Bijlage 1 - Programmabegroting 2026
Tekst van het document
2 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Inhoudsopgave Personalia ......................................................................................................................4
1. Algemene financiële toelichting...........................................................5 1.1 Algemeen beeld ........................................................................................................6 1.2 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen ..........................................................18 1.3 Leeswijzer ..............................................................................................................21
2. Programmaplan .................................................................................23 2.1 Sociaal domein ........................................................................................................24 2.2 Onderwijs en ontplooiing ..........................................................................................37 2.3 Economie en duurzaamheid ......................................................................................45 2.4 Openbare ruimte .....................................................................................................52 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ...........................................................................................61 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid ................................................................................75 2.7 Overhead ...............................................................................................................82 2.8 Algemene dekkingsmiddelen .....................................................................................85
3 Paragrafen .........................................................................................89 3.1 Lokale heffingen ......................................................................................................90 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................101 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................113 3.4 Bedrijfsvoering ......................................................................................................122 3.5 Verbonden Partijen ................................................................................................127 3.6 Grondbeleid ..........................................................................................................145 3.7 Financiering ..........................................................................................................149 3.8 Wet Open Overheid ................................................................................................155
4. Bijlagen ...........................................................................................157 A Duurzaamheid .........................................................................................................158 B Geraamde baten en lasten per taakveld .......................................................................161 C Verloop reserves en voorzieningen ..............................................................................164 D Subsidies & gemeentelijke jaarhuren voor gesubsidieerde instellingen .............................166 E Overzicht structurele en eenmalige middelen ................................................................173 F Bestuurlijke planning .................................................................................................175 G Kaderstellende beleidsnota's ......................................................................................180
Programmabegroting 2026
3 van 182
Personalia Burgemeester en wethouders Burgemeester Tjapko Poppens Openbare orde en veiligheid, burgerzaken, horeca- en evenementenvergunningen, handhaving (woon-, adres-, identiteitsfraude), algemeen bestuur, Zorgvlied, regionale samenwerking, internationale betrekkingen. Wethouder Herbert Raat Mobiliteit (verkeer, vervoer, parkeren), kunst, cultuur en media, vergunningen en handhaving, welstand en monumenten, sport, Oude Dorp, recreatie. Wethouder Adam Elzakalai Financiën, wonen, economische zaken, Project A9, Schiphol. Wethouder Floor Gordon Ruimtelijke ordening, Stadshart, A9 zone gebiedsregie, duurzaamheid, groen en water, gezonde leefomgeving (milieu), speeltuinen, natuur- en milieueducatie, participatie, diversiteit. Wethouder Frank Berkhout Onderwijs, jeugdzorg, jeugd, cultuureducatie, openbare ruimte, gemeentelijke organisatie (ICT, WOO, inkoop, dienstverlening).
dierenwelzijn,
vastgoed,
Wethouder Marijn van Ballegooijen Werk en inkomen, zorg en welzijn, diversiteit. Griffier Debby de Heus Directieteam Bert Winthorst, gemeentesecretaris Henk Huitink, directeur
4 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
1. Algemene financiële toelichting
Programmabegroting 2026
5 van 182
1.1 Algemeen beeld De Programmabegroting 2026 bevat de vertaling van de bestuurlijke kaders zoals vastgesteld aan de hand van de Perspectiefnota 2026, inclusief de bijbehorende notitie over de uitkomsten van de meicirculaire. We naderen het eind van deze bestuursperiode en hebben de afgelopen jaren aan de ambities uit het coalitieakkoord gewerkt. Veel is al gerealiseerd of in de maak. Met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur in maart 2026 bevatte de Perspectiefnota 2026 weinig nieuwe voorstellen en gaan we verder met afronden. De gemeente staat de komende jaren voor grote investeringen en zien we de kosten binnen de gehele begroting toe nemen. De inflatie speelt hier nog steeds een sterke rol in. De geopolitieke verhoudingen, tekorten op de arbeidsmarkt en aanbod van grondstoffen en materialen maken de verwachtingen onzeker. De val van het Kabinet en nieuwe verkiezingen versterken dit. Amstelveen heeft net zoals de afgelopen jaren een sterke financiële vertrekpositie die dit de komende jaren kan dragen. Op korte termijn hoeft er daarom ook niet bezuinigd te worden, zoals in vele andere gemeenten wel het geval is. Maar zoals in de Perspectiefnota 2026 aangegeven verwachten wij vanaf 2028 een bezuinigopgave. De exacte omvang en timing is onzeker en afhankelijk van hoe de financiële verhouding met het Rijk zich de komende jaren ontwikkelen.
