Concept Koersdocument Amstelveen op weg naar de Omgevingsvisie

Bovendien biedt de ontwikkeling van elektrische mobiliteit biedt stevige uitdagingen voor het stroomnetwerk, zoals de grootschalige uitrol van elektrische laadpalen. Smart grids vormen een belangrijk deel van de oplossing. Een smart grid kan door de inzet van slimme technologie en ICT-toepassingen opgewekte stroom beter verdelen over de verschillende gebruikers. Voertuigen kunnen door slim te laden (en te ontladen) helpen die flexibiliteitsdiensten van het slimme net beter in te vullen. Klimaatverandering wordt zichtbaar De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds meer merkbaar. De weersomstandigheden worden heftiger met gevolgen voor de fysieke leefomgeving. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten op een klimaatadaptieve wijze worden vormgegeven en de bestaande fysieke leefomgeving moet veranderingen ondergaan om op het gebied van hittestress en waterafvoer de veranderende weersomstandigheden op te kunnen opvangen. Er is steeds meer besef dat maatregelen op gebied van klimaatbestendigheid nodig zijn. Circulaire economie Met het besef dat grondstoffen eindig zijn, zien steeds meer ondernemers kansen voor circulaire productieprocessen, hernieuwbare energievormen en het creëren van een infrastructuur voor reststoffen. In relatie met de transitie van bezit naar gebruik biedt dit kansen voor een nieuw economisch systeem, dat circulair in plaats van lineair georganiseerd is.

De transitie naar een circulaire economie heeft tal van ruimtelijke consequenties, die ook de kwalitatieve ruimtebehoefte van bedrijven naar locaties beïnvloedt. Er gaat steeds meer aandacht uit naar de grondstofstromen en gebruikte materialen, en hoe grondstoffen efficiënter kunnen worden gebruikt en hergebruikt (b.v. circulaire bouw). Dit vraagt om nieuwe logistieke systemen en netwerken en de fysieke ruimte voor de opslag van grondstoffen en retourstromen. 24

3.4

Voorzieningen

De veranderende samenleving zorgt ook voor een veranderende vraag naar voorzieningen. Verschillende ontwikkelingen hebben invloed op het aanbod aan voorzieningen in de stad. De ondergrond wordt voller De gemeente Amstelveen staat net als dichtbebouwde andere gemeenten de komende jaren voor grote uitdagingen in het fysieke domein (verdichting, energietransitie, klimaatadaptatie, nieuwe ondergrondse infrastructuur) die een steeds groter beroep doen op de ondergrondse ruimte en kwaliteiten. Daardoor neemt de drukte in de ondergrond toe en wordt het moeilijker om de ambities in de openbare ruimte te kunnen blijven realiseren. Dat betekent dat er een sterkere afstemming over en regie op de ondergrond nodig is. Gezondheidszorg en welzijn vragen meer ruimte en specifieke inrichting In 2015 is de gemeente over de volle breedte van het sociaal domein verantwoordelijk geworden voor de zorg en ondersteuning van haar inwoners thuis. De drie decentralisaties in de zorg zijn inmiddels afgerond. De transformatie van het sociaal domein gaat de komende jaren nog door: verbeteren dienstverlening en afstemming over de financieringsschotten van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz) heen. Door vergrijzing zal de zorgconsumptie komende jaren stijgen.

De versnelling in de vergrijzing van 2020 wordt momenteel niet gevolgd door een stijging van de intramurale zorg. Wie zorg of ondersteuning nodig heeft, krijgt dat bij voorkeur in de thuissituatie. Het langer thuis blijven wonen vraagt om meer woningen waarin het mogelijk is tot hogere leeftijd met meer lichamelijke en geestelijke problematiek, zoals lichte dementie, te blijven wonen. Dit vormt een enorme opgave wat betreft het bieden van passende woonruimtes, afgestemd op de doelgroep, kleinere woonruimtes, toegankelijk voor zorgverleners. Tegenwoordig draait gezondheid naast bescherming steeds meer om het versterken van de aspecten van de leefomgeving die gezondheid bevorderen en faciliteren. Ook belangrijk daarbij is de bewustwording dat zorgkosten blijven groeien waardoor er steeds meer aandacht nodig is voor preventie. Gezondheid wordt deels bepaald door de leefstijl van mensen, maar ook de fysieke en sociale omgeving waarin mensen zich bevinden speelt een rol. De inrichting van de fysieke buitenruimte heeft een direct effect heeft op gezondheid en welzijn (sociale samenhang) en is dan ook een aandachtspunt bij stedenbouwkundige (her)inrichting van de fysieke ruimte. Een leven lang leren en online onderwijs ‘Een leven lang leren’ is één van de thema’s in het onderwijs. Daarnaast is er meer sprake van combinaties tussen onderwijs en het bedrijfsleven.

In de fysieke leefomgeving betekent dat een verandering in ruimte- en tijdgebruik van bijvoorbeeld onderwijsgebouwen voor andere doeleinden in de uren dat ze niet gebruikt worden. Ook kan gedacht worden aan het populairder worden van de combinatie leren en werken in campus-achtige settingen. Een andere trend is de toename van online onderwijs. Door de corona pandemie heeft deze ontwikkeling een versnelling gekregen. Voor ruimtegebruik kan dit betekenen dat kwaliteit boven locatie staat. Interactie en de ontwikkeling van vaardigheden blijven altijd gebaat bij fysieke ontmoetingen. Deze zijn vaker op plaatsen met meerdere functies, waar mensen elkaar ontmoeten, van elkaar leren en werken. Sporten en bewegen worden steeds meer onderdeel van het leven Sport en bewegen worden steeds belangrijker en sportclubs krijgen meer en meer een brede maatschappelijke functie. De ontwikkeling dat sport minder gebonden is aan sportaccommodaties, maar dat meer gebruik wordt gemaakt van openbare ruimte en voorzieningen zal op termijn versterkt doorzetten. Dit wordt ook gefaciliteerd door toenemend gebruik van apps en sociale media. Daarnaast is sporten gezond en wordt sport en beweging 25

steeds meer ingezet als preventiemiddel voor een gezond leven. Investeren in sport is dus investeren in een gezonde en gelukkige samenleving en drukt zorgkosten. Elke geïnvesteerde euro in sport, levert tweeëneenhalve euro op in maatschappelijk rendement Cultuur is steeds meer onderdeel van identiteit van de stad Kunst en cultuur houden verband met de identiteit van een stad. Diverse trends zoals de netwerksamenleving, van monofunctioneel naar multifunctioneel, inclusie en samenhang hebben ook effect op de vraag naar culturele activiteiten. Er ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden die andere plaatsen gebruiken dan de traditionele, waaronder de openbare ruimte of gebouwen zoals een pop-up theater.

26

4 Vastgesteld ruimtelijk beleid

27

In dit hoofdstuk komen het reeds vastgestelde ruimtelijk beleid en de fysieke-ruimtelijke componenten van het sociale beleid van Amstelveen aan bod. Het hoofdstuk is als volgt opgebouwd: §4.1: Algemeen §4.2: Wonen, Economie en Mobiliteit §4.3: Duurzaamheid §4.4: Voorzieningen §4.5: Samenhang hoofdbeleidsdoelstellingen Bij ieder thema komen de beleidskaders en voor de Omgevingswet relevante hoofdbeleidsdoelstellingen aan bod. De hoofdbeleidsdoelstellingen zijn gedestilleerd uit de genoemde beleidskaders. Voor een aantal thema’s zijn de hoofdbeleidsdoelstellingen aangevuld met beleidsdoelstellingen die voor dit betreffende thema zijn opgenomen in de Beleidsanalyse Amstelveen (SENZE, 2020), deze zijn gemarkeerd met een asterisk (*). De selectie aan beleidskaders en hoofdbeleidsdoelstellingen is gebaseerd op de stand van zaken van mei 2020. Uiteraard wordt in het verdere proces om te komen tot de omgevingsvisie continue gewerkt aan nieuw en aangescherpt Amstelveens beleid. 4.1

