Bijlage 3 - Onderzoek Spronsen & Partners Horecavisie

Oppervlaktedichtheid fastserviceaanbod 24

22 20 18 16 14

12 10

Ontwikkeling fastserviceaanbod

Dichtheid fastserviceaanbod 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0

80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

62

I. Benchmark Horeca aanbod fastservicesector Diversiteit aan fastservice concepten • Amstelveen heeft relatief veel aanbod van shoarmazaken en relatief weinig pannenkoekenrestaurants. • IJssalons, cafetaria’s en lunchrooms zijn relatief gelijkwaardig vertegenwoordigd in vergelijking tot de referentiegemeenten.

Amstelveen fastservice Cafetaria's 19%

21%

IJssalons Fastfoodrestaurants

2% 9% 4%

Shoarmazaken Lunchrooms

16%

30%

Pannenkoekenrestaurants Overige spijsverstrekkers

Vergelijkbare gemeenten fastservice Cafetaria's 20%

IJssalons

25%

Fastfoodrestaurants

4% Shoarmazaken

8% Lunchrooms 7%

26%

9%

Pannenkoekenrestaurants Overige spijsverstrekkers

63

I. Benchmark Horeca aanbod drankverstrekkers

Amstelveen

LeidschendamVoorburg

Zeist

Lansingerland

Aantal Inwoners

90.829

76.433

65.043

63.363

Drankverstrekkers

19

15

12

8

Dichtheid drankverstrekkers

4.780

5.096

5.420

7.920

Oppervlakte dranken

2.061

1.018

1.802

575

Aanbod drankverstrekkers Aanbod en dichtheid

Oppervlaktedichtheid Bedrijfstype

44

75

36

110

Aanbod

Dichtheid

Aanbod

Dichtheid

Aanbod

Dichtheid

Aanbod

Dichtheid

Cafe/Bar

5

18.166

8

9.554

7

9.292

1

63.363

Discotheek

1

90.829

0

0

1

65.043

0

0

Koffieconcept

5

18.166

6

12.739

1

65.043

3

21.121

Zalencentrum

6

15.138

1

76.433

3

21.681

3

21.121

Overige drankverstrekkers Totaal drankensector

2

45.415

0

0

0

0

1

63.363

19

4.780

15

5.096

12

5.420

8

7.920

Drankverstrekkers 2018

35

28

34

21

Ontwikkeling

-46%

-46%

-65%

-62%

m² drankverstrekkers 2018

3.784

2.218

3.888

1.670

Ontwikkeling m²

-46%

-54%

-54%

-66%

64

I. Benchmark Horeca aanbod drankverstrekkers Dichtheid en ontwikkeling drankverstrekkers: • De dichtheid aan drankverstrekkers in Amstelveen ligt op een gemiddeld niveau in vergelijking met de referentiegemeenten. • De oppervlaktedichtheid van drankverstrekkers ligt zeer hoog in Amstelveen ten opzichte Leidschendam-Voorburg en Lansingerland. Dit komt doordat Amstelveen meer zalencentra en een discotheek heeft. • In alle gemeenten is sterke terugloop zien in drankverstrekkers. Hoewel er enige verschillen zijn per gemeente, ligt de daling in Amstelveen in lijn met de vergelijkbare gemeenten.

Ontwikkeling drankverstrekkers 0% -10% -20% -30% -40% -50% -60% -70%

Oppervlaktedichtheid drankverstrekkers

Dichtheid drankverstrekkers 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0

126 106 86 66 46 26 6

65

I. Benchmark Horeca aanbod drankverstrekkers Diversiteit aan concepten • Amstelveen telt significant minder cafés/bars dan de vergelijkbare gemeenten. • De koffieconcepten zijn vergelijkbaar vertegenwoordigd in Amstelveen, in vergelijking met de andere gemeenten.

Amstelveen drankverstrekkers

11% 26%

Cafe/Bar Discotheek Koffieconcept

32%

5%

Zalencentrum Overige drankverstrekkers

26%

Vergelijkbare gemeenten drankverstrekkers 3%

20%

Cafe/Bar Discotheek 46%

Koffieconcept Zalencentrum

Overige drankverstrekkers

29%

3%

66

I. Benchmark Zalen Zalen • Zalen komen voor bij restaurants, bij hotels en bij bedrijven in de drankensector (met name bij cafés en zaalbedrijven). • In totaal telt Amstelveen circa 6.000m² aan zalen bij horeca. De grootste bijdragers van het totaal zijn Bowling de Kegel (1.200m²), Club Nouvelle (600m²) en Diamant Partycentrum (500m²) • Zeist telt de meeste meters en hoogste dichtheid. In Zeist zijn er vier (conferentie)hotels die veel bijdragen aan deze meters (gemiddeld 1.400 m²). Ook zalencentrum Slot Zeist heeft circa 1.700m² aan zalen.