Er is voldoende tijd voor een nieuw college hierop te anticiperen en bij te sturen als het nodig is. De algemene reserve heeft per 2026 een verwachte beginstand van ongeveer € 51 miljoen en per 2029 een verwachte eindstand van € 21 miljoen. Er blijft voldoende ruimte over om te voldoen aan de raadsafspraak om een buffer van € 15 miljoen te kunnen hanteren. De structurele begroting is meerjarig sluitend met inbegrip van een taakstelling oplopend tot € 2,4 miljoen vanaf 2029. Groen, duurzaam en gezond Amstelveen We blijven structureel investeren in duurzaamheid om continuïteit en kwaliteit te realiseren en de energietransitie tot 2050 echt op gang te krijgen. Cruciaal in de realisatie van de doelstellingen is deelname van bedrijven, inwoners en energieleveranciers aan de noodzakelijke transitie. We versterken onze wijken met meer bomen, groene toegankelijke speelruimte, speelbadjes en veilige plekken om te bewegen en te ontspannen. We werken aan grote gebiedsontwikkelingen als De Scheg, Nieuw-Legmeer, Kronenburg en de Bovenkerkerwegzone. Toekomstbestendigheid staat hierbij centraal en kiezen we voor een duurzame warmte oplossing. Ontwikkeling in balans met voorzieningen Amstelveen ontwikkelt zich en maatschappelijke voorzieningen als onderwijshuisvesting, cultuur en sport moeten meebewegen.
Amstelveen voorziet in duurzame schoolgebouwen waarin het gezond en fijn is om in te leren en te werken. Met nieuwbouw aan Orion, een extra vestiging van de Westwijzer, verbouwing van Futuris passen binnen deze doelstelling. Vanuit de cultuurvisie willen we zoveel mogelijk mensen in aanraking brengen met kunst en cultuur door een zo breed mogelijk aanbod en een goede infrastructuur. We investeren in de Cultuurstrip aan het Stadsplein en vernieuwen de openbare ruimte van het Stadshart. Verder komt er een medisch centrum aan de Lindelaan en een nieuw wijkcentrum voor Alleman/Bankras. Ook zijn middelen beschikbaar voor het Oude Dorp, de Noordelijke Poeloever en de invulling van de dekken over de A9. Dit alles draagt bij aan de leefbaarheid en levendigheid van de stad. Amstelveen heeft een hart voor iedereen We werken hard om iedereen gelijke kansen te geven met oog voor de menselijke maat. Wij willen dat iedereen zich thuis voelt in Amstelveen, onafhankelijk van geloof, seksuele geaardheid, herkomst, beperking of uiterlijk. Belangrijk uitgangspunt in ons sociaal beleid is voorkomen is beter dan genezen.
6 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
De kosten voor jeugdhulp blijven zorgelijk. Amstelveen heeft alle kostenstijgingen uit achterliggende jaren in de begroting verwerkt. Het Van Ark adviesrapport heeft voor de benodigde aanvullende structurele extra middelen gezorgd. Tegelijkertijd gaat het Rijk ook uit van toekomstige besparingen. Door invoering van een eigen bijdrage, trajectduur verkorting en indexatie van de Hervormingsagenda moeten honderden miljoenen bespaard worden. Of deze haalbaar zijn roept de nodige vraagtekens op. Een nieuw kabinet is aan zet maar blijft een toekomstige bezuinigopgave op jeugdhulp niet uitgesloten. Veiligheid Digitale criminaliteit versnelt door de komst van AI. Als gemeente maken we onze inwoners hiervan bewust en alert door voorlichting en preventie. Ook hier geldt; voorkomen is beter dan genezen. Wij pakken onveilige situaties en criminaliteit (pro-)actief aan. Naast inzet van de politie zetten we extra wijkboa’s in. In 2026 starten we met het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor 2027-2030. Als gevolg van de geopolitieke spanningen en digitale dreigingen kijken we naar de Maatschappelijke Weerbaarheid en is het opstellen van scenario’s voor stroomuitval een eerste stap.
