PLECK 6.0

Duurzaam Amstelveen Hoe staat de stad ervoor?

November 2024

PLECK 6.0

Plan voor Energietransitie, Circulaire economie en Klimaatadaptatie 6.0

Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 

3

Circulariteit 

3

Hoofdstuk 5 De effecten van het beleid (monitor)

23

Introductie23 Prestatieladder CO2 uitstoot

23

CO2-footprint gehele organisatie

23

Energietransitie5

CO2-footprint van de gemeentelijke organisatie 

24

Circulaire economie

Elektrische voertuigen Gemeente Amstelveen

24

Zonnepanelen organisatie

25

Hoofdstuk 2 Doelstellingen

5 5

Klimaatadaptatie6

Energietransitie25 Totaal gasverbruik woningen en gemiddeld per

Hoofdstuk 3 Wat gebeurt er om ons heen?

7

Europese Unie

7

duizend inwoners

25

Totaal elektriciteitsverbruik per woning en gemiddeld per 1000 inwoners

26

Rijk8

Zonnepanelen26

Nieuw beleid 

8

Energielabels27

Circulair9

Laadpunten27

G4010

CO2-Uitstoot

27

CO2-uitstoot ten opzichte van 1990

28

Ontwikkeling CO2-uitstoot

28

Ontwikkeling CO2-uitstoot gebouwde omgeving

29

Ontwikkeling CO2-uitstoot woningen

29 29

Hoofdstuk 4 Waar staat de gemeente nu?

11

Algemeen /inleiding

11

Grondstoffen huishoudelijk afval

Energietransitie 

11

Bronnenlijst30

Circulaire economie 

20

Klimaatadaptatie 

21

Natuur- en milieu-educatie (NME)

22

Hoofdstuk 6 Vooruit naar 2025 en verder

31

Algemeen en structureel 

31

Energietransitie31 Circulaire economie

36

Natuur- en milieu-educatie (NME)

38

Klimaatadaptatie39

Hoofdstuk 7 Werkagenda’s

40

Werkagenda’s 2025

40

Hoofdstuk 8 Financiën duurzaamheid43 Bijlage 1 Begrippenlijst

45

2

Hoofdstuk 1 Inleiding Het thema duurzaamheid is geregeld in het

De energietransitie vergt de grootste

nieuws, vooral over de energietransitie wordt

inspanning van de gemeente. Het hele

veel gepubliceerd. Er is een duidelijke vooruitgang

systeem transformeren van een fossiel

waarneembaar op het gebied van opwek van stroom

gevoed systeem naar een systeem

en CO2 uitstoot daling.

met hernieuwbare energie is een grote stap. Hiertoe zullen nieuwe technieken moeten worden ontwikkeld en toegepast, maar zullen ook oude ideeën of

‘Record aan zonneenergie in natste meimaand ooit’

werkwijzen moeten worden verlaten. Transities gaan vaak

- Change Inc.

de energietransitie zetten wij met name in op de grootste

gepaard met zoektochten, onzekerheden en dingen die niet lukken. Daar moeten we doorheen. Voor wat betreft CO2 uitstoot categorie: de bebouwde omgeving (zie figuur 19 in hoofdstuk 5). We plegen, met financiële steun van

‘EIB: klimaatdoelen gebouwde omgeving onhaalbaar voor 2050’

het Rijk en de provincie, veel inzet op het verduurzamen

- Stadszaken.nl

veel mogelijk impact te maken op gebied van uitstoot,

van woningen en utiliteitsbouw. In hoofdstuk 4 staat beschreven wat we in 2023-2024 hebben gedaan om zo met oog voor alle bewoners. In hoofdstuk 6 kijken we vooruit naar 2025 en verder.

‘CO2-uitstoot woningen en gebouwen daalt, maar inzet blijft nodig’

Circulariteit

- Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

onze grondstoffen doordat we een

We verspillen momenteel 90% van lineaire economie hebben, een op groei gebaseerd systeem met een

‘In april was driekwart van alle opgewekte stroom in Nederland groen’

hoge omloopsnelheid van producten. Bovendien komen

- Change Inc.

moeten transformeren naar een circulaire economie,

veel grondstoffen uit landen waar we afhankelijk van zijn zonder dat we dat wensen. We zullen de economie waarbij bestaande materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, hersteld en gerecycled en een

En toch: we hebben nog een flinke weg te gaan. Om

langere levensduur hebben. Wij kunnen dat als gemeente

een uitstootvrije en circulaire samenleving te hebben

niet alleen. We doen wat we kunnen op het gebied van

moet er nog een schepje bovenop. Daarom werken we

grondstoffen, inkoop- en aanbesteding, grondbank

in Amstelveen hard om de doelstellingen te bereiken

en bouwen. We werken samen met de MRA waar dat

(beschreven in hoofdstuk 2) en we maken jaarlijks een

oplossingen biedt. Vanuit het Rijk kan invulling gegeven

monitor (hoofdstuk 5) waarin we meten hoe we ervoor

worden aan zaken als producentenverantwoordelijkheid

staan. Dat blijkt niet altijd eenvoudig: cijfers komen

en wet- en regelgeving.

met vertraging (bijvoorbeeld over de CO2 uitstoot van de stad), ze vallen tegen (terwijl we zo veel doen en zo

Middels klimaatadaptatie passen

veel gepland hebben, bijvoorbeeld de CO2 uitstoot van

wij de stad aan op het veranderende

de organisatie of onze grondstoffen) of ze vallen mee

klimaat. Om hitte en wateroverlast te

(laadpunten). We weten dat we op de goede weg zijn door

bestrijden is het nodig om verharding

in te zetten op de juiste doelstellingen in lijn met de EU en

te minimaliseren, zodat er meer groen

het Rijk.

is om te verkoelen en water kan worden vastgehouden voordat het wordt afgevoerd.

3

Duurzaam bouwen is door de gemeenteraad in

Voorliggend programma gaat over wat we in 2023/2024

2021 als ambitie vastgelegd in de Leidraad Duurzaam

hebben bereikt en hoe we de verduurzaming van de

bouwen en gebiedsontwikkelen Amstelveen. De

stad aan blijven pakken in 2025 en verder. De inhoud van

Leidraad wordt toegepast op nieuwbouw van de

dit Plan voor Energietransitie, Circulaire economie en

gemeentelijke gebouwen, op projecten door derden en

Klimaatadaptatie 6.0 (PLECK):

op gebiedsontwikkelingen. De leidraad is een levend document en op basis van de ervaring die we hebben

• In hoofdstuk 2 herhalen we onze doelstelling.

opgedaan passen we in hoofdstuk 6 de leidraad op een

• In hoofdstuk 3 kijken we wat er om ons heen gebeurt.

aantal punten aan. De ambities uit de Leidraad passen

• In hoofdstuk 4 geven we een uitgebreid inzicht in hoe

binnen het binnen MRA verband in 2024 getekende geactualiseerde convenant Toekomstbestendig Bouwen en het in 2023 getekende Manifest circulair bouwen ‘Het Nieuwe Normaal’.

we er als gemeente voor staan. • In hoofdstuk 5 vervolgen we dat inzicht met een cijfermatige monitor. • In hoofdstuk 6 kijken we vooruit naar 2025 en verder. • In hoofdstuk 7 stellen we een werkagenda op. • In hoofdstuk 8 wordt een overzicht van de financiën gegeven. • In bijlage 1 staat een begrippenlijst.

4

Hoofdstuk 2 Doelstellingen De gemeente heeft zowel harde als zachte

De gemeente heeft deze algemene CO2-doelen:

doelstellingen voor duurzaamheid bepaald. Hard wil zeggen dat ze goed meetbaar zijn; zacht wil zeggen dat je ze niet makkelijk in cijfers kunt uitdrukken.

De gemeentelijke organisatie is in 2030

Voor zover mogelijk zijn onze doelstellingen

onafhankelijk van fossiele brandstoffen

meetbaar en hebben we ze opgenomen in de monitor

en werkt CO2-uitstootvrij.

duurzaamheid. De doelstellingen zijn gebaseerd op het beleid van de Europese Unie en de Nederlandse overheid en zijn (op details) aangepast op basis van de

In 2040 wil Amstelveen 95% minder CO2

evaluatie en de monitor (hoofdstukken 4 en 5).

uitstoten ten opzichte van 1990.

Voor de 3 grote transities zijn de doelen als volgt geformuleerd:

Energietransitie • De gemeentelijke organisatie is in 2030 onafhankelijk van fossiele brandstoffen. • Het gemeentelijk vastgoed is in 2030 gasloos; • In 2040 wil het bestuur van de stad onafhankelijk van fossiele brandstoffen functioneren, dan is alle energie die we in Amstelveen gebruiken is dan afkomstig van hernieuwbare energiebronnen. Het gaat om vervoer, energiegebruik in woningen en gebouwen en energiegebruik door bedrijven en instellingen.