Algemeen

Figuur 4.1: Potentiële hoogbouwzones

Hoogbouwvisie (2019) Om het lommerrijke karakter ook in de bebouwde gebieden te behouden stelt de Hoogbouwvisie dat nieuwbouw in principe niet hoger mag zijn dan de Amstelveense hoogte (boomkruimhoogte) en zich voegt naar de hoogte van de omliggende gebouwen. Met deze maximale bouwhoogte blijft nieuwbouw onder het bladerdak van de stad. Slechts enkele slanke hoogbouwaccenten mogen op aangegeven locaties hoger worden gebouwd en steken daarmee door het bladerdak heen. De bouwhoogte van deze hoogbouwaccenten moet reageren op de directe omgeving waarmee een passende inpassing in de bestaande structuur wordt gewaarborgd. Het LIB Schiphol zorgt dat ervoor dat er (hoog)bouwbeperkingen liggen op delen van het Amstelveense grondgebied. Binnen de stedelijke structuur van Amstelveen en het LIB is gezocht waar het mogelijk is om hoger te bouwen dan de Amstelveense hoogte. Deze potentiële hoogbouwzones zijn in de visiekaart (figuur 4.1) rood gemarkeerd en liggen op goed ontsloten, strategische locaties. Position Paper Schiphol (2019) Door de sterke groei van het aantal vluchten op Schiphol raken de lusten en lasten van de luchthaven uit balans. De leefbaarheid is in delen van de stad te veel verstoord door het toenemende vliegverkeer.

In de Position Paper van Amstelveen over Schiphol beschrijft de gemeente haar positie ten opzichte van Schiphol en de maatregelen die er volgens Amstelveen nodig zijn om de geluidsoverlast van laagvliegende vliegtuigen terug te dringen. Amstelveen:  Continueert de inzet op het behoud van de veiligheid, gezondheid en de lokale werkgelegenheid die samenhangt met de luchtvaartsector;  Zet zich in samenwerking met andere overheden in voor vermindering van de overlast voor inwoners van Amstelveen, voordat er in gesprek gegaan wordt over de toename van het aantal vluchten;  Zet in op vermindering van het gebruik van de Buitenveldertbaan, de Aalsmeerbaan en een daling van het aantal nachtvluchten. 28

Luchthavenindelingsbesluit (LIB) Dit betreft geen gemeentelijk beleid, maar het Luchthavenindelingsbesluit (LIB)5 is wel van verstrekkende consequentie voor de bouw- en ontwikkelmogelijkheden in Amstelveen. Het LIB kent allereerst regels met betrekking tot de maximaal toegelaten bouwhoogten in de omgeving van Schiphol. Dat leidt er onder andere toe dat er geen windmolens gebouwd mogen worden. Daarnaast kent het LIB regels die beperkingen opleggen aan het ruimtelijke gebruik, waaronder beperkingen tot alleen het gebruik van bestaande gebouwen, beperkingen en voorwaarden ten aanzien van nieuwbouw, het uitsluiten van gevoelige functies en beperkingen met betrekking van het maximaal aantal woningen binnen bestaand stedelijk gebied of binnen lintbebouwing.

Relevante doelstellingen hoogbouwvisie en LIB voor de omgevingsvisie zijn:  Amstelveen is een stad tussen de bomen. Voor hoogbouw is de Amstelveense maat het uitgangspunt. Slechts enkele slanke hoogbouwaccenten mogen op aangegeven locaties hoger worden gebouwd en steken daarmee door het bladerdak geen.  Hoogbouw is geen doel op zich, maar kan wel bijdragen aan het realiseren van meer middeldure woningen. De hoogbouwvisie geeft stedenbouwkundige richtlijnen aan verdichting van Amstelveen en is daarbij leidend, maar niet bepalend.  De overlast als gevolg van vliegverkeer verminderen en de leefbaarheid verbeteren (position paper Schiphol)  LIB: voorkomen dat het gebruik van de grond en de bebouwing op en rond Schiphol een gevaar zou kunnen vormen voor de veiligheid van het luchtverkeer, en het beperken van het aantal nieuwe en bestaande door vliegtuiggeluid gehinderde bewoners en gebruikers

5

Het Luchthavenindelingsbesluit is te vinden op https://wetten.overheid.nl/BWBR0014329/2018-01-01

29

4.2

Wonen, Economie en Mobiliteit

Wonen: Woonagenda 2020-2023 Amstelveen heeft te maken met een overspannen woningmarkt. Maatregelen zijn nodig om iedereen prettig te laten wonen. Met de Woonagenda wil Amstelveen zoveel mogelijk kansen creëren voor Amstelveners. Er wordt gebouwd, gerenoveerd en getransformeerd om aan de woonvraag te voldoen. Met op stapel staande stadsvernieuwingsprojecten wordt gezorgd dat verouderde buurten en woongebouwen weer aan de eisen van deze tijd voldoen. In alle segmenten is er vraag en in de nieuwbouwplannen zal ruimte moeten zijn voor zowel woningen in het middensegment als in het dure segment. Daarbij ligt het accent bij nieuwbouw op het bouwen van middeldure huur- en koopwoningen om doorstroming te bevorderen. Ook wordt gekeken naar nieuwe woonvormen voor onder meer ouderen en semipermanente oplossingen om jongeren en starters sneller aan een woning te kunnen helpen. Voor sociale huurwoningen wordt naast doorstroming van ‘scheefwoners’ met een te hoog inkomen o.a. gekeken naar het verkopen van meer sociale huurwoningen en daartegenover het bijbouwen van nieuwe sociale huurwoningen. Relevante doelstellingen wonen voor de omgevingsvisie zijn:  De ruimtelijke kwaliteit behouden en waar mogelijk versterken ter bevordering van een prettige, duurzame leefomgeving en het wooncomfort van mensen.

 Amstelveense jongeren en starters meer kansen bieden op de woningmarkt  Meer woningen voor Amstelveense ouderen en specifieke doelgroepen  Meer (betaalbare) koop- en huur woningen voor Amstelveners met behoud van groene en leefbare wijken  Stadsvernieuwing en verduurzaming bevorderen, o.a. door verouderde wijken nieuw elan te geven met stadsvernieuwingsprojecten en renovaties



Mee blijven doen in majeure ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van woningbouw, energie of infrastructuur, met het doel hierin te sturen op de kwaliteit van het landschap.

Economie: Strategie Werklocaties 2020 Werklocaties zijn van grote betekenis voor de werkgelegenheid in Amstelveen. Meer dan de helft van het totaal aantal banen (54.500 in 2018) bevindt zich op bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Werklocaties vervullen daarnaast een belangrijke rol in het behoud van een goede balans van functies in de stad. Op dit moment is het aantal banen ongeveer even groot als de beroepsbevolking van Amstelveen. Circa 20% van de Amstelveners werkt in Amstelveen zelf. Daarnaast spelen met name bedrijventerreinen een belangrijke rol in het bieden van een compleet en divers aanbod van banen, zowel voor hoog- als praktisch opgeleiden. In afgelopen jaren is sterk ingezet op het bestrijden van de kantoorleegstand door transformatie van kantoorlocaties naar andere functies, met name woningen en hotels. Het is zaak om in kwantiteit maar vooral ook in kwaliteit de aansluiting te vinden bij de huidige behoeften van gebruikers.