Oppervlakte en dichtheid zalen

Amstelveen

Zalen bij restaurants (m²) Zalen bij hotels (m²) Zalen bij drankensector (m²) Zalen totaal (m²) Inwoners Zaaldichtheid

2.085 238 3.699 6.022 90.829 15

LeidschendamVoorburg 1.059 983 135 2.177 76.433 35

Zeist

Lansingerland

570 6.101 2.111 8.782 65.043 7

610 0 1.130 1.740 63.363 36

II. Trends & Ontwikkelingen

67

Horeca aanbod - Belevingseconomie Trend: Unieke ervaringen • Restaurants proberen zich op steeds meer manieren te onderscheiden, er ontstaat een steeds groter aanbod van restaurants die een unieke beleving bieden aan gasten. • Dit diverse aanbod komt voort uit de vraag naar meer unieke ervaringen, dit wordt ook wel de belevingseconomie genoemd. • Deze beleving kan worden gecreëerd door de locatie, presentatie van de gerechten of door een activiteit tijdens de maaltijd. De belevingseconomie is voorlopig here to stay, zeker door invloed van social media geldt voor veel mensen dat ze zo veel mogelijk willen beleven.

Restaurant Alinea is een driesterrenrestaurant in Chicago waar gerechten op een bijzondere manier gepresenteerd worden. Bijvoorbeeld een eetbare heliumballon als dessert.

Dinner in Motion presenteert een diner van meerdere gangen in een ruimte waarin gasten omringd worden door beelden op de muren, plafond en tafel.

Hoftrammm is een restaurant in een tram die door Den Haag rijdt. Terwijl gasten van een diner genieten, rijden ze langs een toeristische route door de hofstad.

II. Trends & Ontwikkelingen

68

Horeca aanbod - Prethoreca Trend: Prethoreca • In de afgelopen jaren is er aanbod aan prethoreca ontstaan. Naast eten en drinken bieden deze concepten leisure activiteiten aan. • Chefs binden zich aan deze concepten, zoals bijvoorbeeld bij Mooie Boules, waar Ron Blaauw streetfood serveert. Een aantal voorbeelden van dit type concept: • Mooie boules (begonnen in 2013) heeft inmiddels vijf vestigingen. • De TonTon Club opende ook in 2013, daar zijn nu twee vestigingen van. • O’Learys begon in 1988 in Zweden. Het concept is snel uitgegroeid en heeft nu meer 130 locaties (waaronder franchises) in 15 landen, waaronder ook in Nederland. Deze trend is niet nieuw maar is wel bezig nu echt een vaste plek in het horecalandschap te veroveren. Bij spelletjescafé TonTon Club mag je je als volwassene weer even kind voelen en je vermaken met arcade spellen uit Japan. Daarnaast biedt de keuken kleine bites aan met een Japanse twist.

Mooie Boules is een concept waar met een drankje en een hapje jeu de boules gespeeld kan worden. Mooie Boules heeft locaties in Rotterdam, Eindhoven, Haarlem, Amsterdam en Delft.

O’Learys is een sports bar concept met veel spellen. Naast het kijken van sport op grote schermen zijn er veel activiteiten zoals bowlen, shuffleboards, pool en arcades.

II. Trends & Ontwikkelingen

69

Horeca aanbod - Design Trend: Belang van interieur Het wordt steeds belangrijker voor restaurants om een aantrekkelijk en opvallend interieur te hebben om op te vallen. Dit zorgt voor: • Dat de gast lekker kan zitten en er graag verblijft. • Een onderscheidend vermogen, wat zeker belangrijk is op social media en in het beslissingsproces/aankoopproces van de gemiddelde bezoeker. • Een groep gasten die hun ervaring online of offline met anderen gaan delen. Voorlopig lijkt het dat alleen geweldig eten & drinken niet genoeg is voor “hotspot” status en blijft een indrukwekkend interieur een voorwaarde. De Streetfood Club in Utrecht straalt een mix van luxe en het straatbeeld uit. Het restaurant biedt verschillende soorten streetfood onder het genot van een cocktail en oldschool hiphop op de achtergrond.

Secret Garden in Amsterdam is een restaurant met een uniek, opvallend en onderscheidend interieur en daarmee zeer populair op Instagram. Op het menu staat Nikkei Cuisine, een blend van traditionele Peruaanse en Japanse gerechten.

The Harbour Club heeft status als het gaat om uitstraling. Alle locaties zien er hip uit met oog voor detail. Het biedt een mix van luxe en entertainment. The Harbour Club heeft een gevarieerde menukaart met veel opties.

II. Trends & Ontwikkelingen

70

Horeca aanbod - Design Trend: Belang F&B uitstraling De uitstraling van eten en drinken wordt steeds belangrijker. Spectaculaire presentatie van eten & drinken is van belang om je te onderscheiden. Dit zorgt voor: • Een onderscheidend vermogen, wat versterkt wordt door social media aandacht, creëert naamsbekendheid door mond-tot-mond reclame en online zichtbaarheid. • De mogelijkheid om een premium prijs te vragen voor de totaal ervaring. Voorlopig is het zo dat de presentatie van eten & drinken een onderscheidende factor is voor restaurants & bars.