Circulaire economie In een circulaire economie worden grondstoffen zo lang mogelijk en steeds opnieuw gebruikt en is er (bijna) geen afval. De aanpak voor een Circulaire economie is verdeeld in 3 onderwerpen: Inkoop en aanbesteding • 10% van de inkopen in 2022 is circulair en 50% in 2025. Het volgende tussendoel stellen we op 80% in 2028, zodat we toegroeien naar 100%. Grondstoffen • We hergebruiken 75% van onze grondstoffen die vrijkomen uit huishoudens. • Er is maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2026. • Bedrijfsafval beter scheiden. • Scholen ondersteunen bij het scheiden van afval.

5

Circulair bouwen en gebiedsontwikkelingen

De gemeente pakt verschillende rollen op de doelen te

• Circulair bouwen van maatschappelijk vastgoed

halen:

• Stimuleren circulair bouwen bij projecten van derden

• We geven het goede voorbeeld en doen het zelf.

• Circulair gebiedsontwikkelen

• We voeren regie over activiteiten die anderen

• Circulaire energietransitie (biobased isolatie en circulaire zonnepanelen)

Klimaatadaptatie

uitvoeren. • We leveren financiële bijdragen aan activiteiten van anderen.

Sinds 2020 wordt de stad

Alles wat we doen draagt bij aan het halen van de

klimaatbestendig ingericht, om de

doelstellingen. Daarbij vraagt de energietransitie de

stad aan het veranderende klimaat

meeste inzet van de organisatie en de meeste financiële

aan te passen. Uiterlijk in 2050 zal heel

middelen.

Amstelveen klimaat-robuust ingericht zijn. Het gaat om de onderdelen: wateroverlast, droogte, hitte en waterveiligheid.

Er zijn risico’s en onzekere ontwikkelingen die in de weg kunnen staan bij het halen van de doelstellingen: zijn er voldoende alternatieve bronnen voor warmte? Doen alle partners mee? Kunnen leveranciers hun producten en diensten circulair en CO2-neutraal leveren? Kunnen we alles kwijt in de beperkt beschikbare ruimte of moeten er keuzen worden gemaakt? Dit soort vragen en dilemma’s spelen mee in de uitvoering van elk project.

6

Hoofdstuk 3 Wat gebeurt er om ons heen? In dit hoofdstuk schetsen we een beeld van de ontwikkelingen in EU en op Rijksniveau. Het is geen uitputtende opsomming, maar beschrijft enkele ontwikkelingen die van invloed (kunnen) zijn op gemeentelijk beleid of projecten. Deze context bepaalt de richting waarin wij kijken en voor een groot deel de gemeentelijke inzet.

Europese Unie De EU werkt middels de Green Deal en het daaruit voortvloeiende Fit for 55 pakket aan het voorkomen van klimaatverandering en het aanpassen op klimaatverandering. Bron: “Fit for 55”: gebouwen in de EU groener maken Consilium (europa.eu)

Amstelveen probeert de kennis die elders in de EU wordt opgedaan naar Amstelveen te halen door samenwerking met partners. Wij zijn onder andere aangesloten bij een Nederlands netwerk rondom de EU-missie: ClimateNeutral and Smart Cities. Ook is Amstelveen één van de 70 Europese Craft-cities, een EU-project gericht op kennisuitwisseling op het vlak van klimaatneutraliteit, leefbaarheid en inclusiviteit tussen de steden. Daarnaast zijn vanuit verschillende consortia projectvoorstellen ontwikkeld voor Europese innovatiesubsidies, bestaande uit overheden, bedrijven en kennisinstellingen. Naast financiering is een belangrijke doelstelling hiervan ook om kennis en expertise voor Amstelveense projecten in te zetten (zie Bron en meer info: Fit for 55 - Het EU-plan voor een groene transitie - Consilium (europa.eu)

hoofdstuk 4). De Corporate Sustainability Reporting Directieve

In 2024 is de EPBD IV (Energy Performance Building

(CSRD) is een EU-richtlijn die grote ondernemingen straks

Directive) door de EU vastgesteld. De richtlijn moet

verplicht om uitgebreider te rapporteren over hun inzet

binnen twee jaar in Nederland zijn ingevoerd. In

om duurzaamheid te bevorderen. Het gaat in eerste

2025 bekijken wij wat deze richtlijn voor de aanpak in

instantie over beursgenoteerde ondernemingen, banken

Amstelveen gaat betekenen met betrekking op de aanpak

en verzekeraars met meer dan 500 medewerkers. De

van de energie-efficiency van gebouwen.

rapportages moeten inzicht geven op de impact van de ondernemingen op het klimaat én andersom, de impact van het klimaat op de ondernemingen. De Eerste en Tweede kamer moeten hier nog over besluiten.

7

Rijk

een traject waarin technische, energetische, ruimtelijke,

Regeerprogramma

economische en sociaal-maatschappelijke aspecten

De Klimaatwet wordt komende jaren verder uitgevoerd.

samenkomen.

Concreet benoemd beleid waarmee wordt voortgegaan: • Blijven investeren in de verduurzaming van woningen en gebouwen

De nieuwe Wet Collectieve Warmte (Wcw) vervangt de huidige Warmtewet. Het doel van de nieuwe wet

• Lokale aanpak voor onder meer isolatie

is om de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten te

• Warmtefonds wordt voortgezet

vergemakkelijken en zo de energietransitie te bevorderen.

• Subsidie voor isolatie en warmtepompen blijft

Maar ook om betaalbaarheid, betrouwbaarheid en

• Voortzetting energiefonds dat steun biedt aan

duurzaamheid van collectieve warmtelevering te

huishoudens die hun energierekening niet kunnen

waarborgen. Dat gebeurt onder andere door gemeenten

betalen in 2025 en 2026

meer regie over de warmtetransitie te geven. Hiervoor

• Bevorderen van de grondstoffentransitie en hergebruik.

is het de bedoeling dat Warmtenetten voor meer dan 50% publiek eigendom worden. Hoe dit voor bestaande warmtenetten, zoals die in Amstelveen, gaat

Tegelijk wordt de belasting op aardgas verlaagd, zijn

uitpakken is nog onduidelijk. Net als in veel andere

(hybride) warmtepompen niet verplicht bij vervanging van

gemeenten ligt de verdere uitrol van het warmtenet in

de verwarmingsketels en wordt de salderingsregeling voor

Amstelveen grotendeels stil. De Nieuwe warmte wet

kleinverbruikers met ingang van 1 januari 2027 beëindigd.

wordt na de zomer in de tweede kamer besproken.

Er komen geen nieuwe, nationale duurzaamheidsregels

De inwerkingtreding staat gelijktijdig met de WICW

bovenop EU regelgeving voor nieuwbouw.

gepland op 1 juli 2025. Gezien de complexiteit van de problematiek kan dit langer duren.

Hoe de bovenstaande punten in de praktijk uitgewerkt worden moet de komende maanden blijken. Met name

De nieuwe Energiewet wordt het wettelijke

het financiële kader om de bovenstaande punten te

fundament van de energietransitie. Deze wet

realiseren is nog onduidelijk. Hierbij is het dekken van de

vervangt de huidige Gaswet en Elektriciteitswet 1998

gemeentelijke uitvoeringskosten van het klimaatakkoord

en biedt een toekomstbestendig wetgevingskader

een belangrijk aandachtpunt.

voor de veranderende elektriciteits- en gasmarkt en

Nieuw beleid

energiesysteem. De Wet wordt naar verachting in de tweede helft van 2024 door de eerste kamer vastgesteld.

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat Nederland in 2050 van het aardgas af is. De Wet gemeentelijke

In 2024 is de EPBD IV (Energy Performance Building

instrumenten warmtetransitie (Wgiw) geeft gemeenten

Directive) door de EU vastgesteld. De richtlijn moet

de bevoegdheden om hierin de regie te pakken. Dit

binnen twee jaar in Nederland zijn ingevoerd. In 2025

wetsvoorstel is 23 april 2024 aangenomen door de

wordt gekeken wat deze richtlijn voor de aanpak in

Tweede Kamer. Besluitvorming in de eerste kamer staat

Amstelveen gaat betekenen.

eind 2024 geagendeerd. De inwerkingtreding staat gepland per 1 juli 2025.

