Programmabegroting 2025 Amstelveen
Tekst van het document
Programmabegroting
Inhoudsopgave 1. Algemene financiële toelichting......................................................... 4 1.1 Personalia ............................................................................................................. 5 1.2 Algemeen beeld ..................................................................................................... 6 1.3 Leeswijzer ........................................................................................................... 16 1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen........................................................ 18
2. Programmaplan .............................................................................. 21 2.1 Sociaal domein..................................................................................................... 22 2.2 Onderwijs en ontplooiing ....................................................................................... 34 2.3 Economie en duurzaamheid .................................................................................... 43 2.4 Openbare ruimte .................................................................................................. 50 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ........................................................................................ 59 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid .............................................................................. 72 2.7 Overhead ............................................................................................................ 81 2.8 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................. 84
3 Paragrafen....................................................................................... 87 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................... 88 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................. 98 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................ 117 3.4 Bedrijfsvoering ................................................................................................... 126 3.5 Verbonden Partijen ............................................................................................. 130 3.6 Grondbeleid ....................................................................................................... 146 3.7 Financiering....................................................................................................... 150 3.8 Wet Open Overheid............................................................................................. 156
4. Bijlagen ........................................................................................ 159 A Duurzaamheid ...................................................................................................... 160 B Geraamde baten en lasten per taakveld .................................................................... 162 C Verloop reserves en voorzieningen ........................................................................... 165 D Subsidies & gemeentelijke jaarhuren voor gesubsidieerde instellingen ........................... 168 E Overzicht structurele en eenmalige middelen ............................................................. 174 F Bestuurlijke planning ............................................................................................. 176 G Kaderstellende beleidsnota's ................................................................................... 181
Z24-100769
Programmabegroting 2025
3
1. Algemene financiële toelichting
4
Programmabegroting 2025
Z24-100769
1.1 Personalia Burgemeester en wethouders Burgemeester Tjapko Poppens Openbare orde en veiligheid, burgerzaken, horeca- en evenementenvergunningen, handhaving (woon-, adres-, indentiteitsfraude), algemeen bestuur, Zorgvlied, regionale samenwerking, internationale betrekkingen. Wethouder Herbert Raat Mobiliteit (verkeer, vervoer, parkeren), kunst, cultuur en media, vergunningen en handhaving, welstand en monumenten, sport, Oude Dorp, recreatie. Wethouder Adam Elzakalai Financiën, wonen, economische zaken, Project A9, Schiphol. Wethouder Floor Gordon Ruimtelijke ordening, Stadshart, A9 zone gebiedsregie, duurzaamheid, groen en water, gezonde leefomgeving (milieu), speeltuinen, natuur- en milieueducatie, participatie, diversiteit. Wethouder Frank Berkhout Onderwijs, jeugdzorg, jeugd, cultuureducatie, openbare ruimte, dierenwelzijn, vastgoed, gemeentelijke organisatie (ICT, WOO, inkoop, dienstverlening). Wethouder Marijn van Ballegooijen Werk en inkomen, zorg en welzijn, diversiteit. Gemeentesecretaris Bert Winthorst Griffier Debby de Heus Directieteam Henk Huitink, directeur
Z24-100769
Programmabegroting 2025
5
1.2 Algemeen beeld Inleiding De Programmabegroting 2025 bevat de vertaling van de bestuurlijke kaders zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 17 juli 2024 aan de hand van de Perspectiefnota 2025, inclusief bijbehorende aanvullende notitie over de uitkomsten van de meicirculaire. We zijn halverwege deze bestuursperiode en geven met veel inzet invulling aan het coalitieakkoord. Veel is al gerealiseerd of in de maak. De komende twee jaar ligt de focus dan ook op verdere uitvoering en afronding. De financiële positie van Amstelveen is al jaren gezond en weten we de lokale lasten op een laag niveau te houden. Om deze positie vast te houden is via de Perspectiefnota 2025 een besparing in de meerjarenbegroting opgenomen. Veel zal afhangen van onzekerheden rondom Rijksbezuinigingen, verlaten van de trap-op-trap-af systematiek, en de verdere invoering van het nieuwe verdeel model voor de algemene uitkering (gemeentefonds). Ook de fasering van grote projecten als Nieuw Legmeer en de onderwijshuisvesting bepalen in hoge mate of en in welk tempo er besparingen gerealiseerd moeten worden. Wel heeft het Rijk in haar Voorjaarsnota stappen gezet zoals het laten vervallen van de opschalingskorting vanaf 2026.
De uitwerking van het regeerakkoord op hoofdlijnen en een regeerprogramma is nog niet bekend maar komt terug bij de notitie septembercirculaire 2024 die apart aan uw raad zal worden toegezonden. In de kostenontwikkeling zijn er vooral zorgen over de kosten Jeugdhulp en WMO. Het tot nu toe steeds incidenteel afgedekte tekort Jeugdhulp is in deze begroting structureel ingepast maar we zien wel dat de kosten blijven oplopen. De verdere (financiële) uitwerking van de Hervormingsagenda zal bepalend zijn voor de kostenontwikkeling naar de toekomst toe. Ook de kosten voor de WMO zijn structureel in onze begroting ingepast maar ook hier zien wij een zorgwekkende kostenontwikkeling. Zorgaanbieders geven aan moeite te hebben uit te komen met de tarieven terwijl gemeente onvoldoende vanuit het Rijk worden gecompenseerd voor de kostenstijgingen. Invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage zou de aanzuigende werking van de WMO moeten terugdraaien maar of dat gebeurt en in welke mate moeten we nog bezien. De algemene reserve heeft per 2025 een verwachte beginstand van circa € 53,5 miljoen en per 2028 een verwachte eindstand van € 33 miljoen. Er blijft voldoende ruimte over om te voldoen aan de raadsafspraak om een buffer van € 15 miljoen te kunnen hanteren. De structurele begroting is meerjarig sluitend met inbegrip van een taakstelling oplopend tot € 3 miljoen in 2028.
Invulling hiervan wordt nader bekeken bij de Perspectiefnota 2026 als er meer bekend is over de onzekerheden. Groen, duurzaam en gezond Amstelveen Voor investeringen in groen, water en recreatieve voorzieningen is een meerjarig fonds ingericht van € 10 miljoen. Een eerste bestedingsplan is opgesteld dat we komende jaren uitvoeren en op onderdelen bijstellen door budgetten te verhogen. Het is onze ambitie om als gemeentelijke organisatie in 2030 gasloos/CO2 neutraal te zijn. In de begroting is € 10 miljoen gereserveerd om te investeren in het verduurzamen van ons eigen vastgoed. Ook zetten we volop in op het verduurzamen van bestaande woningen. De subsidieregeling die hiervoor is opgezet is een groot succes en is verhoogd. Groei in balans met voorzieningen Voor de transformatie van bedrijventerrein Nieuw Legmeer naar een levendige, duurzame hoogstedelijke woon(werk)wijk hebt u de herziene Ontwikkelvisie Nieuw Legmeer 2024 vastgesteld. De nodige financiële ruimte om de ontwikkeling mogelijk te maken is in de begroting ingepast. We verplaatsen de gemeentewerf, het afvalbrengstation en het afvaloverslagstation. We houden rekening met de nodige infrastructurele verkeersaanpassingen en een nieuwe school. Dit project is naar Amstelveense maatstaven omvangrijk. Om de risico’s op te kunnen vangen benutten we de
6
Programmabegroting 2025
Z24-100769
reeds opgebouwde reserve Stedelijke Vernieuwing (huidige omvang circa € 15 miljoen) als risicovoorziening. Voor de onderwijshuisvesting hebben we inzichtelijk wat er meerjarig op ons afkomt zodat we hier tijdig op kunnen anticiperen. Belangrijkste investeringen in de komende jaren zijn in nieuwe schoolgebouwen bij de Orion, De Scheg en de Sporthal van het keizer Karel College. Ook voor het resterende maatschappelijk vastgoed hebben we dit in beeld. De komende jaren investeren we in de Cultuurstrip, een medisch centrum aan de Lindelaan en een nieuw Wijkcentrum Alleman/Bankras. Voor de inrichting van de A9 overkappingen en de aanpak van de Noordelijke Poeloever zijn de benodigde middelen beschikbaar gekomen. De inrichting van de overkappingen biedt de kans de verbindingen tussen het noorden en het zuiden van de stad te versterken. De Noordelijke Poeloever vormt de verbinding tussen het Amsterdamse bos, het Oude Dorp en een van de A9 overkappingen. De eerste plannen voor de inrichting van de overkappingen en de Noordelijke Poeloever zijn gemaakt en worden verder uitgewerkt. Amstelveen heeft een hart voor iedereen De kosten voor Jeugdhulp zijn structureel verwerkt in onze begroting. Hiermee varen we een andere koers dan afgelopen jaren en nemen wij onze eigen verantwoordelijkheid.