Bar The Tailor serveert cocktails met door rook omringde garnering. De cocktail wordt in het bijzijn van de gast gegarneerd, de rook zorgt voor een dramatisch effect.

By Ami in Rotterdam serveert kleurrijke gerechten met bijzondere twists zoals deze avocado-injectie bij een kip sandwich.

Pavarotti Dolce serveert “Freakshakes”, dit zijn milkshakes met extravagante toppings zoals donuts en snoep.

II. Trends & Ontwikkelingen

71

Horeca aanbod - Vegan/Vegetarisch Trend: Vegan/Vegetarisch • Steeds meer mensen zijn bewust bezig met wat ze eten. Verschillende restaurants anticiperen op de groeiende vraag voor vega/vegan en komen met originele concepten en gerechten. • Ook de culinaire wereld focust steeds meer op groente. • Het aantal veganisten, vegetariërs & flexitariërs neemt toe de afgelopen jaren maar het meest recente onderzoek van CBS liet zien dat slechts 5% van de Nederlandse bevolking geen vlees eet, 3% eet wel nog vis. Hiermee is circa 2% van de Nederlandse bevolking vegetarisch, 0,4% van de bevolking eet compleet plantaardig. Vega/vegan is een blijvende ontwikkeling en er wordt steeds meer horeca geopend die hier op inspeelt. Realistisch gezien is dit marktaandeel echter nog steeds marginaal. Steeds meer concepten krijgen ook een vegan variant. Bijvoorbeeld Plant Based Sushi, een restaurant dat alleen vegan sushi maakt. Eerst was het alleen een pop-up maar Plant Based Sushi heeft nu zijn eigen locatie in Amsterdam-West.

Fastfood ketens introduceren steeds meer vegetarische en veganistische varianten van de normale producten. McDonalds en Burger King hebben al meerdere vegetarische en veganistische opties op het menu.

Restaurant De Nieuwe Winkel in Nijmegen is bekroond met 2 Michelin sterren en een groene ster en kookt met planten als centraal ingrediënt in het hele menu.

II. Trends & Ontwikkelingen

72

Horeca aanbod - “Verluxing” fastfood Trend: “Verluxing” van fastfood • Door een luxe twist te geven aan fastfood gerechten proberen restaurants nieuwe concepten te ontwikkelen, dit heet “haute friture”. • Ladybird Fried Chicken in Amsterdam combineert gefrituurde kip met luxe producten als kaviaar en champagne en opende in november 2022. • De Vegan Junk Food Bar opende in 2017 de eerste locatie, inmiddels zijn er acht locaties in Nederland met nog één op de planning. De “verluxing” van fastfood is een trend die door lijkt te zetten.

De Vegan Junk Food bar is een vegan fastfood restaurant. Het restaurant heeft klassieke fastood gerechten in een vegan jasje gestoken. De Vegan Junk Food bar heeft acht locaties waarvan zes in Nederland.

Karma Kebab is een 100% plantaardige kebab op basis van knolselderij. Het bedrijf stond op meer dan 300 festivals en heeft inmiddels een restaurant geopend in Utrecht. Het product is ook in supermarkten te verkrijgen.

Ladybird Fried Chicken serveert ambachtelijke gefrituurde kip in combinatie met cocktails, champagne en zelfs kaviaar voor de liefhebber.

II. Trends & Ontwikkelingen

73

Horeca aanbod - Digitalisering Trend: Technologie/digitalisering • Technologie/digitalisering wordt steeds meer zichtbaar in de horeca. • De QR-code heeft een comeback gemaakt door de coronacrisis, het gebruik van deze code voor het menu is inmiddels volledig ingeburgerd in en om grote steden. • De meeste recent toegevoegde technologie is vooral bedoeld om de (moeilijkste) technische & zware handelingen weg te nemen voor het personeel. In tijden van tekorten aan (gekwalificeerd) personeel is dit onderdeel van de oplossing. • De digitalisering van de horeca is zo belangrijk geworden door de coronacrisis dat sommige gemeenten er zelfs voor hebben gekozen om subsidie te verstrekken om dit proces te stimuleren, bijvoorbeeld zoals in de gemeente Zoetermeer. De digitalisering van de wereld en ook de horeca lijkt niet meer te stoppen.

Robo-Bar in Amsterdam serveert cocktails gemaakt door een cocktailrobot.

Door de coronacrisis verdwenen in veel restaurants en op terrassen de menukaarten die werden vervangen door QR-codes. Bovendien werd het mogelijk om ook via de QR-codes te bestellen en meteen af te rekenen.

In het Aziatische restaurant Dadawan in Maastricht zijn het geen obers, maar robots die je bestelling komen brengen. Inspiratie hiervoor kwam uit restaurants in Azië, waar de horeca al veel ervaring heeft met robots.