Programmabegroting 2026
7 van 182
Financieel begrotingsbeeld Structurele begrotingspositie Hieronder vindt u een samenvatting van het structurele begrotingsbeeld 2026-2029 als uitwerking van de Perspectiefnota 2026. STRUCTUREEL BEGROTINGSBEELD 2026-2029
Bedrag x € 1.000
Negatief bedrag is een tekort; positief bedrag is tekortverlaging/overschot 2026
2027
2028
2029
a1) Structurele begrotingssaldi
0
0
0
0
a2) herbeoordeling incidenteel/structureel
0
4937
4937
4937
Autonome ontwikkelingen
-1.329
-1.331
-1.325
-1.325
Maatschappelijk Vastgoed
87
-53
-816
-1.448
-7.391
-8.877
-11.014
-12.316
-317
-1.120
-1.120
a) Vertrekpositie: Programmabegroting 2025
b) Perspectiefnota 2026 incl. meicirculaire en BUIG
Overige voorstellen Effecten meicirculaire en BUIG Dekkingsplan # Stelpost Nominaal
3.000
3.500
3.500
3.500
# Commissie Van Ark
4.392
4.392
4.160
4.160
1.000
1.000
1.000
1.021
1.021
1.021
394
2.328
13
13
13
750
750
750
-145
-145
-145
145
145
# Kostendekkendheid afvaltarief # taakstellingen (realistisch begroten/formatie)
452
# Bezuinigingsopgave 2028 e.v. # ten laste/gunste van Algemene reserve
789
Afrondingsverschillen Stand structureel na Perspectiefnota
0
-3.535
c) Programmabegroting 2026 1) Amendement Mediabeleid Dekking door verhogen bezuinigingsopgave 2028 e.v. Dekking via Algemene Reserve
145
2) Opleidingsbudget Burgerzaken
-26
-26
-26
-26
3) Correctie begroting toeristenbelasting
-125
-120
-120
-120
4) Correctie begroting huurinkomsten
-675
-675
-675
-675
29
29
29
29
-797
-42
-42
-42
42
42
797
42
0
0
0
0
5) Herziening projectbegroting nieuwe woonruimteverdeling Stand structureel na Programmabegroting Dekkingsplan # Ophoging bezuinigingsopgave 2028 e.v. # Inzet Algemene Reserve STRUCTURELE BEGROTINGSPOSITIE 2026-2029
8 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Vertrekpunt voor de voorliggende begroting is het meerjarenperspectief 2025-2028 uit het boekwerk Programmabegroting 2025 (regel a1). Aanvullend hierop heeft via de meicirculaire 2025 een herbeoordeling plaatsgevonden van de verhouding tussen incidenteel en structureel. De totale begrotingsomvang wijzigt niet hierdoor enkel de verhouding tussen de hoeveelheid beschikbare incidentele en structurele middelen. Dit geeft structureel extra ruimte van € 4,9 miljoen (regel a2) waarvan € 4,2 miljoen al was ingezet via de notitie meicirculaire. Vervolgens is verwerkt de besluitvorming bij de Perspectiefnota 2026 inclusief de notitie Meicirculaire 2025 (regel b). Na verwerking van de Perspectiefnota 2026 en meicirculaire 2025 incl. BUIG (regel b) bedraagt het structurele begrotingssaldo € 737.000. Via deze programmabegroting (regel c) verwerken we: 1) Het aangenomen amendement rondom het Mediabeleid. 2) Bij de Perspectiefnota 2026 is een aanmelding voor aanvullend opleidingsbudget voor onder andere een verplichte certificering voor medewerkers niet opgenomen. 3) De begroting van opbrengsten van de toeristenbelasting ligt niet in lijn met de gerealiseerde opbrengsten. Dit is de afgelopen jaren steeds incidenteel aangepast via de tijdvakrapportages.
Wegens gederfde inkomsten als gevolg van COVID-19, tussentijdse tariefaanpassingen en de opvang van Oekraïners zijn begrote opbrengsten meermaals aangepast. Inmiddels is een discrepantie ontstaan en moeten we de begroting structureel bijstellen. 4) Het extra zwemwater bij zwembad de Meerkamp is inmiddels gereed. De investeringen die hiervoor zijn gedaan hebben diverse financiële effecten. De kapitaallasten nemen toe, welke worden doorbelast aan AmstelveenSport. Hiermee samenhangend stijgt ook de exploitatievergoeding aan AmstelveenSport. In deze verwerking zijn de huurinkomsten deels dubbel verwerkt waardoor deze te hoog in de begroting staan en moet dit gecorrigeerd worden. 5) De herziene regionale begroting die wij recent vanuit Gemeente Amsterdam voor de nieuwe woonruimteverdeling hebben ontvangen, laat zien dat de voorgestelde uitgaven in de komende jaren lager zullen uitvallen. Daarom stellen we vanaf 2026 de begroting structureel bij door jaarlijks € 29.000 te laten vrijvallen. De beschikbare ruimte is niet voldoende ter dekking. De aanvullende lasten worden voor 2026-2027 ten laste gebracht van de algemene reserve. Vanaf 2028 worden ze toegevoegd aan de al in de begroting opgenomen stelpost ‘Bezuinigingsopgave 2028 e.v.’. Na verwerking bedraagt deze stelpost in 2028 € 0,4 miljoen en vanaf 2029 structureel € 2,4 miljoen.