We streven naar beperking van kostenstijgingen door het nemen van maatregelen zoals uitbreiding van het preventief aanbod, gesprekken met externe verwijzers over hun verwijsgedrag en een specifiek aanbod voor bijna volwassenen. De door de raad aangenomen Jeugd- en Onderwijsagenda is financieel verwerkt in deze begroting, waarbij ook middelen zijn gereserveerd voor een Lerarenbeurs. De kosten voor de WMO nemen alsmaar toe. Om dit te keren wil het Rijk een inkomensafhankelijke bijdrage invoeren. De regelgeving hiervoor is in voorbereiding. Maar hoe die er precies uit komt te zien is nog niet duidelijk. We nemen hier dan ook geen voorschot op en begroten de verwachte kosten op basis van het bestaande beleid. We geven een structureel vervolg aan de motie ‘Pilot Basisbanen’ uit 2021 voor inwoners die geen gebruik kunnen maken van andere voorzieningen en diverse re-integratietrajecten hebben doorlopen. De ervaringen zijn positief en basisbanen dragen bij aan het levensgeluk van de inwoners. We versterken de inzet op vroeg signalering van schulden. De subsidie aan vluchtelingenwerk en de capaciteit voor inburgering brengen we in lijn met de opgave voor maatschappelijke begeleiding. Veiligheid In 2023 is het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 vastgesteld door de gemeenteraad. Het IVP bevat de prioriteiten van ons veiligheidsbeleid.
Denk hierbij aan het tegengaan van criminaliteit met grote impact zoals woninginbraken en cybercrime, de aanpak van ondermijning en aandacht voor thema’s als jeugdoverlast en problematiek rond personen met onbegrepen gedrag. Qua uitvoering van het IVP liggen we halverwege deze bestuursperiode op koers. Regelmatig dienen zich nieuwe veiligheidsopgaven aan, al dan niet als gevolg van internationale ontwikkelingen. Incidenten en calamiteiten, vaak met korte hevige impact, vergen daarnaast ook onze aandacht en capaciteit. De bij de Perspectiefnota 2025 aangenomen moties rondom de inzet van een veiligheidskar en de bijdrage voor de beveiliging van joodse instellingen zijn in de begroting opgenomen.
Z24-100769
Programmabegroting 2025
7
Financieel begrotingsbeeld 2024-2028 Hieronder vindt u een samenvatting van het begrotingsbeeld 2024-2028 als uitwerking van de Perspectiefnota 2025. positief bedrag is tekort; negatief bedrag is tekortverlaging/overschot bedrag x € 1.000
2024
2025
2026
2027
2028
0
0
0
0
0
1570
2.691
2.965
3.028
3.028
-308
60
1.369
1.800
250
250
1.900
2.378
3.299
3.479
3.479
-720
-720
-720
-720
# Stelpost 'structurele ruimte 2026 e.v.'
-3.300
-3.300
-3.300
# Effecten Voorjaarsnota Rijk
-3.227
-3.161
-3.150
-945
-3.036
20
20
20
-20
-20
-20
a) Vertrekpositie: Programmabegroting 2024 Structurele begrotingssaldi
b) Perspectiefnota 2025: structureel Autonome ontwikkelingen Maatschappelijk Vastgoed Grote projecten (incl. Legmeer) Overige voorstellen
943
Dekkingsplan # Stelpost Nominaal
# Bezuinigingsopgave 2027 e.v.
c) Programmabegroting 2025: structureel # Motie Hogere bijdrage Joodse Instellingen
-2
# Aanvullende Bezuinigingsopgave 2027 e.v. STRUCTURELE BEGROTINGSPOSITIE 2025-2028
2.513
4.039
-673
0
0
-9.573
-794
2.641
-890
-3.411
Actualisatie Grexen n.a.v. Jaarstukken 2023
2.846
-6.130
8.542
-4.667
-3.102
Besluitvorming tot Perspectiefnota 2025
16.153
133
1.874
29
108
Actualisaties Grexen
14.770
-8.860
453
622
-1.835
Autonome ontwikkelingen
-3.344
543
443
-8
-8
Maatschappelijk Vastgoed
-521
1.472
1.889
953
274
Grote projecten (incl. Legmeer)
7.357
1.506
1.700
1.482
8.023
Overige voorstellen
-7.584
4.571
1.268
430
150
Effecten Voorjaarsnota Rijk
-1.000
958
150
150
150
-27
-27
3
-4
f1) Actualisatie Kapitaallasten
212
-553
-1.531
-1.715
f2) Motie veiligheidskar
99
75
75
d) Incidentele middelen Bestaand verloop t/m begroting 2024
e) Perspectiefnota 2025: incidenteel
Effecten Meicirculaire en BUIG
204
Amendement 'werken moet lonen' Diverse correcties en afrondingen
-18
99
f) Programmabegroting 2025: incidenteel
f3) Actualisatie IHP
-500
500
Totaal saldi eenmalige middelen
19.290
-6.068
18.455
-3.852
-1.020
Totaal structureel en incidenteel
21.803
-2.029
17.782
-3.852
-1.020
8
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Structurele begrotingspositie Vertrekpunt voor de voorliggende begroting is het meerjarenperspectief 2024-2027 in het boekwerk Programmabegroting 2024 (regel a). Aanvullend is verwerkt de besluitvorming bij de Perspectiefnota 2025 inclusief de notitie Meicirculaire 2024 (regel b). Via deze programmabegroting is de bij de Perspectiefnota 2025 aangenomen motie ‘Hogere bijdrage Joodse Instellingen’ verwerkt. Dit resulteert in een structureel sluitende meerjarige begrotingspositie. Incidentele middelen Naast structurele middelen zijn er incidentele middelen. Dit betreft in de eerste plaats de tot aan de Perspectiefnota 2025 toegekende eenmalige middelen (regel d). Dit gaat om afgerond € 3,3 miljoen voor de periode 2025 – 2028. Via de Perspectiefnota 2025 (regel e) is voor de periode 2025 - 2028 circa €26,2 miljoen aan eenmalige lasten toegekend. Tegenover deze incidentele uitgaven staan incidentele inkomsten in de vorm van de geraamde winstafdrachten uit grondexploitaties en locatieontwikkelingen van afgerond € 9,6 miljoen. In de verdere uitwerking zijn tevens diverse afrondingsverschillen ontstaan met een gesaldeerd negatief effect van € 55.000. In de uitwerking van de Perspectiefnota 2025 naar de programmabegroting toe zijn een aantal correcties doorgevoerd (regel f). Gebruikelijk worden via de programmabegroting ook de kapitaallasten geactualiseerd (regel f1).
Enerzijds op basis van de jaarstukken 2023 waarbij diverse verschuivingen in de planning tot een incidenteel voordeel leiden van € 2,5 miljoen. Anderzijds de uitwerking van de bij de Perspectiefnota 2025 genomen besluiten rondom de nieuwe investeringen Maatschappelijk Vastgoed. Dit geeft een incidenteel voordeel van € 1,1 miljoen en komt doordat kapitaallasten past starten na het gereed komen van de investeringen. Verder is de bij de Perspectiefnota 2025 aangenomen motie voor de inzet van een veiligheidskar in de begroting verwerkt (regel f2). De actualisatie van het Integraal Huisvesting Plan (regel f3) geeft een neutrale verschuiving in de jaarschijven 2027/2028.