II. Trends & Ontwikkelingen

74

Horeca aanbod - Social media hype Trend: Social media hype • De invloed van social media brengt horecabedrijven in de belangstelling van de massa. • Invloed van prominente personen en accounts op social media zorgt voor lange rijen bij speciale maar vooral ”instagrammable” producten. Hype op social media zorgt niet langer alleen voor rijen bij toeristische locaties maar ook bij verschillende horecalocaties.

Saint-Jean in Amsterdam is een veganistische banketbakker die op sociale media veel hoge ogen gooit en snel uitverkoopt tot teleurstelling van veel wachtenden.

Chun Café in Amsterdam serveert hun beroemde gevulde broodjes en bubble tea en heeft dagelijks een rij die de straat blokkeert (door instagram).

Fabel Friet in Amsterdam is bekend geworden op TikTok als beste frietzaak van Amsterdam en heeft dagelijks eindeloze rijen voor de deur.

II. Trends & Ontwikkelingen

75

Horeca aanbod - Drank specialisatie Trend: Bar specialisatie • De bar is allang niet meer de enige plek waar drank wordt verkocht. De markt verschuift en er komt steeds meer vraag naar andere typen dranken zoals sappen, bubbletea of koffie. Dit zijn bedrijfstypes die zich bewegen op het snijvlak van horeca & retail. • Om je te onderscheiden als je nog wel een “traditionele” bar bent wordt er ook steeds meer georganiseerd in thema’s, zoals een pop-up kerstbar. Vernieuwing in aanbod is van alle tijden en het bar aanbod zal zich ook zeker blijven ontwikkelen.

Leave Your Sword is een kombucha brouwerij in Amsterdam met een eigen taproom waar alle smaken geproefd kunnen worden.

Blond & Brown in Leidschendam en Amstelveen is een bar waar je onder andere koudgeperste sapjes, smoothies en detox-sapkuren kunt halen.

De eerste bubble tea shop in Nederland werd in 2012 geopend door YoYo Fresh Tea, dit concept is inmiddels uitgegroeid tot 12 filialen. In januari 2023 telde Nederland 206 locaties die bubble tea verkopen.

II. Trends & Ontwikkelingen

76

Horeca aanbod - Alcoholarm Trend: Alcohol arm/vrij • Steeds meer mensen in Nederland genieten van alcoholarme of alcoholvrije alternatieve dranken. • De groei van de verkoop van alcoholvrij bier neemt sinds 2010 jaar op jaar toe. Tussen 2010 en 2022 is verkoop van alcoholvrij bier 560% toegenomen. • Daar staat tegenover dat het nog altijd zo is dat maar 1 op de 15 bieren die verkocht worden alcoholvrij is, oftewel circa 7%. Deze trend van alcoholarme dranken zet door, maar de vraag van alcoholvrije bier en dranken is nog altijd een marginaal aandeel van het totaal.

Er is steeds meer vraag naar alcoholarme bieren en het aanbod wordt ook steeds uitgebreider. Brouwerijen besteden er meer aandacht waardoor de smaak ook steeds beter wordt.

Thrive is een alcoholvrij bier speciaal voor na het sporten. Met natuurlijke koolhydraten en eiwitten helpt het bier met herstellen na het sporten.

Mocktails zijn cocktails die geen alcohol bevatten. Tegenwoordig hebben restaurants die cocktails bieden ook een (uitgebreide) keuze aan mocktails.

II. Trends & Ontwikkelingen

77

Horeca aanbod - Ketenvorming Trend: Ketenvorming • In Nederland openen steeds meer ketenrestaurants. • Al sinds 2010 groeit het aantal horecazaken dat onderdeel is van een keten, echter is het percentage ketenrestaurants nog altijd circa 4,3% van de totale markt. De groei van ketenvorming is vooral terug te zien in de lunchrooms (nu 18,3%), bezorg/afhaal locaties (27,3%) en traditioneel fastfood (20,6%). Deze keten is voorlopig niet weg te denken uit het landschap, maar de invloed is nog beperkt.

Bagels & Beans is de grootste lunchroomketen van Nederland, begonnen in 1996 in Amsterdam. In 2023 telt de keten 79 vestigingen.

Loetje is een keten die bekend staat om de biefstukken. Het bedrijf maakt onderdeel uit van Restaurant Company Europe (RCE). Het bedrijf is gegroeid van 8 locaties in 2016 naar 32 in 2023.

De Beren is een keten die al langere tijd bestaat maar de laatste jaren hard is gegroeid. Het bedrijf heeft nu ook uitsluitend afhaal/bezorg locaties wat zorgt voor een explosieve groei. In 2016 had De Beren 28 locaties, in 2023 zijn dat er wel 86.

II. Trends & Ontwikkelingen

78

Horeca aanbod - Blurring Trend: Blurring • Tegenwoordig zijn er steeds meer winkels en andere zaken die horeca toevoegen aan hun concept. Bijvoorbeeld modewinkels die een horecagelegenheid toevoegen of andersom, waar een horecagelegenheid zich gaat verdiepen in mode. • Inbreiden van een concept zien we na corona ook steeds meer. Restaurants die voorheen alleen diner aanboden bieden bijvoorbeeld tegenwoordig ook lunch in de middag en/of een bezorgdienst voor hun gerechten. Deze trend is inmiddels al bijna ingeburgerd in het horecalandschap en dat gaat niet gauw veranderen.