De Rijksoverheid zet fors in op de verduurzaming van de gebouwde omgeving middels de lokale aanpak van

Onderdeel van de Wgiw is het vaststellen van een

het Nationaal Isolatieprogramma. In de tweede tranche

warmteprogramma. Het Warmteprogramma, de

van deze aanpak komt 673 miljoen euro beschikbaar

opvolger van de Transitievisie warmte, moet vanuit de

voor het isoleren van 286.000 woningen om kwetsbare

Wgiw uiterlijk eind 2026 worden vastgesteld. In een

woningeigenaren van VvE’s te ondersteunen en te

warmteprogramma beschrijft de gemeente de aanpak

ontzorgen bij het isoleren van hun woning. Daarnaast zijn

van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde

er middelen voor:

omgeving. Indien uit onderzoek blijkt dat dit mogelijk is

• Doe-het-zelf-maatregelen

wordt vastgelegd welke wijken, buurten en dorpskernen

• VvE’s

in de komende 10 jaar van het aardgas gaan en hoe dat

• Natuurvriendelijk isoleren

gebeurt. Het ontwikkelen van het warmteprogramma is

• Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)

8

Circulair Onze overconsumptie van grondstoffen draagt op dit moment bij aan de wereldwijde ecologische crisis. Daarnaast heeft de controle over grondstoffen niet alleen een economische, maar ook steeds meer een geopolitieke dimensie in de afhankelijkheid van bepaalde landen. Er zijn gewoonweg onvoldoende grondstoffen om iedereen op aarde op een lineaire manier te laten leven. EarthOvershoot Day maakt dit inzichtelijk:

Grote ondernemingen moeten uitgebreider rapporteren over duurzaamheid | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

Onderstaand figuur laat zien dat we in 2024 in de wereld al op 1 augustus alle grondstoffen hebben verbruikt die de aarde in een heel jaar kan produceren. In Nederland dragen we daar fors aan bij: op 1 april is de Dutch

Het Warmtefonds heeft in 2023 aan 22.618 huishoudens

Overshoot Day: als iedereen zou consumeren zoals wij in

leningen verstrekt voor energiebesparende maatregelen.

Nederland, zou de mensheid 4 x de aarde nodig hebben.

Meer dan de helft van de leningen aan particulieren

Dutch Overshoot Day markeert de dag waarop de som

was renteloos. Daar kunnen woningeigenaren met een

van alles van de Nederlandse inwoners gemiddeld aan de

verzamelinkomen tot € 60.000,- gebruik van maken. VvE’s

natuur onttrekken (van consumptie van voedsel, natuurlijke

kunnen rentekorting krijgen.

materialen tot de uitstoot van broeikasgassen) de capaciteit van de aarde om dat allemaal te vernieuwen overschrijdt.

9

Overshoot days laten zien hoe belangrijk het is om

Vanaf 1 juli 2023 is de Uitgebreide

zorgvuldig met grondstoffen om te gaan en de circulaire

Producentenverantwoordelijkheid voor textiel (UPV)

economie verder vorm te geven. Verminderen van

ingegaan en sindsdien zijn importeurs, fabrikanten en

afval en hergebruik van grondstoffen is daarmee van

buitenlandse aanbieders van kleding en huishoudtextiel

groot belang bij het tegengaan van milieuproblemen,

verantwoordelijk voor de textielproducten die men in

klimaatverandering en biodiversiteitsverlies.

de handel brengt wanneer zij afval zijn geworden. Het

Bergen textiel en plastic afval…we kennen allemaal

afvalbeheer moet worden georganiseerd en betaald. Dit

de beelden wel. Vanuit de rijksoverheid zijn in 2023

dient 2 doelstellingen:

en 2024 enkele maatregelen genomen die overheden

• Meer en beter afgedankte textielproducten inzamelen,

en bedrijfsleven gezamenlijk vooruitbrengen om de afvalberg te verkleinen en industrieën te vergroenen.

hergebruiken en recyclen • Meer gerecycled textiel gebruiken in producten

Als gemeente spelen wij vanuit de Wet Milieubeheer een belangrijke rol bij het inzamelen van huishoudelijk afval

Het kabinet werkt aan de invoering van een nationale

en het zorgvuldig laten scheiden door middel van goede

circulaire plastic norm (NCPN). Dat houdt in dat

voorlichting. We stimuleren inwoners om herbruikbare

in Nederland vanaf 2027 een oplopend percentage

goederen en textiel naar de kringloop te brengen. Door

gerecycled of bio gebaseerd materiaal wordt toegepast

circulaire inkoop in al onze domeinen kunnen we ons

in nieuwe plastics. Om dit te bereiken wordt een

eigen afval terugdringen. Wij hebben als gemeente

subsidieregeling beschikbaar gesteld van € 287 miljoen

echter minder invloed op consumentengedrag en

aan subsidies voor het stimuleren van circulair plastic.

afvalscheiding binnen bedrijven. Dit laatste is primair de verantwoordelijkheid van het Rijk. Als we een circulaire

G40

economie als uitgangpunt nemen, zullen we het samen

Het G40-stedennetwerk is het netwerk van 41 (middel)

met het Rijk en bedrijfsleven moeten doen.

grote steden in ons land, die elkaar vinden in de stedelijke vraagstukken waar de leden van het netwerk voor staan.

Per 1 april 2023 moet er verplicht 15 cent statiegeld

Binnen de G40 ambtelijke en bestuurlijke themagroep

gerekend worden bij blikjes. De verwachting is dat dit tot

‘Duurzaamheid’ wisselen we onderling kennis uit en

een aanzienlijke vermindering van zwerfafval leidt. Sinds

behartigen wij via een gezamenlijke lobby onze belangen

kleine plastic flessen ook binnen een statiegeldsysteem

bij het Rijk

vallen, wordt er 53% minder van in het zwerfafval aangetroffen.

10

Hoofdstuk 4 Waar staat de gemeente nu? Algemeen /inleiding

Om dat te bereiken blijven we in 8 sporen werken.

Aan alle pijlers van duurzaamheid wordt voortdurend gewerkt. Veel nadruk ligt daarbij op het verder vormgeven

Energietransitie 8 werksporen

van de energietransitie; er zijn voor de periode 2023-2026

1

Gebiedsgerichte aanpak

2

Woningen en inwoners

3

Bedrijven en utiliteitsbouw

4

Maatschappelijk vastgoed

5

Gebiedsontwikkeling, nieuwbouw en mobiliteit

6

Warmtebronnen en infrastructuur elektra

7

Duurzame mobiliteit

8

Beleid en programma

middelen door het Rijk toegezegd en het team groeit in aantal en kennis. Maar we kijken ook naar kansen om samen te werken in de regio en daaruit is een project voortgekomen voor het Europese Driving Urban Transition (DUT) programma. In juli 2024 is hier een projectvoorstel voor goedgekeurd, waarmee voor de komende drie jaar €250.000 beschikbaar is gekomen voor onderzoek naar de energietransitie in Amstelveen. Het onderzoek richt zich o.a. op het zo effectief mogelijk lokaal benutten

1. Buurt energieplannen

van lokaal opgewekte energie en het gebruik van overige beschikbare energiebronnen zoals restwarmte

In 2024 zijn twee energie uitvoeringsplannen opgeleverd

van gebouwen. Ter voorbereiding op het DUT project

voor de buurten Randwijck-Oost en de Heldenbuurt.

is de Hogeschool van Amsterdam (HvA) al in eigen

In 2023 waren er al twee energie uitvoeringsplannen

beheer een vooronderzoek gestart naar de potentie

opgeleverd voor de buurten Randwijck-West en de

van het gebied, inclusief een analyse van de aanwezige

Zeestratenbuurt. Alle plannen zijn ontwikkeld in

belanghebbenden. Het uiteindelijke doel is om het gebied

samenwerking met vertegenwoordigers van bewoners

rondom de A9 snelweg te transformeren tot een Positief

uit de buurt. Betrokkenheid van deze bewoners

Energie District (PED). Een PED is een stedelijke zone die

vinden wij essentieel voor het verkrijgen van breed

meer energie opwekt dan gebruikt.

draagvlak en het vergroten van de slagingskans van de verduurzamingsinitiatieven. Als vervolg is dit jaar ook

In dit hoofdstuk beschrijven we de voortgang van zowel

een woningverduurzamingsbijeenkomst georganiseerd

de energietransitie, als circulaire economie inclusief

voor bewoners van de wijk Bankras, in een versneld

duurzaam bouwen, klimaatadaptatie en natuur- en

traject in plaats van het opstellen van een volledig energie

milieu- educatie. In hoofdstuk 5 komen de cijfers van de

uitvoeringsplan.

monitor aan bod.

Voor het realiseren van de uitvoeringsplannen is in april

Energietransitie

2024 gestart met een buurtenergieteam in de wijken Randwijck en Bankras/Kostverloren.

Om de CO2 uitstoot te verminderen

Het team bestaat uit een projectleider, een technisch

moeten we minder fossiele

medewerker en een communicatie/participatie

brandstoffen gebruiken. Deze

medewerker en opereert deels vanuit de wijk. Er zijn

energietransitie draait om

inloopspreekuren voor bewoners en voorlichtingsavonden.

isoleren, ventileren, duurzaam

In de eerste 3 maanden (april, mei, juni 2024) zijn er bijna

opwekken, duurzaam verwarmen,

200 bezoekers op af gekomen.

duurzame mobiliteit en elektrisch rijden en duurzame energiebronnen.