Programmabegroting 2026
9 van 182
Incidenteel begrotingsbeeld Hieronder vindt u een samenvatting van het incidentele begrotingsbeeld 2026-2029 als uitwerking van de Perspectiefnota 2026. Dit betreft de middelen die ten laste komen van de algemene Reserve. De verwachte beginstand 2026 bedraagt € 51,2 miljoen.
INCIDENTEEL BEGROTINGSBEELD 2025-2029 (ALGEMENE RESERVE) Bedrag x € 1.000 Negatief bedrag is een tekort; positief bedrag is tekortverlaging/overschot 2026 Geraamde stand per 1 januari
51.181
2027
2028
2029
32.621 28.443
25.724
d) Incidentele middelen Bestaand verloop t/m Programmabegroting 2025
-17.781
3.102
270
4.187
1.261
-2.997
-1.705
6
10.448
774
3.991
2.034
Raadsbesluiten voor Perspectiefnota incl. 1e tijdvak 2025 e) Perspectiefnota 2026 incl. meicirculaire en BUIG Actualisaties Grexen Autonome ontwikkelingen
82
Maatschappelijk Vastgoed
-3.888
-2.587
953
-1.949
Overige voorstellen
-4.009
-3.298
-1.982
-4.849
Effecten Meicirculaire en BUIG
1.901
1.435
-4.247
-4.217
Incidenteel saldo structurele middelen
-789
-348
28.443 25.724
20.938
f) Programmabegroting 2026 1) Percentage Kunst in de Openbare Ruimte
-200
Dekking via reserve Kunst in de Openbare Ruimte
200
2) Verlichtingsplan Stadshart
-200
3) Aanpassing Busstation Stadshart
-4.000
4) Motie 'Op zoek naar bezoek'
-145
5) Verwerking lachgascilinders
-645
6) Incidenteel saldo structurele middelen
-797
Geraamde stand per 31 december
32.621
-73 -187
Naast structurele middelen zijn er incidentele middelen. Dit betreft in de eerste plaats de tot aan de Perspectiefnota 2026 toegekende eenmalige middelen (regel d). Dit gaat om afgerond € 11,4 miljoen voor de periode 2026 – 2029. Via de Perspectiefnota 2026 (regel e) is voor de periode 2026 - 2029 ongeveer €10,5 miljoen aan eenmalige lasten toegekend. Via deze programmabegroting (regel f) verwerken we: 1) Een bedrag voor Kunst in de Openbare Ruimte. Dekking hiervoor is de bijbehorende bestemmingsreserve. 2) Voor de aanpassingen aan het Stadshart wordt het verplichtingsplan toegevoegd. Tekstueel is deze al opgenomen in de Perspectiefnota 2026 maar was niet verwerkt in de cijfers.
10 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
3) Via een raadsbrief bent u op de hoogte gebracht dat we mogelijk € 12 miljoen subsidie kunnen ontvangen voor de benodigde aanpassingen aan het Busstation. Voorwaarde is dat ook Amstelveen een deel van de kosten op zich neemt. Hiervoor wordt € 4 miljoen gereserveerd. 4) Over de motie ‘Op zoek naar bezoek’ bent u ook per raadsbrief geïnformeerd dat er een pilot zal worden gestart. Dit geeft gederfde inkomsten en worden gedekt vanuit de Algemene reserve. 5) De verwerking van lachgascilinders is kostbaar en zorgt nog steeds voor problemen. Oplossing zou moeten komen vanuit de verpakkingsindustrie of de Rijksoverheid. Zolang niet zeker is of er een oplossing komt of dat gemeente voor deze extra kosten opdraaien worden ze incidenteel gedekt vanuit de Algemene Reserve en komen ze niet terecht in het afvaltarief. 6) Het tekort op het structureel saldo over de jaren 2026-2027 wordt opgevangen vanuit de Algemene Reserve. Na verwerking kent de Algemene Reserve een verwachte eindstand in 2029 van ongeveer € 21 miljoen. Dit is voldoende en binnen de met de raad afgesproken minimale buffer van € 15 miljoen. Wel is de stand ten opzichte van de Perspectiefnota 2026 incl. notitie meicirculaire ongeveer € 8 miljoen lager. Hiermee naderen we wel de onderkant van de Algemene Reserve bij een doorkijk, zoals gegeven bij de Perspectiefnota 2026 voorbij 2029.
Eventuele effecten uit de 2e tijdvak rapportage 2025 en septembercirculaire 2025 zijn nog in dit begrotingsboek verwerkt.
