Programmabegroting 2023 Amstelveen
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
Z22-070188 D22-293956
Inhoudsopgave 1. Algemene financiële toelichting...........................................................5 1.1 Personalia ................................................................................................................6 1.2 Algemeen beeld ........................................................................................................7 1.3 Leeswijzer ..............................................................................................................24 1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen..........................................................27
2. Programmaplan .................................................................................33 2.1 Sociaal domein ........................................................................................................34 2.2 Onderwijs en ontplooiing ..........................................................................................40 2.3 Economie en duurzaamheid.......................................................................................48 2.4 Openbare ruimte .....................................................................................................54 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ...........................................................................................61 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid ................................................................................71 2.7 Overhead ...............................................................................................................78 2.8 Algemene dekkingsmiddelen .....................................................................................80
3 Paragrafen..........................................................................................87 3.1 Lokale heffingen ......................................................................................................88 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................100 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................122 3.4 Bedrijfsvoering ......................................................................................................131 3.5 Verbonden Partijen.................................................................................................137 3.6 Grondbeleid ..........................................................................................................154 3.7 Financiering ..........................................................................................................160
4. Bijlagen ...........................................................................................167 A Vertaaltabel programma/taakvelden............................................................................168 B Verloop reserves en voorzieningen ..............................................................................169 C Subsidies & gemeentelijke jaarhuren voor gesubsidieerde instellingen .............................171 D Meerjarenbalans.......................................................................................................183 E Overzicht structurele en eenmalige middelen ................................................................185 F Bestuurlijke planning.................................................................................................187 G Kaderstellende beleidsnota's ......................................................................................196 H Bronvermeldingslijst .................................................................................................199 I BBV-indicatoren ........................................................................................................200 J Geraamde baten en lasten per taakveld .......................................................................201 K
Duurzaamheid..........................................................................................................203
Programmabegroting 2023
3
1. Algemene financiële toelichting
Programmabegroting 2023
5
1.1 Personalia Burgemeester en wethouders Burgemeester Tjapko Poppens Openbare orde en veiligheid, burgerzaken, horeca- en evenementenvergunningen, handhaving (woon-, adres-, indentiteitsfraude), algemeen bestuur, Zorgvlied, regionale samenwerking, internationale betrekkingen. Wethouder Herbert Raat Mobiliteit (verkeer, vervoer, parkeren), kunst, cultuur en media, vergunningen en handhaving, welstand en monumenten, sport, Oude Dorp, recreatie. Wethouder Adam Elzakalai Financiën, wonen, economische zaken, Project A9, Schiphol. Wethouder Floor Gordon Ruimtelijke ordening, Stadshart, duurzaamheid, groen en water, gezonde leefomgeving (milieu), speeltuinen, natuur- en milieueducatie, participatie, diversiteit Wethouder Frank Berkhout Onderwijs, jeugdzorg, jeugd, cultuureducatie, openbare ruimte, dierenwelzijn, vastgoed, gemeentelijke organisatie (ICT, WOO, inkoop, dienstverlening). Wethouder Marijn van Ballegooijen Werk en inkomen, zorg en welzijn, diversiteit. Gemeentesecretaris Bert Winthorst Griffier Debby de Heus Directieteam Henk Huitink, directeur Bestuur ondernemingsraad Jim Udo, voorzitter Annemarie Malcorps, secretaris Mario van Deijzen, algemeen DB-lid
6
Programmabegroting 2023
1.2 Algemeen beeld Inleiding Een goede basis… De Programmabegroting 2023 bevat de vertaling van de bestuurlijke kaders zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 13 juli 2022 aan de hand van de Perspectiefnota 2023, inclusief bijbehorende aanvullende notitie over de uitkomsten van de meicirculaire, c.a. De kern hiervan is, dat deze begroting uitgaat van ongewijzigd bestaand beleid (“beleidsarm”). Dit maakt in de eerste plaats de voortgang van de gemeentelijke dienstverlening, c.q. de uitvoering van de gemeentelijke taken in 2023 mogelijk, faciliteert het budgetrecht van de raad en geeft het raamwerk voor de uitvoering en verantwoording. …. voor nieuwe keuzes…. In de tweede plaats biedt dit een goede basis en heldere vertrekpositie om met nieuwe keuzes richting te geven aan de ontwikkeling van Amstelveen in de bestuursperiode 2022-2026, waarin dit de eerste begrotingsbehandeling is. Die keuzes worden enerzijds gevraagd door nieuwe opgaven die op ons afkomen en worden anderzijds geïnspireerd door eigen prioriteiten en ambities. Als eerste stap staat bij de begrotingsbehandeling een separaat voorstellenpakket op de agenda, dat zich vooral richt op 2023. Verderstrekkende meerjarig-structurele afwegingen komen aan de orde via de Perspectiefnota 2024.
… in turbulente tijden Ten opzichte van de behandeling van de Perspectiefnota voor de zomervakantie is onverminderd sprake van ongekend turbulente en onzekere tijden met een cumulatie van crises op mondiaal, Europees en landelijk niveau. Dat raakt talloze mensen dichterbij en verder weg ongemeend heftig. Het raakt ook de macro-economische, c.q. financiële huishouding van Rijk en gemeenten. Op dit moment, op korte termijn vooral in de zin van grote risico’s en onzekerheden. Onverlet dit grotere plaatje van turbulentie en onzekerheid is ook het bestaande afsprakenkader voor de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten een onverminderd zorgpunt, met name het ontbreken van een deugdelijk structureel perspectief voor 2026 en verder. Incidenteel voor de eerste jaren (2022-2025) ontvangen gemeenten de nodige extra armslag. Vlak voor de zomervakantie hebben Rijk en VNG afspraken gemaakt die deze extra incidentele middelen ook “vastzetten”, waarbij er voor 2023 en verder geen volumecorrecties meer komen, alleen nog een aanpassing aan de ontwikkeling van de inflatie. Belangrijk onderdeel van het grote structurele probleem zijn de tekorten sociaal domein waar gemeenten mee te kampen hebben. Maar de totale financiële opgave reikt verder.
Andere onderwerpen zijn onder meer; de vluchtelingencrisis, onderwijshuisvesting, duurzaamheid/energietransitie, Omgevingswet, woondossier, instandhouding openbare ruimte en voortgaande digitalisering/digitale transformatie. Daarnaast kent Amstelveen een projectenportefeuille met complexe, omvangrijke langjarige projecten die een stevig risicoprofiel met zich meebrengen (waaronder Legmeer/BTAZ, Stadshart/Cultuurstrip, Oude Dorp/A9, Kronenburg). Verder hebben de sterk toegenomen en toenemende (regel)druk om een veilige, open en controleerbare overheid te waarborgen in combinatie met een uiterste krappe arbeidsmarkt en inhuurproblematiek grote impact op de uitvoeringskracht van de organisatie. Dit vergt extra investeringen om de dienstverlening op peil te houden. Het goede nieuws is dat Amstelveen deze opgave vanuit een financieel gezonde vertrekpositie tegemoet kan treden. Om financieel gezond te blijven is het zaak de opgave die zich nu aandient tijdig en fundamenteel op te pakken.
Programmabegroting 2023
7
Leeswijzer Dit hoofdstuk Algemeen Beeld geeft een samenvattend totaalbeeld van de begroting. Na de leeswijzer en een overzicht met de te autoriseren begrotingsbedragen volgt de concrete uitwerking van de begroting in zes bestuurlijke programma’s, een programma “Overhead” en een hoofdstuk “Algemene dekkingsmiddelen”. In het tweede deel van dit boekwerk volgen paragrafen die wettelijk voorgeschreven thema’s behandelen. In nauwe samenhang met de begroting maken de volgende stukken tevens onderdeel uit van de behandeling: Een pakket aanvullende voorstellen (uitvoeringsprogramma 2023); Een afzonderlijke notitie over de uitkomsten van de jaarlijkse septembercirculaire gemeentefonds (na Prinsjesdag) en de bekendmaking van het voorlopige budget voor de bijstandsgelden 2022 (BUIG), zodat deze informatie nog onderdeel kan uitmaken van de besluitvorming. Deze notitie wordt op de gebruikelijke wijze toegevoegd zodra deze beschikbaar is; Het raadsvoorstel Tarievennota dat tegelijkertijd met de begroting wordt aangeboden met de bij deze begroting behorende tariefvoorstellen.