Ook worden er individuele woningen en VvE’s bezocht. Aan het eind van de periode van twee jaar heeft elke eigen woning een stappenplan om de woning te verduurzamen.

11

2. Woningen en inwoners ondersteuning (individuele aanpak)

Isolatie (LAI) via gemeenten. Gemeenten hebben hiervoor middelen ontvangen van het Rijk. De middelen zijn bedoeld voor het ondersteunen van eigenaar-bewoners en VvE’s

Informatie en advies

bij het isoleren van woningen met energie labels D, E, F

Het Energieloket Amstelveen is de plek waar inwoners

en G of een vergelijkbare energetische staat en een WOZ-

vragen kunnen stellen over het verduurzamen van hun

waarde die onder het gemiddelde ligt. Op 23 april 2024

woning. In 2023 is de website van het REL 34.000 keer

is het Lokaal Isolatieprogramma Amstelveen 20224-2026

bezocht, dat hoge aantal werd veroorzaakt door een

door het college van B&W vastgesteld. Het programma

voucheractie voor witgoed. In 2024 is tot augustus de

richt zich op alle woningen in Amstelveen en heeft als

website van het REL 14.865 keer bezocht. De ervaring

doel om zo veel mogelijk woningeigenaren te informeren,

leert dat de website vaker bezocht wordt naarmate het

activeren en ondersteunen bij het verduurzamen van hun

kouder wordt.

woning. Specifiek voor de eigenaar-bewoners met een DEFG-label en een beneden gemiddelde WOZ-waarde

Lokaal Isolatieprogramma

is er een intensieve aanpak beschikbaar gesteld. Deze

Om mensen te helpen bij het isoleren van hun woning

aanpak bestaat uit een advies aan huis met een extra

heeft het Rijk het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) in het

isolatiesubsidie. Hieronder een overzicht van de aanpak per

leven geroepen. Eén van de actielijnen is een Lokale Aanpak

doelgroep:

Doelgroepen

Maatregelen

Woningeigenaren

Basisaanpak

grondgebonden woningen

• Besparings-One-Stop-Shop (BOSS) • Gemeentelijke subsidieregeling verduurzamen bestaande woningen • Financieel advies • Energieloket • Energiecoaches Intensieveaanpak • Adviseur aan huis • Aanvullende isolatiesubsidie • Uitgebreid financieel advies

Verenigingen van eigenaren

Basis aanpak

(VvE’s)

• Servicepunt Energieadvies • Informatiebijeenkomsten • Gemeentelijke subsidieregeling verduurzamen bestaande woningen • VvE loket Intensieve aanpak • De intensieve aanpak wordt in 2024 nader uitgewerkt en zal vanaf 2025 beschikbaar gesteld worden.

Bewoners in energiearmoede

• Energiefixers • Subsidie minima koopwoning • Energiebezuinigingsactie Stichting Belklus

Huurders van woningcorporaties

• Prestatieafspraken met woningcorporaties

Particuliere verhuurders

• Particuliere verhuurders kunnen binnen de huidige aanpak gebruikmaken van de gemeentebrede basisaanpak. In 2024 zal er voor de groep particuliere verhuurders een aanpak nader worden uitgewerkt

12

Isoleren & andere acties

Amstelveners weten ook de landelijke subsidieregeling te

In 2023 zijn er 6 collectieve acties geweest om bewoners

vinden, de ISDE of SEEH subsidie, oftewel

te helpen met het verduurzamen van hun woning:

Investeringssubsidie duurzame energie en

Actie:

Aantal aangevraagde offertes

Goedgekeurde offertes

Zonnepanelen Q1

518

65

Isolatie Q2

425

68

HR++ Glas Q2

91

10

Hybride Warmtepomp Q2

302

19

Zonnepanelen Q3

117

16

Isolatie Q4

71

10

energiebesparing. Deze subsidie mag gestapeld worden op de gemeentelijke subsidie. Daar wordt in toenemende mate gebruik van gemaakt: Actie:

220

2021

2023

2023

Duurzame apparaten

97

47

147

318

25.776

14.679

26.651

31.440

Geïsoleerd oppervlak in m2 Bron: Klimaatmonitor

In 2024 zijn er tot augustus 3 collectieve acties geweest

Met ingang van 1 april 2024 is het platform www.

om bewoners te helpen met het inkopen van

slimbesparenamstelveen.nl operationeel. Dit is

verduurzaming van hun woning:

een platform voor inwoners die de eigen woning willen verduurzamen en maakt het inwoners

Actie:

Aantal aangevraagde offertes

Goedgekeurde offertes

Zonnepanelen Q1 229

57

Isolatie Q1

73

6

HR++ Glas Q1

55

8

makkelijker om offertes te krijgen voor het uitvoeren van energiebesparende maatregelen. Op slimbesparenamstelveen.nl vinden inwoners alle energiebesparende mogelijkheden, de beste materialen en betrouwbare leveranciers, zodat ze eenvoudig duurzame maatregelen kunt nemen Inmiddels zijn de eerste offertes via het platform gegenereerd.

Wij brengen in kaart waarom bewoners besluiten om

Slim besparen komt in de plaats van onze periodieke

offertes niet goed te keuren en hoe we daar als gemeente

collectieve acties. Nu kunnen inwoners het hele jaar

op in kunnen spelen.

terecht voor bijvoorbeeld isolatieacties, maar ook voor circulaire zonnepanelen. Begin juni 2024 is een intensieve

In 2023 zijn in het kader van de Nationale Isolatie

campagne gestart ter promotie van het platform.

Programma (NIP) 376 subsidie aanvragen bij de gemeente toegekend voor het verduurzamen van woningen.

Energiearmoede

Hiervoor is een bedrag van €371.091 uitgekeerd dat

In juni 2022 is het Plan van aanpak energiearmoede

onder andere is besteed aan isolatie, warmtepompen en

Amstelveen 2022-2023 door het college van B&W

inductiekookplaten. In 2024 zijn er tot halverwege juni 213

vastgesteld. Inmiddels hebben gemeenten extra

subsidie aanvragen bij de gemeente toegekend voor het

middelen ontvangen en is de looptijd van het plan

verduurzamen van woningen. Hiervoor is een bedrag van

verlengd naar 2025.

€ 304.188 uitgekeerd. Het plan van aanpak energiearmoede is een integrale Vanwege het succes van de regeling heeft het college van

aanpak waarin de verschillende domeinen binnen

B&W op 4 juni 2024 het subsidieplafond verhoogd met €

de gemeente, woningcorporaties en intermediaire

300.000 tot € 590.000. Dit is gefinancierd uit de reserve

organisaties nauw met elkaar samen werken. Door

duurzaamheid.

het rijk is € 1.524929 beschikbaar gesteld. Er wordt gewerkt langs 3 sporen: inkomensondersteuning, energiebesparing woningniveau, energiebesparing inwonersniveau.

13

In het kader van de aanpak zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Actie

2023

2024

Energietoeslag

3.781 totaal in 2022 & 2023

N.v.t.

Energiefixers

682

913

Belklus

273

190 tot en met juli

Energiecoaches

314 tot december

129 tot en met juli

Energiebesparing campus Uilenstede

10 panden verduurzaamd met kleine energiebesparende maatregelen

N.v.t.

Witgoedactie

1.000 vouchers gebruik

N.v.t.

Daarnaast is in samenwerking met Participe Amstelland

3. Bedrijven en utiliteitsbouw

in 2022 en 2023 het project ‘energiearmoede kwetsbare groepen’ uitgevoerd. Het project heeft bijgedragen aan

In 2022 is het provinciale energiebesparingsakkoord

het verspreiden van informatie onder de energiearmoede

vastgesteld. Als uitwerking daarvan heeft het college het

doelgroep en organisaties die met hen in contact staan.

Uitvoeringsplan energiebesparing bedrijven 2022-2025 vastgesteld. In samenwerking met de Omgevingsdienst

Momenteel wordt er gewerkt aan de voorbereidingen

Noordzeekanaalgebied zijn onder andere de volgende

voor een nieuw project. Het betreft een subsidieregeling

acties uitgevoerd:

voor minima met een koopwoning met een slecht energielabel. Deze regeling voorziet deze doelgroep

• Wij monitoren de stand van zaken met betrekking tot

van financiële ondersteuning bij het uitvoeren van

de verplichting voor kantoorgebouwen om minimaal

isolatiemaatregelen. Naast de subsidie kunnen bewoners

energielabel C te hebben per 1 januari 2023:

ook advies aan huis krijgen en zullen zij gedurende het gehele traject ondersteund en begeleid worden. Deze

Amstelveen 06-06-2024

aanpak start naar verwachting in oktober 2024. Servicepunt VvE’s Sinds medio 2024 heeft de gemeente 10 VvE’s ondersteund met subsidie voor advies en procesbegeleiding, informatieavonden, nieuwsbrieven en het beantwoorden van vragen. In totaal zijn er ruim 500

januari 2023 januari 2024

Huidige stand van zaken

Kantoren

111

100%

109

100%

109

100%

Voldoet

57

51%

102

94%

102

94%

Voldoet niet

44

40%

7

6%

7

6%

VvE’s en 349 daarvan hebben een slecht DEFG (indicatief) energielabel.