30

Relevante doelstellingen economie voor de omgevingsvisie zijn:  Ontwikkelen van multifunctionele(re) kantorenlocaties gericht op het ontwikkelen van toekomstbestendige, courante en onderscheidende kantorenlocaties om (inter)nationale kantorengebruikers uit het subtop segment vast te houden en mogelijk enkele nieuwe gebruikers aan te trekken  Zorgvuldig omgaan met het aanbod van bedrijventerreinen gericht op handhaving van de locaties als vestigingslocatie voor de bedrijven die niet ingepast kunnen worden in de woonomgeving van Amstelveen (hindergevend en/of ruimte-extensief)  Stimuleren van gemengde woon-werkgebieden en verspreide werklocaties  Ondernemers- en vestigingsklimaat in Amstelveen versterken & werkgelegenheid en welvaart stimuleren*  Het (inter)nationaal aantrekkelijke klimaat voor werken en wonen behouden en versterken en daardoor een economisch sterke regio blijven*  Zorgen voor een goede balans van wonen en werken, waarbij vraag en aanbod op de werklocatiemarkt op elkaar aansluiten. De verscheidenheid aan werklocaties moet zodanig zijn dat zowel lokale, regionale als internationale bedrijven zich gemakkelijk in Amstelveen kunnen vestigen.*

Mobiliteit: Mobiliteitsvisie Amstelveen (2020) Amstelveen groeit de komende jaren. En ook de rest van de Metropoolregio Amsterdam groeit stevig. Dit zorgt voor een grote opgave om Amstelveen de komende jaren met een duurzaam vervoerssysteem veilig, leefbaar en bereikbaar te houden. Daarnaast komen er allerlei trends en ontwikkelingen op de gemeente af. Dit gaat bijvoorbeeld om technologische ontwikkelingen en beschikbaarheid van data, om de verdergaande trek naar de stad en om klimaatvraagstukken. Dit alles heeft impact op de toekomstige bereikbaarheid van, naar en in Amstelveen en leidt tot nieuwe vraagstukken en opgaven rond mobiliteit die momenteel nog niet in beleid verankerd zijn. Dat is de aanleiding geweest voor de Mobiliteitsvisie voor Amstelveen. De Mobiliteitsvisie geeft richting aan de plannen om de Amstelveners tot 2040 prettig en veilig vervoer te kunnen bieden in een leefbare stad, ondanks de toenemende verkeerdruk. In de visie wordt gekeken naar mobiliteit vanuit één integraal en multimodaal systeem, in nauwe samenhang met ruimtelijke ontwikkelingen in plaats vanuit de modaliteit (vervoerswijzen apart).

Relevante doelstellingen mobiliteit voor de omgevingsvisie zijn:  Een regionaal, samenhangend bereikbaarheidssysteem en een lokaal, verkeersveilig bereikbaarheidssysteem voor Amstelveen: een optimale regionale en lokale bereikbaarheid voor inwoners, werkenden en bezoekers waarbij, rekening houdend met de huidige capaciteit en geringe uitbreidingsruimte van het wegennetwerk, een sterke nadruk wordt gelegd op openbaar vervoer en actieve modaliteiten. Daarnaast regionaal inzet op afname doorgaand auto- en vrachtverkeer dat geen herkomst of bestemming heeft in Amstelveen en lokale inzet op verkeersveiligheid.  Op weg naar een duurzaam mobiliteitssysteem, waarbij gestreefd wordt naar het behalen van de klimaatdoelen uit het Klimaatakkoord en het Beleidskader Mobiliteit, het behalen van de Green deal ZES en het voldoen aan Europese en landelijke normen voor leefkwaliteit (lucht en geluid);  Mobiliteit en ruimtelijke ordening gaan altijd samen. We streven naar een sterke koppeling tussen ruimtelijke ordening en mobiliteit, behoud van de belangrijkste functies in de gemeente zelf (creëert nabijheid). De belangrijkste functies moeten met openbaar vervoer en actieve modaliteiten bereikbaar zijn.

31

4.3

Duurzaamheid

Duurzaamheid: Plan Energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie (2019) De ambities van Amstelveen op gebied van duurzaamheid zijn uitgewerkt in een Plan Energietransitie, Circulaire Economie en Klimaatadaptatie. Voor alle drie de pijlers geldt dat er nog een lange weg te gaan is die naar verwachting zeker drie decennia zal vergen. De opgave voor de energietransitie is veruit de grootste en het meest complex. Gestart is met de voorbereidingen voor de energietransitie van de gebouwde omgeving. Het in februari 2019 door het college van B&W vastgestelde ‘Voorbereidingsprogramma Amstelveen Aardgasvrij 2019’ benoemt diverse voorbereidende werkzaamheden, die binnen en buiten de organisatie plaats moeten vinden. Belangrijk onderdeel daarvan is de transitievisie warmte en daarop volgend wijkuitvoeringsplannen. Ook stimuleert de gemeente gebruik van schone voertuigen. In de transitie naar een circulaire economie ligt het accent in de eerste fase op circulair inkopen en uitvoering van concrete pilots uit de in 2018 uitgevoerde circulaire scan in Amstelveen. Daarnaast continueert de gemeente de uitvoering van het Grondstoffenplan 2017- 2021, dat uitgaat van het behoud van waarde van grondstoffen.

De pijler klimaatadaptatie richt zich op een toekomstbestendige inrichting van de stad die aangepast is aan de veranderingen in het klimaat: hevige regenval, langdurige droogte en hitte zijn belangrijke elementen daarin. Bij alle transities geldt dat de gemeente het goede voorbeeld geeft, onder andere door het eigen vastgoed te verduurzamen, te investeren in elektrisch vervoer en door klimaatadaptatie in alle ruimtelijke plannen integraal onderdeel te laten zijn van het gesprek met ontwikkelaars. Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (concept, april 2020) Het opstellen van een regionale energiestrategie is een eerste stap in een langjarige samenwerking om met elkaar te zorgen voor minder CO2-uitstoot. Samen met de andere gemeenten in de regio Amstelland zet Amstelveen zich in om richting 2030 een flinke slag te maken in de opwekking van duurzame energie. Amstelland heeft geen regionaal duurzaamheidsbeleid. Ambities en doelstellingen zijn lokaal bepaald. Wel wordt er vanuit de deelregio incidenteel en op specifieke onderwerpen samengewerkt op het gebied van duurzaamheid en zijn in de regionale energiestrategie meerdere gezamenlijke opgaven genoemd.

Om naar de toekomst toe een goede concurrentiepositie te behouden werken de Greenport-gemeenten Amstelveen, Aalsmeer en Uithoorn samen met de gemeente Haarlemmermeer en andere partijen aan de opgave om het gebied te transformeren naar een moderne en duurzame tuinbouwcluster. Ook staan alle gemeenten aan de lat voor een goede ruimtelijke afstemming en afweging van verschillende functies, waarbij de grote druk op de ruimte, de woningbouwopgave en de aanwezigheid van Schiphol vragen om slimme oplossingen om voldoende ruimte te vinden voor de realisatie van duurzame energie-initiatieven om zo toch een bijdrage te kunnen leveren aan de landelijke klimaatdoelstellingen. Het zo goed mogelijk sturen op energieprestaties bij nieuwbouw van woningen en bedrijven vormt hierbij een belangrijk instrument. Oplossingen worden binnen de Regionale Energiestrategie gezocht op de terreinen van elektriciteit en warmte (wind, zon, warmte) en energie-infrastructuur. De concept Regionale Energiestrategie is onlangs door de raad van Amstelveen besproken en er is besloten geen Amstelveense wensen en/of bedenkingen in te dienen. Dit concept is een dynamisch document en een tussenstap naar Regionale Energiestrategie 1.0. Zoekgebieden kunnen nog worden toegevoegd of afvallen in verband met de haalbaarheid.

32

Relevante doelstellingen duurzaamheid voor de omgevingsvisie zijn:  Amstelveen heeft de ambitie in 2040 een fossielonafhankelijke gemeente te zijn. Dat betekent dat ruim 41.000 bestaande woningen en 3.000 bedrijven in dat jaar energiezuinig zijn en gebruik maken van hernieuwbare elektriciteit en duurzame warmte. In 2040 moet de CO2-uitstoot die voortkomt uit mobiliteit ook gereduceerd zijn tot een minimum.  Het streven is een klimaatadaptieve inrichting van de stad in 2050. Kern van de aanpak is aanpassing van de ondergrondse en bovengrondse infrastructuur van zowel de openbare als de particuliere ruimte, om Amstelveen voor te bereiden op de negatieve effecten van klimaatverandering: toenemende neerslag, hitte en verdroging en een grotere kans op overstromingen vanuit het open water.  Waardebehoud van grondstoffen die vrijkomen uit huishoudens, in 2021 75% hergebruik te realiseren en maximaal 100 kg restafval per inwoner te produceren. Het inzamelsysteem is zo ingericht dat wij inwoners stimuleren grondstoffen goed gescheiden aan te bieden. Ook willen wij ondernemers stimuleren om hun bedrijfsafval beter te scheiden.  Opwekking van 0,28 TWh aan hernieuwbare energie in de regio Amstelland in 2030. Deze inzet bestaat uit de huidige opwek (53 GWh) en de opwek uit zoekgebieden (230 GWh), zoals het opwekking van zonne-energie langs de A9.