Gastrovino La liguria heeft een aantal locaties waar een wijnwinkels samenkomen met horeca. Hier kan men wijn en hapjes proeven en kopen voor thuis.

Café Venstra is een koffiezaak in Boekhandel Libris in Amstelveen. In het café kunnen mensen genieten van koffie en iets lekkers terwijl ze nieuwe boeken lezen.

Hart Beach aan de kust van Scheveningen is ooit begonnen als kleine surfschool maar is door de jaren heen ontwikkeld tot een surfschool met surfwinkel en volwaardige horeca.

II. Trends & Ontwikkelingen

79

Horeca aanbod – Pop-up Trend: Pop-up • Pop-ups worden vaak gebruikt om een nieuw concept of idee te testen. In geval van succes is het mogelijk dat de ondernemer op zoek gaat naar een vaste locatie voor een restaurant. • Er zijn steeds meer pop-up concepten die voor onbepaalde en vaak lange tijd ergens gevestigd zijn. Met de steeds groter wordende leegstand in binnensteden lijkt het einde van het pop-up tijdperk nog niet in zicht.

Restaurant BAUT begon in 2012 aan de Amsterdamse Wibautstraat als een pop-up die steeds van locatie veranderde. Na 6 jaar lang verhuizen vestigde het concept zich op de Stadionweg en sinds kort is er ook een tweede locatie in Oost.

Restaurant SterkWater is een pop-up restaurant op de traditionele manier. Het team van SterkWater creëert een unieke ervaring in oude kastelen, forten en bunkers van de Hollandse Waterlinie. SterkWater is een paar weken op elke locatie.

Zirkus in Leiden is geopend in december 2022 in een leegstaand winkelpand in het centrum van de stad. Het is onduidelijk hoelang het concept zal blijven.

II. Trends & Ontwikkelingen

80

Horeca aanbod – Design van binnen naar buiten Trend: Design terrassen • In stroomversnelling geraakt door de coronacrisis wordt er steeds meer aandacht gegeven aan het design van terrassen op straat. Een manier om je als ondernemer zowel online als in het straatbeeld te onderscheiden. • In veel internationale steden is dit aan de orde en de verwachting is dat dit ook gaat overwaaien naar Nederland. Terrassen blijven belangrijk en zullen steeds meer een wezenlijk onderdeel van het concept zijn.

De Rooftopbar van Bleyenberg in Den Haag heeft een hippe combinatie van zithoeken en banken met een mooi uitzicht over de stad. Hoewel internationale voorbeelden meer tot de verbeelding spreken wordt hier een stap in de juiste richting gezet.

Lola Taverna, een populair Grieks restaurant in New York, besloot bij het heropenen na de lange 2020 lockdown het restaurant naar buiten te halen. Het terras design werd zo goed ontvangen dat nu alles allang weer open is, het design buiten blijft.

Het winterterras is terug van weggeweest, wederom ingegeven door de coronacrisis, restaurants maar ook cafés hebben veel geïnvesteerd in mooie, overkapte terrassen met heaters. Een goed voorbeeld is De Plantage in Amsterdam.

II. Trends & Ontwikkelingen

81

Horeca aanbod – Bewuste voedselkeuzes Trend: Bewuste voedselkeuzes • Duurzamere, bewuste voedselkeuzes worden steeds belangrijker voor de Nederlander. Buiten de eerder genoemde trend Vega/Vegan komen daar andere zaken bij kijken. • Biologisch eten wordt steeds meer norm, er is inmiddels een horeca keurmerk voor (EKO). Ook reikt Michelin nu de groene ster uit, een onderscheiding voor restaurants en chefs die zich inzetten voor duurzaamheid in hun bevoorrading en bedrijfsvoering. • Restaurants kiezen vaker voor een eigen watertap, minder vervuiling in transport en uiteraard een betere marge. Ook worden er steeds vaker ingrediënten uit eigen moestuinen geserveerd. • Lokale producten van de boer of een lokaal gemaakt biertje zijn populair en hele concepten zijn er tegenwoordig op gestoeld. Deze trend zet door en zal zich in steeds nieuwe initiatieven manifesteren. Restaurants bieden steeds vaker water van de eigen tap, dit scheelt veel transport, verpakking en daarmee vervuiling.

Het belang van biologisch voedsel voor de Nederlander neemt al jaren toe, dat zien we zowel in de supermarkt als in de horeca. Restaurants openen met biologische concepten en er zijn zelfs al biologische horeca keurmerken.

Lokale producten die de voedselkilometers beperken is ook een trend die blijvend is. Een goed voorbeeld hiervan is de Jopenkerk in Haarlem. Dit is een grandcafé van Jopen waar hun eigen bier wordt geserveerd, een lokaal, duurzaam gemaakt biertje.

