Bijlage 3 Cultuurhistorische gebiedsbeschrijvingen

19.5 Monumenten Rijksmonumenten ● Amsteldijk-Zuid 23-28; 29-34; 35-40 (complex 524282); drie blokken van zes dienst-woningen springstoffenfabriek. Bouwjaar: 1905. Ontwerp: B.J. Ouendag. Aangewezen op 9 juli 2002. ● Amsteldijk-Zuid 54; 55; 56; 57; 58 (complex 511966); buskruitmolen met vier woningen, incl. poort. Bouwjaar: 1718, 1782. Ontwerp: B.J. Ouendag. Aangewezen op 8 september 2005. ● Amsteldijk-Zuid 59; 60; 61; 62 (complex 511966); vier dienstwoningen. Bouwjaar: 1940. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 8 september 2005. ● Amsteldijk-Zuid 68 (8124) vm. sluiswachters woning (1764) ● Amsteldijk-Zuid 91 (8125) boerderij (19de eeuw) ● Amsteldijk-Zuid 144; 145 (complex 524286); St. Urbanuskerk Nes a/d Amstel incl. toegangshek tot begraafplaats en pastorie met erfscheiding. Bouwjaar: 1889. Ont werp: Joseph T.J. Cuypers. Aangewezen op ● De Oude Molen 1; 2; 3; 4; 5 (complex 511966); De Oude Molen 1: labo ratorium, watertoren; De Oude Molen 1a: werkplaats annex mmerwinkel; De Oude Molen 1b: salpeter- en katoenma gazijn; De Oude Molen 1c: salpetermagazijn; De Oude Molen 2: twee salpeterzuurgebou wen; De Oude Molen 4: magazijn; De Oude Molen 5: koestal en wagenschuur, kapberg; Bouwjaar: ca. 1720, 1907, 1918. Ontwerp: J.F. Klinkhamer en B.J. Ouendag. Aangewezen op 8 september 2005.

● Hollandse dijk (524292) uitstroomgoot met uitwateringsluis (spuisluis) ten behoeve van het gemaal van de Noorder Legmeer en Thamerpolder. Bouwjaar: 1884. Ontwerp: W.C. & K. de Wit. Aangewezen op 9 juli 2002. ● Kruitmolen tegenover 21 (524293) trans formatorhuisje. Bouwjaar: 1918. Ontwerp: J.B. van Loghem. Aangewezen op 9 juli 2002. ● Kruitmolen 2, 4 (complex 511966); twee gekoppelde dienstwoningen. Bouw jaar: 1940. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 8 september 2005. ● Kruitmolen 6; 8 (complex 511966): twee gekoppelde dienstwoningen. Bouwjaar: 1940. Ontwerp: onbekend. Aangewezen

op 8 september 2005. Gemeentelijke monumenten ● Amsteldijk-Zuid 67/67A; vm gemeentelijk aba oir met kantoor en bovenwo ning. Bouwjaar: 1928. Ontwerp: P.M.A. Huur man, Willem Stok & ir H.F. Mertens. Aangewezen op 18 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 74; voormalige boerderij Van Buuren met drie lindebomen. Bouwjaar: ca 1855. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 11 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 81; woonhuis vm. boerderij De Waardhuizen. Bouwjaar: 18e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 11 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 117; voormalige molen. Bouwjaar: 1766. Ontwerp: Anthony de Heus en Anthony Coesandt. Aangewezen op 12 juli 2011. ● Amsteldijk-Zuid 122; voormalige boerderij. Bouwjaar: laatste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 11 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 138; vm parochiale St. Jo sephschool. Bouwjaar: 1921. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 146; woonhuis (kerkbestuur St. Urbanuskerk). Bouwjaar: 1914. Ont-werp: P.J. de Bruijn. Aangewezen op 18 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 150; woonhuis. Bouwjaar: laatste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 167; woonhuis. Bouwjaar: eerste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007. ● Amsteldijk-Zuid 194; woon-zorgboerderij, voormalige boerderij alleen voorhuis met 1 beuk en 1 taxus. Bouwjaar: vermoe delijk 1874.