8
Programmabegroting 2023
Financieel begrotingsbeeld Hieronder vindt u een samenvatting van het begrotingsbeeld 2023-2026 als uitwerking van de Perspectiefnota 2023. Dit overzicht onderscheidt enerzijds de structurele begrotingspositie (bovenste helft van het overzicht) en anderzijds de eenmalige middelen (onderste helft van het overzicht). Na het overzicht volgt een toelichting. BEGROTINGSBEELD BEGROTING 2022-2026
bedrag x € 1.000
positief bedrag is tekort; negatief bedrag is tekortverlaging/overschot 2023
2024
2025
2026
0
0
0
0
-1.700
-1.700
-1.700
-1.700
a) Vertrekpositie: Begrotingsboek 2022 Structurele begr.saldi begrotingsboek 2022 (blz.9&28) b) Aanvullende ontwikkelingen begr.raad 10nov21, structureel b1) Septembercirculaire 2021 b2) BUIG-gelden 2021/2022 b3) Structurele reservering onzekerheid/tekorten
315
315
315
315
1.385
1.385
1.385
1.385
780
808
808
808
c) Perspectiefnota 2023, structureel c1) voorstel structurele middelen c2) investeringen/kapitaallasten # verlaging rekenrente (weglekeffect)
700
700
700
700
# investeringsplan maatschappelijk vastgoed - PN23
-99
-378
148
412
* stelpost onderuitputting
99
378
0
0
c3) dekkingsplan Perspectiefnota
0
0
0
0
# stelpost areaal
-800
-800
-800
-800
# stelpost onderuitputting (kapitaallasten)
-250
-250
-250
-250
# stelpost reservering onzekerheid/tekorten
-430
-458
-606
-870
c4) meicirculaire gemeentefonds / BUIG-gelden
-5.226
-5.226
-5.226
-5.226
# reservering via struct. stelpost opstelling Uitv.prog 2023
5.226
5.226
5.226
5.226
0
0
0
0
d1) eenmalige toekenningen
6.131
3.708
608
128
* inzet reserve duurzaamheid voor duurzaamheid
-1.250
-295
-50
0
d2) winstafdr. Grondexpl. / locatie ontwikk. - voorlopige cijfers
-6.377
-20.669
-11.442
-3.443
STRUCTURELE BEGROTINGSPOSITIE 2023-2026 d) Eenmalige middelen
d3) overige besluitvorming baten eenmalige middelen
-856
-60
-10
-10
d4) meicirculaire gemeentefonds / BUIG-gelden
-6.522
-5.098
-8.670
0
Totaal saldi eenmalige middelen
-8.874
-22.414
-19.564
-3.325
-8.874
-22.414
-19.564
-3.325
-8.874
-22.414
-19.564
-3.325
-8.874
-22.414
-19.564
-3.325
# Eenmalige inzet middelen t.l.v. algemene reserve # Eenmalig surplus t.g.v. algemene reserve BEGROTINGSSALDO STRUCTUREEL & INCIDENTEEL # Per saldo t.l.v. de algemene reserve # Per saldo t.g.v. de algemene reserve
Programmabegroting 2023
9
Structurele begrotingspositie Vertrekpunt voor de voorliggende begroting is het meerjarenperspectief 2022-2025 in het boekwerk Programmabegroting 2022 (regel a). Aanvullend is verwerkt de besluitvorming in de begrotingsraad van 10 november 2021 (regel b), alsmede de besluitvorming bij de Perspectiefnota 2023 (regel c). Dit resulteert in een structureel sluitende meerjarige begrotingspositie. "Overzicht I" direct achter dit Algemeen Beeld geeft een specificatie van de samenstelling van het in de dit begrotingsboek verwerkte voorstel structurele middelen (regel c1) met een omvang van afgerond € 0,8 miljoen. Eenmalige middelen Naast structurele middelen zijn er eenmalige middelen. Dit betreft in de eerste plaats de tot en met de Perspectiefnota 2023 toegekende eenmalige middelen (regel d1)). Dit gaat om afgerond € 6,1 miljoen in 2023, € 3,7 miljoen in 2024, € 0,6 miljoen in 2025 en € 0,1 miljoen in 2026. In totaal afgerond € 10,5 miljoen. Hiervan wordt afgerond € 1,6 miljoen gedekt uit de reserve duurzaamheid. "Overzicht II" aan het eind van dit Algemeen Beeld geeft een specificatie van deze € 10,5 miljoen. Tegenover deze incidentele uitgaven staan incidentele inkomsten in de vorm van de geraamde winstafdrachten uit grondexploitaties en locatie-ontwikkelingen (regel d2, afgerond € 41,9 miljoen).
Diverse overige besluitvorming met effect op de eenmalige middelen komt tot uitdrukking op regel d3, met name meerjarige incidentele effecten uit oudere gemeentefondscirculaires. Regel d4) vermeldt afzonderlijk omvangrijke eenmalige middelen die beschikbaar zijn gekomen via de meicirculaire 2022. Dit gaat om € 20,9 miljoen, verdeeld over de jaren 2023-2025.
10
Programmabegroting 2023
Investeringen In de begrotingsraad van 11 november 2020 is besloten tot de instelling van het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed. De voor dit investeringsplan geldende uitgangspunten zijn vastgelegd in de Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021 zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 10 november 2021. Onderstaande overzichten zetten de investeringsplanning 2023-2026 op een rij zoals verwerkt in dit begrotingsboek. Dit is conform de besluitvorming Perspectiefnota 2023 met inachtneming van een aanpassing van een neutrale fasering tussen de jaarschijven via de besluitvorming bij de jaarstukken 2021 (afsluiting en overheveling van investeringskredieten). Het bovenste overzicht betreft de investeringen ten laste van de algemene middelen, het onderste overzicht betreft samenhangende investeringen waarvan de lasten worden gedragen door derden (rendabele investeringen via kostendekkende huren). In totaal beloopt deze investeringsplan een bedrag van afgerond € 80 miljoen, waarvan € 68 miljoen onrendabel en € 12 miljoen rendabel. Investeringsplan maatschappelijk vastgoed 2020-2026 en verder: onrendabel Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2023
2024
2025
Sport Binnensporthal KKC Zwembad / extra zwembadwater
11.400 12.050
200 4.000
11.000 8.050
200
Onderwijshuisvesting Nieuwbouw Landtong Uitbreiding AC Nieuwbouw Kindcentrum de Scheg Nieuwbouw Legmeer, school/sport Nieuwbouw Orion
7.000 2.500 8.700 7.500 18.720
4.600 2.500 1.500
2.400 4.300
2.400
6.120
3.900
3.900
500 7.500 4.800
Totaal Bijbehorende kapitaallasten per jaarschijf
67.870 2.241
18.920 534
29.650 923
6.500 264
12.800 520
2026ev
krediet gevoteerd
apart te voteren
X X
16feb22 16feb22
X X X X
Investeringsplan maatschappelijk vastgoed 2023-2026 en verder: rendabel Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2023
Sport Denksportcentrum in comb. met zwembad Kantoren Aveen Sport in comb. met zwembad Gezondheidscentrum in comb. met zwembad
1.970 2.200 3.500
1.970 2.200 3.500
Onderwijshuisvesting Nieuwbouw Landtong, kinderopv. Nieuwbouw Legmeer, bso/ko c.a. Nieuwbouw Orion, bso/ko Nieuwbouw De Scheg, kinderopvang
1.425 p.m. 2.500 665
950 840 130
520 355
520 180
Totaal
12.260
9.590
1.350
700
2024
2025
2026ev
krediet gevoteerd
apart te voteren
X X X
475
Programmabegroting 2023
16feb22 p.m. 620
X X X
620
11
Overige investeringen Naast het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed kent de gemeente ook nog diverse overige investeringen. De investeringsplanning hiervan voor 2023-2026 komt uit op een volume van afgerond € 37,5 miljoen. Het overgrote deel hiervan maakt onderdeel uit van het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte, waarvan de jaarlijkse vaststelling bij de Perspectiefnota plaatsvindt met vervolgens bijstelling op de reguliere P&C-momenten (Tijdvakrapportages en jaarstukken). De lasten van de investeringen in riolen worden gedekt via het tarief rioolrecht. De investeringen in wegen, verkeer en groen worden gedekt binnen de structurele begrotingsbudgetten. Ten slotte is er nog de categorie investeringen in bedrijfsmiddelen. Deze worden ook uit structurele begrotingsbudgetten gedekt op basis van een meerjaren vervangingsschema met behulp van een reserve vervanging bedrijfsmiddelen. Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2023
2024
2025
2026ev
Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Riolen Wegen Verkeersregelinstallaties Verkeer Groen & Spelen
13.368 8.896 3.226 4.614 592
4.262 4.894 1.456 2.534 422
5.692 3.067 1.070 2.080 170
1.515 935 700
1.899
Overig Rioolgemalen Bedrijfsmiddelen
2.587 1.769
690 1.652
694 117
625
578
35.052
15.910
12.890
3.775
2.477
Totaal
12
Programmabegroting 2023
Reserves en voorzieningen Algemene reserve en reserve stedelijke vernieuwing Samen met de algemene reserve fungeert de reserve “stedelijke vernieuwing” als gemeentelijke buffer voor onvoorziene calamiteiten. Uit dien hoofde is de minimale omvang voor beide reserves samen bepaald op € 15 miljoen (besluitvorming begrotingsraad 10 november 2021, vaststelling Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021). Uitgangspunt van beleid is verder, dat er niet voor verschillende begrotingsonderdelen afzonderlijke buffers (bestemmingsreserves) worden gevormd. Dat vormt ook het uitgangspunt voor de risicoanalyse ter onderbouwing van de gewenste minimum-omvang van de gemeentebreed benodigde buffer. Nauw hieraan verbonden is, dat de algemene reserve tevens voldoende handelingsmarge biedt voor frictie- en transitiekosten en eenmalige beleidsintensiveringen c.q. bestuurlijke prioriteiten in brede zin. Onderstaande overzichten zetten de actuele stand en ontwikkeling van de algemene reserve en de reserve “stedelijke vernieuwing” op een rij. De geraamde stand van de algemene reserve komt eind 2026 uit op ruim € 60 miljoen. Per 1 januari 2023 wordt de laagste stand bereikt (€ 8,8 miljoen), onder meer door inzet van algemene reserve in 2021/2022 om de tekorten sociaal domein op te vangen en door andere vastgestelde eenmalige uitgaven.