Programmabegroting 2026
11 van 182
Investeringen Maatschappelijk Vastgoed In de begrotingsraad van 11 november 2020 is besloten tot de instelling van het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed. De voor dit investeringsplan geldende uitgangspunten zijn vastgelegd in de Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021 zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 10 november 2021. Onderstaande overzichten zetten de investeringsplanning t/m 2029 op een rij zoals verwerkt in dit begrotingsboek. Dit is in overeenstemming met de besluitvorming Perspectiefnota 2026 met inachtneming van een aanpassing van een neutrale fasering tussen de jaarschijven via de besluitvorming bij de jaarstukken 2024 (afsluiting en overheveling van investeringskredieten). Het overzicht betreft de investeringen ten laste van de algemene middelen (onrendabele investeringen) en de investeringen waarvan de lasten worden gedragen door derden (rendabele investeringen via kostendekkende huren). In totaal beloopt het investeringsplan een bedrag van afgerond € 267 miljoen voor de periode 2026-2029. Maatschappelijk Vastgoed
Gevoteerd
Bedrag x € 1.000
Meerjarenbegroting t/m 2024
2025
2026
2027
2028
2029
Onrendabele investeringen
Wijkcentrum Alleman/Bankras
Ja
773
360
2.700
0
0
0
Zonnepanelen op gemeentelijke daken
Ja
2.776
122
0
0
0
0
Bioscoop en hellingbaan Stadshart
Ja
1
0
1.900
0
0
0
Medisch Centrum Lindenlaan 315B
Nee
0
0
3.650
693
0
0
Cultuurstrip
Nee
0
0
9.035
9.157
0
0
Nieuwbouw gemeentewerf tlv heffingen
Nee
0
0
0
12.219
12.219
0
Nieuwbouw gemeentewerf algemeen
Nee
0
0
0
10.031
10.031
0
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed
Nee
0
3.150
2.200
1.950
1.350
0
MVG-wijkcentra
Nee
0
158
6.667
6.065
0
0
Aanpassing kantoorruimte 2025
Nee
0
480
0
0
0
0
3.550
4.270
26.152
40.115
23.600
0
MV 0.3 bedrijfsgebouwen
Krediet scholen Landtong
Ja
10.113
-1.699
0
0
0
0
Uitbreiding Amstelveencollege
Ja
5.423
628
0
0
0
0
Groen-blauw schoolplein IBS Elif
Ja
15
180
0
0
0
0
Adventure playground AIS
Ja
19
141
0
0
0
0
Nee
0
0
0
894
0
0
Verduurzamen Noorddammerweg 51
Ja
64
2.003
165
0
0
0
HWC-inrichting openbare buitenruimte
Ja
294
418
0
0
0
0
Orion Middenwaard
Ja
0
0
5.038
10.872
0
0
Nee
0
0
0
2.700
6.500
1.080
Ja
13
167
0
0
0
0
Grond IKC De Scheg
Kindcentrum de Scheg Groen-blauw schoolplein School of Under
12 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Grond School Middenwaard
Ja
0
990
0
0
0
0
Kunstwerk Brug Amstelveen College
Ja
0
100
0
0
0
0
Grond (intern) Kindcentrum Lindenlaan 315A Orion 1b (onrendabel)
Nee
0
0
216
0
0
0
Nee
0
0
0
5.168
272
0
Orion Hoofdlocatie (onrendabel)
Nee
0
0
0
0
2.280
9.748
Binnensport KKC-terreininrichting
Ja
0
698
0
780
0
0
Binnensport KKC-onderwijshuisvesting
Ja
0
0
0
1.041
0
0
Nee
0
0
6.000
6.000
0
0
15.942
3.625
11.419
27.455
9.052
10.828
MVG-onderwijshuisvesting MV 4.2 onderwijshuisvesting
Binnensport KKC
Ja
0
698
8.150
3.494
0
0
Landtong 4 Sport
Ja
0
2.500
0
0
0
0
Nee
0
0
0
20.000
20.000
7.000
Ja
6.556
9.545
500
0
0
0
6.556
12.743
8.650
23.494
20.000
7.000
26.048
20.637
46.221
91.064
52.652
17.828
2028
2029
MVG-sportaccommodatie Zwembad uitbreiding Meerkamp MV 5.2 sport Onrendabele investeringen
Maatschappelijk Vastgoed
Gevoteerd
Bedrag x € 1.000
Meerjarenbegroting t/m 2024
2025
2026
2027
Rendabele investeringen
Werf Zorgvlied (rendabel)
Ja
197
2.566
0
0
0
0
Alleman huisartsen (rendabel)
Ja
0
1.460
6.900
0
0
0
Medisch Centrum Lindenlaan (rendabel)
Nee
0
0
3.650
693
0
0
Parkeergarage (rendabel)
Nee
0
0
5.000
5.000
0
0
197
4.026
15.550
5.693
0
0
MV 0.3 bedrijfsgebouwen rendabel
Orion Middenwaard (rendabel)
Ja
0
0
782
1.688
0