Ontwerp: onbekend. Aangewe zen op 11 december 2007. ● Kerklaan 40; woonhuis met vm werkplaats. Bouwjaar: laatste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007. ● Nesserlaan 1; boerderij Bouwlust. Bouwjaar: 1820. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007 ● Noorddammerweg 99; boerderij. Bouwjaar: laatste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007.

●

●

●

● ● ● ● ●

Noorddammerweg 104; boerderij Adriaan hoeve. Bouwjaar: laatste kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 18 december 2007. Ringdijk BP 1; dwarshuisboerderij ‘Mariahoe ve’ en vm zomerhuis. Bouwjaar: 4e kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 10 juni 2008. Ringdijk BP 6; samengevoegde arbeidershuis jes vh 5 en 6 behorende bij boerderij nr. 7. Bouwjaar: ca 1900. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 10 juni 2008. Ringdijk BP 7; boerderij. Bouwjaar: 1923. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 10 juni 2008. Ringdijk BP 15; voormalige molen. Bouwjaar: 1765. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 12 juli 2011. Ringdijk BP 18; voormalige molen. Bouwjaar: 1767. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 12 juli 2011. Ringdijk BP 22; boerderij. Bouwjaar: 3e kwart 19e eeuw. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 10 juni 2008. Ringdijk BP 23; stolpboerderij ‘Kerkzicht’. Bouwjaar: ca 1885. Ontwerp: onbekend. Aangewezen op 10 juni 2008.

Archeologische Beleidsadvieskaart Landelijk Gebied

Cultuurhistorische gebiedsbeschrijving Bestemmingsplan

Amstelveen Noord-Oost 20.1 20.2 20.3 20.4 20.5

Gebiedsbeschrijving algemeen Cultuurhistorische waarden 20.2.1 Kerken Landschappelijke waarden Archeologie 20.4.1 Verveend en drooggemaakt Monumenten

Cultuurhistorische Waardekaart Amstelveen Noord-Oost

20.1 Gebiedsbeschrijving algemeen

20.2 Cultuurhistorische waarden

Kronenburg-Uilenstede De wijk Kronenburg Uilenstede ligt tegen de gemeentegrens van Amsterdam aan, en grenst aan de zuidkant aan de woonwijk Kostverloren. Amstelveen was tot de jaren zes g vooral een woongemeente. Eind jaren vij ig drong het besef door dat er behoe e was aan een evenwich ge verdeling van werkgebieden in de regio. Amstelveen moest in dat kader plaats bieden aan bijzondere voorzieningen, zoals ziekenhuizen, universiteitsgebouwen en grote kantoorgebouwen. Kronenburg werd vanwege de guns ge ligging ten opzichte van de toekoms ge Rijksweg A3 aangewezen als ideale loca e. In de jaren zes g gingen de eerste studenten aan de Vrije Universiteit wonen op Uilenstede, een ‘campus’ met voorzieningen en woningen voor studenten. Het zuiden van Kronenburg groeide in de jaren zes g, zeven g en tach g uit tot één van de meest pres gieuze werkgebieden in Amstelveen.

20.2.1 Kerken Aan het Westelijk Halfrond, grenzend aan de noordzijde van het Bankraspark, is de Titus Brandsmakerk met Karmalietenklooster te vinden. De kerk en klooster zijn gebouwd in 1969 naar ontwerp van het architectenbureau Thunnissen-Van KranendonkThunnissen. Het ensemble van het kerkgebouw tezamen met het klooster is aangewezen als gemeentelijk mo-nument. Aan de zuidkant van het Bankraspark ligt de voormalige Bankraskerk, welke momenteel in gebruik als Nederlands Israëli sche synagoge. Deze kerk aan de Max Havelaarlaan 435, gebouwd in 1971, geniet geen monumentale status.