In dit lage saldo zit ook een groot uitgavenbedrag lokale hulpmaatregelen Corona/Oekraïne. Voor wat betreft de Oekraïnecrisis (opvang vluchtelingen) gaat het om € 15 miljoen die geheel of voor het overgrote deel voorfinanciering betreft van door het Rijk toegezegde compensatie. In latere jaren groeit de algemene reserve door verwachte opbrengsten uit grondexploitaties. Dit is met de nodige onzekerheden omgeven. Verder bevat dit overzicht nog niet de nieuwe, extra inzet van incidentele middelen die voortvloeit uit de aanvullende voorstellen via het Uitvoeringsprogramma 2023. bedrag x € 1.000
bedrag x € 1.000
2022
2023
2024
2025
2026
Geraamde stand per 1jan
45.289
8.750
17.624
40.038
59.602
Voeding Structurele begrotingssaldi Winstafdrachten grondexploitaties Opbrengsten aanvullende locatie-ontwikk. Eenmalige middelen meicirculaire 2022 Overige besl.v. eenm.middelen t/m Perspectiefnota 2023
0 5.313 159 2.045 5.861
0 4.198 2.179 6.522 856
0 9.026 11.643 5.098 60
0 4.039 7.403 8.670 10
0 3.016 427 0 10
-31.185 4.117 -22.849
-6.131 1.250 0
-3.708 295 0
-608 50 0
-128 0 0
P.M.-posten # septembercirculaire/BUIG # opstelling Uitv.prog 2023 # overige openstaande agenda en risico's
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
stand algemene reserve 31dec
8.750
17.624
40.038
59.602
62.927
Inzet Eenmalige toekenningen t/m Perspectiefnota 2023
* dekking via inzet reserve duurzaamheid Lokale middelen inzaka Corona en Oekraïne
Programmabegroting 2023
13
Reserve stedelijke vernieuwing
bedragen x € 1.000
bedrag x € 1.000 Geraamde stand per 1jan Besluitvorming t/m Perspectiefnota 2022: a) restant afwikkeling "sparen vooraf" (tijd. huisv. KKC) b) structurele dotatie gefaseerd naar € 1 miljoen c) afdekking onrendabele top herontwikkeling Legmeer stand per 31dec
2022
2023
2024
2025
2026
11.828
13.961
8.424
9.424
10.424
1.463
1.000
1.000
1.000
9.424
10.424
11.424
-800 2.933
-7.000 13.961
8.424
Zoals onderstaande grafiek laat zien blijft het totaalvolume van de algemene reserve en de reserve stedelijke vernieuwing boven het vastgestelde minimumbedrag van € 15 miljoen (stand per 1 jan.).
De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. De omvangrijke portefeuille aan complexe, langjarige projecten/grondexploitaties met grote financiële impact (Legmeer/BTAZ, Mobiliteit, Stadshart, Kronenburg) zorgt wel voor een fors risicoprofiel, dat blijvende alertheid vraagt. Reserve Duurzaamheid De gemeenteraad van Amstelveen heeft tijdens de raadsvergadering van 26 september 2018 besloten haar aandelen in Eneco af te stoten en van de verkoopopbrengst € 15 miljoen te benutten voor investeringen in energietransitie en duurzaamheid. Op 12 februari 2020 is definitief ingestemd met de verkoop van de aandelen en is de bestemming van € 15 miljoen voor energietransitie en duurzaamheid herbevestigd. Hiervoor is de reserve duurzaamheid gevormd met een dotatie van € 15 miljoen. Daarnaast lopen ook de gelden van het Klimaatakkoord via deze reserve. In bijlage K staat een overzicht met een actuele stand van de ontwikkeling van de reserve Duurzaamheid na verwerking van alle besluitvorming tot en met de Perspectiefnota 2022. Er resteert een niet bestemd saldo van € 3,3 miljoen. Dit laatste is een bewuste keuze.
Omdat er nog veel onbekend en onzeker is rond de kosten van de verduurzaming en de kostenverdeling tussen Rijk en
14
Programmabegroting 2023
gemeenten, bevat dit bestedingskader geen concreet bestedingsvoorstel voor alle beschikbare middelen. Overige reserves en voorzieningen Voor het overige bevat de begroting tal van specifieke mutaties in reserves en voorzieningen. Deze staan per programma vermeld en onder bijlagen staat een totaaloverzicht "Verloop reserves en voorzieningen". Een totaaloverzicht van de gemeentelijke reservepositie komt ook aan de orde in de paragrafen Weerstandsvermogen en Financiering: De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. De omvangrijke portefeuille aan complexe, langjarige projecten/grondexploitaties met grote financiële impact (Legmeer/BTAZ, Mobiliteit, Stadshart, Kronenburg) zorgt wel voor een fors risicoprofiel, dat blijvende alertheid vraagt. De paragraaf Financiering laat zien dat Amstelveen op dit moment een liquiditeitsoverschot (kasreserve) heeft, maar dat bij uitvoering van de geplande investeringen maatschappelijk vastgoed de komende jaren een omslag zal plaatsvinden naar een behoefte aan nieuwe financieringsmiddelen.
Programmabegroting 2023
15
Tarievenbeleid Algemene uitgangspunten De algemene uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid zijn: Een terughoudend beleid ten aanzien van lastenverhoging; Het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven; Het toepassen van een jaarlijkse indexering voor loon- en prijsontwikkeling. Bij de Perspectiefnota 2023 is de indexering voor 2023 vastgesteld op 4,5%. In de loop van 2022 is sprake van explosief stijgende inflatiecijfers. Dit heeft grote impact op tal van manieren. In de begrotingskaders worden de nominale grondslagen periodiek herzien in samenhang met de gemeentefondscirculaires. De algemene uitkering gemeentefonds is een grote inkomstenpost voor de gemeente en het Rijk houdt bij het accres (de groei) van het gemeentefonds rekening met loon- en prijsontwikkelingen. Deze toegepaste indexering is afgestemd op de nominale uitgangspunten in de Voorjaarsnota van het Rijk, gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CPB, maart 2022). De eerstvolgende herijking volgt via de uitwerking van de septembercirculaire op basis van de Miljoenennota/Rijksbegroting 2023 en de daarin verwerkte Macro Economische Verkenningen (MEV). Woonlasten (OZB, rioolrecht, afvalstoffenheffing) stijgen met 2% Het deel van de lokale lasten dat voor de burger het meest herkenbaar is en jaarlijks terugkeert betreft de zogeheten woonlasten.