Z24-100769
Programmabegroting 2025
9
Investeringen Maatschappelijk Vastgoed In de begrotingsraad van 11 november 2020 is besloten tot de instelling van het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed. De voor dit investeringsplan geldende uitgangspunten zijn vastgelegd in de Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021 zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 10 november 2021. Onderstaande overzichten zetten de investeringsplanning t/m 2028 op een rij zoals verwerkt in dit begrotingsboek. Dit is conform de besluitvorming Perspectiefnota 2025 met inachtneming van een aanpassing van een neutrale fasering tussen de jaarschijven via de besluitvorming bij de jaarstukken 2022 (afsluiting en overheveling van investeringskredieten). Het overzicht betreft de investeringen ten laste van de algemene middelen (onrendabele investeringen) en de investeringen waarvan de lasten worden gedragen door derden (rendabele investeringen via kostendekkende huren). In totaal beloopt het investeringsplan een bedrag van afgerond € 172 miljoen voor de periode 2025-2028. Maatschappelijk Vastgoed
Gevoteerd
bedrag x € 1.000
Meerjarenbegroting t/m 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Onrendabele investeringen
Wijkcentrum Alleman/Bankras (onrendabel)
Ja
377
380
2.220
1.200
0
0
Zonnepanelen op gemeentelijke daken
Ja
1.229
441
0
0
0
0
Bioscoop en hellingbaan stadshart
Ja
1
-1
1.900
0
0
0
Medisch Centrum Lindenlaan 315B (onrendabel) Uitbreiding en vernieuwing Cultuurstrip
Nee
0
0
0
4.150
0
0
Nee
0
0
2.200
14.000
0
0
Nieuwbouw gemeentewerf tlv heffingen
Nee
0
0
0
0
12.219
12.219
Nieuwbouw gemeentewerf algemeen
Nee
0
0
0
0
10.031
10.031
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed
Nee
0
0
4.000
5.000
0
0
Ja
864
0
0
0
0
0
2.470
820
10.320
24.350
22.250
22.250
Raadhuis, aanpassing huisvesting MV 0.3 bedrijfsgebouwen
Nieuwbouw HWC
Ja
34.053
0
0
0
0
0
Krediet scholen Landtong
Ja
5.354
5.291
0
0
0
0
Uitbreiding Amstelveencollege (AC)
Ja
2.799
3.252
0
0
0
0
Groen-blauw schoolplein Schweitzerlaan 4 IBS Elif Adventure playground Asserring 93-95 AIS
Ja
0
195
0
0
0
0
Ja
0
160
0
0
0
0
Grondverwerving IKC De Scheg ( tbv begroting) Verduurzamen schoolgebouw Noorddammerweg 51 HWC inrichting openbare buitenruimte
Nee
0
0
894
0
0
0
Ja
0
1.115
1.117
0
0
0
Nee
34
1.485
0
0
0
0
Scholenlocatie Orion Middenwaard (tbv begroting) Kindcentrum de Scheg (onrendabel)
Nee
0
0
0
4.357
9.403
0
Nee
0
0
0
3.662
4.883
1.735
10
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Groen-blauw schoolplein Pandora 5, School of Under Grond School Middenwaard
Ja
0
180
0
0
0
0
Nee
0
0
500
0
0
0
Ja
0
100
0
0
0
0
Interne grondverwerv. Kindcentrum Lindenlaan 315A Scholenlocatie Orion 1b (tbv begroting)
Nee
0
0
216
0
0
0
Nee
0
0
0
0
4.418
233
Scholenlocatie Orion Hoofdlocatie (tbv begroting) MV 4.2 onderwijshuisvesting
Nee
0
0
0
0
3.880
7.760
42.239
11.778
2.727
8.019
22.583
9.727
Ja
4.905
100
0
0
0
0
Nee
0
0
5.430
5.400
1.990
1.200
Ja
933
7.017
8.651
0
0
0
5.837
7.117
14.081
5.400
1.990
1.200
50.547
19.715
27.128
37.769
46.823
33.177
Kunstwerk Brug Amstelveen College
HWC Sporthal Binnensport KKC Zwembad uitbreiding Meerkamp MV 5.2 sport Onrendabele investeringen Rendabele investeringen
Krediet werf Zorgvlied
Ja
75
1.225
1.388
0
0
0
Alleman huisartsen (rendabel)
Ja
0
1.460
630
0
0
0
Nee
0
0
0
4.150
0
0
Nee
0
0
5.000
5.000
0
0
75
2.685
7.018
9.150
0
0
Medisch Centrum Lindenlaan Medici (rendabel) Parkeergarage MV 0.3 bedrijfsgebouwen rendabel
Kindcentrum Landtong (rendabel)
Ja
0
2.155
0
0
0
0
Orion Middenwaard (rendabel tbv begroting) Kindcentrum Scheg (rendabel)
Nee
0
0
0
532
1.148
0
Nee
0
0
0
684
912
324
Kindcentrum Lindenlaan 315A (rendabel)
Nee
0
0
0
1.995
2.205
0
Orion 1b (rendabel) tbv begroting
Nee
0
0
0
0
865
46
Orion Hoofdlocatie (rendabel) tbv begroting
Nee
0
0
0
0
276
551
0
2.155
0
3.211
5.405
921
0
1.000
1.584
0
0
0
MV 5.2 sport rendabel
0
1.000
1.584
0
0
0
Rendabele investeringen
75
5.840
8.602
12.361
5.405
921
50.622
25.555
35.730
50.130
52.228
34.098
MV 4.2 onderwijshuisvesting rendabel
Kantoren bij zwembad ann
Totaal
Ja
Overige Investeringen
Z24-100769
Programmabegroting 2025
11
Naast het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed kent de gemeente ook nog diverse overige investeringen. De investeringsplanning hiervan voor 2024-2028 komt uit op een volume van afgerond € 118 miljoen. Het overgrote deel hiervan maakt onderdeel uit van het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte, waarvan de jaarlijkse vaststelling bij de Perspectiefnota plaatsvindt met vervolgens bijstelling op de reguliere P&C-momenten (Tijdvakrapportages en jaarstukken). Het huidige MPP loopt tot en met 2027 waardoor er nog geen investeringen zijn geraamd in 2028. De lasten van de investeringen in riolen worden gedekt via het tarief rioolrecht. De investeringen in wegen, verkeer en groen worden gedekt binnen de structurele begrotingsbudgetten. De investeringen in bedrijfsmiddelen worden ook uit structurele begrotingsbudgetten gedekt op basis van een meerjarig vervangingsschema met behulp van een reserve vervanging bedrijfsmiddelen. Kredietmutaties
Gevoteerd
Voor PPNota
Mutaties Perspectiefnota
bedrag x € 1.000
2024
2025
2026
Na PPNota 2027 +2028
Meerjarig Projectplan Buitenruimte MPP 2.1 kunstwerken
Ja
1.500
-450
0
250
200
1.500
MPP 2.1 verkeer
Ja
5.992
-1.677
2.105
1.535
600
8.555
MPP 2.1 VRI
Ja
3.927
-694
575
225
50
4.083
MPP 2.1 wegen
Ja
14.064
-4.163
2.239
2.509
1.080
15.729
MPP 5.7 groen
Ja
2.178
-395
39
289
300
2.411
MPP 5.7 spelen
Ja
726
-529
643
0
0
840
MPP 7.2 riolering
Ja
18.818
-4.046
133
4.508
-594
18.818
47.204
-11.953
5.733
9.315
1.636
51.935
Meerjarig Projectplan Buitenruimte Overige investeringen Afval
Ja
0
0
100
100
800
1.000
Bedrijfsmiddelen
Ja
13.430
0
730
0
0
14.160
BIE 3.2 bedrijventerreinen
Ja
5.478
478
-298
-92
-185
5.382
BIE 8.2 niet bedrijventerreinen
Ja
13.051
-75
-459
460
101
13.079
Deelnemingen
Ja
12.332
0
0
0
0
12.332
Facilitaire projecten
Ja
3.142
23
0
0
0
3.165
Gronden
Ja
1.085
263
0
6.000
-13.800
-6.452
Lening
Ja
191
0
0
0
0
191
Overige investeringen
Ja
12.743
727
953
-282
4.540
18.681
Rioolgemalen
Ja
4.323
0
0
0
0
4.323
Voorraad
Ja
-47
0
0
0
0
-47
65.728
1.416
1.026
6.187
-8.544
65.813
112.932
-10.537
6.759
15.502
-6.908
117.748
Overige investeringen Totaal
Reserves en voorzieningen 12
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Samen met de algemene reserve fungeert de reserve “stedelijke vernieuwing” als gemeentelijke buffer voor onvoorziene calamiteiten. Uit dien hoofde is de minimale omvang voor beide reserves samen bepaald op € 15 miljoen (besluitvorming begrotingsraad 10 november 2021, vaststelling Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021). In de Perspectiefnota 2025 is aangegeven de reserve Stedelijke Vernieuwing als buffer te benomen voor het project Nieuw Legmeer gezien de omvang en complexiteit van dit project. De bestaande structurele dotatie is verhoogd oplopend tot € 1,5 miljoen structureel. Hierdoor kan de reserve niet langer betrokken worden bij het bepalen van de gemeentelijke buffer voor onvoorziene calamiteiten. Uitgangspunt van beleid is verder, dat er niet voor verschillende begrotingsonderdelen afzonderlijke buffers (bestemmingsreserves) worden gevormd. Dat vormt ook het uitgangspunt voor de risicoanalyse ter onderbouwing van de gewenste minimum-omvang van de gemeentebreed benodigde buffer. Nauw hieraan verbonden is, dat de algemene reserve tevens voldoende handelingsmarge biedt voor frictie- en transitiekosten en eenmalige beleidsintensiveringen c.q. bestuurlijke prioriteiten in brede zin. Algemene reserve (bedrag x € 1.000) Geraamde stand per 1 januari
2024
2025
2026
2027
2028
53.684
44.011
46.041
28.259
32.111
Primitieve begroting
9.573
794
-2.641
890
3.411
Raadsbesluiten voor Perspectiefnota
-6.891
5.997
-10.416
4.634
2.994
Perspectiefnota 2025
-12.151
-4.353
-5.202
-3.629
-6.601
Meicirculaire en BUIG
-204
-99
1.715
Programmabegroting 2025 # Actualisatie Kapitaallasten
-212
553
1.531
# Motie veiligheidskar en Beveiliging Joodse instellingen
-99
-75
-75
# Actualisatie IHP geraamde stand per 31-12
44.011
46.041
28.259
500
-500
32.111
33.130
De verwachte eindstand per 2028 is circa € 33 miljoen, dat is ongeveer € 6 miljoen hoger dan aangegeven bij de Perspectiefnota 2025.