Bankras/Kostverloren Als antwoord op de woningnood na de Tweede Wereldoorlog werd in de jaren vij ig en zes g BankrasKostverloren aangewezen als één van de uitbreidingloca es van Amstelveen. Bankras-Kostverloren is een zogenaamde ‘stempelwijk’, waarbij patronen van bebouwing binnen de wijk regelma g werden herhaald. In stempelwijken worden voorzieningen, wonen, werken en verkeer strikt van elkaar gescheiden. In de woonbuurten wordt vooral gewoond; voorzieningen en winkels zijn geconcentreerd in winkelcentra en de hoofdwegen hebben primair een verkeersfunc e. Binnen de woonbuurten bestaat de verkeerskundige structuur uit woonstraten, (parkeer)pleintjes en paden in het groen. Passend binnen de na-oorlogse wijkgedachte is Bankras-Kostverloren zo ontworpen dat het een min of meer zelfstandige woonwijk zou vormen. De naam van de noordelijke buurt is ontleend aan de buitenplaats Kostverloren, naar een buitenplaats die vroeger aan de Amstel hee gelegen. Dat was de eerste buitenplaats die langs de Amstel gebouwd werd. De zuidelijk gelegen wijk Bankras werd vernoemd naar het Bankrasmeertje, dat even ten oosten van deze buurt hee gelegen. De wijken Bankras en Kostverloren zijn gescheiden door een wijkpark en een scholencomplex. Elke buurt hee een eigen winkelcentrum. Tussen de beide buurten is de centrale groenstrook een belangrijk element.

20.3 Landschappelijke waarden Op de Cultuurhistorisch waardekaart zijn geen gebieden aangeduid met landschappelijke waarde. 20.4 Archeologie 20.4.1 Verveend en drooggemaakt Het volledige gebied behorende tot bestemmingsplangebied Amstelveen Noord-Oost, hee een lage archeologische verwach ngswaarde. Alleen bij zeer grote bodemverstoringen met een oppervlakte groter dan 10.000 vierkante meter, en dieper dan 30 cm, dient vroeg jdig inventariserend archeologisch onderzoek plaats te vinden. Het gebied is afgegraven voor de turfwinning, ingepolderd, drooggemalen en op loca e van de woongebieden opgespoten met zand. De archeologische verwach ngswaarde is er daarom laag. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten, ook niet wanneer in inventariserende onderzoeken de loca e vrij wordt gegeven voor de geplande ontwikkeling of wanneer het om een gebied gaat dat op de beleidsadvieskaart is aangegeven als van ‘lage waarde’. Mochten er jdens de geplande werkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen dan geldt conform ar kel 53 van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg een meldingsplicht bij het bevoegd ge-zag, de gemeente Amstelveen.

20.5 Monumenten Gemeentelijke monumenten ● Straat van Mozambique 1; Rietveldwoning, huize Dolk (1966) 18 december 2007. ● Westelijk Halfrond 1 en 3A; kerkgebouw Titus Brandsmakerk met Karmelietenklooster (1969) 16 februari 2010.

Archeologische Beleidsadvieskaart Amstelveen Noord-Oost

Cultuurhistorische gebiedsbeschrijving Bestemmingsplan

Legmeerpolder 21.1 21.2 21.3 21.4

21.5

Gebiedsbeschrijving algemeen Cultuurhistorische waarden 21.2.1 Boerderijen 21.2.2 Spoorlijn Landschappelijke waarden 21.3.1 Dijklichaam Legmeerdijk 21.3.2 Dijklichaam Bovenkerkerweg-Zijdelweg Archeologie 21.4.1 Dijklichaam 21.4.2 Ge j-inversieruggen 21.4.3 Verveend en drooggemaakt Monumenten