Dit betreft de onroerende zaakbelasting (OZB), het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. De in dit begrotingsboek verwerkte cijfers leiden samengevat tot het volgende woonlasten plaatje: OZB Rioolrecht Afvalstoffenheffing
+ + +
4,5% 0,0% 0,0%
Voor een meerpersoonshuishouden in een koopwoning met een gemiddelde woningwaarde stijgen de woonlasten met afgerond 1,9%, c.q. € 16,55 per jaar. Het rioolrecht en de afvalstoffenheffing blijven gelijk, de OZB wordt geïndexeerd met 4,5%. Voor wat betreft het rioolrecht zorgt de lagere rekenrente ervoor dat per saldo het tarief niet omhoog hoeft. Voor wat betreft de afvalstoffenheffing is de structurele doorwerking van lagere uitgaven in de jaarstukken 2021 de belangrijkste verklaring. Daarbij zijn naast de loon- en prijsontwikkeling ook de hogere uitgaven die voortvloeien uit de Grondstoffenplan (cf. de Perspectiefnota 2023) verwerkt. Belastingcapaciteit en gemeentefonds Het indexeren van de OZB-opbrengst betekent dat het gemiddelde aanslagbedrag voor de burger stijgt met een inflatiecorrectie. Een sterkere stijging van de WOZ-waarden leidt niet tot een hogere aanslag voor de burger en evenmin tot extra inkomsten voor gemeente. Tenslotte betaalt de burger de OZB-aanslag niet uit stenen of hypotheek maar uit het maandelijkse inkomen. Deze consistente gedragslijn in de achterliggende reeks van jaren komt steeds meer onder druk te staan. Het Rijk gaat er bij de verdeling van het gemeentefonds van uit, dat gemeenten met duurdere woningen minder geld van het Rijk nodig hebben dan gemeenten met goedkopere woningen omdat zij meer OZB kunnen innen.
Dat heeft ertoe geleid, dat Amstelveen de achterliggende jaren flink heeft moeten inleveren bij de verdeling van het gemeentefonds, omdat de WOZ-waarden de afgelopen jaren in Amstelveen veel sterker gestegen dan het landelijk gemiddelde. Tot dusver is bij de besluitvorming over de begrotingskaders dit nadeel opgevangen binnen het geheel van plussen en minnen in het gemeentefonds. Daarmee was er uiteraard navenant minder structurele begrotingsruimte beschikbaar voor andere prioriteiten. De VNG-website waarstaatjegemeente.nl bevat vergelijkende cijfers van Nederlandse gemeenten op tal van terreinen, waaronder Gemeentefinanciën: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Gemeentefinanci%C3%Abn.
16
Programmabegroting 2023
Onderstaande cijfers en grafieken geven inzicht in de hoogte van de OZB-tarieven en de onbenutte belastingcapaciteit in Amstelveen, afgezet tegen het gemiddelde voor Nederland. De Amstelveense OZB-tarieven zijn laag ten opzichte van het Nederlands gemiddelde. Zoals aangegeven valt dit niet los te zien van de relatief hoge woningwaarden in Amstelveen. De aftrekpost in de verdeling van het gemeentefonds houdt daar geen rekening mee en hanteert voor alle gemeenten één gelijk rekentarief.
Programmabegroting 2023
17
Volgens de landelijke rekenformule bedraagt de Amstelveense onbenutte belastingcapaciteit meer dan € 20 miljoen. Dit is het bedrag waarmee de gemeente de eigen inkomsten wordt geacht te kunnen verhogen, c.q. moet verhogen, alvorens in aanmerking te komen voor financiële steun op basis van artikel 12 Financiële Verhoudingswet. De toets gaat uit van het landelijk gemiddelde ozbtarief en verhoogt dat met een opslag van 20%. De toets kijkt niet naar landelijke verschillen in woningwaarde. Verder houdt de toets rekening met het kostendekkend maken van riool- en afvalstoffenheffing (voorzover dit nog niet het geval is). Als we de onbenutte belastingcapaciteit voor Amstelveen zouden berekenen door sec te kijken naar het verschil tussen de Amstelveense OZBtarieven en het landelijk gemiddelde, dan komen we uit op afgerond € 15 miljoen. Overige tariefvoorstellen Een voorstel voor de bouwleges 2023, gebaseerd op een actuele prognose van bouwvolumes en relevante kosten en opbrengsten, is in voorbereiding voor de raadsvergadering van december.
18
Programmabegroting 2023
Overzicht I: Structurele middelinzet via CUP 18-22 en Perspectiefnota 2022 bedrag x € 1.000 Omschrijving
structureel 2023
2024
2025
2026
Bijdr. GR GGD A'dam-A'land (Veilig Thuis en CSG)
47
47
47
47
Bijdrage GR OGZ Amstelland
33
33
33
33
Bijdrage GR Omgevingsdienst (incl.overdr.taken)
140
297
307
266
* waarv.wijz. taken i.r.t. vergoeding gem.fonds
0
-129
-139
-98
* besparing op eigen formatie
-3
-3
-3
-3
Bijdrage GR Veiligheidsregio, indexering
76
76
76
76
Versterking samenwerking MRA
60
60
60
60
Bijdrage GR Gemeentebelastingen
62
62
62
62
* ten laste van kostendekk. exploitaties
-14
-14
-14
-14
sub-totaal gemeenschappelijke regelingen
401
429
429
429
Bijdragen gemeenschappelijke regelingen
1. Sociaal domein Communicatie Sociaal domein, inhuur-vast
126
126
126
126
* bestaand budget (tot dusver betaalde inhuur)
-126
-126
-126
-126
0
0
0
0
Hogere dotatie onderh.voorz. gebouwen - sport
87
87
87
87
sub-totaal Onderwijs en ontplooiing
87
87
87
87
Versterken coörd. & toez. kabels en leidingen
104
104
104
104
* bijdrage Aalsmeer
-26
-26
-26
-26
* dekking uit leges
-78
-78
-78
-78
sub-totaal Sociaal Domein 2. Onderwijs en ontplooiing
4. Openbare ruimte
Overdracht onderhoud sportvelden # wegvallen vergoeding AmstelveenSport
193
193
193
193
# wegvallen kosten
-193
-193
-193
-193
kostendekkende exploitaties Verhogen inzamelfrequentie papier/GRT * struct. kaplast en beheerlasten t.l.v. tarief
479
479
479
479
dekking via tarieven
-479
-479
-479
-479
0
0
0
0
Hogere dotatie onderh.voorz. gebouwen - alg
109
109
109
109
sub-totaal Ruimtelijke ontwikkeling
109
109
109
109
sub-totaal Openbare ruimte 5. Ruimtelijke ontwikkeling
Programmabegroting 2023
19
Omschrijving
structureel 2023
2024
2025
2026
Groei niet-leges taken Publiekzaken
143
143
143
143
Uitbreiding betaald parkeren
10
10
10
10
153
153
153
153
Uitvoering WOO, deels/juridische capaciteit
126
126
126
126
* bijdrage Aalsmeer
-32
-32
-32
-32
* via taakmutatie alg.uitkering gemeentefonds
-94
-94
-94
-94
Fasering wagenpark
30
30
30
30
sub-totaal Bedrijfsvoering
30
30
30
30
780
808
808
808
6. Bestuur, bevolking en veiligheid
sub-totaal Bestuur, bevolking en veiligheid 7. Bedrijfsvoering
TOTAAL
20
Programmabegroting 2023
Overzicht II: Eenmalige middelinzet 2021-2024 t/m Perspectiefnota 2022 bedrag x € 1.000 Omschrijving
eenmalig 2023
2024
2025
2026
1. Sociaal Domein Extra inzet jeugdhulpverl. groei cl./zwaarte
100
PN21&NAVbgr'21
Dak- en thuisloosh. & doordecentr. Besch.Wonen
150
PN23
Inburgering Onderwijsroute
47
PN23
* specifieke uitkering Rijk
-47
PN23
POK-gelden (Parl.Onderz.Kinderopv.toesl.)
580
632
632
632 PN23
* bijdrage Aalsmeer
-142
-132
-132
-132 PN23
* middelen gemeentefonds
-438
-500
-500
-500 PN23
Neutrale fasering inzet POK-middelen
52
128
128
128 PN23
Uitbreiding schuldhulpverlening (incl. vroegsign.)
600
NAVbgr'21
Intensivering "van werk naar werk"
400
NAVbgr'21
Motie basisbanen
175
BGR22/aanv.besl.v.
* samenh.verlaging bijstandsbudget
-75
BGR22/aanv.besl.v.