0
Kindcentrum Scheg (rendabel)
Nee
0
0
0
500
1.220
200
Kindcentrum Lindenlaan 315A (rendabel)
Nee
0
0
0
1.995
2.205
0
Orion 1b (rendabel)
Nee
0
0
0
960
51
0
Orion Hoofdlocatie (rendabel
Nee
0
0
0
0
0
672
0
0
782
5.143
3.476
872
0
2.084
500
0
0
0
0
2.084
500
0
0
0
197
6.110
16.832
10.835
3.476
872
26.245
26.747
63.053
101.899
56.128
18.700
MV 4.2 onderwijshuisvesting rendabel
Kantoren zwembad Meerkamp (rendabel) MV 5.2 sport rendabel Rendabele investeringen Totaal
Ja
Programmabegroting 2026
13 van 182
Overige investeringen en (financiële) activa Naast het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed kent de gemeente ook nog diverse overige investeringen. Het overgrote deel hiervan maakt onderdeel uit van het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte, waarvan de jaarlijkse vaststelling bij de Perspectiefnota plaatsvindt met vervolgens bijstelling op de reguliere P&C-momenten (Tijdvakrapportages en jaarstukken). Het huidige MPP loopt tot en met 2028 waardoor er nog geen investeringen zijn geraamd in 2029. De lasten van de investeringen in riolen worden gedekt via het tarief rioolrecht. De investeringen in wegen, verkeer en groen worden gedekt binnen de structurele begrotingsbudgetten. De investeringen in bedrijfsmiddelen worden ook uit structurele begrotingsbudgetten gedekt op basis van een meerjarig vervangingsschema met behulp van een reserve vervanging bedrijfsmiddelen. Investeringen
Gevoteerd
Bedrag x € 1.000
Meerjarenbegroting t/m 2024
2025
2026
2027
2028
2029
Meerjarig Projectplan Buitenruimte MPP 2.1 kunstwerken
Ja
6
544
750
200
0
0
MPP 2.1 verkeer
Ja
2.710
476
3.091
2.441
790
0
MPP 2.1 VRI
Ja
1.200
1.499
1.164
859
860
0
MPP 2.1 wegen
Ja
4.111
2.805
7.454
3.805
2.875
0
MPP 5.7 groen
Ja
478
828
957
795
80
0
MPP 5.7 spelen
Ja
129
761
950
500
300
0
MPP 7.2 riolering
Ja
401
3.857
4.003
6.156
310
4.898
9.036
10.769
18.368
14.755
5.215
4.898
Meerjarig Projectplan Buitenruimte Overige Afval
Ja
0
0
350
360
290
0
Bedrijfsmiddelen
Ja
4
1.836
8.097
4.531
2.634
1.404
BIE 3.2 bedrijventerreinen
Ja
868
4.148
1.880
2.531
-6.122
-1.694
BIE 8.2 niet bedrijventerreinen
Ja
6.015
-389
-9.869
15.643
-3.321
3.646
Deelnemingen
Ja
13.279
750
500
250
0
0
Facilitaire projecten
Ja
2.067
59
21
21
0
0
Gronden
Nee
0
0
6.263
0
-13.800
0
Lening
Ja
93
0
0
0
0
0
Overige investeringen
Ja
588
2.916
3.709
7.932
5.880
2.000
Rioolgemalen
Ja
423
1.678
578
578
578
0
Voorraad
Ja
10
0
0
0
0
0
Overige investeringen
23.346
10.998
11.528
31.846
-13.862
5.356
Totaal
32.382
21.767
29.896
46.601
-8.647
10.255
14 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Reserves en voorzieningen De begroting bevat tal van specifieke mutaties in reserves en voorzieningen. Deze staan per programma vermeld en onder bijlagen staat een totaaloverzicht "Verloop reserves en voorzieningen". Een totaaloverzicht van de gemeentelijke reservepositie komt ook aan de orde in de paragrafen Weerstandsvermogen en Financiering: • De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. Wel staat tegenover een zeer goede begrotings- en reservepositie een toenemend risicoprofiel van substantiële omvang, met name door een aantal grote, meerjarige en complexe grondexploitaties en overige projecten (Legmeer/BTAZ, mobiliteit, Stadshart, De Scheg). Het behouden van een goede financiële positie is daarmee geen automatisme, maar vraagt een alert beleid. • De paragraaf Financiering laat zien dat Amstelveen op dit moment een liquiditeitsoverschot (kasreserve) heeft. Tegelijkertijd is onverminderd sprake van een forse investeringsagenda, dat tot uitdrukking komt in geraamde financieringstekorten in 2023 en 2024.