 De gemeente is bezig met de verduurzaming van haar vastgoed en gebruikt in 2030 geen fossiele brandstoffen meer. Daarom werkt gemeente Amstelveen aan energiebesparing en duurzame energiebronnen.  De potentie voor zon op daken, boven grote parkeerplaatsen, langs geluidsschermen en infrastructuur wil de regio zo veel mogelijk benutten.  Ontwikkeling van het Stadshart met oog voor duurzaamheid en energiezuinigheid. Energiezuinig, klimaatbestendig, veranderbaar zonder verlies van grondstoffen.  In Amstelveen zal straks iedere gebouw- en gebiedsontwikkeling (of herontwikkeling) vanzelfsprekend een hoge duurzaamheidambitie kennen. Plannen worden beoordeeld op de bijdrage aan de klimaatdoelstellingen zoals afgesproken op Amstelland- en Meerlandenniveau. Specifieke aandacht gaat uit naar duurzame energie, duurzaam verkeer en vervoer en een zelfreinigend watersysteem.

4.4

Voorzieningen

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (deel II verwacht eind 2021) Er wordt momenteel gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs deel II. Deel I is in november 2020 door de raad vastgesteld en behandelt de periode 2020-2024. Deel twee behandelt de periode 2025-2039. Thema’s die aan bod komen voor de korte termijn zijn de internationalisering, IKC/kinderopvang, huurbeleid, bewegingsonderwijs, duurzaamheid en modulair bouwen en flexibiliteit & ruimtebehoefte. Thema’s voor de lange termijn zijn het ontwikkelen van een visie op het onderwijs van de toekomst/onderwijsinnovatie, omgeving & locatie en onderwijsaanbod. Op gebied van onderwijs heeft de gemeente Amstelveen momenteel de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2016.

Relevante doelstellingen onderwijs voor de omgevingsvisie zijn:  Vraag naar (internationaal)onderwijs aansluiten op het onderwijsaanbod. Hoe deze vraag zich in de toekomst ontwikkelt zal moeten blijken  Kinderen moeten veilig naar school kunnen gaan  Klassen mogen niet te groot zijn, want kleine klassen en niet al te grote scholen bevorderen goed en kindgericht onderwijs  Voldoende betaalbare woonruimte voor leerkrachten blijft een uitdaging in een situatie met een lerarentekort.

33

Detailhandelsnota 2016-2020 Het belangrijkste doel van de nota is het verschaffen van duidelijkheid over de gewenste ontwikkelingsrichting voor de detailhandel in de gemeente, en wel voor alle betrokken partijen zoals inwoners, ondernemers, pandeigenaren en ontwikkelaars. De nota dient als toetsingskader voor nieuwe initiatieven waar gemeentelijke goedkeuring of medewerking vereist is, maar heeft tevens tot doel marktpartijen te prikkelen in te spelen op de kansen die de Amstelveense markt hen biedt. De winkelmarkt in Amstelveen biedt kansen maar vergt tevens een heel behoedzame benadering. De kansen worden geboden door de relatief sterke winkelstructuur waarover Amstelveen reeds beschikt, door de positie van de gemeente in de regio en door het feit dat de gemeente de komende jaren verder zal groeien. De behoedzaamheid wordt ingegeven door de voortschrijdende groei van de internetaankopen, hetgeen ontegenzeggelijk leidt tot een krimp van het winkelaanbod. Het detailhandelsbeleid in Amstelveen richt zich daarom op een viertal proposities; 1. een vitaal en bruisend Stadshart; 2. op complete en moderne wijkcentra voor de eigen bewoners; 3. op horecavoorzieningen die kleur geven aan het Stadshart en ondersteunend functioneren in de wijkcentra; 4. één compleet cluster van grootschalig winkelaanbod.

Relevante doelstellingen detailhandel voor de omgevingsvisie zijn:  Het bieden van een goed en gevarieerd voorzieningenniveau voor inwoners, gelegen binnen een redelijk bereik.  Het beschikken over een representatief, aantrekkelijk en dynamisch Stadshart, dat zowel de eigen inwoners als de regio bedient  Het behouden van een vitaal economisch winkelapparaat dat het vermogen heeft mee te groeien met de toekomstige uitdagingen.  Complete en moderne wijkcentra voor de eigen bewoners, horecavoorzieningen die kleur geven aan het Stadshart en ondersteunend functioneren in de wijkcentra en één compleet cluster van grootschalig winkelaanbod.* Accommodatiestrategie Toerisme en Recreatie (2019) Amstelveen wil grip houden op de ontwikkeling van verblijfsaccommodaties. Amstelveen zoekt balans door enerzijds open te staan voor nieuwe verblijfsaccommodaties met toegevoegde waarde, maar door anderzijds voorwaarden te stellen aan de groei. Amstelveen zet in op selectieve, duurzame groei van accommodaties in de stad. Nieuwe initiatieven worden onder voorwaarden toegestaan. In de accommodatiestrategie worden de specifieke uitgangspunten benoemd die worden gebruikt als toetsingskader voor het toestaan van nieuwe hotels en verblijfsaccommodaties.

Relevante doelstellingen toerisme en recreatie voor de omgevingsvisie zijn:  Versterken van de toeristische en recreatieve sector in Amstelveen, waarbij er geprofiteerd wordt van de groei van toerisme en recreatie in de regio en de negatieve effecten beperkt worden.  Accommodaties nastreven die een duidelijke meerwaarde hebben voor de omgeving en het vestigingsklimaat.  Inwoners en bezoekers in Amstelveen kunnen buiten bewegen en spelen in een ruimte die mogelijkheden geeft voor bewegen en ontmoeten. Door een gelijkmatige verspreiding van een gevarieerd, uitdagend aanbod aan (speel)voorzieningen voor jong en oud.

Groen, Water en Bodem: Ruimte voor Groen (2008) & Structuurvisie Amstelveen 2025 Ruimte voor Groen, het Groenstructuurplan voor Amstelveen (2008) geeft de kwaliteiten van het Amstelveense groen weer. Het vormt het belangrijkste toetsingskader voor groen en landschap als onderdeel van een totale ruimtelijke afweging. Het geeft in ruimtelijk opzicht aan waar de prioriteit ligt op het gebied van groen. In de Structuurvisie Amstelveen 2025+ (2011) 34

wordt aandacht geschonken aan de groen, water en bodemstructuren van de gemeente Amstelveen. Onderstaande beleidsdoelstellingen op deze thema’s zijn afkomstig uit de structuurvisie 2025 en uit Ruimte voor Groen. Relevante doelstellingen groen, water en bodem voor de omgevingsvisie zijn:  Doelmatig bodemgebruik, wat betekent dat de ondergrondse ruimte enerzijds door zo veel mogelijk systemen kan worden gebruikt, maar dat anderzijds de geleverde energie met een optimaal rendement in de bovengrondse installatie kan worden benut.  Duurzame bescherming van natuur en milieu: (i) door de aanleg van riolering of individuele afvalwatersystemen wordt de directe ongezuiverde lozing van water op bodem of oppervlaktewater voorkomen; (ii) het overstortwater vormt geen belemmering voor de gestelde ambities voor het oppervlaktewater.  Het behouden en versterken van het groene raamwerk is voor ons een belangrijk uitgangspunt. Zowel voor de ruimtelijke kwaliteit, als voor de recreatieve en ecologische betekenis van het groen is een sluitend groen raamwerk een belangrijke voorwaarde. De heemparken en het heemgroen nemen daarbinnen een prominente plaats in.  Waterkwaliteit en kwaliteit watersysteem in de stad sterk verbeteren. Het watersysteem mag geen directe of indirecte effecten hebben op de gezondheid.