Sub-totaal Sociaal Domein
1.786
1.402
128
128
128
2. Onderwijs en Ontplooiing Onderwijs Gerichte versterking onderwijs
100
* t.l.v. onderwijsbegroting
-100
Amity/Internationaal onderwijs
NAVbgr'21 NAVbgr'21 1.000
Kadern.'18&fasering
Onderwijshuisvesting * tijd.huisvesting Amstelveen College
308
rbs.16feb22
* bijdrage gasloos KKC (tlv res.duurzaamheid) * voorb.kredieten en tijd.huisv. div.scholen
83
400
430
NAVbgr'21&PN22
* nieuw: voorb.kred. Sportvoorz/KKC Sport Verduurzaming sport
200
Voorbereidingskrediet zwembad
800
PN22 250
PN23
Cultuur Lokaal mediafonds & lokale omroepen
81
CUP1822/PN22&fasering
Uilenstede 106 (voorm. Griffioen, huur gebouw)
160
PN23
Sub-totaal Onderwijs en Ontplooiing
3.712
1.632
1.650
430
0
3. Economie Energie armoede (Rijksregeling-spec.uitk.)
136
PN23
* tlv Rijksregeling (spec.uitkering)
-136
PN23
Sub-totaal Economie
Omschrijving
0
0
0
0
0
eenmalig
Programmabegroting 2023
21
2023
2024
2025
2026
Wegen en verkeer (incl. openb.verl. & gladh.bestr.) Grote projecten: Engineering A9 (ism P5: Proj.org./-comm.)
200
200
Instandhoudingsplannen buitenruimte
150
PN23
* bijdrage Aalsmeer
-15
PN23
* tlv productbudgetten Aveen
-135
PN23
Onkruidbestrijding verharding, zachte winters
100
NAVbgr'21
Verhogen inzamelfrequentie papier/GRT
650
PN23
* struct. kaplast en beheerlasten t.l.v. tarief
-650
Cultureel erfgoed: parkonderhoud Zorgvlied * Rijksubsidie '22-'26
30 -30
4. Openbare Ruimte
NAV21
Afval & Zorgvlied (kostendekkende exploitaties) PN23 30 -30
30 -30
30 PN23 -30 PN23
Deltaplan duurzaamheid (deel progr.4; res. Duurz.) Watervriendel. tuinen/groene pergola's/plantaarns
30
Formatie duurzaamheid (tbv struct. vervolg)
45
PN22&fasering 89
PN22
Energie # Energieteam, uitbreiding formatie
175
PN20
# Energiemaatregelen particulieren, subsidies
250
PN20
# Energietransitie bedrijven
125
PN20
Zon en groen op daken
140
Collegebeleid duurzaamheid (verantw.achteraf)
50
50
50
1.115
339
50
Legmeer, voorb.kred. & projectorganisatie
750
750
Grote projecten: Projectorganisatie/-communicatie
500
500
Gebiedsregie A9
240
* bestaand budget projectorganisatie A9
-130
Groencompensatie A9
100
800
PN23
* Rijkscompensatie
-100
-800
PN23
Sub-totaal Openbare Ruimte
1.504
PN22 NAVbgr'21/PN22 0
5. Ruimtelijke Ontwikkeling NAVbgr'21 CUP1822/NAVbgr'21 PN23 PN23
Pilot "Onder de Pannen" (wonen)
25
NAVbgr'21
* rijksbijdrage
-25
NAVbgr'21
60
rbs.10nov21
Deltaplan duurzaamheid (deel progr.5; res. Duurz.) Leidraad duurzaam bouwen Sub-totaal Ruimtelijke Ontwikkeling
2.670
1.420
1.250
0
0
6. Bestuur, bevolking en veiligheid Avond nieuwe inwoners
15
Bestrijding ondermijning
185
NAVbgr'21 185
PN22
Openingstijden Burgerzaken-2 (documentendip)
87
PN23
* egalisatiefonds AA
-87
PN23
Sub-totaal Bestuur, Bevolking en Veiligheid Omschrijving
22
385
200
185 eenmalig
Programmabegroting 2023
0
0
2023
2024
2025
2026
7. Bedrijfsvoering Adviseur subsidieverwerving
137
Formatie duurzaamheid (tbv struct. vervolg)
200
Formatie energietransitie
25
Uitvoering WOO, deels/juridische capaciteit
126
126
126
PN23
* bijdrage Aalsmeer
-32
-32
-32
PN23
* via taakmutatie alg.uitkering gemeentefonds
-94
-94
-94
PN23
518
362
156
0
0
10.575
6.131
3.708
608
128
Sub-totaal Bedrijfsvoering TOTAAL
NAVbgr'21&PN22 156
PN22 PN22
Programmabegroting 2023
23
1.3 Leeswijzer Algemeen Boekwerk Programmabegroting Deze begroting kent een indeling in 6 programma’s: 1) Sociaal domein, 2) Onderwijs en ontplooiing, 3) Economie en duurzaamheid, 4) Openbare ruimte, 5) Ruimtelijke ontwikkeling en 6) Bestuur, bevolking en veiligheid. Deze indeling is niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren en geldt als leidraad voor deze bestuursperiode. Ieder programma kent een beleidsinhoudelijke uitwerking en een financiële uitwerking. Het vervolg van deze leeswijzer geeft een nadere uitleg bij de opzet van deze programma’s. Na de programma’s volgen de onderdelen 7) Bedrijfsvoering en 8) Algemene Dekkingsmiddelen”. De programma’s met deze twee onderdelen omvatten samen de totale gemeentelijke lasten en baten die de gemeenteraad autoriseert. Een recapitulatie staat opgenomen voorafgaand aan programma 1. Na het overzicht algemene dekkingsmiddelen volgen wettelijk voorgeschreven paragrafen die thematisch inzicht geven in bepaalde onderwerpen, c.q. vanuit een bepaalde invalshoek een overzicht bieden. Concreet betreft dit lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en financiering. Aan het slot van het boekwerk zijn diverse bijlagen opgenomen met achterliggende detailinformatie.
De opzet van het begrotingsboek kent één wijziging: Op Programma 1 Sociaal Domein is het aantal taakvelden uitgebreid. De indeling in taakvelden wordt landelijk vastgesteld (BBV). Door doorgevoerde wijziging beoogt met een uitgebreidere specificatie het inzicht te vergroten in de samenstelling van de uitgaven op dit programma. Ten opzichte van het vorige begrotingsboek, de Programmabegroting 2022, bevat de nu voorliggende Programmabegroting 2023: 1. De aanvullende besluitvorming in de begrotingsraad van 10 november 2021; 2. De besluitvorming via de behandeling van de Perspectiefnota 2023 in de raadsvergadering van 13 juli 2022; 3. Besluitvorming met gevolgen voor de begroting 2023 via overige aparte raadsbesluiten. Inhoudelijke uitwerking Programmaplan Algemeen deel per programma (missie en indicatoren) Ieder programma begint met een beknopt geformuleerde missie 2018-2022, gevolgd door een overzicht van indicatoren. De bijlage "Verplichte beleidsindicatoren BBV inclusief toelichting" bevat landelijk voorgeschreven indicatoren met toelichting. In de tabellen met de indicatoren en kengetallen zijn zoveel mogelijk de meest recente cijfers ingevuld. Deze zijn niet altijd beschikbaar, ofwel omdat ze niet gereed zijn, ofwel omdat er in dat jaar geen onderzoek is geweest. Als de reeks is beëindigd, staat dat in een noot onderaan de tabel.
Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen aan de orde het College Uitvoeringsprogramma 2018-2022, actuele bestuurlijke actiepunten, actuele beleidsontwikkelingen en kengetallen. Verbonden partijen & Subsidies Als op een programma sprake is van relevante verbonden partijen, dan worden deze expliciet vermeld. Uitvoeriger informatie over deze verbonden partijen staat in een aparte paragraaf. Een
24
Programmabegroting 2023
overzicht van gesubsidieerde instellingen met de geraamde subsidies en de gemeentelijke jaarhuren (voor zover van toepassing) staan per programma gespecificeerd in een aparte bijlage. Bijlagen In de bijlagen staan onder andere een overzicht van de geldende kaderstellende beleidsnota’s, bronvermeldingen, de bestuurlijke planning (raads- en collegebesluiten; bestuurlijke afspraken), een overzicht duurzaamheidheidsopgave en een lijst van gehanteerde afkortingen opgenomen. Financiële uitwerking Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht dat voorafgaat aan de programmaformulieren. Een nadere specificatie met toelichting is opgenomen in een financieel overzicht per programma. Financieel overzicht per programma Het financieel overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Deze indeling sluit aan bij het BBV-voorschrift, dat alle gemeenten in ieder geval een specificatie van lasten en baten naar gestandaardiseerde taakvelden “opleveren”. Naast de ramingen 2023, gesplitst naar lasten, baten en saldo staan de saldi vermeld voor 2021 (rekening) en 2022 (begroting), alsmede voor het meerjarig perspectief 2024-2026.