De huidige kasreserve is dus evident van tijdelijke aard, al kan en zal het feitelijke verloop blijven afwijken van de ramingen (marktomstandigheden, planologische procedures, participatie, vergunningen enz.).
Programmabegroting 2026
15 van 182
Tarievenbeleid De algemene uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid zijn: • Een terughoudend beleid ten aanzien van lastenverhoging; • Het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven; • Het toepassen van een jaarlijkse indexering voor loon- en prijsontwikkeling. Loonontwikkeling Voor 2026 gaan we op basis van de recent afgesloten CAO uit van 4,07% loonstijging. Voor 2027 en verder wordt trendmatig rekening gehouden met een loonontwikkeling van 5%. Prijsontwikkeling Voor onze prijsontwikkeling kijken we naar de IMOC-cijfers (overheidsconsumptie index) en hanteerde we tot dusver één systematiek voor alle prijsgevoelige budgetten. Voor de prijsontwikkeling volgen we de Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC) waarbij wordt teruggekeken naar de werkelijke cijfers van 2024, de aangepaste verwachting 2025 en een vooruitblik 2026. Afgelopen jaren hebben we sterk fluctuerende inflatiecijfers gezien. Zo gold voor 2024 een index van 8% en voor 2025 een index van 0%. Als we de nieuwe doorrekening maken komen we voor 2026 uit op een index van 7,6%. Dit komt doordat het CPB in haar laatste CEP-rapport laat zien dat de inflatie over 2024 veel hoger was dan eerder aangenomen. Deze fluctuatie geeft duidelijk weer hoe moeilijk het is de inflatie te voorspellen, ook voor het CPB. Trendmatig gaan we uit van 3,5% prijsontwikkeling.
De fluctuaties van de afgelopen jaren zijn aanleiding om onze systematiek onder de loep te nemen en te zien of deze nog passend voor al onze prijsgevoelige budgetten. Er is gekeken naar de budgetten Jeugdhulp, WMO en PGB, de subsidiebudgetten en de structurele budgetten binnen het Meerjaren Projectplan Buitenruimte (MPP). OVA-index voor Jeugd, WMO en PGB Vanuit de VNG is een richtlijn afgegeven om voor de tarieven bij jeugd en WMO de gewogen OVAindex te volgen. OVA is de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling en wordt door het Rijk gebruikt om de tarieven in de Zvw en de Wlz te indexeren. Aangezien zorgaanbieders vaak zorg in meerdere zorgdomeinen leveren, is het voor hen van belang dat de tarieven in de verschillende zorgdomeinen zoveel mogelijk op dezelfde manier worden geïndexeerd. Niet met alle aanbieders is afgesproken om volgens de gewogen OVA te indexeren, maar bij nieuwe aanbestedingen is dat wel het uitgangspunt. Daarom wordt met ingang van de Perspectiefnota 2026 voor de jeugd en WMObudgetten het gewogen OVA-indexcijfer gebruikt. Voor 2026 volgen we het voorlopige OVAindexcijfer van 2025 4,91%. Algemene tariefindex voor subsidies De subsidiebudgetten worden tot dusver op dezelfde wijze geïndexeerd als alle prijsgevoelige budgetten. Vervolgens worden de uitgekeerde subsidies ook met datzelfde percentage geïndexeerd.
Gesubsidieerde instellingen werden hierdoor ook geconfronteerd met sterke fluctuaties. Daarnaast speelt dat bij gesubsidieerde instellingen de loonontwikkeling van grote invloed is. Om te zorgen voor een meer stabiele indexontwikkeling waarbij de loonontwikkeling een grotere rol speelt wordt voorgesteld voortaan de algemene tariefindex te hanteren. Deze index hanteren we ook voor onze tarieven en heffingen en combineert de prijsontwikkeling met de ambtelijke loonontwikkeling. Voor 2024 bedroeg deze index 8%, voor 2025 2,2% en voor 2026 komt deze uit op 4,49%. Hoewel deze ook fluctueert is het beperkter. Voor 2026 is het percentage 4,49%, maar is gelijk ook voorgesteld een aanvullende compensatie te geven over 2025 waardoor het definitieve percentage voor 2026 op 7,6% komt.