Bij het opstellen van de meerjarenbegroting wordt de jaarschijf 2028 nieuw toegevoegd met een beginsaldo van €3,4 miljoen. Dit heeft te maken met incidentele budgetten vanuit de programmabegroting 2024-2027 die na 2027 vervallen. Het effect n.a.v. de actualisatie van de kapitaallasten geeft een incidenteel voordeel van €3,3 miljoen. Het aangenomen amendement bij de Perspectiefnota 2025 'werken moet lonen' en besluitvorming bij deze programmabegroting (overige besluitvorming) komt er € 0,7 miljoen ten laste van de algemene reserve.
De algemene reserve bevat voldoende ruimte om te voldoen aan de raadsafspraak over de minimale omvang van € 15 miljoen als gemeentelijke buffer. Overige reserves en voorzieningen Voor het overige bevat de begroting tal van specifieke mutaties in reserves en voorzieningen. Deze staan per programma vermeld en onder bijlagen staat een totaaloverzicht "Verloop reserves en voorzieningen". Een totaaloverzicht van de gemeentelijke reservepositie komt ook aan de orde in de paragrafen Weerstandsvermogen en Financiering: De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. Wel staat tegenover een zeer goede begrotings- en Z24-100769
Programmabegroting 2025
13
reservepositie een toenemend risicoprofiel van substantiële omvang, met name door een aantal grote, meerjarige en complexe grondexploitaties en overige projecten (Legmeer/BTAZ, mobiliteit, Stadshart, De Scheg). Het behouden van een goede financiële positie is daarmee geen automatisme, maar vraagt een alert beleid. De paragraaf Financiering laat zien dat Amstelveen op dit moment een liquiditeitsoverschot (kasreserve) heeft. Tegelijkertijd is onverminderd sprake van een forse investeringsagenda, dat tot uitdrukking komt in geraamde financieringstekorten in 2023 en 2024. De huidige kasreserve is dus evident van tijdelijke aard, al kan en zal het feitelijke verloop blijven afwijken van de ramingen (marktomstandigheden, planologische procedures, participatie, vergunningen enz.).
14
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Tarievenbeleid De algemene uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid zijn: Een terughoudend beleid ten aanzien van lastenverhoging; Het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven; Het toepassen van een jaarlijkse indexering voor loon- en prijsontwikkeling. Voor de prijsontwikkeling volgen we de Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC) waarbij wordt teruggekeken naar de werkelijke cijfers van 2023, de aangepaste verwachting 2024 en een vooruitblik 2025. Voor 2025 komen we uit op een prijscompensatie van 0%. Dit hangt samen met het feit dat de prijzen de afgelopen jaren minder hard zijn gestegen dan eerdere aannames. Dit komt vooral door de snel gedaalde energielasten. Bij de Perspectiefnota 2024 was een index gehanteerd van 8% met de kanttekening dat hiermee mogelijk onbedoeld ‘lucht’ in de begroting ontstaat. De correctie hierop om dit tegen te gaan vindt dus nu plaats door een index van 0%. Overigens zal de prijsontwikkeling op sommige onderdelen binnen de begroting (met name bij grondstoffen) hoger uitvallen. Via de tijdvakrapportages komt dit naar voren en dan kan de begroting bijgesteld worden. Voor 2025 gaan we op basis van de Centraal Economisch Plan cijfers (CEP, maart 2024) uit van een loonontwikkeling van 5,52% (inclusief stijging 0,5% trendmatige stijging sociale lasten).
De eerstvolgende herijking volgt via de uitwerking van de septembercirculaire op basis van de Miljoenennota/Rijksbegroting 2025 en de daarin verwerkte Macro Economische Verkenningen (MEV). Woonlasten (OZB, rioolrecht, afvalstoffenheffing) stijging rond inflatie (+ 3,9%) Het deel van de lokale lasten dat voor de burger het meest herkenbaar is en jaarlijks terugkeert betreft de zogeheten woonlasten. Dit betreft de onroerende zaakbelasting (OZB), het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. De in dit begrotingsboek verwerkte cijfers leiden samengevat tot het volgende woonlasten plaatje: OZB Rioolrecht Afvalstoffenheffing
+ + +
6,33% 1,66% 2,22%
De OZB 6,33% bestaat uit de verwachte inflatie (2,22% gecombineerde prijs- en loonstijgingen) en de bij de Perspectiefnota 2024 besloten OZB inkomsten verhoging (€ 1,2 miljoen). Het rioolrecht stijgt iets minder dan de verwachte inflatie en de afvalstoffenheffing verhoging bestaat alleen uit de inflatiecorrectie. Binnen de afvalstoffenheffing is daarmee de kosten toename als gevolg van de verwerking van lachgas cilinders opgevangen en heeft dat niet tot een aanvullende stijging geleid. De stijging van de totale woonlasten blijft beperkt tot iets boven de verwachte inflatie. Voor een meerpersoonshuishouden in een koopwoning met een gemiddelde woningwaarde stijgen de woonlasten met afgerond 3,9% (circa € 38 per jaar). Het indexeren en verhogen van de OZB-opbrengst betekent dat het gemiddelde aanslagbedrag voor de burger stijgt. Een sterkere stijging van de WOZ-waarden leidt niet tot een hogere aanslag voor de burger en evenmin tot extra inkomsten voor de gemeente. Overige tariefvoorstellen Een voorstel voor de bouwleges 2025, gebaseerd op een actuele prognose van bouwvolumes en relevante kosten en opbrengsten, is in voorbereiding voor de raadsvergadering van december. De overige tarieven zoals de Marktgelden stijgen met alleen de verwachte inflatie.