• Met de 7 bedrijven die niet aan de energielabel C-verplichting voldoen zijn afspraken gemaakt of loopt

Huurwoningen Met de woningbouwcorporaties zijn prestatieafspraken

er een handhavingstraject. • De Omgevingsdienst heeft met de 50 grootste

gemaakt over het verduurzamen van de slechte label

bedrijven (qua energiegebruik) afspraken gemaakt over

woningen. Op basis van opgave van Eigen Haard zijn er

de energiebesparingsplicht.

in 2022 in Amstelveen 257 woningen met label E, F of G

• De Omgevingsdienst heeft de bedrijven die vallen

verduurzaamd. In 2023 zijn nog 179 woningen met een

onder de informatieplicht aangeschreven om de

slecht energielabel verduurzaamd. Dit wordt per complex gedaan dus er zijn ook woningen met energielabel C en D

energiegegevens aan te leveren. • Bij het Regionale Energieloket is een bedrijvenpagina

aangepakt.

ingericht. De pagina is in 2023 707 keer bezocht. In

In de tweede helft van 2024 spreekt de gemeente met

2024 is de pagina tot augustus 260 keer bezocht.

Eigen Haard en de Bewonersraad Amstelveen in gesprek

• Voor bedrijven zijn gratis energiescans beschikbaar

over nieuwe prestatieafspraken.

gesteld. De scans zijn gericht op energiebesparing en het opwekken van duurzame energie. Vanaf september

14

2023 tot augustus 2024 is er bij 103 bedrijven een

5. Gebiedsontwikkeling en nieuwbouw

energiescan uitgevoerd. De bedrijven krijgen een jaar begeleiding bij het uitvoeren van de geadviseerde

De Leidraad Duurzaam bouwen en gebiedsontwikkelen

maatregelen. In totaal is 11% van de geadviseerde

is in november 2021 door de gemeenteraad vastgesteld.

maatregelen uitgevoerd.

Energietransitie is een van de thema’s.

• Voor 2023 e.v. is een aanbesteding georganiseerd zodat we ook voor de komende jaren energiescan kunnen

Vanuit de energietransitie wordt geadviseerd bij

uitvoeren.

nieuwbouwontwikkelingen (bijvoorbeeld Landtong, Middenwaard etc.) en gebiedsontwikkelingen, zoals

Bovenkerk

de transformatie van Legmeer, Kronenburg en de

De gemeente Amstelveen heeft samen met Projectbureau

A9. Zie verder onder de paragraaf circulair voor een

Herstructurering Bedrijventerreinen (PHB) een

totaaloverzicht van acties over duurzaam bouwen.

campagne gedaan om bedrijventerrein Bovenkerk te verduurzamen. Deze aanpak is gefinancierd vanuit de provincie. De campagne heeft momenteel nog geen

it lite i ob

aan kennisverspreiding en bewustwording over

en en Gro gie o o ec l

verduurzamen.

4. Maatschappelijk vastgoed De gemeente verduurzaamt haar eigen vastgoedportefeuille. In 2024 zijn 337 zonnepanelen aangebracht op de nieuwbouw van de school op de

Duurzaam ontwikkelen

Kl i ad m a at a p ti ef

En gie er

een pand investeren. Het project heeft wel bijgedragen

M

geen belangstelling hebben. Huurders willen niet in

u wu la i en r

concrete maatregelen opgeleverd, omdat de eigenaren

rc Ci o b

Landtong. Er moeten nog ongeveer 240 panelen worden geplaatst op gemeentelijk vastgoed. Eerst moeten de daken gerenoveerd worden. Als dat is gebeurd zijn alle gemeentelijke panden waar mogelijk voorzien van

6. Warmtebronnen en infrastructuur elektra

zonnepanelen. Het uitbreiden van het elektriciteitsnetwerk Er is en wordt gewerkt aan een routekaart met als

Ook in Amstelveen staat het elektriciteitsnetwerk onder

doel om het gemeentelijk vastgoed uiterlijk 2030 van

druk. Op dit moment is er in Amstelveen, net als in de rest

het aardgas af te hebben. In 2024 is begonnen met

van Noord-Holland, netcongestie voor nieuwe aanvragen

het uitwerken van de onderzoeken naar technische

van 3x80A en groter (Grootverbruik aansluitingen).

mogelijkheden en financiële consequenties van 4

Dit wordt veroorzaakt door netcongestie in het

panden. De start van de uitvoering van de maatregelen is

Hoofdtransportnet van TenneT. Prognoses van Liander

gepland voor de zomer 2025. Er zijn DUMAVA (duurzaam

laten echter zien dat het elektriciteitsnetwerk voor

maatschappelijk vastgoed) subsidies bij het Rijk

Midden en Laagspanning snel volloopt en uitbreidingen

aangevraagd en gekregen (€ 420.000,- en

daarom noodzakelijk zijn. Het elektriciteitsnetwerk moet

€ 128.000,-).

meegroeien met de ontwikkelingen in en van de stad. De nieuwbouw van de gemeente wordt volgens

Zowel bewoners als bedrijven elektrificeren (een deel van)

uitgangspunt gasloos gerealiseerd, zoals de Sporthal van

hun warmtevoorziening en hun mobiliteit. Dit vergroot de

het HWC en het schoolcomplex aan de Landtong. Ook de

vraag naar elektra. Daarnaast komen er nieuwe woningen

uitbreiding van de Meerkamp wordt gasloos.

en is er aanvullende elektriciteitsvoorziening nodig voor o.a. Nieuw Legmeer en BTAZ.

15

Op provinciaal niveau is gewerkt aan het provinciaal

Opwek duurzame energie

Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat

In provinciaal verband is Amstelveen onderdeel van de

(pMIEK). Uitbreiding van het Onderstation Amstelveen

Regionale Energiestrategie (RES NH Zuid). Juni 2024 is de

(locatie aan Langs de Akker) en nieuwbouw van

herziening van de RES door de gemeenteraad vastgesteld.

Onderstation Amstelveen-Zuid (voorzien ten Noorden van BTAZ) zijn opgenomen in deze pMIEK.

In 2024 is de versnellingsaanpak Zon op dak & parkeerplaatsen geëvalueerd. Naar verwachting wordt

In Amstelveen zijn drie 150 Kv stations in voorbereiding:

in Q3 de aanpak voor 2025 en 2026 vastgesteld. De

• In samenwerking met TenneT en Liander wordt in

opwek van duurzame energie is de afgelopen jaren sterk

Q4 het bestemmingsplan voor de locatie Langs de

toegenomen, van 14,7 GWh in 2020 tot 38,5 GWh in 2023.

Akker en de locatie Amstelveen Zuid met verbindend

De groei van opwek op grote daken (> 15kW) blijft achter

kabeltracé vastgesteld.

bij die op kleine daken.

• Voorbereidingen voor vernieuwing en uitbreiding van Onderstation Bolwerk (langs de A9 zijn in gang gezet

Solar Carports

waarbij streven is voor 2030 de uitbreiding afgerond te

Voor 5 parkeerterreinen zijn haalbaarheidsstudies

hebben.

voor solar carports uitgevoerd. Aan de hand van deze

• TenneT verwacht Q4 haalbaarheidsstudie uit te voeren

onderzoeken is een marktconsultatie georganiseerd.

hoe het nieuwe Onderstation Bolwerk verbonden

Hieruit is gebleken dat er interesse vanuit de markt

wordt met overige onderstations. De impact op de

is voor het ontwikkelen van Solar carports. In 2024 is

A9zone trachten we hierin te beperken.

gewerkt aan het realiseren van twee solar carports in 2025.

In samenwerking met Liander wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van het “energiesysteem actieplan”

Zon op gevel

ESAP. Dit is een instrument om de uitbreiding van het

Gelet op de opgave voor de energietransitie is zon op

elektriciteitsnetwerk slim te programmeren. Binnen

daken niet voldoende om onafhankelijk van fossiele

de ESAP wordt met regiogemeenten samengewerkt.

brandstoffen te worden. Zon op gevels is bij sommige

Het elektriciteitsnetwerk is immers gemeentegrens

gebouwen een goede optie. Om dit in de praktijk

overschrijdend.

mogelijk te maken is het belangrijk dat de procedures, randvoorwaarden en mogelijkheden rondom zon op gevel

Op laag- en middenspanningsniveau is in samenwerking

voor gebouweigenaren duidelijk zijn. Daarom is in 2024

met Liander een plan gemaakt op de benodigde

de “Leidraad zon aan gevel” (Zon aan de gevel | Regionaal

uitbreidingen programmatisch in te plannen. Een

Energieloket) opgesteld.

afwegingskader en procesafspraken zijn uitgewerkt en naar verwachting in Q3 ondertekent. De oplopende

Zon op dak

doorlooptijden bij Liander zijn een punt van zorg

In de zogeheten Top 50 aanpak zijn de daken met grootste

waarover gemeente en Liander in contact zijn om de

onbenutte potentie voor zonne-energie geanalyseerd. De

werkprocessen anders af te stemmen zodat voorkomen

eigenaren van deze daken zijn benaderd met informatie

wordt dat opgeleverde nieuwbouw en transformaties

over wat gemeente, provincie en rijk te bieden hebben

zonder elektriciteit komen te zitten.

aan subsidies. Er zijn 9 daken voorzien van zonnepanelen.