 Schadelijke en hinderlijke effecten ten gevolge van weg-, rail- en luchtverkeer en industrielawaai bestrijden of stabiel houden, in het bijzonder voor woningen en andere geluidgevoelige gebouwen, zoals scholen en ziekenhuizen en voor stille en stiltegebieden. Cultuuragenda 2020-2024: Het culturele aanbod in Amstelveen wordt gekenmerkt als divers en hoog van kwaliteit. Dit verdient een podium zodat zij nog meer gezien en gehoord kunnen worden. Mede hierom besteedt de gemeente Amstelveen veel aandacht aan het cultuurbeleid. Om de zichtbaarheid van het culturele aanbod te vergroten is de Cultuuragenda 2020-2024 in het leven geroepen. De Cultuuragenda maakt van de gehele stad een podium. Met de Stad als Podium wordt ruimte gegeven aan verhalen over Amstelveen, haar inwoners, kunstenaars, nieuw en oud talent, iconen, designers en het brede palet aan makers. Dat doen we allereerst voor de inwoners van Amstelveen, maar ook met een grote aantrekkelijkheid voor een diversiteit van regionale, nationale en internationale bezoekers. Door de stad neer te zetten als podium voor kunst en cultuur vergroot men de toegankelijkheid, de lokale economie en de verbinding van inwoners onderling en met andere sectoren. Samenwerken is de sleutel tot succes.

Met het oog op de veranderende rol van de gemeente als facilitator, hecht de gemeente veel waarde aan het betrekken van het culturele veld bij het opstellen van nieuw cultuurbeleid. Bovendien verzorgt de gemeente een sterke culturele basis infrastructuur met goede voorzieningen. Van de culturele instellingen wordt verwacht dat ze innovatief en cultureel ondernemerschap verder ontwikkelen. Dit om in te spelen op de sterk gesegmenteerde en veranderlijke vraag vanuit een toenemend internationaliserend Amstelveen. Relevante doelstellingen cultuur, cultuurhistorie en erfgoed voor de omgevingsvisie zijn:  De stad als geheel met accent op de openbare ruimte inzetten als cultureel podium in plaats van traditioneel aanbod in verspreide gebouwen  Meer lokaal, regionaal, landelijk en internationaal publiek aantrekken voor de Amstelveense kunst en cultuur, met een nadruk op lokaal  Kunst en cultuur naar de wijken brengen en daarbij toegankelijkheid voor verschillende doelgroepen  De realisatie van creatieve hotspots met verschillende functies en kunstdisciplines die inwoners, lokale ondernemers, culturele instellingen en makers met elkaar verbindt

35

Nota Sport en Bewegen Amstelveen: Amstelveen Beweegt Nog Meer De gemeente Amstelveen stimuleert haar inwoners (nog) meer te bewegen en te sporten. Sport is goed voor de gezondheid, de sociale contacten en het vestigingsklimaat van de stad. Doel van de gemeente is alle Amstelveners in beweging te krijgen. De komende jaren gaan wij gebruiken om onze ambities en doelen te realiseren, samen met onze partners in het veld: onze sportverenigingen, onze buurtorganisaties, onze onderwijsinstellingen, onze zorgpartners en onze uitvoeringspartners. Onze ambities zijn geclusterd rond vier hoofddoelen: 1.Heel Amstelveen in beweging: Amstelveen faciliteert sport en bewegen optimaal. 2.Iedereen kan meedoen: Amstelveense inwoners die extra stimulans en ondersteuning nodig hebben om gezond te bewegen en te sporten, krijgen die ook. 3.Topsporttalent wordt (h)erkend: jonge topsporttalenten kunnen blijven rekenen op ondersteuning en worden nog meer zichtbaar voor andere inwoners van Amstelveen 4.Sport- en beweegstimulering met focus op samenwerking: meer dan voorheen nemen wij regie op gerichte, goed passende sport- en beweegstimulering voor die inwoners die wij nu nog onvoldoende bereiken met sport- en beweegaanbod. Daarbij vragen wij intensievere samenwerking van onze uitvoeringspartners met elkaar en met maatschappelijke partners.

Relevante doelstellingen sport en gezondheid voor de omgevingsvisie zijn:  Alle Amstelveners in beweging te krijgen t.b.v. de gezondheid, de sociale contacten en het vestigingsklimaat van de stad.  Amstelveen is een aantrekkelijke plaats om te wonen, werken en sporten; de gemeente houdt bij de ruimtelijke inrichting van de stad (nog meer) rekening met de grote populariteit van sport en bewegen.  “Amstelveen Beweegt nog meer” o Bevorderen gezonde en actieve leefstijl voor jong tot oud o Sporten en bewegen op eigen niveau: liefhebbers en talenten o Aandacht voor doelgroepen: jeugd, ouderen, mensen met een beperking (wegnemen van fysieke, sociale en financiële drempels) o Sport is naast doel óók middel: doelstellingen op gebied van jeugd, onderwijs, sociale cohesie, aantrekkelijkheid van de stad o Uitvoering van sportbeleid is geen exclusieve taak van de gemeente  Meer eigen verantwoordelijkheid leggen bij de sportwereld (AmstelveenSport en sportverenigingen) bij beheer, onderhoud en instandhouding sportfaciliteiten en minder inmenging door de gemeente.

Nota sociaal domein (2019) Wij willen dat alle inwoners met of zonder beperkingen mee kunnen doen in de samenleving en dat ieder kind veilig en gezond kan opgroeien. Op die manier werken we aan een inclusieve stad. Inwoners moeten zelf regie kunnen voeren over hun leven. Amstelveen bevordert zelfredzaamheid en financiële onafhankelijkheid van haar inwoners door het scheppen van voorwaarden om dat te bewerkstelligen. Denk hierbij aan voor iedereen toegankelijke voorzieningen als wijkcentra, sportvoorzieningen en cultuuraanbod. Soms zit het tegen en is er een helpende hand nodig. Als gemeente zijn we er op die momenten, ook als dit langdurig nodig is. We bieden dan ondersteuning op maat. Amstelveen geeft deze visie vorm via de sociale agenda waarin de maatschappelijke doelen zijn uitgewerkt.

36

Relevante doelstellingen met een fysiek-ruimtelijke component uit het sociale domein voor de omgevingsvisie zijn:  Inwoners voelen zich verbonden met elkaar, algemene voorzieningen zoals ontmoetingsmogelijkheden (o.a. wijkcentra) maken onderdeel uit van een sterke sociale basisstructuur voor diverse doelgroepen.  Inwoners functioneren zo zelfstandig mogelijk, zo nodig met (tijdelijke) ondersteuning. We besteden extra aandacht aan het realiseren van passende woningen en (extramurale) woonvormen voor inwoners met een beperking (ouderen, licht verstandelijk beperkten, GGZ, lichamelijk beperkten). Dit is tevens extra noodzakelijk door de uitstroom van inwoners uit instellingen (scheiden wonen en zorg /ambulantisering).  Inwoners zijn in staat om gezond te leven. De inrichting van de openbare ruimte (speeltuinen, beweegtuinen, afdoende beschikbaarheid van levensreddende apparaten als een AED) draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Voor inwoners met een beperking is het van belang zich in de openbare ruimte en ook in commerciële gebouwen, onbelemmerd te kunnen verplaatsen.  Amstelveen werkt aan een gezonde leefomgeving door individuele sporters met hardloop- en fietsroutes (via het sportbeleid) te faciliteren en (via het position paper Schiphol) aandacht te geven aan fijnstof en geluidsoverlast door de nabijheid van Schiphol.

 De gemeente ondersteunt in het kader van ‘Gebiedsgerichte Werken’ waar mogelijk de vorming van medische centra indien de partijen in de betreffende centra ook een duidelijke wijkgerichte insteek kiezen.  Voortkomend uit het VN-Verdrag rechten voor mensen met een Handicap heeft Amstelveen de wettelijke verplichting om te werken aan de invoering van een zogenoemde ‘lokale inclusie agenda’. Daarom werkt Amstelveen aan een toegankelijk en inclusief Amstelveen en wilt de achterstanden die mensen met een beperking ervaren om volwaardig mee te kunnen doen zoveel mogelijk wegnemen.  De lokale implementatie van de Omgevingswet biedt nieuwe mogelijkheden om de sociale componenten integraal mee te wegen bij besluiten over de fysieke leefomgeving.  De zorginfrastructuur in Amstelveen verbeteren door de toevoeging van een extra verpleeghuis, hospice en nieuwe huisartencentra.