Z24-100769
Programmabegroting 2025
15
1.3 Leeswijzer Algemeen Boekwerk Programmabegroting Deze begroting kent een indeling in 6 programma’s: 1) Sociaal domein, 2) Onderwijs en ontplooiing, 3) Economie en duurzaamheid, 4) Openbare ruimte, 5) Ruimtelijke ontwikkeling en 6) Bestuur, bevolking en veiligheid. Deze indeling is niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren en geldt als leidraad voor deze bestuursperiode. Ieder programma kent een beleidsinhoudelijke uitwerking en een financiële uitwerking. Het vervolg van deze leeswijzer geeft een nadere uitleg bij de opzet van deze programma’s. Na de programma’s volgen de onderdelen 7) Bedrijfsvoering en 8) Algemene Dekkingsmiddelen”. De programma’s met deze twee onderdelen omvatten samen de totale gemeentelijke lasten en baten die de gemeenteraad autoriseert. Een recapitulatie staat opgenomen voorafgaand aan programma 1. Na het overzicht algemene dekkingsmiddelen volgen wettelijk voorgeschreven paragrafen die thematisch inzicht geven in bepaalde onderwerpen, c.q. vanuit een bepaalde invalshoek een overzicht bieden. Concreet betreft dit lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en financiering. Aan het slot van het boekwerk zijn diverse bijlagen opgenomen met achterliggende detailinformatie.
Ten opzichte van het vorige begrotingsboek, de Programmabegroting 2024, bevat de nu voorliggende Programmabegroting 2025: 1. De besluitvorming via de behandeling van de Perspectiefnota 2025 in de raadsvergadering van 17 juli 2024; 2. Besluitvorming met gevolgen voor de begroting 2025 via overige aparte raadsbesluiten.
Inhoudelijke uitwerking Programmaplan Algemeen deel per programma (inleiding en indicatoren) Ieder programma begint met een inleiding, gevolgd door een overzicht van indicatoren. In de tabellen met de indicatoren zijn zoveel mogelijk de meest recente cijfers ingevuld. Deze zijn niet altijd beschikbaar, ofwel omdat ze niet gereed zijn, ofwel omdat er in dat jaar geen onderzoek is geweest. Indicatoren met de bron BBV komen uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) van 5 maart 2016 (Stb. 101). Gemeenten zijn gehouden om in de programma’s in de begroting en in het jaarverslag, de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd, toe te lichten aan de hand van beleidsindicatoren. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen aan de orde de doelstellingen, actuele beleidsontwikkelingen en actuele bestuurlijke actiepunten. Als de actie “uitvoering” betreft, vindt de uitvoering doorlopend gedurende het jaar plaats. Daar waar sprake is van besluitvorming door college of raad staat in de kolom planning vermeld wanneer dit verwacht wordt.
16
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Verbonden partijen & Subsidies Als op een programma sprake is van relevante verbonden partijen, dan worden deze expliciet vermeld. Uitvoeriger informatie over deze verbonden partijen staat in een aparte paragraaf. Een overzicht van gesubsidieerde instellingen met de geraamde subsidies en de gemeentelijke jaarhuren (voor zover van toepassing) staan per programma gespecificeerd in een aparte bijlage. In het overzicht van subsidies staan bedragen vermeld van minimaal € 100.000 waarbij huursubsidie geen onderdeel vormt van dit bedrag. Bijlagen In de bijlagen staan onder andere een overzicht van de geldende kaderstellende beleidsnota’s, de bestuurlijke planning (raads- en collegebesluiten; bestuurlijke afspraken) en een overzicht duurzaamheidheidsopgave. Financiële uitwerking Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht dat voorafgaat aan de programmaformulieren. Een nadere specificatie met toelichting is opgenomen in een financieel overzicht per programma. Voor Amstelveen geldt (net als in de jaarstukken) een verantwoordingsgrens van € 100.000. Financieel overzicht per programma Het financieel overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden.
Deze indeling sluit aan bij het BBV-voorschrift, dat alle gemeenten in ieder geval een specificatie van lasten en baten naar gestandaardiseerde taakvelden “opleveren”. Naast de ramingen 2025, gesplitst naar lasten, baten en saldo staan de saldi vermeld voor 2023 (rekening) en 2024 (begroting), alsmede voor het meerjarig perspectief 2026-2028. De saldi 2024 in dit overzicht zijn opgenomen conform het boekwerk Programmabegroting 2024, zoals vastgesteld in de begrotingsraad van november 2023. Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken. Toelichting verwerkte mutatie (ontwikkeling programmasaldo) Onder het financieel overzicht staat een verklaring van het verschil tussen de meerjarige programmasaldi in het vorige begrotingsboek (2024) en het nieuwe begrotingsboek (2025). Deze toelichting volgt de momenten van bestuurlijke besluitvorming en specificeert de afzonderlijke vormen van besluiten. Naast de uitwerking van nieuwe bestuurlijke besluiten bevat de begroting veel administratieve aanpassingen, die voortvloeien uit de toepassing van de geldende begrotingsuitgangspunten, wettelijke voorschriften en budgettair neutrale verschuivingen zonder inhoudelijke consequenties.
Dit betreft met name de nominale ontwikkeling, de herberekening van de kapitaallasten en de kostenverantwoording en -toerekening conform het BBV. Overig De begroting bevat veel overzichten waarin saldi en/of mutaties worden vermeld. Als regel geldt dan: Positieve bedragen Negatieve bedragen
-> extra middelenbeslag -> minder middelenbeslag
Z24-100769
Programmabegroting 2025
= tekort/tekortverhoging = overschot/tekortverlaging
17
1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen Meerjarenbegroting Bedrag x € 1.000 Programma
Rekening Begroting
Begroting 2025
2023
2024
2026
2027
2028
01 Sociaal domein
-85.897
-77.856
116.163
32.249
-83.914
-80.848
-78.314
-77.559
02 Onderwijs en ontplooiing
-25.161
-28.849
38.016
7.319
-30.696
-30.415
-28.414
-29.610
03 Economie en duurzaamheid
-1.254
352
3.203
3.826
624
899
533
-41
04 Openbare ruimte
-19.682
-28.272
61.841
33.971
-27.870
-27.548
-25.713
-19.003
7.260
20.406
50.710
62.546
11.836
-3.330
4.902
2.061
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
-19.395
-18.541
23.285
3.190
-20.095
-20.304
-19.468
-18.943
07 Overhead
-39.467
-46.844
73.166
29.472
-43.694
-43.453
-38.530
-39.631
08 Algemene dekkingsmiddelen
199.103
187.106
9.484
207.024
197.540
190.047
194.502
197.965
Resultaat voor bestemming
15.507
7.503
375.867
379.597
3.730
-14.951
9.499
15.240
Mutatie reserves
-3.377
2.070
54.005
52.305
-1.701
-2.830
-5.647
-14.221
Resultaat
12.130
9.573
429.872
431.902
2.029
-17.781
3.852
1.020
05 Ruimtelijke ontwikkeling
Lasten
Baten
Begroting Begroting Begroting
Saldo
Overige mutaties Onderstaand de wijzigingen in de programmabegroting die door de Gemeenteraad vastgesteld worden met deze programmabegroting. Omschrijving
2025
bedrag x € 1.000
2027
2028
Meerjarenraming
00 Actualisatie Integraal huisvestingplan 2024-2040 (IHP)
0
0
500
-500
01 Taakstelling organisatie
0
0
0
0
02 Motie Amstelveens veiligheidskar en advies op maat
-100
-75
-75
0
03 Motie Hogere bijdrage beveiliging Joodse instellingen
2
-20
-20
-20
20
20
20
-212
553
1.531
1.715
05 Nominale ontwikkeling
0
0
0
0
06 Kostentoerekening
0
0
0
0
07 Neutrale aanpassingen
0
0
0
0
-310
478
1.956
1.215
Dekking door verhogen stelpost ‘bezuiniging 2027 e.v.’ 04 Actualisatie Kapitaallasten
Totaal Overige mutaties
00
2026
Actualisatie Integraal huisvestingplan 2024-2040 (IHP)
Het IHP 2024-2040 is financieel verwerkt in Perspectief 2025. Aan de multifunctionele accommodatie aan de Noorddammerweg 51 worden inpandige aanpassingen uitgevoerd ten behoeve van toekomstige onderwijsconcepten.