Gemeente Amstelveen jaar

Potentie (GWh)

Gerealiseerd (GWh)

Resterend op ongebruikte daken

Resterend op (deels) gebruikte daken

2020

213,0

100%

109

100%

Groei

2021

216,9

51%

102

94%

+16%

2022

224,3

40%

7

6%

+26%

2023

226,0

16,7

171,0

38,3

+43%

Bron www.zonnedakje.nl

16

De energieroute Noord Holland

samenwerkingsverbanden van partijen. Met Provinciale

Nadat het college in november 2022 de ‘Intentieverklaring

subsidie wordt aanvullend data(seismisch)onderzoek

Opwek Energie langs A9, A5, A22 & A2 en A1’ heeft

opgezet. Amstelveen ondersteunt aanvragen hiervoor

ondertekend, is binnen Amstelveen de locatie tegenover

vanuit Amsterdam en mogelijk ook de Greenport Aalsmeer.

de Krijgsman, op het water in de oksel van de A9, uitgekozen als mogelijke locatie. Juni 2024 heeft de raad

WKO (Warmte-koude opslag)

ingestemd met het toevoegen van deze locatie aan de

Om bewoners te ondersteunen bij het ontwikkelen van

provinciale uitwerking van de Energieroute. Overigens

een collectief warmte project is de Notitie “Eigenaarschap,

is bij de Krijgsman al een zonnepark mogelijk binnen het

gemeentelijke sturing en de rol van burgerinitiatieven in

bestemmingsplan, als onderdeel van het VEENIX traject.

de warmte transitie” opgesteld.

Warmtenet Amstelveen Noord

Naar aanleiding van vragen van bewoners uit Westwijk

Met Eneco is blijvend contact over het uitbreiden van

Zuid-West en Westwijk Zuid-Oost over warmtetarieven,

het warmtenet in Amstelveen Noord. Het van kracht

interpretatie van de warmtewet en functioneren van

worden van de nieuwe Warmtewet is hierbij voorwaarde

bestaande collectieve WKO-projecten ondersteunt de

scheppend voor definitieve afspraken gemaakt kunnen

gemeente gesprekken tussen bewonersafvaardigingen

worden over grootschalige uitbreidingen van dit net.

en energieleveranciers. De interpretatie van de

Op dit moment is de verwachting dat deze nieuwe Wet

Warmtewet voor lage temperatuur bronnetten blijft een

in 2025 van kracht wordt.. Met ondersteuning van het

lastig onderwerp. Ondanks prijsaanpassingen van de

Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland werken we

warmteleverancier blijft een deel van de bewoners met

strategieën uit, die afhankelijk van de nieuwe Warmtewet

vragen zitten en is hierover met de Autoriteit Consument

ingezet kunnen worden.

en Markt in contact.

Het warmtenet in Amstelveen Noord is verbonden met het warmtenet in Amsterdam (warmtebron

Legmeer

Diemercentrale). Met Amsterdam en andere betrokken

In 2023 is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar

gemeenten vind afstemming plaats over mogelijke

individuele en collectieve toepassing van Bodemenergie

bronnenstrategieën en verduurzamingsmogelijkheden.

voor Nieuw Legmeer als duurzame energiebron om de ambitie van energieneutraal te bereiken. Een belangrijk

Ondertussen zijn er tussen Eigen Haard en Eneco

onderdeel van het realiseren van de duurzame wijk

afspraken gemaakt over uitbreiding van het bestaande

Nieuw Legmeer is het ontwerpen van een duurzaam

warmtenet door het aansluiten van ruim 800 corporatie

energiesysteem.

woningen. In juli 2023 heeft een eerste informatieavond

Gezien de netcongestieproblematiek is hierbij van belang

hierover voor de huurders plaats gevonden. Deze avond

dat de elektriciteitsbehoefte van de wijk zo laag mogelijk

werd druk bezocht en bood een goede start om het

is en eigen opwekking van energie lokaal ingezet wordt.

project dat ‘Warm Amstelveen’ is genoemd verder in uitvoering te brengen. In januari 2024 hebben de eerste

Uit onderzoek naar het duurzame energiesysteem blijkt

huurders ingestemd waardoor een wooncomplex van 108

dat er 3 varianten haalbaar zijn:

woningen in 2025 aangesloten wordt op het warmtenet.

1. Warmte Koude opslag (WKO) individueel per cluster en individueel regenereren;

Geothermie Amstelveen werkt in provinciaal verband aan de ontwikkeling van geothermie en neemt deel aan de werkgroep versnelling aardwarmte MRA. De mogelijkheden voor Amstelveen zijn nog niet duidelijk.

2. WKO collectief en regereneren via de ruw waterleiding van de WRK (Watertransportmaatschappij RijnKennemerland)-organisatie; 3. Lucht-waterwarmtepompen individueel per cluster (geen regeneratie).

In 2024 is er een proefboring uitgevoerd in de gemeente Ouder-Amstel om de ondergrond beter in

De collectieve oplossing, variant 2, scoort zowel qua

kaart te brengen. Het ministerie EZK heeft voor het

duurzaamheid als qua kosten het beste. Ook lijkt deze het

grondgebied van Amstelveen opsporingsvergunning

best te verenigen met het stedenbouwkundig plan.

Aardwarmte verleend aan twee verschillende

In september 2024 is een haalbaarheidsonderzoek

17

gestart naar deze collectieve oplossing. Haalbaarheid in

Niveau 5

techniek, ruimte, financiën en governance. De resultaten

• Alle emissies van niveau 3 en 4

van dit onderzoek zullen in Q4 beschikbaar zijn.

• Samenwerking met partners in de waardeketens om de CO2-uitstoot omlaag te brengen.

Amstelveen heeft van de WRK-organisatie op 8 mei 2024 definitief de gunning gekregen om samen

Amstelveen is sinds 2023 gecertificeerd op ladderniveau 3.

met Waternet een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de inzet van 60 TJ aan warmte, in eerste

In 2023 was de totale uitstoot van de gemeente

instantie voor Nieuw Legmeer en het Zwembad de

Amstelveen (incl. Amstelveen Sport) 3.034 ton CO2. Zie

Meerkamp. In juli 2024 is met de WRK-organisatie

hoofdstuk 5 voor de nadere analyse van de cijfers.

een samenwerkingsovereenkomst getekend rond het uitvoeren van het haalbaarheidsonderzoek.

Amstelveen inclusief Amstelveen Sport:

Energievisie Greenport Aalsmeer

CO2-footprint 2023 (heel jaar) 1%

In 2024 is met de Greenportgemeenten en programmabureau Greenport Aalsmeer uitvoering gegeven aan de wens om verduurzaming van de

Aardgasverbruik

12%

Brandstofverbruik wagenpark

glastuinbouwsector te verbinden met de opgave voor de bestaande bebouwing om aardgasvrij te worden. Met de concessiehouder voor de opsporingsvergunningen

17%

0%

Elektriciteitsverbruik vastgoed

Geothermie voor het grootste deel van de Greenport regio, zijn gesprekken gevoerd om te onderzoeken hoe

70%

verdere informatie over de ondergrond in kaart gebracht kan worden. Geothermie kan een zeer belangrijke bron

Zakelijk vervoer Vliegreizen

voor de glastuinbouw worden. Nader seismisch onderzoek is noodzakelijk om succes op bruikbare geothermie

In vergelijking met voorgaande jaren is een neerwaartse

beter te kunnen inschatten. Eind 2024 moet duidelijk

trend te zien in de totale CO2-uitstoot.

zijn wat nodig is om vanuit de Greenportgemeenten met

2021

3.347 ton CO2 – emissies

de concessiehouder een subsidieaanvraag voor nader

2022

3.305 ton CO2 - emissies

seismisch onderzoek te kunnen indienen.

2023

3.034 ton CO2 – emissies

CO2-uitstootvrije organisatie

In 2023 is een reductie in CO2-emissies behaald van 9%

De CO2-prestatieladder is het duurzaamheidsinstrument

t.o.v. referentiejaar 2021. Ondanks de substantiële reductie

wat de gemeente Amstelveen (incl. Amstelveen Sport)

die is bereikt, loopt het reductiepercentage achter op het

helpt bij het behalen van de CO2-emissie reductie

gestelde doel van 20% reductie in 2023 t.o.v. 2021.

doelstellingen. De CO2-prestatieladder hanteert vier invalshoeken: 1. Inzicht, 2. Reductie, 3. Transparantie en 4.