37

4.5

Samenhang hoofdbeleidsdoelstellingen

In deze paragraaf belichten we de samenhang tussen de thematische hoofdbeleidsdoelstellingen zoals hiervoor genoemd in §4.1 t/m §4.4. Wij kijken daarbij naar waar de thematische doelstellingen elkaar onderling versterken. Dit is een eerste vingeroefening op weg naar de omgevingsvisie. Door de samenhang te zien tussen de hoofdbeleidsdoelstellingen kunnen er zichzelf versterkende keuzes worden gemaakt tussen samenhangende beleidsvelden. De raakvlakken en samenhang tussen de hoofdbeleidsdoelstellingen zijn eerder geïdentificeerd in de beleidsanalyse van de gemeente Amstelveen die door SENZE (2019) is uitgevoerd. Onderstaande tabel geeft de voor de omgevingsvisie meest relevante samenhang aan: Thema

Raakvlakken

Wonen

Wonen, infrastructuur en veiligheid: woonklimaat verbeteren door betere ruimtelijke inrichting en accommoderen van fiets- en wandelvoorzieningen leidt tot toename verkeersveiligheid. Wonen, economie en ruimtelijk kwaliteit: behouden en versterken van aantrekkelijk (inter)nationaal woon- en werkklimaat om daardoor een economisch sterke regio te blijven en de sterke positie in de MRA te behouden. Stimuleren van meervoudig ruimtegebruik, de bodem en de lucht in, kan tegemoet komen aan de vraag naar nieuwe woningen en tegelijkertijd grootschalige woningbouw in het open landschap voorkomen. Transformatie van bijvoorbeeld bedrijfspanden naar woningen kan een deel van het woningtekort opvangen. We streven naar gemengde wijken, van waaruit de inzet komt op toevoegen van woningen in het middelduursegment. Wonen en voorzieningen: de versnelling in de vergrijzing van 2020 wordt niet gevolgd door een stijging van de intramurale zorg. Wie zorg of ondersteuning nodig heeft, krijgt dat primair in de thuissituatie. Dit vormt een enorme opgave wat betreft het bieden van passende woonruimtes, afgestemd op de doelgroep, kleinere woonruimtes, toegankelijk voor zorgverleners. Economie en voorzieningen: streven naar een representatief, aantrekkelijk en dynamisch stadshart voor zowel eigen inwoners als de regio.

Het Verlevendigen Stadshart draagt bij aan horeca, cultureel erfgoed en toerisme en recreatie. Infrastructuur en duurzaamheid: streven naar groter gebruik van kwalitatief beter openbaar vervoer incl. het verder ontwikkelen van OVknooppuntenlocaties, meer fiets- en wandelverbindingen, en het stimuleren van elektrisch autoverkeer verbetert de luchtkwaliteit en heeft positieve effecten op de verkeersveiligheid en gezondheid. Daarnaast ook aandacht voor duurzame infrastructuur onder de grond, om door middel van regiolering of individuele afvalwatersystemen de directe ongezuiverde lozing van water op bodem of oppervlaktewater en wateroverlast te voorkomen. Duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit: het behouden en ontwikkelen van groen staat centraal. Dit geeft identiteit aan de openbare ruimte en ondersteunt de leefbaarheid van de stad (hittebestendig en ‘droge voeten’). Duurzaamheid, economie en wonen: inzetten op de energietransitie en een circulaire economie ten behoeve van een toekomstbestendig Amstelveen. Dit leidt tot werkgelegenheidsgroei in verschillende sectoren. Door meervoudig ruimtegebruik kunnen opgaven worden gecombineerd: zo wordt de ontwikkeling van het Stadshart uitgevoerd met oog voor duurzaamheid (klimaatbestendig, zonder verlies van grondstoffen) en energiezuinigheid.

Ook zal iedere gebouw- en gebiedsontwikkeling in Amstelveen vanzelfsprekend een hoge duurzaamheidsambitie kennen. De uitdaging is om doelen op elkaar af te stemmen en zodoende een verdere win-win situatie te creëren.

Economie

Mobiliteit

Duurzaamheid

38

Voorzieningen

Cultureel erfgoed en ruimtelijke kwaliteit: erfgoed en architectuur geven herkenbaarheid en identiteit aan een gebied. Daarnaast verhoogt cultureel erfgoed de levendigheid en aantrekkelijkheid van Amstelveen, met positieve nevenopbrengsten voor toerisme en recreatie. De stad als geheel wordt meer ingezet als podium voor cultuur. Culturele instellingen zullen meer aanbod ontwikkelen dat recht doet aan het internationale karakter van de stad (inwoners en bezoekers) Landschap en economie: agrarische functies in het landelijk gebied worden behouden voor agrarische ondernemers wat leidt tot de instandhouding van het cultuurlandschap. Gezondheid en recreatie: bij het inrichten van de openbare ruimte houdt de gemeente rekening met de mogelijkheden om te sporten en te bewegen. Daarnaast wordt voor de jeugd ingezet op voldoende natuurlijke speelruimte en voldoende aanbod van speelruimte op wijk- en buurtniveau. Daarnaast wordt topsport gefaciliteerd. Deze activiteiten dragen bij aan een betere gezondheid van inwoners en trekt toeristische en recreatieve bezoekers naar Amstelveen. Natuur, recreatie en ruimtelijke kwaliteit: behouden en versterken van het groene raamwerk, o.a.

door het laten aansluiten van de groene omzoming van de A9 bij het karakter van het achterliggend gebied, als ook het realiseren (‘missing links’) en verbeteren van lopende ecologische verbindingszones en het recreatieve verbindingen (wandel en fiets). Ook wordt gestreefd naar de ontwikkeling van recreatielandschappen en natuurlijke speelruimte. Dit alles draagt bij aan het verbeteren de belevingswaarde van groen en water voor inwoners en bezoekers, en heeft een positief effect op gezondheid, welzijn en sociale samenhang. Water en ruimtelijke kwaliteit: maatregelen ten behoeve van de waterkwaliteit en vermindering wateroverlast. Hiermee wordt ingezet op een duurzaam en mooi watersysteem in Amstelveen, onder andere bij De Poel. Hierbij houdt de gemeente rekening met klimaatadaptatie.

39

5 Kansen en aandachtspunten voor Amstelveen

40

In dit koersdocument zijn de stand van zaken, trends en ontwikkelingen en beleidskaders- en doelstellingen voor fysiek-ruimtelijke thema’s inzichtelijk gemaakt en bij elkaar gebracht. Door deze thema’s niet sectoraal, maar integraal en samenhangend te bekijken, zijn er kansen maar ook aandachtspunten voor Amstelveen bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. Onderstaand zijn een aantal van deze kansen en aandachtspunten belicht. Amstelveen, stad in balans Amstelveen is een ambitieuze gemeente. Wij willen onder meer inzetten op meer en betere bedrijvigheid, groen en water, voorzieningen, recreatie en toerisme en bereikbaarheid. Ook committeert de gemeente zich aan de doelen van het Klimaatakkoord, wat betekent dat er komende jaren een omvangrijke opgave ligt op het gebied van energie, circulaire economie en klimaat. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte schaars. Het is van belang tot een goede verdeling te komen van functies binnen de schaarse ruimte en alle Amstelveense doelgroepen (senioren, starters, studenten, gezinnen, expats) met voldoende kwaliteit te kunnen bedienen.

Het grote ruimtebeslag van alle opgaven vraagt om slimme verbindingen tussen thema’s en het zoeken van oplossingen in meervoudig ruimtegebruik/functiemenging, zoals het combineren van woningbouw met de energietransitie door nieuwbouwwoningen met energiebesparende enopwekkende voorzieningen uit te rusten. Tegelijkertijd kunnen we niet alle ruimteclaims een plek geven. Niet alleen omdat we gebonden zijn aan ruimtelijke beperkingen, maar ook omdat we opereren binnen de wettelijke kaders. We zoeken naar oplossingen die kwalitatief van toegevoegde waarde zijn en die passen bij de kernkwaliteiten van Amstelveen: groen, leefbaar, ondernemend en internationaal, met oog voor inwoners en ondernemers en met behoud en versterking van de kwaliteit van de fysieke omgeving. De ontwikkeling van Amstelveen heeft dan ook niet als doel om een bepaald inwoneraantal te bereiken, het heeft als doel om kwaliteit en balans toe te voegen aan Amstelveen. Uitgangspunt blijft hoe dan ook dat Amstelveen een stad blijft tussen de bomen met onderscheidende groene kwaliteiten. Ook in de onzekere tijden van de coronacrisis blijven we ons daarvoor inzetten. Wonen, economie en mobiliteit Amstelveen heeft een substantiële woningbouwopgave voor de komende jaren.