II. Trends & Ontwikkelingen

82

Horeca aanbod – Duurzame bouw Trend: Duurzame bouw • Duurzaamheid wordt op steeds meer manieren toegepast in de horeca, er zijn bouwkeurmerken en het komt terug in het interieur. • Hierin is nog wel heel veel te winnen in de horeca Nederland (en de wereld). • Verduurzaming van bestaande gebouwen kan ook een belangrijke stap zijn. Dit zullen we veel terugzien in nieuwbouw de komende jaren maar met het grote prijsverschil (extra kosten voor isolering en duurzame technieken) in bouwen zal daar stimulans vanuit de overheid voor nodig zijn.

Café restaurant Soesterdal is een goed voorbeeld van een duurzaam restaurant. Windgesteldheid, zon-oriëntatie en materiaalkeuze waren bepalend in het realiseren van comfort en energiebesparing.

Chipotle heeft 2 restaurants in Amerika geopend die volledig elektrisch zijn en draaien op 100% duurzame energie. De keten wil meer van deze restaurants openen om uitstoot te verminderen met 50% ten opzichte van 2019.

Restaurant The Green House in Utrecht heeft een eigen Urban farm. Het restaurant kweekt daar eigen groenten en kruiden. Verder gebruikt het restaurant alleen maar lokale producten uit de omgeving.

II. Trends & Ontwikkelingen

83

Horeca aanbod – Duurzame gebruiksvoorwerpen Trend: Duurzame gebruiksvoorwerpen • Duurzaamheid komt in steeds meer facetten van ons leven terug, de horeca kan daarin een steentje bijdragen en doet dat ook. • Vooral in de gebruiksvoorwerpen wordt er veel gewonnen, denk aan de snelle transitie van rietjes, de parasols die buiten staan en het inventaris.. • Door Europese wetgeving wordt steeds meer wegwerp plastic verboden. Zo worden vanaf juli 2023 gratis wegwerpbekers en maaltijd verpakkingen verboden. De horeca is bij uitstek een branche waar veel verschillende (wegwerp) voorwerpen worden gebruikt, dat gaat de komende jaren alleen maar meer verduurzamen, grotendeels door wettelijke ontwikkelingen.

Ecopoon produceert eetbare lepels in verschillende varianten voor verschillende doeleinden.

Sinds 3 juli 2021 is het plastic rietje door heel Europa verboden. De aanpassing in de Nederlandse horeca was al eerder ingezet en is relatief makkelijk verlopen, een goed voorbeeld van hoe makkelijk een dergelijke transitie kan zijn

Bij een aantal zaken krijgen gasten korting als ze een eigen herbruikbare beker gebruiken. Dit zijn vooral zaken waar veel koffie afgehaald word zoals op stations. Dit initiatief wordt ook geleid door de NS die partners op stations stimuleert.

II. Trends & Ontwikkelingen

84

Consumentengedrag - Gemak Trend: Gemak • De bevolking in Nederland is steeds meer gewend aan gemak. De coronacrisis heeft daar ook een bijdrage aan geleverd, aangezien er veel online werd besteld. • Een tijd leek het alsof flitsbezorging een belangrijk onderdeel van de bezorgmarkt zou gaan zijn in Nederland, echter na de pandemie is het aantal bestellingen via flitsbezorgers met 40% afgenomen tot juli 2022, in de tweede helft van 2022 is het gestabiliseerd. Dit is mede te verklaren door prijsstijgingen en inflatie. Daarbij concurreren de flitsbezorgers elkaar de markt uit, Zapp is al weg uit Nederland en Getir heeft Gorillas overgenomen. • Bezorgservices als Thuisbezorgd hebben in het eerste kwartaal van 2023 een daling gezien van 8 procent van het aantal bestellingen ten opzichte van vorig jaar. Echter het volume van de markt is nog altijd ruimschoots groter dan in 2019. De komende jaren verwachten we dat deze markt zal stabiliseren.

Naast maaltijd- en flits bezorgd zijn er ook diensten zoals Sous die maaltijd boxen van hoogstaande restaurant bezorgen waar klanten zelf de laatste handeling doen.

De bezorgmarkt krimpt na de pandemie, Thuisbezorgd ziet 8% minder bestellingen wereldwijd. Dit is te verklaren door het heropenen van de reguliere horeca en inflatie. Wel is Thuisbezorgd twee keer zo groot als in 2019.

Tijdens de coronacrisis boden bijna alle restaurants een bezorg/afhaal service aan om gasten toch te kunnen laten genieten van de restaurant gerechten. Dit is nu niet meer noodzakelijk maar heeft een erfenis nagelaten.