De saldi 2022 in dit overzicht zijn opgenomen conform het boekwerk Programmabegroting 2022, zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 10 november 2021. Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken. Toelichting verwerkte mutatie (ontwikkeling programmasaldo) Onder het financieel overzicht staat een verklaring van het verschil tussen de meerjarige programmasaldi in het vorige begrotingsboek (2022) en het nieuwe begrotingsboek (2023). Deze toelichting volgt de momenten van bestuurlijke besluitvorming en specificeert de afzonderlijke vormen van besluiten. Bijlage I direct achter het hoofdstuk Algemeen Beeld geeft een totaaloverzicht van nieuw toegekende structurele middelen in deze bestuursperiode via de Perspectiefnota 2023. Bijlage II geeft een specificatie van de inzet van eenmalige middelen in de meerjarenbegroting 2023-2026. Naast de uitwerking van nieuwe bestuurlijke besluiten bevat de begroting veel administratieve aanpassingen, die voortvloeien uit de toepassing van de geldende begrotingsuitgangspunten, wettelijke voorschriften en budgettair neutrale verschuivingen zonder inhoudelijke consequenties.
Dit betreft met name de nominale ontwikkeling, de herberekening van de kapitaallasten en de kostenverantwoording en -toerekening conform het BBV. Het in de begroting opnemen van toegekende middelen volgens de BBV-regels leidt ertoe dat er geen 1-op-1 aansluiting is tussen de totaaloverzichten in "Overzicht I/II" bij het Algemeen Beeld en de specificaties op de programma’s. De totaaloverzichten in "Overzicht I/II" volgen de lokale logica en bestuurlijke herkenbaarheid, gericht op integrale afweging op basis van integrale kostprijs. In de uiteindelijke administratieve verwerking van de bedragen op de programma’s conform de voorschriften kunnen afwijkingen ontstaan door verschuivingen tussen programma’s (bijvoorbeeld door de aparte verantwoording van overhead op het programma Overhead).
Programmabegroting 2023
25
Overig De begroting bevat veel overzichten waarin saldi en/of mutaties worden vermeld. Als regel geldt dan: Positieve bedragen Negatieve bedragen
-> extra middelenbeslag -> minder middelenbeslag
26
Programmabegroting 2023
= tekort/tekortverhoging = overschot/tekortverlaging
1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen
Meerjarenbegroting Bedrag x € 1.000
Rekening Begroting
Programma
2021
2022
01 Sociaal domein
-63.262
-62.301
02 Onderwijs en ontplooiing
-27.156
03 Economie en duurzaamheid 04 Openbare ruimte
Begroting 2023
Begroting Begroting Begroting 2024
2025
2026
-58.721
-57.326
-57.279
-57.267
4.539
-25.326
-25.497
-25.689
-25.398
2.189
2.818
630
-370
630
630
-20.103
48.016
29.916
-18.099
-17.626
-17.677
-13.295
359
4.555
37.834
38.308
474
23.031
14.570
4.792
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
-15.089
-14.806
16.879
1.800
-15.079
-15.114
-14.959
-14.959
07 Overhead
-34.714
-37.635
68.935
30.572
-38.362
-37.513
-37.111
-36.293
08 Algemene dekkingsmiddelen
149.573
144.752
16.320
167.855
151.535
149.133
153.810
147.033
Totaal saldo van baten en lasten
-12.358
-10.855
303.891
300.942
-2.949
18.717
16.296
5.243
Reservemutatie
4.056
1.965
24.616
36.439
11.824
3.697
3.268
-1.918
Resultaat
-8.302
-8.890
328.506
337.381
8.875
22.414
19.564
3.325
Lasten
2025 Baten
05 Ruimtelijke ontwikkeling
Lasten
Baten
Saldo
83.854
25.133
-24.876
29.866
-2.197
-441
-19.872
Uitsplitsing structureel en incidenteel begrotingssaldo bedrag x € 1.000 Nr. Omschrijving TOTAAL-GENERAAL a) incidentele baten/lasten b) structurele lasten/baten c) totaal lasten/baten d) incidentele reservemut. e) structurele reservemut. f) totaal resultaat Waarvan incidenteel saldo Structureel saldo
Lasten
2023 Baten
Saldo
Lasten
2024 Baten
Saldo
Saldo
Lasten
2026 Baten
Saldo
17.559 19.363 286.332 281.578 303.891 300.941
-1.804 7.689 31.596 4.754 284.938 279.748 2.950 292.627 311.344
-23.907 3.989 24.972 5.190 322.677 317.989 -18.717 326.666 342.961
-20.983 1.363 10.713 4.688 279.778 275.670 -16.295 281.141 286.383
-9.350 4.108 -5.242
2.656 9.726 21.960 26.714 328.507 337.381
-7.070 2.035 542 -4.754 16.781 21.971 -8.874 311.443 333.857 -8.874 0
1.493 1.671 251 -5.190 11.746 16.434 -22.414 340.083 359.646 -22.414 0
1.420 6.026 0 -4.688 5.669 9.777 -19.563 292.836 296.160 -19.563 0
6.026 -4.108 -3.324 -3.324 0
Programmabegroting 2023
27
Grafisch overzicht lasten en baten per programma Begroting 2023 - lasten (bedrag x € 1.000)
Begroting 2022 - baten (bedrag x € 1.000)
28
Programmabegroting 2023
Begroting uitgesplitst naar programma en taakveld bedrag x € 1.000
lasten
baten
saldo
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
11.802
1.039
10.763
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
6.359
116
6.243
6.3 Inkomensregelingen
25.382
23.333
2.050
6.4 WSW en beschut werk
1.813
0
1.813
6.5 Arbeidsparticipatie
2.954
0
2.954
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
2.865
64
2.801
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
01 Sociaal domein
6.71 Hulp bij het huishouden (WMO)
6.055
0
6.055
6.71b Begeleiding (WMO)
3.043
581
2.462
6.71c Dagbesteding (WMO)
1.688
0
1.688
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
13.495
0
13.495
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
1.365
0
1.365
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
2.162
0
2.162
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
1.277
0
1.277
7.1 Volksgezondheid
3.594
0
3.594
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
02 Onderwijs en ontplooiing 4.1 Openbaar basisonderwijs
134
0
134
4.2 Onderwijshuisvesting
7.817
1.422
6.395
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
5.026
1.288
3.738
5.1 Sportbeleid en activering
4.764
0
4.764
5.2 Sportaccommodaties
3.813
1.830
1.983
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
4.327
0
4.327
5.4 Musea
1.360
0
1.360
5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media
170
0
170
2.456
0
2.456
526
0
526
03 Economie en duurzaamheid 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijfsloket en -ontwikkelingen 3.4 Economische promotie
Programmabegroting 2023
549
656
-107
1.114
2.162
-1.049
29
bedrag x € 1.000
lasten
baten
saldo
2.1 Verkeer en vervoer
12.196
1.695
10.501
5.7 Openbaar groen en openluchtrecreatie
12.204
234
11.971
7.2 Riolering
6.551
8.877
-2.326
7.3 Afval
9.751
13.884
-4.133
7.4 Milieubeheer
3.172
136
3.036
7.5 Begraafplaatsen
4.142
5.091
-949
3.562
4.932
-1.370
2.2 Parkeren
741
930
-190
2.5 Openbaar vervoer
214
0
214
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
8.753
9.398
-646
8.1 Ruimte en leefomgeving
8.170
4.373
3.797
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
12.918
13.663
-745
8.3 Wonen en bouwen
3.123
1.983
1.140
0.1 Bestuur
3.755
0
3.755
0.2 Burgerzaken
2.902
1.548
1.354
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
5.844
0
5.844
1.2 Openbare orde en veiligheid
4.379
252
4.127
04 Openbare ruimte
05 Ruimtelijke ontwikkeling 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
07 Overhead
68.935
30.572
38.362
287.571
133.087
154.484
0.5 Treasury
1.050
607
444
0.61 OZB Woningen
1.178
13.004
-11.826
0.62 OZB Niet woningen
392
12.582
-12.189
0.64 Belastingen overig
62
0
62
producten excl. alg. dekkingsmiddelen
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
0
141.457
-141.457
0.8 Overige baten en lasten
11.517
205
11.311
0.9 Vennootschapsbelasting (VPB)
2.121
0
2.121
303.891
300.942
totaal begroting
2.949
Verrekening met reserves (- = onttrekking)
-11.824
saldo (minusbedrag = begr.overschot)
-8.875
waarvan eenmalig
-8.875
waarvan structureel
30
0
Programmabegroting 2023
Top 10 lasten en baten per taakveld Top tien lasten taakvelden (bedrag x € 1.000)
Top tien baten taakvelden (bedrag x € 1.000)
Programmabegroting 2023
31
2. Programmaplan
32
Programmabegroting 2023
2.1 Sociaal domein Inleiding Gelijke kansen voor iedereen, ruimte voor de menselijke maat en voorkomen is beter dan genezen zijn uitgangspunten van ons sociaal beleid. Ontmoeting is de sleutel van onze stad, de veelkleurigheid van Amstelveen is haar kracht. Wij willen dat iedereen zich thuis voelt in Amstelveen, onafhankelijk van geloof, seksuele geaardheid, herkomst, beperking of uiterlijk. Daar werken we iedere dag hard aan, met en voor de inwoners die wat extra aandacht van ons nodig hebben. Indicatoren Omschrijving
Bron
2019
2020
Rapportcijfer sociale kwaliteit van de buurt
2
5,8
5,9
% Vrijwilligers (van bevolking 18 jr. e.o.)