Amstelveen wil woningzoekenden met een breed pakket aan maatregelen nieuwe kansen bieden op een passende woning in alle segmenten in een groene leefbare stad. Er worden meer woningen gebouwd in alle segmenten met een extra accent op betaalbare middeldure woningen. Ook de doorstroming vanuit de sociale huur wordt versneld om meer sociale huurwoningen beschikbaar te krijgen. Met de regio worden afspraken gemaakt over een nieuw woonruimteverdeelsysteem waarbij starters en jongeren een veel betere kans krijgen en bijzondere aandacht gaat uit naar passende woningen voor ouderen en mensen die begeleiding nodig hebben. Er wordt gebouwd, gerenoveerd en getransformeerd om aan de woonvraag te voldoen. Met stadsvernieuwingsprojecten zorgt Amstelveen ervoor dat verouderde buurten en woongebouwen weer aan de eisen van deze tijd kunnen voldoen. In alle segmenten is vraag en in de nieuwbouwplannen zal er ook ruimte moeten zijn voor zowel betaalbare woningen in het middensegment als in het dure segment. Grootschalige nieuwbouw in het buitengebied is daarbij momenteel geen optie omdat we de polders groen willen houden en er geen mogelijkheden zijn vanwege het LIB. Oplossingen worden gezocht in het verdichten van bestaand bebouwd gebied en het transformeren van bedrijfspanden naar woningen.

Dat we op sommige plekken de hoogte in moeten voor meer (vooral middeldure) woningen met behoud van waardevol groen in de stad is onvermijdelijk. De woningbouwproductie moet dus letterlijk de hoogte in. Transformatie van bedrijfspanden kan tegelijkertijd ook spanning opleveren met de Amstelveense doelstellingen om de ruimte voor bedrijvenactiviteiten ook na transformatie per saldo gelijk te laten blijven en te streven naar een evenwichtige woon-werkbalans. Ook in het licht van het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid dient het aanbod aan bedrijfsruimte op peil te blijven. Bij het transformeren van grote bedrijfslocaties naar gemengd wonen/werken compenseren we bedrijfsruimte elders in de stad. 41

Nieuwe inwoners en nieuwe bedrijvigheid leiden ook tot extra vraag naar mobiliteit. Om de stad bereikbaar, leefbaar en gezond te houden zet Amstelveen in op het op peil houden van alle modaliteiten, waarbij prioriteit ligt bij het openbaar vervoer en actieve mobiliteit (lopen, fiets, etc.). Het is daarbij zaak om de juiste afwegingen te maken zodat het verkeersveiligheidsgevoel van fietsers en wandelaars niet afneemt door toenemend autogebruik en investeringen in bereikbaarheid. De mobiliteitsopgave is bij uitstek een integrale opgave en kent sterke raakvlakken met de energietransitie en het ruimtelijk beleid. Amstelveen stimuleert en faciliteert de groei van elektrisch verkeer en vervoer en zet in op het ontwikkelen van locaties nabij OVknooppunten. Duurzaamheid Het duurzaamheidsbeleid van Amstelveen bestaat uit de pijlers energietransitie, klimaatadaptie en circulaire economie. Met inzet op deze pijlers zorgen we dat Amstelveen groen en leefbaar blijft, maar creëren we ook nieuwe economische kansen. Samen met de regio Amstelland geeft de gemeente vorm aan de energietransitie in de Regionale Energiestrategie. Binnen de gemeente zoeken we naar slimme oplossingen in meervoudig ruimtegebruik, door bijvoorbeeld de potentie voor zon op daken, parkeerplaatsen, geluidsweringen en infrastructuur te benutten.

Tegelijkertijd beseffen we ons dat dit niet voldoende is om alle duurzame energievraag te kunnen accommoderen, en moeten we ruimte voor de energietransitie reserveren die ten koste kan gaan van andere ruimtevragen. Bij alle gebouw- en gebiedsontwikkeling (of herontwikkeling) kent Amstelveen een hoge duurzaamheidsambitie. Plannen worden beoordeeld op de bijdrage aan de klimaatdoelstellingen zoals afgesproken op Amstelland- en Meerlandenniveau, waarbij er naast energie ook gekeken wordt naar klimaatbestendigheid en het behoud van waarde van grondstoffen. Er wordt voor gezorgd dat aanpassing van de ondergrondse en bovengrondse infrastructuur en bebouwing van zowel de openbare als de particuliere ruimte robuust en veerkrachtig is om toenemende neerslag, hitte, verdroging en wateroverschotten aan te kunnen en ook voldoende wortelruimte te bieden aan de bomen in Amstelveen. Voorzieningen Amstelveen is een stad in het groen met een divers cultureel aanbod en goede voorzieningen. Deze kwaliteiten van de stad willen wij behouden en versterken. Daarmee blijft de stad een aantrekkelijke plek om te wonen, werken en recreëren, voor zowel inwoners als (internationale) bezoekers. Inzet is dat de hoofdgroenstructuur met het kenmerkende groene raamwerk wordt behouden en versterkt.

Bij gebiedstransformaties is het van belang dat de functies van het groen (zoals belevingswaarde, ecologie, recreatie en waterberging) behouden blijven. Om toenemend gebruik van het groen op te kunnen vangen wordt ingezet op het versterken van de kwaliteit van het groen, in het bijzonder de parken, parkstroken en het heemgroen. Het is de uitdaging om deze opgave te combineren met de opgaven zoals benoemd onder duurzaamheid en mobiliteit, waarbij de groene buitenruimte ook ruimte biedt aan actieve vormen van mobiliteit en klimaatbestendig is ingericht. Door hier aandacht aan te geven bij fysieke (her)inrichting van de buitenruimte, dragen we zo ook bij aan bevordering van gezondheid en welzijn. Een gevarieerd cultureel aanbod, mogelijkheden voor sport en sociale activiteiten op lokaal niveau zijn van wezenlijk belang voor de leefbaarheid in de stad en het welzijn van Amstelveners. Er wordt gestreefd naar de instandhouding van het rijke aanbod aan maatschappelijke activiteiten en naar het brengen van kunst en cultuur naar de wijken. De lokale implementatie van de Omgevingswet biedt nieuwe mogelijkheden om de sociale componenten integraal mee te wegen bij besluiten over de fysieke leefomgeving. Toegankelijkheid voor verschillende doelgroepen is daarbij een belangrijk criterium.

Voor zowel de culturele en groene voorzieningen, als het onderwijs en de zorg geldt dat het aanbod minimaal gelijke tred moet houden met de inwonersgroei van de stad. Amstelveen verwelkomt bezoekers van buitenaf die gebruik maken van het groene en culturele aanbod van de stad. Het is de uitdaging om de ruimte, infrastructuur en het mobiliteitsaanbod zo in te richten dat 42

ondernemers profiteren van de lusten, maar dat de lasten voor bewoners, zoals drukte en (lucht)vervuiling, zoveel mogelijk worden beperkt. De groei van Amstelveen vraagt de komende jaren om een toename aan vastgoed voor zorgvoorzieningen: medische centra, verpleeghuizen en de capaciteit en daarmee de omvang van Ziekenhuis Amstelland. Deze voorzieningen moeten er voor zorgen dat Amstelveners gezond blijven. Bijna al deze voorzieningen passen goed ‘midden in de wijk’, waardoor zij een versterkende functie hebben voor het langer thuis kunnen blijven wonen van kwetsbare inwoners.