II. Trends & Ontwikkelingen Consumentengedrag - Vergrijzing Trend: Vergrijzing • De bevolking van Nederland vergrijst in rap tempo, dit houdt in dat het aandeel van de bevolking dat 65+ is steeds hoger wordt. CBS meldt dat de groep 65+ in 1990 circa 12,8% van de bevolking was, in 2022 was dit al 20,0%. • Daarbij komt dat we steeds langer leven, dus de groep 80+ wordt ook steeds groter. In diezelfde periode (1990-2022) is het percentage 80+ jarigen bijna verdubbeld. In 1990 was dit 2,9%, in 2022 was dit al 4,9%. • Amstelveen ligt in lijn met het nationaal niveau, hier is de 65+ groep tegenwoordig circa 19,6% en ook hier vindt de vergrijzing op grote schaal plaats. • De 65+ groep representeert een interessante doelgroep voor de horeca en toerisme. Corendon rapporteert dat het aandeel van reizigers boven de 65 tussen 2013 en 2019 met 50% is toegenomen. Zij geven ook aan dat deze groep vooral langere reizen boeken, dat betekent meer dagen dat zij steden en hun horeca bezoeken. • Marketingonderzoeken wijzen uit dat de 65-plusser van de komende jaren van plan is om het gewende (hogere) bestedingspatroon vanuit hun carrière door te zetten tijdens hun pensioen. Dit zijn “actieve senioren”. Deze groep is hiermee dan ook een groeimarkt.

85

II. Trends & Ontwikkelingen Consumentengedrag - Inflatie Trend: Inflatie • Door verschillende macro-economische factoren zijn de prijzen van energie en voedsel sterk toegenomen. • De sterke prijsstijgingen worden ook gevoeld in de horeca. Mensen houden minder geld over om uit te geven aan horeca. Mede door deze inflatie is de groei van de totale horecaomzet in Nederland gestagneerd in het vierde kwartaal van 2022 en was er een minimale daling in het volume te zien in het eerste kwartaal van 2023 (CBS). • Dit betekent dat met prijsstijgingen het aantal horecabezoeken afneemt, of gasten per bezoek minder uitgeven. • Opvallend is dat fastfoodrestaurants in het vierde kwartaal van 2022 ten opzichte van het derde kwartaal, een omzetstijging zagen van 4,8%. Mensen willen nog wel buiten de deur eten, maar kiezen sneller voor een goedkopere optie. • Horecaondernemers zoeken naar oplossingen om de kosten te drukken. Er wordt strenger gelet op het inkoop- en voorraadbeheer. Daarnaast maken ondernemers steeds meer gebruik van digitale tools om bepaalde bedrijfsprocessen te automatiseren, zoals bijvoorbeeld de QR-code. In perioden van inflatie zien we dat het consumentengedrag in de horeca verandert, men gaat minder uit eten of op zoek gaat naar goedkopere opties als zij uit eten gaan.

86

II. Trends & Ontwikkelingen

87

Gevolgen coronapandemie - horeca Gevolgen coronapandemie: Horeca De impact van de coronapandemie heeft verschillende gevolgen voor de horeca. Deze twee onderwerpen staan centraal als gevolg van de coronapandemie; 1. Schuldenlast – Door extra kredieten van banken, de steunpakketten van de overheid en het niet hoeven te betalen van belasting hebben ondernemers schulden opgebouwd. Met name de horeca is buitenproportioneel getroffen, 36,7% heeft dragelijke maar hogere schulden dan voor de pandemie en 13,9% heeft problematisch hogere schulden volgens het CBS (in april 2022). 2. Personeelstekort - Tijdens de coronacrisis is veel horecapersoneel elders gaan werken. Dit bevalt goed waardoor zij niet terugkeren naar de horeca. Hoger salaris, zekerheid vanwege contracten en werk-privébalans zijn de grootste drijfveren om de horeca te verlaten en niet terug te keren.

Schuldenlast – Veel horeca heeft meer schulden dan voor de pandemie, voor 13,9% is dit problematisch.

Personeelstekort - De horeca is op dit moment een sector met een zeer groot personeelstekort.

II. Trends & Ontwikkelingen

88

Gevolgen coronapandemie - consumentengedrag Gevolgen coronapandemie: Consumentengedrag horeca De impact van de coronapandemie heeft verschillende gevolgen voor het consumentengedrag. Deze drie staan centraal als gevolg van de coronapandemie; 1. Zakelijk reisverkeer na corona – De verwachting dat er minder zakelijke reizen gemaakt zouden worden na de pandemie, blijkt mee te vallen. Volgens CBS lag het aantal zakelijke hotelovernachtingen in 2022 op circa 75% van het aantal zakelijke overnachtingen van 2019. Het herstel ziet er positief uit maar andere externe factoren zullen ook invloed hebben in de toekomst. 2. Ontwikkeling in de markt van bijeenkomsten – Het aantal zakelijke beurzen is hersteld naar niveau voor corona, publieke beurzen blijven achter met 85,6% van het aantal beurzen van 2019. Dit komt wellicht ook omdat veel contracten voor grote beurzen voor 2022, 2023 en 2024 al getekend waren. Na 2024 moet dit opnieuw geanalyseerd worden. 3. Effect thuiswerken op het horecagedrag - Het Nederlands kantoorpersoneel verwacht ná corona gemiddeld twee dagen per week thuis te gaan werken, voor corona was dat één dag.