18
Programmabegroting 2025
Z24-100769
01
Taakstelling organisatie
In de Perspectiefnota 2024 is een taakstelling op de organisatie van € 1,7 miljoen opgenomen. Deze was als stelpost in de begroting verwerkt. Via deze programmabegroting wordt deze uitgewerkt naar de juiste programma’s en taakvelden. 02
Motie Amstelveens veiligheidskar en advies op maat
Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 heeft de gemeenteraad de Motie ‘Amstelveens veiligheidskar en advies op maat’ aangenomen. De motie is nu opgenomen in de programmabegroting. 03
Motie Hogere bijdrage beveiliging Joodse instellingen
Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 heeft de gemeenteraad de motie ‘Hogere bijdrage beveiliging Joodse Instellingen’ aangenomen. In de motie is gevraagd om de huidige bijdrage van € 7.500, die tot en met 2026 is toegekend, structureel te verhogen naar € 20.000 per jaar. De bijdrage van € 7.500 per jaar wordt gedekt uit een ontvangen rijksbijdrage voor beveiliging Joodse instellingen. De extra structurele lasten worden gedekt door de in de programmabegroting opgenomen stelpost ‘bezuiniging 2027 en verder’ met hetzelfde bedrag te verhogen. 04
Actualisatie kapitaallasten
Gebruikelijk worden via de programmabegroting ook de kapitaallasten geactualiseerd. Enerzijds op basis van de jaarstukken 2023 waarbij diverse verschuivingen in de planning tot een incidenteel voordeel leiden van € 2,5 miljoen. Anderzijds de uitwerking van de bij de Perspectiefnota 2025 genomen besluiten rondom de nieuwe investeringen Maatschappelijk Vastgoed. Dit geeft een incidenteel voordeel van € 1,1 miljoen en komt doordat kapitaallasten past starten na het gereed komen van de investeringen. 05
Nominale Ontwikkeling (bijstelling lonen en prijzen)
In de Perspectiefnota 2025 ia aangegeven dat voor de lonen rekening wordt gehouden met een stijging van 5,52% op basis van het CEP uit 2024. Voor de prijsbijstelling van onze eigen budgetten volgen we de IMOC cijfers waarbij wordt terug gekeken naar de werkelijkheid 2023, de bijgestelde verwachting 2024 en de verwachting voor 2025. Dit resulteert in een bijstelling van 0% voor 2025. 06
Kostentoerekening
De ambtelijke capaciteit wordt begroot op taakveld 0.4. Via kostentoerekening met een % dat gebaseerd is op de loonsom worden structurele salarisbudgetten en formatiebudget (en hier en daar een materieel budget) toegerekend aan de taakvelden in Amstelveen en Aalsmeer. De Aalsmeerse toerekening is opgenomen in de dienstverleningsbijdrage. De kostentoerekening verloopt budgettair neutraal omdat het alleen een toewijzing betreft van kosten aan taakvelden. 07
Neutrale aanpassingen
Met het opstellen van de programmabegroting vinden er diverse correcties plaats die budgettair neutraal zijn. Gaat om het juist alloceren van budgetten naar programma’s en taakvelden en het op schonen van de begroting.
Z24-100769
Programmabegroting 2025
19
Top 10 lasten en baten per taakveld Top tien lasten taakvelden (bedrag x € 1.000)
Top tien baten taakvelden (bedrag x € 1.000)
20
Programmabegroting 2025
Z24-100769
2. Programmaplan
Z24-100769
Programmabegroting 2025
21
2.1 Sociaal domein
Inleiding Gelijke kansen voor iedereen, ruimte voor de menselijke maat en voorkomen is beter dan genezen zijn uitgangspunten van ons sociaal beleid. Ontmoeting is de sleutel van onze stad, de veelkleurigheid van Amstelveen is haar kracht. Wij willen dat iedereen zich thuis voelt in Amstelveen, onafhankelijk van geloof, seksuele geaardheid, herkomst, beperking of uiterlijk. Daar werken we iedere dag hard aan, met en voor de inwoners die wat extra aandacht van ons nodig hebben. Indicatoren Omschrijving
Bron
2021
2022
2023
Rapportcijfer sociale kwaliteit van de buurt
Stadspeiling
5,9
5,7
% Vrijwilligers (van bevolking 18 jr. e.o.)
Stadspeiling
23%
26%
% Mantelzorgers dat zich overbelast voelt
Stadspeiling
40%
39%
% Zelfstandig wonende ouderen
BRP
% Zelfredzaam door ondersteuning WMO
93,5%
93,5%
93,8%
82%
78%
78%
79%
76%
75%
Klachten over zorgaanbieders
Cliëntervaring WMO Cliëntervaring WMO Klachtenteam
449
835
487
% Inwoners dat bekend is met Veilig Thuis
Stadspeiling
58%
44%
% Jongeren dat gemiddeld 1 uur per dag sport, klas 4
GGD
43%
46%
% Jongeren dat wekelijks rookt, klas 4
GGD
5,2%
7%
Cliënten met een maatwerk-arrangement p/10.000 inwoners Personen 18 jr. eo met bijstandsuitkering p/10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen p/10.000 inw. 15-64 jr. % Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin
BBV
-
-
530
BBV
296,3
214,7
204,2
BBV
135,1
122,3
118,6
BBV
4%
3%
% Werkloze jongeren (16-22 jaar)
BBV
1%
0%
% Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar) BBV
11,3%
10,7%
9,1%
% Jongeren met jeugdbescherming (van alle jongeren <18 jaar) Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar
BBV
0,5%
0,6%
0,5%
BBV
4
4
6
% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter
BBV
1
1
% Jongeren 12-22 jaar met jeugdreclassering (van alle jongeren 12-22 jaar)
BBV
0,3
0,3
% Participeren door ondersteuning WMO
2024
0,2
Actuele BBV indicatoren, een nadere toelichting op de indicator en de oorspronkelijke bron zijn te vinden op de (VNG) website: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/?short=s5f1h
22
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Menselijke maat en wijkgericht werken In de eind 2023 vastgestelde nota Sociaal Domein hanteren we twee speerpunten, die terugkomen in beleid en uitvoering van het hele Sociaal Domein: Speerpunt 1: Versterking dienstverlening: Menselijke maat We zien graag het vertrouwen vanuit inwoners in de gemeente versterkt door de menselijke maat leidend te laten zijn in de uitvoering. Onze definitie van de menselijke maat is dat 'de inwoners van Amstelveen zich gehoord, gezien en geholpen voelen'. We hebben deze definitie uitgewerkt naar 5 pijlers. Deze vormen onze ambitie waaraan we de komende jaren invulling aan te geven. Het is een lerende aanpak. De aandacht gaat uit naar het versterken van integraal samenwerken, maatwerk in geval van meerdere zorgen, vakmanschap, maar ook het concreet verbeteren van voorlichting, brieven, formulieren en van onze bereikbaarheid en bekendheid bij inwoners. Er is tot en met 2026 budget beschikbaar voor een extra impuls. Speerpunt 2: Versterking netwerken in (kwetsbare) wijken Sterke netwerken zijn het sociaal cement voor een wijk of buurt. Veel daarvan is informeel en organiseert zich zelf. Denk hierbij aan het contact tussen buren, even bijspringen bij levensgebeurtenissen, de afvalcontainer buiten zetten, boodschappen doen voor elkaar et cetera.
Naast de informele zelforganisatie van wijkbewoners is er een meer formeel georganiseerd netwerk in wijken van zorg- en welzijnswerkers. Zoals wijkcoaches, ouderenadviseurs, sociaal beheerders en wijkverpleging. Als gemeente investeren we in deze netwerken. We gaan verder met het verbinden van zorg en welzijn in wijk-netwerken, en blijven de verbinding maken met scholen. We hebben bijzondere aandacht voor wijken, buurten of straten waarin meer kwetsbare inwoners wonen. 2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving; Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; Inwoners zijn in staat om gezond te leven; Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar. Actuele beleidsontwikkelingen Ondersteuning van inwoners met dementie In 2024 is ‘De mens zien. Actieplan dementie 2024-2026’ vastgesteld. In 2025 gaan we verder met de uitvoering van dit actieplan. Aandachtspunten voor 2025 zijn o.a. de borging van de sociale benadering dementie in Amstelveen, extra inzet voor dementie bij migranten ouderen en de groep jonge mensen met dementie. Daarnaast continueren de subsidieregeling voor dementievriendelijke initiatieven. Ondersteuning van inwoners met GGZ-problematiek In 2024 is ‘Een sociale basis voor mentale gezondheid. Samenwerkingsagenda GGZ 2024-2026’ vastgesteld.
