September 2022 Classificatie

: Vertrouwelijk

Naam adviseurs

:

Projectnummer

: PO025698

Correspondentienummer

: DH-2909-1655

● ● ●

T. (Tom) Plat A. (Anne-Wil) Hak P. (Pauline) de Jong

| 68 | Rapport - Rekenkameronderzoek Minimabeleid Amstelveen

Ervaringen met het minimabeleid in Amstelveen

Maak kennis met Marjan Marjan is 41 jaar en heeft een dochter van dertien. Haar dochter zit inmiddels een paar maanden op de middelbare school en begint er tegenaan te lopen dat er geen computer of laptop in huis is. Via een vriend wordt Marjan erop gewezen dat het mogelijk is om bij de gemeente een vergoeding aan te vragen, waaronder voor een computer of laptop. Marjan kijkt via de computer van haar zus op de website van de gemeente om te onderzoeken of ze voor de regeling in aanmerking komt. Op basis van die informatie weet ze het niet helemaal zeker, maar ze gaat het toch proberen. Op de website staat dat ze een aanvraagformulier moet downloaden en invullen, maar Marjan beschikt niet over een printer. Ook voor de andere gegevens die ze moet aanleveren, is er een printer nodig. Gelukkig kan ze ook voor het printen van de documenten bij haar zus terecht. Het valt Marjan tegen hoeveel formulieren en documenten er ingevuld en verzameld moeten worden om de aanvraag te kunnen doen. Ze is er dan ook veel tijd mee kwijt om de aanvraag voor te bereiden. Als het is gelukt moet ze eerst een afspraak maken bij het Amstelveenloket op het gemeentehuis. Hier kan ze het formulier en de bijbehorende documenten afleveren.

Na het indienen van de aanvraag krijgt Marjan een bevestiging van de gemeente waarin staat dat het acht weken kan duren voordat er een besluit wordt genomen over haar aanvraag. Tijdsbalk >> >> Tijdsbalk

Stappen >> Stappen >>

Marjan wacht af en hoopt dat het besluit er snel is. Tijdens het wachten op het besluit bedenkt ze dat er misschien nog wel meer regelingen zijn waarop zij aanspraak kan maken. Ze gaat weer naar de website om te zien welke regelingen er nog meer zijn. Hier ontdekt ze een aantal regelingen die ze in haar financiële situatie goed kan gebruiken, zoals de Amstelveenpas. Tegen haar verwachting in moet ze voor deze regelingen weer opnieuw een aanvraag indienen. Marjan baalt, want ze heeft net een aanvraag ingediend en was daar best veel tijd mee kwijt. En bovendien liggen alle gegevens nu toch al bij de gemeente, denkt ze. Ze besluit om de aanvragen toch maar in te dienen, nu meerdere tegelijk. Na acht weken krijgt Marjan een brief van de gemeente met het besluit dat ze in aanmerking komt voor de computerregeling. Marjan is opgelucht dat ze voor haar dochter een computer kan aanschaffen. Nog even wachten op de vergoeding en dan kan haar dochter weer meedoen op school. Inmiddels wacht Marjan nog op de besluiten over de andere regelingen die ze heeft aangevraagd. Ze hoopt ook aanspraak te kunnen maken op de energietoeslag, aangezien ze merkt dat de energierekening een stuk hoger is geworden. Ook andere uitgaven, zoals voor boodschappen, nemen toe. Door op aanbiedingen te letten, lukt het haar op dit moment nog om rond te komen.

Als dit verandert, zal ze misschien van andere regelingen gebruik moeten gaan maken of bij organisaties als de Voedselbank ondersteuning zoeken. Ze hoopt dat dit niet nodig zal zijn.