Internationaal zakelijk reisverkeer – Het totaal aantal zakelijke overnachtingen in Nederland is van 1,7 miljoen in 2019, gedaald naar 1,2 miljoen in 2022, blijkt uit de gegevens van het CBS. CBS verwacht dat in 2023 het niveau stijgt naar 1,5 miljoen.

Bijeenkomsten – Er zijn na de pandemie minder publieke beurzen maar de zakelijke markt is op het niveau van voor de covid-crisis.

Thuiswerken effect horecagedrag - Een dag extra thuiswerken zal leiden tot meer/andere concentratiegebieden van cateraars, gemakswinkels en broodjeszaken, niet meer alleen rondom kantoorgebouwen.

89

III. Ketenvorming Ketens binnen horeca Amstelveen

Ketens in de horeca Totaal aantal bedrijven Aantal van ketens Aantal individueel Aandeel ketens Aandeel individueel

Restaurant Fastservice 63 57 6 13 57 44 10% 23% 90% 77%

Drank 19 3 16 16% 84%

Ketens binnen de horeca van Amstelveen Restaurant Fastservice Drank Hotel Loetje Anne&Max Coffeecompany Cityden Diwali Palace Dunkin' Donuts Joe & The Juice BWH Hotels India Port Febo Starbucks Cityden Saigon Caphé Frites Affairs Accor Ibis Budget Tokyo Ramen Takeichi Hema Radisson Ron Gastrobar IJscuypje Le Pain Quotidien Maza McDonald's (2x) Patagonias (2x) Strada

Hotel 11 5 6 45% 55%

Totaal 150 27 123 18% 82%

90

III. Wijkhoreca Dichtheid wijkhoreca Dichtheid wijkhoreca • Binnen de gemeente Amstelveen ligt ene omvangrijke woningbouwambitie voor circa 5.000 woningen voor de komende vijf jaar. Veel van de nieuwe woningen worden ingebreid binnen de bestaande stedelijke structuur. • Belangrijke concentratie voor de nieuwe woningbouw is Legmeer. Dit bedrijventerrein wordt getransformeerd naar nieuwe woon-werk wijk, er komen circa 3.000 nieuwe woningen. • In de visie adviseren we mogelijke uitbreiding van wijkondersteunende horeca, met mogelijkheden voor diverse varianten (restaurant, fastservice en/of drank). • Om inzicht te geven in de hoeveelheid horeca die kan worden toegevoegd in nieuwe wijken en of binnen bestaande wijken waar aanzienlijke woningbouw plaatsvind, is een analyse gemaakt van de dichtheid van wijkhoreca in de gemeente. • Een aantal concentraties van horeca binnen de gemeente heeft een bovenregionale aantrekkingskracht en/of draait hoofdzakelijk op dagtoerisme. Dit betreft Stadshart, Amstelzijde en Amsterdamse Bos. Om inzicht te geven in de dichtheid van wijkhoreca zijn deze gebieden buiten beschouwing gelaten. Wat resteert is 44 restaurants, 38 fastservicebedrijven en 11 bedrijven in de drankensector. • De dichtheid is het gemiddeld aantal inwoners per bedrijf.

Bij toevoeging van circa 2.200 inwoners kan een additioneel restaurant worden toegevoegd, bij 2.500 inwoners een fastservice bedrijf en bij 9.000 inwoners een bedrijf in de drankensector. • De oppervlaktedichtheid is het gemiddeld aantal inwoners per m² horeca. Er is marktruimte voor één vierkante meter restaurant, fastservice of drankensector bij respectievelijk 20, 41 en 65 nieuwe inwoners. De oppervlakte betreft verkoop vloeroppervlakte (VVO), dit is doorgaans circa 65% van de bruto vloeroppervlakte (BVO).

Dichtheid wijkhoreca Totaal aantal bedrijven Stadshart Amstelzijde Amsterdamse Bos Resterend Inwoners Dichtheid bedrijven Totale oppervlakte Stadshart Amstelzijde Amsterdamse Bos Resterend Inwoners Oppervlaktedichtheid

Restaurant Fastservice 63 57 9 17 6 0 4 2 44 38 95.000 95.000 2.159 2.500 7.896 1.407 1.057 645 4.787 95.000 20

4.234 1.843 0 98 2.293 95.000 41

Drank 19 5 0 3 11 95.000 8.636 2.061 357 0 237 1.467 95.000 65

• De toevoeging van nieuwe horeca in Legmeer is onderdeel van het totale uitbreidingspotentieel zoals berekend in de visie. De forse inwonersgroei van onder andere deze wijk leidt ook tot uitbreidingsruimte van horeca in andere concentraties, zoals het Stadshart en Oude Dorp. De uitbreidingsruimte door de inwonersgroei van Legmeer dient derhalve niet enkel binnen de wijk ingevuld te worden, maar ook in andere reeds bestaande horecaconcentraties met een wijk overstijgende aantrekkingskracht.