2
26%
23%
% Mantelzorgers dat zich overbelast voelt
2
44%
37%
% Zelfstandig wonende ouderen
1
93,6%
% Zelfredzaam door ondersteuning WMO
23
82%
82%
% Zelfstandig door ondersteuning WMO
23
73%
79%
Klachten over zorgaanbieders
1
622
% Inwoners dat bekend is met Veilig Thuis
2
54%
58%
% Jongeren dat gemiddeld 1 uur per dag sport, klas 4
5
42,8%
42,6%
% Jongeren dat wekelijks rookt, klas 4
5
5,4%
5,2%
93,2%
240
2021
2022
93,5%
449
2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen Alle inwoners met of zonder beperkingen kunnen meedoen in de samenleving en kunnen tevens zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; Inwoners zijn in staat om gezond te leven; Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar. Actuele beleidsontwikkelingen Wmo maatwerkvoorzieningen De uitgaven voor individuele Wmo maatwerkvoorzieningen zijn fors gestegen, terwijl de inkomsten hiervoor niet in gelijke mate meegroeien. De kosten zullen de komende jaren bij ongewijzigd beleid structureel toenemen, omdat het aantal ouderen blijft toenemen. Naar verwachting zullen meer mensen een beroep doen op de Wmo. Daarnaast wonen steeds meer mensen met een psychische of verstandelijke beperking zelfstandig in de wijk, veelal met Wmo ondersteuning. Het aantal complexe zorgvragen stijgt daardoor. In 2020 is landelijk een maximale eigen bijdrage voor Wmo ondersteuning ingevoerd, het abonnementstarief van max € 19 per maand. Het is een maatregel van het rijk om de stapeling van zorgkosten bij mensen met een beperking of chronische ziekte tegen te gaan. Dit heeft een aanzuigende werking gehad, mede omdat hulp bij het huishouden via de Wmo veel goedkoper is dan een particuliere hulp. Het Rijk heeft aangegeven het abonnementstarief te willen wijzigen. Programmabegroting 2023
33
Door deze ontwikkelingen zal bij ongewijzigd beleid het beroep op de Wmo en daarmee de uitgaven blijven toenemen. De druk op de voorzieningen en de uitvoering van deze taken neemt hierdoor toe. Aan de aanbodkant van de zorg zijn er door de krapte op de arbeidsmarkt en woningmarkt problemen om de juiste inzet van zorg en ondersteuning te bieden. Er wordt gewerkt aan een Uitvoeringsprogramma voor de in 2022 vastgestelde Woonzorgvisie Ouderen 2022-2040, met daarin aandacht voor voldoende (zorg)woningen, verpleeghuisplekken en zorg en ondersteuning nabij. In 2023 wordt een nieuw Odensehuis opgeleverd met meer ruimte voor mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers en ook ruimte voor het Sociaal Benaderingsteam Dementie. Werken aan bewustwording van alle inwoners en organisaties uit de gemeente als het gaat om eenzaamheid is nodig. In 2021 is daarom gestart met een Alliantie tegen eenzaamheid. De aanpak tegen eenzaamheid staat al bij veel organisaties op de agenda. In 2023 kijken we op basis van de evaluatie of we toewerken naar een voorstel voor structurele borging. Maatschappelijke opvang en beschermd wonen De decentralisatie van de Maatschappelijke opvang en beschermd wonen is uitgesteld tot 2024. Regionaal (Amstelland gemeenten) start in begin 2023 alvast het inrichten van het nieuwe proces zodat dit half 2023 gereed is om uit te rollen.
Regioaanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling De uitvoering van de regioaanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2020-2024 wordt in 2023 voorgezet. De aanpak werkt langs 3 speerpunten en richt zich op het voorkomen, stoppen en structureel oplossen van geweld. Belangrijke ontwikkelingen voor 2023 zijn de toenemende druk op de vrouwenopvang en het toekomstscenario voor de jeugd- en gezinsbescherming. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Verwerken aandachtspunten Rekenkameronderzoek in beleidsuitvoering Evaluatie actieplan Mantelzorg
Uitvoering
Evaluatie Alliantie tegen eenzaamheid
College
planning
College
Ondersteuning naar zorg via het Amstelveenloket (eventueel met hulp Uitvoering van onafhankelijke cliëntondersteuning).
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen Werk: Het meedoen aan de samenleving wordt versterkt door de arbeidsdeelname te vergroten. Inburgering: 1. Alle statushouders zijn zoveel mogelijk zelfredzaam. 2. Zoveel mogelijk statushouders zijn duurzaam aan het werk en; 3. zoveel mogelijk statushouders zijn maatschappelijk betrokken. Minimabeleid: Inwoners ervaren minder financiële belemmeringen om mee te doen in de samenleving door het verder vergroten van het bereik en het gebruik van bijzondere bijstand en gemeentelijke
34
Programmabegroting 2023
minimaregelingen. Het bieden van extra inkomensondersteuning aan inwoners die door hoge energieprijzen en de hoge inflatie in het algemeen, in financiële problemen zijn gekomen. Schuldhulpverlening: Inwoners ervaren minder financiële belemmeringen om mee te doen in de samenleving; door het voorkómen van schulden of in ieder geval er zo vroeg mogelijk bij te zijn, worden langdurige schuldhulpverleningstrajecten zo veel mogelijk voorkomen. Wanneer er schulden zijn wordt sneller laagdrempelige en professionele hulp geboden. Actuele beleidsontwikkelingen Werk Op dit moment is er sprake van een krappe arbeidsmarkt waardoor de kansen (op zo regulier mogelijk) werk groot zijn. Dat betekent een bovengemiddelde duurzame uitstroom in Amstelveen in vergelijking met andere gemeenten. Het aantal potentiële kandidaten dat in een krappe arbeidsmarkt de stap naar werk kan maken ligt daarmee lager dan in andere gemeenten. De Rijksoverheid heeft een aantal aanpassingen van de Participatiewet in voorbereiding waarbij eenvoud, menselijke maat en uitvoerbaarheid de kernbegrippen zijn. Inburgering De gevolgen van de extra instroom van asielzoekers zullen naar verwachting leiden tot een grotere groep die moet inburgeren. Minimabeleid: De Rekenkamer heeft het gemeentelijke minimabeleid onderzocht. Aanbevelingen worden onderzocht en eventueel vertaald in actiepunten.