43

6 Participatie Participatieproces In mei 2021 heeft in het verlengde van het koersdocument participatie plaatsgevonden met Amstelveners over de toekomst van Amstelveen. De resultaten van dit participatietraject zijn beschreven in dit hoofdstuk en kunnen betrokken worden bij het opstellen van de omgevingsvisie. Bewoners uit Amstelveen zijn op verschillende manieren betrokken om input te leveren op hoe zij Amstelveen en de ontwikkeling van de stad zien. Zij reageerden op wat zij goed vinden aan het huidige Amstelveen, maar ook op wat in de toekomst beter kan. Voor deze participatie zijn geen nadere kaders vooraf meegegeven vanuit de gemeente Amstelveen. Het participatieproces is aangekondigd via een themapagina in het Amstelveens Nieuwsblad, berichten op social media (Facebook en Twitter), een persbericht naar de lokale media en de ondernemersvereniging is geïnformeerd. Participanten konden – binnen de toen geldende corona gerelateerde regels – op twee manieren meedenken:



Via het Digitaal platform www.denkmee.amstelveen.nl konden Amstelveners hun ideeën plaatsen bij verschillende fysiek-ruimtelijke thema’s die aandacht krijgen in het koersdocument.



De Babbelbox heeft 10 dagen op verschillende locaties gestaan (winkel-, sport-, school-, gezondheids- en vrije tijdslocaties). Voorbijgangers konden een videoboodschap delen met hun wensen of ideeën voor het Amstelveen van de toekomst. Via www.denkmee.amstelveen.nl zijn in totaal 56 reacties ingediend, met 26 ideeën. De Babbelbox heeft in totaal voor 86 videoberichten gezorgd. De opbrengsten van de participatie zijn samen te vatten in een aantal thema’s, die hieronder toegelicht worden. Meest genoemde thema’s Een aantal thema’s is veel genoemd: betaalbare woningen voor jong en oud, behoud en kwaliteit van het groen in en rond Amstelveen, en meer speelruimte voor kinderen (zowel kleinschalig in de wijk als een grootschaligere voorziening). Verder is een aantal keer aangegeven dat er in de toekomst meer te doen moet zijn voor jongeren en dat er voldoende bankjes moeten zijn langs fiets- en wandelroutes. Ook zijn de thema’s duurzaamheid en klimaat, behoud van de leefbaarheid in relatie tot de woningbouwopgave en Schiphol verschillende keren genoemd, net als sport, bewegen en gezondheid. De volgende paragrafen gaan verder op de deze thema’s in. Hierbij wordt opgemerkt dat steeds de mening van (al dan niet een aantal) deelnemers aan het participatietraject wordt beschreven. Figuur 6.1: Meest genoemde thema’s in de participatiecampagne

Betaalbare woningen

Meer te doen voor jongeren

Leefbaarheid i.r.t. woningbouw & Schiphol

Behoud van groen

44

Speelruimte voor kinderen

Sport, bewegen en gezondheid

Duurzaamheid en klimaat

Bankjes langs fietsen wandelroutes

Wonen en woonklimaat Amstelveners wonen graag in Amstelveen. Het woonklimaat wordt door de aanwezigheid van veel groen, vitale voorzieningen en goede bereikbaarheid doorgaans goed beoordeeld. Ook wordt de kwaliteit van woningen doorgaans hoog gewaardeerd. Deelnemers aan het participatietraject wijzen ook op enkele uitdagingen:



De druk op de huizenmarkt wordt door deze bewoners gevoeld. Het is momenteel met name voor jongeren en ouderen lastig om een geschikte woning te vinden.



De druk op de huizenmarkt leidt ertoe dat ouderen vaker blijven wonen in (te) grote huizen, waardoor de doorstroming op de woningmarkt stagneert. Waar mogelijk moet naar de mening van deze deelnemers de doorstroming op de woningmarkt dan ook gestimuleerd worden.



Bij de toewijzing van sociale huurwoningen moeten volgens de deelnemers mensen die het langst in Amstelveen geregistreerd staan als woningzoekende, in principe voorrang krijgen.



Amstelveen heeft een substantiële woningbouwopgave, maar volledig kunnen sturen op ‘bouwen voor Amstelveners’ is onmogelijk vanwege de vrije markt. Er wordt door een aantal deelnemers op gewezen dat de bouw van woningen er voor zorgt dat mensen vanuit de regio zich in Amstelveen vestigen, wat het woningtekort wellicht niet oplost en misschien zelfs verergert. Ook de stikstofcrisis wordt ervaren als een probleem voor woningbouw en tegelijkertijd ook als probleem voor de natuur en de biodiversiteit.



Tot slot is ten aanzien van dit onderwerp een paar keer genoemd dat Amstelveen niet verder moet groeien, omdat het al erg vol is (met woningen, auto’s, kantoren, het luchtruim, etc.). Er zijn zorgen over de druk op de leefbaarheid en het woonklimaat, onder andere door de substantiële woningbouwopgave en de druk die Schiphol legt op de gemeente.

Gezondheid, sport, bewegen Amstelveners waarderen dat er veel en kwalitatief goede sportaccommodaties zijn in de gemeente. Sporten is gezond en veel Amstelveners sporten graag, zo merken veel deelnemers op. Ook wordt er in en om Amstelveen veel gewandeld, zeker door het thuiswerkadvies in coronatijd. Op het vlak van gezondheid, recreatie en bewegen wordt verder op de volgende punten gewezen:

 

Er is behoefte aan het plaatsen van meer bankjes langs fiets- en wandelroutes; De deelnemers vinden dat de zorgvoorzieningen goed op orde zijn, maar een punt van aandacht is dat sommige inwoners in toenemende mate stress en druk op de gezondheid ervaren door vluchten van en naar Schiphol (met name in Randwijck);



Er is behoefte aan meer buitenspeelruimte voor kinderen in de wijk, maar ook aan één grotere, kwalitatief hoogwaardigere speelplek (waar eventueel voor betaald moet worden).

Natuur, milieu en klimaat Amstelveen is een groene gemeente en dat wordt gewaardeerd. Het groen en groenonderhoud is volgens de deelnemers goed op orde. Wel worden enkele verbeterpunten genoemd:



In de gemeente bevindt zich her en der versnipperd groen, wat volgens de deelnemers beter met elkaar verbonden kan worden in groenzones. Zo kan flora en fauna zich beter ontwikkelen. Ook de aansluiting van groenzones op het Amsterdamse Bos wordt een aantal maal genoemd. Deelnemers zijn daarbij erg positief over de kwaliteit van het Amsterdamse Bos (op enkele opmerkingen over beheer na);

45



Er kan volgens de deelnemers meer en beter ecologisch beheer van bermen plaatsvinden, daar waar dit de verkeersveiligheid niet negatief beïnvloedt. Dit is belangrijk voor de insectenstand. Een goede insectenstand is belangrijk voor de instandhouding van het ecologisch systeem en het bevruchten van landbouwgewassen. Ook wordt aangegeven dat er meer aandacht uit zou moeten gaan naar vogelbroedgebieden; zowel in landbouwgebieden als in regulier groen (versnipperd groen en het Amsterdamse Bos);



Er kan volgens de deelnemers in Amstelveen meer aandacht geschonken worden aan klimatologische aanpassingen. Enkele uitdagingen die genoemd worden zijn de verstening waardoor hittestress ontstaat, waterbergingsproblematiek, dat er te weinig water infiltreert (t.b.v. het grondwaterpeil) en dat er in de zomer ook last is van droogte op verschillende plekken.

Infrastructuur en mobiliteit De gemeente Amstelveen is goed bereikbaar. De infrastructuur is kwalitatief hoogwaardig. De verbeteringen aan de infrastructuur (Beneluxbaan en tramlijn) en de verkeersveiligheid worden gewaardeerd door de deelnemers. Er zijn nog wel enkele aandachtspunten die zij aandragen:



De deelnemers willen graag meer aandacht en ruimte voor fietsers. De kwaliteit van fietspaden kan beter en verkeerslichten bij kruisingen beperken de doorstroming voor fietsers. Ook kan de voorrangssituatie op sommige plaatsen aangepast worden, want auto’s hebben vaak voorrang op fietsers. Verder wordt aangegeven dat er te weinig fietsstallingen zijn en dat er veel fietswrakken zijn in de gemeente;

 

Er kan meer ingezet worden op (elektrisch) autodelen; Er kan meer geïnvesteerd worden om het lokale OV beter aan te sluiten op treinstation Amsterdam-Zuid.