In 2025 geven we verder uitvoering aan deze Samenwerkingsagenda, waarbij we zorgen voor een goede aansluiting met de regionale ontwikkelingen in het kader van het Integraal Zorgakkoord. We blijven de ondersteuning bij Werk & Inkomen en schuldhulpverlening voor deze doelgroep verder ontwikkelen. Het project W in de Wijk wordt gecontinueerd. In 2025 voeren we ook een bewustwordingscampagne rondom het tegengaan van stigma bij psychische aandoeningen uit. Doordecentralisatie MOBW naar Begeleid Thuis en Beschermd verblijf Gemeenten, rijk en andere partijen werken aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Dit is een regionale aanpak waarbij de centrumgemeente Amsterdam geleidelijk taken overdraagt naar de Amstelland gemeenten. Deze beweging moet bevorderen dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. De inzet van specifieke ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) voor de OGGZ doelgroep heeft tot doel dat Z24-100769
Programmabegroting 2025
23
verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig is. Vanaf medio 2024 doen de Amstelland gemeenten de eerste ervaringen op met het zelf indiceren van Begeleid Thuis zonder wooncomponent. Er is een tijdelijke regio coördinator Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf aangesteld die het proces begeleidt. Deze regio coördinator wordt bekostigd door de Amstelland gemeenten samen. Aanpak economische dakloosheid De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening. Tot en met 2026 ontvangen de Amstelland gemeenten (via Amstelveen als penvoerder) 1 mio per jaar vanuit rijksmiddelen. Ondersteuning van personen met onbegrepen gedrag Via een ZonMW subsidie vragen de Amstelland gemeenten gezamenlijk extra budget aan om een aantal knelpunten in de ketenaanpak rondom personen met onbegrepen gedrag verder uit te werken en de samenwerking in de keten te optimaliseren.
We gaan onderzoeken of het huidige opvangaanbod voor de moeilijkste doelgroep (met psychiatrie/overlastgevend gedrag) kan worden uitgebreid, of dat een Time Out voorziening (voor inwoners die tussen de wal en het schip terecht komen) haalbaar is. We inventariseren en evalueren bestaande regionale zorg en veiligheid overlegtafels; We gaan onderzoeken hoe en waar we in de keten ervaringskennis in kunnen zetten. Daarnaast gaan we inzetten op extra vroegsignalering en bemoeizorg. Gezondheid en zorg Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk te houden, kwalitatief goed en betaalbaar is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Regionale samenwerking; 2. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ; 3. Gezond leven en preventie. De SPUK IZA is een regionale uitkering, waarvoor Amstelveen namens de Amstelland gemeenten mandaathouder is. Regionaal wordt tussen de gemeenten, zorgverzekeraar en zorg- en welzijnsaanbieders samengewerkt aan thema’s preventie, GGZ en ouderen. Ook is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten. Gemeenten ontvangen per 2023 een brede specifieke uitkering (SPUK) voor programma's op het terrein van bewegen, gezondheid en sociale basis.
In 2023 zijn de uitvoeringsplannen van het Gezond en Actiefleven akkoord (lokaal) en in regionaal verband het regioplan van het Integraal Zorgakkoord opgeleverd. In dit kader wordt onder meer uitvoering gegeven aan valpreventie en preventie van ondervoeding voor ouderen, Welzijn op recept, gezond gewicht volwassenen, mantelzorgondersteuning en eenzaamheidsbestrijding. Vanuit de regionale samenwerking IZA wordt ook gekeken hoe we meer samen kunnen werken op de jeugd onderwerpen Kansrijke Start, Nu Niet Zwanger en Ketenaanpak kinderen met overgewicht. We leveren begin 2025 een nieuwe gezondheidsagenda op waar al deze onderwerpen in terugkomen. Er wordt opnieuw gekeken hoe we als gemeente de komst van een nieuw hospice in Amstelveen mede mogelijk maken. De GGD gaat als onderdeel van hun opdracht uit de Gemeenschappelijke regeling extra inzetten op verhogen van de vaccinatiegraad. Langer thuis wonen en een passend woonzorgaanbod voor ouderen We implementeren de acties uit het Uitvoeringsprogramma behorende bij de Woonzorgvisie Ouderen 2022-2040 met daarin onder meer aandacht voor passend en gevarieerd woonaanbod voor ouderen 24
Programmabegroting 2025
Z24-100769
en het tijdig voorbereiden op veranderende woonzorgbehoefte en ondersteuning nabij. Mede afhankelijk van landelijke wetgeving over domein overstijgende financiering, zetten wij in op voortgang van het project ‘Van Ouderenzorg naar Samenzorg’. Dit project is eind 2023 gestart met financiering door VWS middels de Specifieke Uitkering Domein Overstijgende Samenwerking (SPUK DOS). Het project richt zich op de opgaven dat oudere inwoners langer zo zelfstandig mogelijk thuis kunnen blijven wonen en dat zwaardere zorg en ondersteuning kan worden voorkomen of zo lang mogelijk uitgesteld. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De houdbaarheid van de Wmo staat onder druk door de dubbele vergrijzing en personeelstekorten in de zorg. Ook de toegang tot de WLZ (Wet langdurige zorg) staat onder druk. Voor ouderen wordt het steeds moeilijker een passende plek in een verpleeghuis te krijgen, en voor de GGZ doelgroep ligt er een doelstelling om de instroom in de WLZ te beperken. Daarbij nemen de wachtlijsten voor behandeling ook toe. Er is een tekort aan geschikte woningen voor ouderen en inwoners met een beperking, wat ook effect heeft op de vraag naar ondersteuning. Het vooruitzicht voor Amstelveen is dat het beroep aan Wmo ondersteuning hierdoor blijft toenemen en dat de behoefte aan intensieve ondersteuning stijgt.
De VNG en het Rijk doen gezamenlijk onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo 2015 en mogelijke maatregelen die de houdbaarheid kunnen vergroten. Dit traject zal naar verwachting eind 2025 worden afgerond. Ook heeft het vorige kabinet een wetsvoorstel aangekondigd om de eigen bijdrages voor individuele Wmo voorzieningen te verhogen en inkomensafhankelijk te maken, maar dat gaat op z’n vroegst in 2026 in. Het abonnementstarief wordt vanaf 2024 jaarlijks geïndexeerd. Naar verwachting is deze stijging te gering om een afname van zorgvragen te veroorzaken. De komende jaren willen èn moeten we actief op zoek naar nieuwe manieren om inwoners met een beperking zo lang mogelijk en zo goed mogelijk zelfstandig te laten wonen.
Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Inzetten op het tegengaan van personeelstekorten in de zorg en Wmo-vervoer. Blijvend inzetten op adequate ondersteuning vanuit Wmo
Uitvoering
Inkooptrajecten starten voor hulp bij het huishouden en begeleiding
Uitvoering
planning
Uitvoering
Implementatie van nieuw contract met aanbieders van hulpmiddelen Uitvoering Samenwerking Wmoteam met Participe en Wijkverpleging versterken. Nieuwe gezondheidsagenda inclusief update van het mantelzorg- en eenzaamheidsbeleid. Uitvoering plannen Gezond en Actiefleven akkoord en in regionaal verband het regioplan van het Integraal Zorgakkoord. Met o.a. welzijn op recept, valpreventie, ondervoeding ouderen, mantelzorg. Uitvoering woonzorgprogramma ouderen
Uitvoering
Uitvoeren Actieplan dementie ‘de mens zien’ 2024-2026
Uitvoering
Uitvoeren aanpak economische dakloosheid.
Uitvoering
Uitvoeren Samenwerkingsagenda GGZ.
Uitvoering
Mede mogelijk maken komst nieuw hospice.
College
Z24-100769
Programmabegroting 2025
College
1e kwartaal
Uitvoering
Uitvoering
4e kwartaal
25
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen Werk: Werk is een belangrijke voorwaarde bij de verdere vergroting van het mee doen in de samenleving. Het gaat om gezien worden en kansen krijgen om bij te dragen naar vermogen. Inkomensondersteuning en re-integratie zijn twee gemeentelijke taken die voortvloeien uit de Participatiewet. Als de basis (bestaanszekerheid) op orde is kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren, leren waardoor de kansen op de arbeidsmarkt toenemen; Wij doen het op dit gebied goed als inwoners worden gezien, gehoord en geholpen. Inburgering: Inburgeraars zijn zo veel als mogelijk zelfredzaam, duurzaam aan het werk en maatschappelijk betrokken; Inburgeraars leren een zo hoog mogelijk taalniveau tijdens hun inburgeringstraject. Invulling geven aan de regionale aanpak laaggeletterdheid waarbij taalbeheersing Nederlands voor anderstaligen een van de belangrijke doelstellingen is. Minimabeleid: Regelingen zijn eenvoudig aan te vragen en daar waar mogelijk worden regelingen ambtshalve toegekend. We houden altijd rekening met de persoonlijk situatie van de aanvrager en passen maatwerk toe. Schuldhulpverlening: Balans schuldhulpverlening heeft als doel problematische schulden zo veel mogelijk te voorkomen en zo vroeg mogelijk te signaleren; Inwoners met problematische schulden krijgen ondersteuning met een integraal aanbod op maat.