Cultuurhistorische Waardekaart Legmeerpolder

21.1 Gebiedsbeschrijving algemeen De Legmeerpolder ligt ten zuiden van de uitbreidingswijk Westwijk. De polder wordt begrensd door de Legmeerdijk, J.C. van Ha emweg, Bovenkerkerweg en gemeentegrens met Uithoorn. De Noorderlegmeerpolder kent een rechthoekige verkaveling met kavels van tweehonderd bij zeshonderd meter. De Meerlandenweg verdeelt de Legmeerpolder grofweg in twee gebieden. Een land- en tuinbouwgebied met grote kassencomplexen ten westen van de weg en ten oosten van de Meerlandenweg een grotendeels onbebouwd agrarisch gebied met een beperkt aantal bedrijven langs de Bovenkerkerweg en Hollandse Dijk. Het open landschap en de beplan ng rondom de erven van de agrarische bedrijven vormen de groen-structuur van het gebied. In het land- en tuinbouwgebied staan voornamelijk bedrijfsgebouwen en kassencomplexen, en woningen in zeer diverse bouwvormen. Kenmerkend voor de agrarische complexen is de hiërarchie van de panden op het erf. In de Legmeerpolder zijn twee boerderijen aan de Noordammerweg aangewezen als gemeentelijk monument. 21.2 Cultuurhistorische waarde 21.2.1 Boerderijen De Legmeerpolder werd rela ef laat drooggemalen, in de tweede hel van de 19de eeuw. Pas enige jd daarna ontstonden ook hier agrarische bedrijven, die zich in tegenstelling tot de boerderijen aan de Amstel, rich e op de akkerbouw en tuinbouw (veelal in kassen).

De typologie van deze boerderijen is dan ook totaal anders, en in mindere mate cultuurhistorisch waardevol. Niet alleen vanwege het latere bouwjaar, maar ook vanwege een andere bedrijfsvoering. De boerderijen hier bestaan veelal uit een losstaand woonhuis, met daarachter gelegen kassen en func onele schuren voor de landbouwvoertuigen en opslag. Alleen aan de hoger gelegen Bovenkerkerweg/Zijdelweg en de Noorddammerweg, van oudsher een doorgaande route rich ng Uithoorn over een dijk, staan nog een aantal voorname boerderijen die stammen uit het laatste kwartaal van de 19de eeuw. Deze langgerekte gebouwen zijn alle haaks op de dijk gelegen, met het woonhuis rich ng de dijk, en de stal of schuur in het verlengde daarvan gelegen, onder dezelfde kap als het woonhuis. 21.2.2 Spoorlijn Door het bestemmingsplangebied Legmeerpolder loopt het tracé van een voormalige, uit 1915 stam-

mende, spoorlijn. Deze liep vanuit Amsterdam in zuidelijk rich ng en splitste ter hoogte van de kruising Noorddammerlaan-Handweg, en liep vanaf daar in westelijke rich ng naar Aalsmeer langs de huidige Noorddammerlaan, en in zuidelijke rich ng naar Uithoorn langs de huidige Bovenkerkerweg-Zijdelweg. Hoewel de rails grotendeels verwijderd is, is het tracé nog al jd herkenbaar. De metrolijn door Amstelveen van Poortwachter naar Westwijk maakt gebruik van het oude tracé. Het tracé van de spoorlijn vertegenwoordigt cultuur-historische waarde. De Haarlemmermeerspoorlijnen vormen een netwerk van voormalige lokaalspoorlijnen in het gebied tussen Haarlem, Amsterdam, Utrecht en Leiden. De eerste plannen voor spoorlijnen door de Haarlemmermeer werden al gepresenteerd in 1864 door burgemeester Amersfoord, twaalf jaar na het droogvallen van de polder. Van uitvoering kwam niets terecht. Pas in 1912 werden de eerste lijnen geopend. De lijnen werden aangelegd door de HESM (Hollandsche Electrische-SpoorwegMaatschappij). Ondanks die naam, die wijst op de ambi es van deze maatschappij, zijn de lijnen nooit geëlektrificeerd. Voor reizigersvervoer hebben er alleen stoomtreinen gereden. Door de economische crisis van de jaren der g werden diverse lijnen al na ruim twee decennia weer gesloten.