De ervaring leert dat de CO2-uitstoot reductie niet lineair

Participatie.

loopt, maar in sprongen. De verwachting is daarom

De ladderniveau ’s zijn als volgt ingericht:

dat de opgelopen achterstand kan worden ingehaald.

Niveau 1-3

Het uiteindelijke streven blijft bovendien een CO2-

• Emissies gas en brandstof

uitstootvrije organisatie in 2030 en een stad die in 2040

• Emissies door opwek elektriciteit en warmte

95% minder CO2-uitstoot t.o.v. 1990.

• Emissies door zakelijke gereisde kilometers (vlieg-, OV- en autoreizen) Niveau 4

Op basis van de eerste opgestelde footprint in 2022 zijn plannen gemaakt om het wagenpark van de gemeente

• Alle emissies van niveau 3

te elektrificeren. Deze plannen zijn inmiddels door de

• Indirecte emissies veroorzaakt in de waardeketen,

gemeenteraad aangenomen. Voor het gemeentelijk

o.a. woon-werk verkeer, aanleg wegen, renovatie

vastgoed wordt een zogeheten routekaart opgesteld,

speeltoestellen.

waarin staat wat nodig is om gasloos te kunnen worden.

18

De Amstelveense organisatie heeft gas bespaart door de

hebben we op Facebook en Instagram bijna 590.000

temperatuur in de gebouwen 1 á 2 graden lager te zetten

weergaven gehad. Inclusief al deze campagnes heeft

in gemeentelijke gebouwen, wat tot een gemiddelde

het account veel meer weergaven gegenereerd,

besparing van 15% heeft geleid.

namelijk 1.4 miljoen weergaven. • Een keer per twee maanden geven we de gratis

7. Duurzame mobiliteit

nieuwsbrief Duurzaam Amstelveen uit Nieuwsbrief ‘Duurzaam Amstelveen’. Deze versturen we naar 2.100 inwoners.

Deelmobiliteit

• De nieuwsbrief Duurzame VvE versturen we vier keer

In Amstelveen neemt deelmobiliteit meer en meer toe.

per jaar naar 800 adressen. Nieuwsbrief ‘Duurzame

Waar ooit gestart werd met enkel deelauto’s, zijn er de

VvE’ (amstelveen.nl).

afgelopen jaren pilots geweest met zowel deelfietsen

• Gedurende het hele jaar zijn er geïntegreerde

als deelscooters. De pilot met deelscooters loopt voor

inwonerscampagnes ter promotie van acties

één van de twee aanbieders in oktober 2024 af. Uit de

in samenwerking met het Energieloket

evaluatie bleek vooral dat inwoners overlast ervoeren

Amstelveen. Hierbij kan je denken aan isolatie- en

als gevolg van foutief geparkeerde deelscooters. Er is

zonnepanelenacties, maar ook promotie rond

behoefte aan duidelijke beleidsregels ontstaan, waarin

de gratis Energiefixers, Energiecoaches of gratis

ook andere vormen van deelmobiliteit een plek zouden

financieel advies. Dit zijn campagnes op lokale media

kunnen krijgen.

als sandwichborden, digitale promotieborden, in AmstelveenZ, het Amstelveen Nieuwsblad en online.

Uitbreiden van het netwerk van (snel)laadpalen in

• In 2023 hebben we o.a. het volgende gepubliceerd:

combinatie met goede laadprijzen zijn rand- voorwaardelijk

- 5 themapagina’s in het Amstelveens Nieuwsblad

voor het voortzetten van de groei van de duurzame

- 30 artikelen op de gemeentepagina

mobiliteit/elektrische auto’s. Ambtelijk is gewerkt aan

- 4 spreads in AmstelveenZ magazine

nieuw beleid e-laden inclusief laadkaarten en is een pilot

- Iedere maand een flight op de sandwichborden

kabelgoottegels uitgerold over 100 deelnemers.

- 5 campagnes op de digitale borden - 12 posts op Facebook en Instagram

8. Communicatie en participatie

- 10 campagnes op social media - Intern iedere week een artikel op Atlas (Duurzame dinsdag)

De Gemeente Amstelveen blijft zich vooral richten op het stimuleren en ondersteunen van duurzame acties voor en door inwoners en bedrijven. Dat doet de gemeente richting inwoners, in samenwerking met het Energieloket Amstelveen, op verschillende manieren zoals het promoten van subsidies, collectieve inkoopacties en uitvoer van projecten vanuit het Servicepunt Energieadvies voor collectieven en organisaties. • Gemeente breed is er een nieuwe huisstijl geïntroduceerd. Duurzaamheid heeft de huisstijl hierop aangepast, zodat de herkenbaarheid (gemeente als betrouwbare afzender) groter wordt. • De duurzame sociale kanalen op Instagram en Facebook groeien gestaag. We zijn op Instagram gegroeid van 34 volgers begin 2023 naar 700 volgers medio 2024. Maandelijks publiceren we 12 posts. Daarnaast voeren we ook campagnes uit bijvoorbeeld ter promotie van de Doe-het-duurzaam markt. In 2023

19

Circulaire economie

aangeschaft, die wordt afgewassen en opnieuw gebruikt

Er wordt op 4 manieren gewerkt aan het hergebruik van

in plaats van gerecycled.

grondstoffen: 1. Grondstoffenplan 2022-2026 2. Circulair inkopen en aanbesteden

2. Circulair inkopen en aanbesteden

3. Circulair bouwen 4. Grondbank

De gemeente is doorgegaan op het ingeslagen pad om de doelstelling van 50% circulair inkopen in 2025 te

1. Het Grondstoffenplan 2022-2026

behalen. Er wordt proactief gekeken naar mogelijkheden binnen reguliere inkopen en aanbestedingen. De in PLECK 5.0 genoemde aanbestedingen voor de levering

Het Grondstoffenplan 2022-2026 is geïmplementeerd in

van houtproducten, kolken en putdeksels, gebakken

de gemeente.

verhardingsmateriaal, betonnen verhardingsmateriaal,

De doelstellingen uit het Grondstoffenplan zijn 75%

betonnen rioleringsmaterialen en speeltoestellen

afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner per jaar.

zijn opgestart. Bij al deze trajecten vindt uitgebreid

De maatregelen uit het plan sluiten aan bij de uitgevoerde

marktonderzoek plaats. Zoals eerder aangegeven

evaluatie van het afvalbeleid en het verhogen van service

hebben de trajecten vanwege de doorontwikkeling en

voor inwoners:

complexiteit een doorlooptijd van 2 tot 2,5 jaar.

• Extra bovengrondse cocons voor Groente, Fruit en

Door capaciteitsproblemen is er geen meting gedaan

Etensresten bij hoogbouwlocaties (61 in totaal)

over 2023. De volgende meting wordt gekoppeld aan de

• Sinds januari 2023 elke drie weken legen van de

doelstelling voor 2025.

aangeboden rolcontainers voor papier en karton. • Vanaf half maart tot half oktober wordt er wekelijks

Wij gaan aan de slag met CO2 beprijzing zoals in de

GFT/E ingezameld. Na half oktober wordt de frequentie

motie ‘Naar een volledig CO2 uitstootvrije gemeente’

weer teruggebracht tot één keer per twee weken.

is gevraagd. Hierover wordt separaat een brief aan de gemeenteraad gestuurd.

Met de nieuwe maatregelen zetten we er op in om de doelstellingen uit het Grondstoffenplan 2022-2026 te behalen. We verwachten dat met de implementatie van

3. Circulair bouwen

bovengenoemde maatregelen de hoeveelheid ingezameld restafval verder zal afnemen. Inwoners scheiden hun

Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen

afval steeds beter.

De leidraad geeft invulling aan de ambitie om duurzamer te bouwen. Het is een levend document dat op basis van

Afvalpreventie

ervaring die we opdoen en ontwikkelingen in de regio en

De gemeente heeft per 1 juni 2024 een opt-insysteem

in de markt regelmatig op onderdelen wordt aangepast.

voor ongeadresseerd reclamedrukwerk ingevoerd. Voortaan krijgen inwoners alleen nog reclamefolders

Afgelopen jaar hebben we verder ervaring opgedaan

wanneer ze met een Ja-sticker aangeven hier interesse in

met duurzaam bouwen. Dit hebben we zowel in een

te hebben. Omdat veel reclamefolders ongelezen in de

actieve als faciliterende rol bij ontwikkelingen gedaan,

papierbak óf het restafval belanden is de maatregel een

variërend in omvang. In een actieve rol of bij gemeentelijke

gerichte actie om verspilling tegengaan. Naar verwachting

vastgoedontwikkelingen is het eenvoudiger om hoog op

levert de introductie van de Ja-sticker de gemeente een

duurzaamheid in te zetten door bij tenders (bijvoorbeeld

papierbesparing van 455.000 kilo per jaar op. Per inwoner

Landtong) en aanbestedingen (bijvoorbeeld Middenwaard

is dat 4,8 kilo per jaar en per huishouden kan dat oplopen

school) duurzaam uit te vragen. Bij de tender van Landtong

tot 10 kilo per jaar. Naast de grondstof papier wordt er

weegt duurzaamheid 60% mee. Bij de selectie van de

met de maatregel ook water en energie bespaard.

architect voor Middenwaard woog duurzaam en circulair bouwen 30% mee en bij de gunning van de architect 10%.