Overkoepelende inzichten vanuit het klantervaringsonderzoek: Wat gaat goed? • Inwoners zijn dankbaar en blij met de voorzieningen die zij (kunnen) ontvangen. • Inwoners zijn positief over de hulpvaardigheid van de gemeente. Zij ervaren goed te zijn geholpen. Wat kan beter? • De communicatie en informatievoorziening over de regelingen, voorwaarden en de procedure vanuit de gemeente kunnen beter. Dit is niet altijd duidelijk en/of eenduidig genoeg. • Inwoners dienen regelmatig bij iedere (nieuwe) aanvraag opnieuw (dezelfde) gegevens aan te leveren. De gemeente zou gebruik kunnen maken van de gegevens die reeds bekend zijn, bijvoorbeeld vanuit een eerdere aanvraag. • De gemeente benut vaak de gehele beslistermijn om over een aanvraag te besluiten. Voor sommige inwoners duurt dit te lang. In de ambtelijke reactie geeft de gemeente aan dat de gemiddelde doorlooptijd voor een beslistermijn 4,5 weken is. • Relatief weinig inwoners maken gebruik van andere vormen van financiële ondersteuning. • * Deze aandachtspunten zijn verzameld op basis van telefonische interviews met inwoners.

Oktober 2021

November 2021

December 2021

Januari 2022

Februari 2022

Maart 2022

April 2022

Mei 2022

Toekomst

Aanleiding

Kennis en informatie

Formulieren en documenten

Eerste aanvraag

Bevestiging

Meer regelingen

Besluit gemeente

Ontvangst regeling

Heden en toekomst

Marjan hoort via een vriend dat ze mogelijk een laptopvergoeding kan krijgen. Ze kijkt op de website en besluit, ondanks twijfels of ze er recht op heeft, een aanvraag in te dienen.

Marjan moet veel formulieren en documenten invullen en verzamelen, maar heeft geen printer. Het kost haar veel tijd om alle gegevens te verzamelen.

Ze maakt een afspraak bij het Amstelveenloket en dient de aanvraag in.

In een brief van de gemeente leest ze dat een besluit acht weken kan duren.

De dochter van Marjan loopt er op school tegenaan dat er geen computer of laptop in huis is.

Zoektocht >> Zoektocht >>

Ondertussen ontdekt ze welke regelingen er nog meer zijn. Ze besluit, ondanks het opnieuw moeten aanleveren van dezelfde gegevens, meer aanvragen in te dienen.

Na acht weken krijgt Marjan een brief met het besluit van de gemeente dat ze de laptopvergoeding krijgt.

Marjan wacht nog op de besluiten over de andere regelingen. Ze hoopt op de energietoeslag.

De kosten voor het levensonderhoud nemen toe. Mogelijk heeft Marjan in de toekomst meer regelingen nodig. Ze hoopt van niet.

De gemeente besluit dat Marjan in aanmerking komt voor de laptopvergoeding. Een vriend wijst Marjan erop dat ze mogelijk bij de gemeente een vergoeding kan krijgen voor een laptop.

Marjan moet veel informatie verzamelen en formulieren invullen. Het kost haar veel tijd. Het lukt tot nu toe net om rond te komen, maar een computer of laptop is een te grote uitgave.

Wens Wens>> >>

Ik hoop dat ik in aanmerking kom voor de computerregeling.

Marjan levert alle informatie aan bij het Amstelveenloket.

€

Het kan nog acht weken duren voordat er een besluit is genomen. Marjan wil nog andere regelingen aanvragen, maar moet tegen verwachting voor iedere aanvraag weer dezelfde informatie aanleveren.

Ik zou willen dat ik niet nog een keer dezelfde gegevens hoefde aan te leveren.

De vergoeding komt er aan en Marjan wacht nog op de besluiten over de andere regelingen.

Ik hoop dat de gemeente over de andere aanvragen ook positief besluit.

Het lukt nog om rond te komen, maar kosten voor levensonderhoud nemen toe.

Ik hoop dat ik niet meer ondersteuning nodig heb, maar de toekomst is onzeker.

Partners in verbetering Partners in verbetering