Alleen de lijnen Amsterdam-Haarlemmermeersta on – Amstelveen – Aalsmeer en Bovenkerk – Uithoorn – Nieuwersluis bleven nog voor reizigers- en goederenverkeer in gebruik. In 1950 reed hier de laatste reizigerstrein. In 1972 werden de lijnen gesloten. Tussen het Haarlemmermeersta on tot Bovenkerk rijdt nu met enige regelmaat een museumtrammetje over het oude, maar inmiddels geëlektrificeerde tracé. 21.3 Landschappelijke waarde 21.3.1 Dijklichaam Legmeerdijk Nadat vanaf de 15e eeuw op grote schaal ontvening plaatsvond, werd op ongeveer 3 kilome-ter westelijk van de Amstel een achterkade opgeworpen om het ontgonnen gebied te be-schermen tegen wateroverlast vanuit het nog niet ontgonnen veen. Deze veendijk fungeerde als ontginningsbasis voor de verder in westelijke rich ng optrekkende ontginningen van de Legmeerpolder. Ook hier werd opnieuw een achterdijk opgeworpen, en is herkenbaar in het huidige tracé Noorddammerlaan en Legmeerdijk. Deze hoger gelegen veendijk vormde de doorgaande weg tussen Amstelveen en Aalsmeer. De hoger gelegen Legmeerdijk is nog al jd goed herkenbaar

in het landschap. 21.3.2 Dijklichaam Bovenkerkerweg-Zijdelweg Nadat vanaf de 15e eeuw op grote schaal ontvening plaatsvond, werd op ongeveer 3 kilome-ter westelijk van de Amstel een achterkade opgeworpen om het ontgonnen gebied te be-schermen tegen wateroverlast vanuit het nog niet ontgonnen veen. Het zuidelijke deel van deze achterkade, ookwel de veendijk genoemd, is nog steeds herkenbaar in het hoger gele-gen tracé van de huidige Bovenkerkerweg-Zijdelweg. De veendijk fungeerde als ontgin-ningsbasis voor de verder in westelijke rich ng optrekkende ontginningen. De hoger gelegen BovenkerkerwegZijdelweg is nog al jd goed herkenbaar, en hee cultuurhistorische waarde. 21.4 Archeologie 21.4.1 Dijklichaam Zowel de meest westelijke grens van het bestemmingsplangebied Legmeerpolder, het dijkli-chaam Legmeerdijk, als een deel van de oostelijke grens, het dijklichaam Bovenkerkerkade-Zijdelweg, is op de archeologische beleidsadvieskaart aangegeven als dijklichaam; een zone met historische bebouwing. De archeologische verwach ngswaarde is hier hoog. Dat betekent dat bij bodemverstoringen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm een vroeg jdig inventariserend archeologisch onderzoek vereist is. 21.4.2 Ge j-inversieruggen Het overgrote gedeelte van het gebied ten oosten van de voormalige spoorbaan is op de ar-cheologische beleidsadvieskaart aangegeven als ge j-inversierug.

Hiervoor geldt dat bij bodemverstoringen groter dan 5.000 m2 én dieper dan 30 cm vroeg jdig inventariserend ar-cheologisch onderzoek vereist is. 21.4.3 Verveend en drooggemaakt Het gebied ten westen van de voormalige spoorlijn is van lage archeologische verwach- ngswaarde. Alleen bij zeer grote bodemverstoringen met een oppervlakte groter dan 10.000 vierkante meter, en dieper dan 30 cm, dient vroeg jdig inventariserend archeologisch onder-zoek plaats te vinden. Het gebied is afgegraven voor de turfwinning, ingepolderd en drooggemalen. De archeologische verwach ngswaarde is er daarom laag. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden

uitgesloten, ook niet wanneer in inventariserende onderzoeken de loca e vrij wordt gegeven voor de geplande ontwikkeling of wanneer het om een gebied gaat dat op de beleidsadvieskaart is aangegeven als van ‘lage waarde’. Mochten er jdens de geplande werk-zaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen dan geldt conform ar kel 53 van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg een meldingsplicht bij het bevoegd ge-zag, de gemeente Amstelveen. 21.5 Monumenten Gemeentelijke monumenten ● Noorddammerweg 104, boerderij Adriaan hoeve. Laatste kwart 19de eeuw. Aangewezen op 18 december 2007. ● Noorddammerweg 99, boerderij. Laatste kwart 19de eeuw. Aangewezen op 18 december 2007.

Archeologische Beleidsadvieskaart Legmeerpolder