De ambtelijke organisatie doet ook wat nodig is om

Het streefcijfer van 30% is dus één keer ruimschoots en

circulair te worden. Zo zijn in 2024 herbruikbare bekers

één keer bij de selectie van een architect gehaald. Dit

20

heeft ertoe geleid dat de ingezonden schetsontwerpen

document’, dat aangepast kan worden naar aanleiding

van de geselecteerde partijen allemaal op een duurzame

van nieuwe inzichten. Aan de hand van regionale en

visie stoelen, zoals flexibel bouwen met houtskelet bouw,

landelijke ontwikkelingen, eigen inzichten/ervaringen en

losmaakbaar zijn en lage milieukosten hebben.

nieuwe wetgeving kan geëvalueerd worden of de leidraad in stand gehouden moet worden.

Daarentegen vragen faciliterende ontwikkelingen vaak wat meer inzet om in samenspraak duurzame

De aanpassingen die we voorstellen voor de Leidraad zijn

ambities te realiseren. Het lukt steeds beter om aan de

opgenomen in hoofdstuk 6.

start van initiatieven of ontwikkelingen na te denken over duurzaam bouwen. Een punt van aandacht is de tussentijdse toets en vooral de toets aan het einde van

4. Grondbank

een project; is het gelukt om de duurzame ambities, zoals afgesproken aan de start, waar te maken?

De grondbank is in het leven geroepen om grondstromen te beperken door verwerken en opslaan van vrijgekomen

Eind 2023 hebben we Het Nieuwe Normaal (HNN)

gronden, groenafval en bagger, dat zijn de kerntaken van

ondertekend en we doen mee met het Convenant

de grondbank.

Toekomstbestendige Woningbouw. Dit zijn standaarden

Het afgelopen jaar is een aantal reparaties en

met haalbare en ambitieuze prestaties op duurzaam

herinvesteringen uitgevoerd aan vloeistofdichte

bouwen. Onze eigen leidraad is langs HNN en het

ondergronden van het compostering en veegvuildepot.

convenant gelegd en hierop (waar nodig) aangepast.

De opslagcapaciteit van zowel de composteerinrichting (daar waar compost gemaakt wordt) als het opslagterrein

In 2024 is een onderzoek gestart m.b.t. houtbouw

van de compost(producten) is vergroot. Dit heeft als

op Legmeer (cluster 3) op initiatief van Prosper Vitea,

resultaat dat er meer groene reststromen omgezet

in samenwerking met de TU Delft, verschillende

kunnen worden in bruikbare compost waarmee aan de

architectenbureaus en Built by Nature. Het doel van

toenemende vraag kan worden voldaan.

het onderzoek is te komen tot een ontwerp waarbij zoveel mogelijk hout wordt toegepast. In het onderzoek

Nieuw: Circulaire energietransitie

worden de stappen en keuzes gedocumenteerd die

De gemeente werkt hard aan de energietransitie. Daarbij

nodig zijn om te komen tot een (volledig) houtbouw

wordt veel materiaal ingezet, zoals zonnepanelen,

ontwerp, welke worden afgezet tegen traditionele bouw.

isolatiemateriaal, vervanging van glas en kozijnen,

De gemeente draagt bij aan dit project met de gedachte

nieuwe installaties en batterijen. Wereldwijd schiet

dat het onderzoek als vliegwiel kan dienen voor andere

de grondstoffenvoorraad tekort om de vraag naar al

duurzame ontwikkelingen in Legmeer en de gemeente.

deze materialen aan te kunnen. Daarom moeten we deze materialen zoveel mogelijk circulair ontwerpen

De wetgeving voor duurzaam bouwen wordt in de loop

en hergebruiken. Afgelopen jaar hebben we biobased

van 2025 naar verwachting aangescherpt; de MPG (Milieu

isolatiemateriaal toegevoegd aan de subsidie verordening

Prestatie Getal, over milieu-impact van materialen) is nog

en onder de aandacht gebracht. We onderzoeken of

onderwerp van discussie. Om ons hierop voor te bereiden

circulaire zonnepanelen kunnen worden toegepast.

is het goed om de leidraad (aangepast) voort te zetten. Hiermee wordt voorkomen dat projecten met een langere

Klimaatadaptatie

doorlooptijd tussentijds aangepast moeten worden om

In het Actieplan klimaatadaptatie 2021-

aan de nieuwe wetgeving te voldoen. Op deze manier

2026 staat de doelstelling dat Amstelveen

doen we ook verder ervaring op met duurzaam bouwen,

in 2050 klimaat robuust is ingericht op de

de leidraad stimuleert namelijk (kennis over) integrale

thema’s watertekort, -overlast, hittestress

duurzaamheid bij ruimtelijke ontwikkelingen.

en waterveiligheid. Om dit te bereiken zijn diverse onderzoeken uitgevoerd, hier komen twee hoofdthema’s

Naar aanleiding van de ervaringen en inzichten die

duidelijk naar voren: (grond)water en hittestress. Onze

opgedaan zijn in het afgelopen jaar, worden aanpassingen

gemeente is het meest gebaat bij het versterken van de

aan de leidraad voorgesteld. De leidraad blijft een ‘levend

spons- werking van de stad, oftewel het maximaal gebruik

21

maken van de bovenste meters van de bodem. Dit vraagt

Natuur- en milieu-educatie (NME)

om een juiste balans tussen de maatregelen: vasthouden,

NME heeft het doel om de bewoners van

bergen en afvoeren van regenwater in de openbare ruimte.

Amstelveen en dan met name kinderen

De meest effectieve maatregel tegen hittestress is het

kennis en inzicht over natuur, milieu en

realiseren van koele verblijfsplekken en voldoende schaduw

duurzaamheid in de eigen omgeving bij te

langs langzame verkeersroutes.

brengen. Er zijn in het schooljaar 2023/2024 zijn 334 lessen, leskisten of projecten afgenomen door

Hittestress

alle 21 scholen in het basisonderwijs. Daarnaast is er een

Naast reconstructies in de openbare ruimte pakken

succesvol project afgerond met het Voortgezet Onderwijs

we dit ook aan met de meerjarige campagne ‘Groen

over het recyclen van kerstbomen.

moet je doen!’. Ook dit jaar doen we weer mee met het NK-tegelwippen waarbij we iedere bewoner die

NME geeft kennis en inzicht over natuur, milieu en

zich aanmeldt bedanken voor hun deelname met een

duurzaamheid in de eigen omgeving. Daardoor krijgen

zakje bloemenmengsels. Ook gaan we strijd aan met de

kinderen aandacht voor de wereld om zich heen en gaan

gemeente Gooise Meren wie de meeste tegels ophaalt.

ze meer natuur- en milieubewust leven. In het schooljaar

In augustus werd vanuit de bewonersagenda een kas

2023-2024 is de aandacht vooral gericht geweest op het

geplaatst op het Stadsplein. In deze kas werden in de

organiseren van de Nationale Boomfeestdag. Naast de

ochtend diverse panelgesprekken gevoerd over het

‘grote’ nationale viering op het sportpark, heeft NME zich

thema hittestress in relatie tot de gezondheidszorg,

gericht op het heel lokaal vieren. Op 17 schoolpleinen is

verduurzaming van panden en openbare ruimte. ’s

een ‘eigen’ boom geplant op het schoolplein met een zelf

Middags was de kas opengesteld zodat voorbijgangers

ontwikkelde les en leskist, de BoomBox waarmee ze de

op een laagdrempelige manier de temperatuur van de

boom in de komende jaren kunnen gaan volgen.

toekomst konden ervaren. Er is uitvoerig gepubliceerd in

Daarnaast is het aanbod aan leskisten eens goed onder

alle Amstelveense pers en Het Parool over dit evenement.

de loep genomen. Vooral kisten over duurzaamheid

Bij de Groene Stad Challenge 2023 is Amstelveen op

verouderen snel.

de derde plek geëindigd, de prijs werd afgelopen juni

Leskisten die verouderd waren of die relatief laag scoren

uitgereikt tijdens een evenement in Ahoy Rotterdam.

(onder de 7) zijn vernieuwd of uit het aanbod gehaald. Voor het VO hebben we dit jaar, naast de fietsexcursie