Schuldhulpverlening: Naast de gevolgen van de Corona-crisis voor zowel particulieren als ondernemers zie we het laatste jaar mede vanwege de Oekraïne-crisis de kosten van het levensonderhoud en met name de energiekosten stijgen. Mogelijk leidt dit tot meer aanspraak op schuldhulpverlening. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Evaluatie aanpak "financieel ontzorgen" en waar nodig verbeteringen Uitvoering doorvoeren. Vergroten bereik minimabeleid door goede communicatie en Uitvoering toegankelijke digitale aanvraagprocedures. Extra inkomensondersteuning aan inwoners die door recente Uitvoering ontwikkelingen in financiële problemen zijn gekomen. Inwoners worden ondersteund naar betaald werk, vrijwilligerswerk of Uitvoering het behalen van een startkwalificatie. Inwoners met een arbeidsbeperking worden ondersteund naar zo Uitvoering regulier mogelijk werk. Wanneer voor deze inwoners werk een stap te ver blijkt te zijn worden zij gefaciliteerd om een stap terug te zetten richting dagbesteding en/of een uitkering. Aanpassingen van de Participatiewet worden voortvarend verwerkt in Uitvoering de gemeentelijke uitvoeringspraktijk.
Programmabegroting 2023
35
2.1.3 Jeugd Doelstellingen Ieder kind en elke jongere kan veilig, gezond en kansrijk opgroeien. Actuele beleidsontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd Amstelveen kampt al jaren met tekorten op Jeugd (zie ook de paragraaf weerstandsvermogen). Naast maatregelen vanuit het gemeentelijk project 'zicht en grip op jeugdhulp' zou de beoogde terugdringing van kosten onder meer moeten worden gerealiseerd via de landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 die wordt opgesteld onder leiding van het ministerie van VWS. Voor een aantal maatregelen is een wetswijziging noodzakelijk. Wijziging wetgeving We verwachten wettelijke wijzigingen rondom de Jeugdwet zoals verplichte regionale samenwerking, en inkoop hoog-specialistische jeugdhulp, regionale expertisecentra en ook het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Nieuwe jeugdstelsel In 2022 zijn nieuwe contracten specialistische Jeugdhulp gesloten met een groot aantal aanbieders. De nieuwe contracten kennen een nieuwe bekostigingsstructuur en werkwijze. De implementatie van dit stelsel vraagt ook in 2023 onze aandacht. Een ontwikkelagenda met aanbieders van specialistische Jeugdhulp maakt hier onderdeel vanuit. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Herijken van en uitvoering geven aan de Jeugdagenda (voor collegeperiode 2022-2026)
2.1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstellingen Versterken sociale basis; Stimuleren betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid, plannen en projecten; Jongeren betrekken bij beleidsontwikkeling en actief aansporen om eigen plannen te ontwikkelen en uit te voeren. Actuele beleidsontwikkelingen Amstelveen ontmoet elkaar De visie op wijkcentra en het plan voor bewonersinitiatiefgroepen en bewonersinitiatieven zijn onderdeel van de visie 'Amstelveen Ontmoet Elkaar' die eind 2020 aan de gemeenteraad is aangeboden. In 2023 wordt verder ingezet op de implementatie, met inzet in de wijken en buurten waar de sociale basis zwak is. Dit betekent ook voortdurende aandacht voor internationalisering: het verkleinen van de verschillen tussen groepen in onze internationale stad. De gevolgen van onder andere de Oekraïne crisis en de Corona situatie leiden naar verwachting tot een grotere vraag naar het herstel van sociaal weefsel. Wij ondersteunen de ontwikkeling van de sociale basis via actieve buurtbewoners, maatschappelijke initiatieven en de welzijnsorganisatie. We subsidiëren goede ideeën voor sociale initiatieven in de buurt. En subsidiëren initiatieven die verbinding stimuleren met internationale inwoners.
36
Programmabegroting 2023
Er blijft gewerkt worden aan coalities in de wijk van bewoners, sociaal werkers en zorgprofessionals met als doel een gelijkwaardige samenwerking en het jaarlijks opstellen en uitvoeren van een wijkplan. In Patrimonium en Keizer Karelpark wordt een pilot Wijkregie uitgevoerd. Omgevingswet Met de verwachte ingangsdatum van de Omgevingswet op 1 januari 2023 hebben wij (concept) participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving ontwikkeld dat aansluit op de nieuwe werkwijze voor vroege participatie bij bouwprojecten, de participatieleidraad, de participatievisie en de Omgevingswet. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Monitoren gebruik wijkcentra, ontmoetingsplaatsen
Uitvoering
Financiën Bedrag x € 1.000 Programma
Rekening Begroting
Begroting 2023
2024
2025
2026
-10.511
-10.369
11.802
1.039
-10.763
-10.606
-10.600
-10.600
-4.424
-4.637
6.359
116
-6.243
-6.305
-6.305
-6.305
-936
832
25.382
23.333
-2.050
-1.470
-1.470
-1.470
6.4 WSW en beschut werk
-1.861
-1.775
1.813
0
-1.813
-1.776
-1.735
-1.723
6.5 Arbeidsparticipatie
-2.567
-2.801
2.954
0
-2.954
-2.371
-2.371
-2.371
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-2.946
-2.996
2.865
64
-2.801
-2.801
-2.801
-2.801
6.7 Maatwerkdienstverlening 18+
-13.172
-12.251
0
0
0
0
0
0
6.71 Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO)
0
0
6.055
0
-6.055
-6.055
-6.055
-6.055
0
0
3.043
581
-2.462
-2.462
-2.462
-2.462
6.71c Dagbesteding (WMO)
0
0
1.688
0
-1.688
-1.688
-1.688
-1.688
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
-21.697
-22.771
0
0
0
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
13.495
0
-13.495
-13.395
-13.395
-13.395
0
0
1.365
0
-1.365
-1.365
-1.365
-1.365
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf 6.81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
2.162
0
-2.162
-2.162
-2.162
-2.162
-150
-439
0
0
0
0
0
0
-1.716
-1.567
0
0
0
0
0
0
0
0
1.277
0
-1.277
-1.277
-1.277
-1.277
7.1 Volksgezondheid
-3.281
-3.528
3.594
0
-3.594
-3.594
-3.594
-3.594
Totaal saldo van baten en lasten
-63.262
-62.301
83.854
25.133
-58.721
-57.326
-57.279
-57.267
0
0
0
0
0
0
0
0
-63.262
-62.301
83.854
25.133
-58.721
-57.326
-57.279
-57.267
6.82a Jeugdbescherming
Reservemutatie Resultaat
2022 Lasten
Baten
Begroting Begroting Begroting
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
2021
Programmabegroting 2023
Saldo
37
Toelichting ontwikkeling begrotingssaldo bedrag x € 1.000 2025 2026
2023
2024
53.917
52.776
52.735
52.735
- Septembercirculaire & BUIG-gelden (besl. 7)
358
358
358
358
- Motie basisbanen
100
Saldo begroting 2022 Aanvullende besluitvorming bij Programmabegroting 2022 (rbs. 10nov21)
Perspectiefnota 2023 (rbs. 13jul22) - Voorstel structurele middelen (besl. 1)
249
249
249
249
- Voorstel eenmalige middelen (besl. 7)
587
500
500
500
1.014
1.011
1.006
994
- Meicirculaire & BUIG-gelden (m.n. bijstell. Bijstandsgelden I/U; besl. 11) Nominaal & areaal & kap.lasten & neutrale verschuivingen (mn nominaal)
2.496
2.432
2.431
2.431
Saldo begroting 2023
58.721
57.326
57.279
57.267
Reservemutatie bedrag x € 1.000
2024
2025
2026
beginsaldo
dotatie
onttrekking
eindsaldo
eindsaldo
eindsaldo
eindsaldo
6.1 Innovatiefonds Zorg en Welzijn Amstelveen
116
0
0
116
116
116
116
Sociaal domein
116
0
0
116
116
116
116
2024
2025
2026
beginsaldo
dotatie
onttrekking
eindsaldo
eindsaldo
eindsaldo
eindsaldo
6.3 Dubieuze debiteuren sociale dienst
493
0
0
493
493
493
493
Sociaal domein
493
0
0
493
493
493
493
omschrijving
2023
Voorzieningenmutatie bedrag x € 1.000 omschrijving
2023
Verbonden partijen Naast de eigen organisatie dragen verbonden partijen bij aan het realiseren van de beleidsdoelstellingen. Bij de realisering van de doelstellingen van het programma Sociaal domein zijn betrokken: Openbare GezondheidsZorg (OGZ) Amstelland, GGD Amsterdam-Amstelland en Werkorganisatie Amstelland en Meerlanden (werknaam: AM-match). Voor aanvullende informatie per partij wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen. Subsidies Voor de van toepassing zijnde subsidies op dit programma wordt verwezen naar de bijlage "Subsidies en gemeentelijke jaarhuren voor gesubsidieerde instellingen".