Actuele beleidsontwikkelingen Inburgering Taalbeheersing Nederlands is een van de belangrijke doelstellingen van inburgering. Met een uitgebreid formeel en informeel taalaanbod blijven we inzetten op het leren van de Nederlandse taal zodat iedereen kan meedoen aan de Amstelveense samenleving. Inburgeraars kunnen deelnemen aan activiteiten van informeel taalaanbod en, na de inburgering, gebruikmaken van formeel taalaanbod. Er is in 2024 voor het eerst door een extern bureau onderzoek gedaan naar de dienstverlening rondom inburgering sinds de invoering van de Wet inburgering 2021. We zijn voornemens om dit onderzoek regelmatig te herhalen. Armoedebeleid Met het huidige beleid bevorderen wij kansengelijkheid en trachten wij de vicieuze cirkel van armoede te doorbreken. Dat doen we in eerste instantie door de aanvraagprocedure zo gemakkelijk mogelijk te maken en daar waar mogelijk ambtshalve regelingen toe te kennen. Daarbij houden we rekening met de persoonlijke situatie door maatwerk te leveren. We hebben oog voor een (tijdelijke) vermindering van het ‘doenvermogen’ van inwoners met financiële problemen. Ook zorgen we ervoor dat we meer mensen bereiken. Het beleid gaat uit van vertrouwen; inwoners met weinig geld kunnen zelf de beste keuze maken voor zichzelf en hun kinderen.
In 2025 onderzoeken we of we de doelgroep voldoende bereiken en wat de mogelijke oorzaken zijn dat we ze wel/niet bereiken. Ook onderzoeken we of we met de ingezette middelen de doelen zoals vastgesteld in het beleidsplan bereiken. Vragen die wij meenemen zijn: In welke mate gebruiken inwoners die ambtshalve de kindregelingen hebben gekregen dit geld voor sport/cultuur voor kinderen? Zien we dat inwoners andere keuzes maken dan in het voorgaande systeem van regelingen? Kunnen inwoners beter meedoen in de samenleving?
26
Programmabegroting 2025
Z24-100769
Schuldhulpverlening In de beleidsnota schuldhulpverlening 2025 t/m 2028 wordt het beleid voor de komende jaren vastgelegd. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om schuldhulpverlening aan inwoners aan te bieden. Sinds 2021 heeft Balans de expertise om ook ondernemers en zzp’ers een traject schuldhulpverlening aan te bieden. Sinds 2021 moeten gemeenten inwoners een gesprek aanbieden als er een signaal van schuldeisers is ontvangen over betalingsachterstanden: de Vroegsignalering van Schulden. We continueren de aanpak om op huisbezoek te gaan als inwoners worden aangemeld in het kader van Vroegsignalering omdat hiermee de meeste inwoners bereikt worden. De voorheen incidentele middelen zijn met het vaststellen van de Perspectiefnota 2025 structureel in de begroting opgenomen. Werk & Inkomen In 2024 is het Koersplan Werk & Inkomen opgesteld waarin de hoofdlijnen en uitgangspunten zijn geschetst rondom het gemeentelijke beleid op het gebied van werkgelegenheid en inkomen. De problemen en uitdagingen van onze huidige landelijke en regionale arbeidsmarkt vragen om een intensievere samenwerking binnen onze arbeidsmarktregio. Deze regionale samenwerking verloopt langs vier thema’s. Dit zijn de krappe arbeidsmarkt, de mismatch tussen vraag en aanbod van arbeidskrachten, de inclusieve arbeidsmarkt met de blijvende zoektocht naar onbenut arbeidspotentieel (o.a.
jongeren of inwoners met een arbeidsbeperking) en als laatste het Leven lang Ontwikkelen. Naast de focus op werk is het uiteraard van groot belang dat gemeenten een vangnet blijven bieden voor inwoners die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben vanwege schulden, werkloosheid of anderszins. Een belangrijk uitgangspunt is dat inwoners wanneer zij aan het werk gaan er ook financieel op vooruit gaan. De dienstverlening voeren we uit conform de uitgangspunten van de menselijke maat. Onder de titel ‘Participatiewet in balans’ wordt door het Rijk gewerkt aan een hervorming van de Participatiewet waarbij menselijke maat, uitgaan van vertrouwen, maatwerk en vereenvoudiging centraal staan. In de wet Structuur Uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) wordt bepaald dat in alle 35 arbeidsmarktregio’s een Werkcentrum wordt gerealiseerd. Het doel is dat werkzoekenden, werkenden en werkgevers weten waar ze terecht kunnen voor werk, de juiste scholing of geschikt personeel. De werkwijze van het huidige Werkplein in Amstelveen zal daarmee worden voortgezet en verder worden doorontwikkeld. Het vorige kabinet heeft het wetsvoorstel “van School naar Duurzaam werk” voorbereid. De beoogde inwerkingtreding is augustus 2025.
Het beoogd effect van het wetsvoorstel is om jeugdwerkloosheid structureel aan te pakken door jongeren met de laagste kans op werk de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben en niet uit beeld te laten verdwijnen, ook als ze niet direct werk vinden of hun baan verliezen. De wet verplicht scholen, Doorstroompunten (voorheen RMC) en de afdeling Werk & Inkomen van gemeenten samen een regionaal programma op te stellen en uit te voeren.
Z24-100769
Programmabegroting 2025
27
Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Onderzoek naar de effecten van het in 2023 vastgestelde armoedebeleid. Uitvoering van het in 2024 opgestelde Koersplan Werk en Inkomen.
Uitvoering
planning
Uitvoering
Verwerken hoofdlijnen ‘Participatiewet in balans’ in de uitvoeringspraktijk. Beoordeeld wordt in hoeverre lokale regelgeving moet worden aangepast naar aanleiding van ‘Participatiewet in balans’. Voorbereiden soepele implementatie van het wetsvoorstel ‘Van School naar Duurzaam werk’. Samen met de klant en ketenpartners zorgen we voor een succesvolle integratie in de Nederlandse samenleving. Alle inburgeraars krijgen een passend traject aangeboden.
Raad
2e kwartaal
College
2e kwartaal
Uitvoeren acties uit in najaar 2024 vastgestelde beleidsplan Schuldhulpverlening.
Uitvoering
Uitvoering Uitvoering Uitvoering
2.1.3 Jeugd Doelstellingen Ieder kind en elke jongere kan veilig, gezond en kansrijk opgroeien. Actuele beleidsontwikkelingen Jeugd en onderwijsagenda In het tweede kwartaal van 2024 is de jeugd en onderwijsagenda vastgesteld. Hierin staan de speerpunten voor de komende jaren benoemd. De focus ligt op de (mentale) gezondheid van onze kinderen en jongeren, inzet op jeugdigen en gezinnen die in een kwetsbare positie zitten en het bevorderen van kansengelijkheid. De hoofdlijn van de acties voor 2025 is opgenomen bij de actiepunten. Een deel van de acties staat ook bij het onderwijsdeel. Preventie jeugd De Brede SPUK-regeling is voor een periode van 1 januari 2023 t/m 31 december 2026 voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Op basis van de Brede SPUK-regeling is er in 2023 een samenhangende lokale aanpak gemaakt, welke inmiddels wordt uitgevoerd. Ook een deel van het preventieve jeugdbeleid is daarin opgenomen. Gemeente Amstelveen heeft op 11 april 2023 een verleningsbeschikking ontvangen vanuit het Rijk voor de jaren 2023-2026. Voor de thema's 'Mentale gezondheid', 'Aanpak overgewicht en obesitas', 'Leefomgeving', 'OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek' eindigt de huidige regeling op 1 januari 2026.