16 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Maatwerk voor de structurele MPP-budgetten (dotaties aan de reserve) Het Meerjarenplan projecten buitenruimte (MPP) is de afgelopen jaren ook meermaals geconfronteerd met zeer sterke inflatiecijfers. Het gaat om prijsstijgingen van meer dan 15% oplopend tot 50% (asfalt) in de afgelopen jaren. Dit is lastig in een goede index te ondervangen die het gehele MPP zou gelden. Het MPP splitsen in diverse apart te indexeren onderdelen is vanuit eenvoudig financieel beleid niet wenselijk. Voorgesteld wordt om jaarlijks te kijken met welke inflatieontwikkelingen het MPP geconfronteerd wordt en of aanvullende compensatie noodzakelijk is. Uit de recente aanbestedingen komt een prijsstijging van 25% naar voren voor het onderhoud aan de wegen. Voor 2026 is daarom naast de normale indexatie, aanvullend € 600.000 aan het budget voor MPP toegevoegd via de Perspectiefnota 2026. Algemene Tariefindex Op basis van de loon- en prijsontwikkeling komt de algemene tariefindex voor 2026 uit op 4,49%. Overzicht indexcijfers Prijsindexcijfers
2026
2027
2028
2029
Trendmatige prognose Loonontwikkeling
4,07
5,00
5,00
5,00
Prijscompensatie
7,60
3,50
3,50
3,50
OVA-budgetten
4,91
4,91
4,91
4,91
Subsidies
7,60
4,23
4,23
4,23
Tarievenindex
4,49
4,23
4,23
4,23
Woonlasten (OZB, rioolrecht, afvalstoffenheffing) Het deel van de lokale lasten dat voor de burger het meest herkenbaar is en jaarlijks terugkeert betreft de zogeheten woonlasten. Dit betreft de onroerendezaakbelasting (OZB), het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. De in dit begrotingsboek verwerkte cijfers leiden samengevat tot het volgende woonlasten plaatje: OZB Rioolrecht Afvalstoffenheffing
+ + +
4,49% 1,28% 4,72%
De OZB 4,49% bestaat uit de verwachte inflatie (4,49% gecombineerde prijs- en loonstijgingen). Het rioolrecht stijgt minder dan de verwachte inflatie door dalende toe te rekenen overhead en BTW kosten. De afvalstoffenheffing verhoging is juist iets meer dan alleen uit de inflatiecorrectie door afnemende inkomsten uit grondstoffen. De verwerking van lachgascilinders is niet opgenomen in de afvalstoffenheffing maar worden in afwachting van de uitkomst van een rechtszaak incidenteel gedekt vanuit de Algemene Reserve. Zie paragraaf 3.1.4 Lokale lastendruk voor wat de woonlasten stijging per type huishouden is. Het indexeren en verhogen van de OZB-opbrengst betekent dat het gemiddelde aanslagbedrag voor de burger stijgt. Een sterkere stijging van de WOZ-waarden leidt niet tot een hogere aanslag voor de burger en evenmin tot extra inkomsten voor de gemeente. Overige tariefvoorstellen Een voorstel voor de bouwleges 2026, gebaseerd op een actuele prognose van bouwvolumes en relevante kosten en opbrengsten, is in voorbereiding voor de raadsvergadering van december. Ook de tarieven voor Zorgvlied volgen bij de tarievennota in december. De overige tarieven zoals de Marktgelden stijgen met alleen de verwachte inflatie.
Programmabegroting 2026
17 van 182
1.2 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen Meerjarenbegroting Bedrag x € 1.000
Rekening Begroting
Programma
Begroting 2026
2024
2025
2028
2029
01 Sociaal domein
-88.583
-83.914
128.179
34.632
-93.547
-90.638
-88.068
-88.094
02 Onderwijs en ontplooiing
-30.583
-30.696
43.834
8.173
-35.661
-34.310
-34.504
-36.852
-146
624
2.938
3.833
894
370
110
1.513
04 Openbare ruimte
-24.283
-27.870
67.954
34.713
-33.240
-28.206
-29.054
-20.793
05 Ruimtelijke ontwikkeling
-4.611
11.836
37.213
43.605
6.392
4.607
4.555
-1.857
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
-19.427
-20.095
24.982
3.672
-21.310
-20.567
-20.182
-20.182
07 Overhead
-36.699
-43.694
76.481
30.685
-45.796
-42.671
-41.978
-41.366
08 Algemene dekkingsmiddelen
212.925
197.540
5.128
214.982
209.854
213.317
215.417
217.109
Resultaat voor bestemming
Baten
Begroting Begroting Begroting 2027
03 Economie en duurzaamheid
Lasten
Saldo
8.593
3.730
386.708
374.295
-12.413
1.903
6.298
9.479
Mutatie reserves
-12.925
-1.701
65.905
59.758
-6.146
-6.080
-9.017
-14.266
Resultaat
-4.332
2.029
452.613
434.053
-18.560
-4.178
-2.719
-4.786
Nieuwe mutaties Onderstaand de wijzigingen in de programmabegroting die door de Gemeenteraad vastgesteld worden met deze programmabegroting. Omschrijving
2026
Bedrag x € 1.000
2027
2028
2029
Meerjarenraming
2.1 Amendement Mediafonds
0
-145
-145
-145
-200
0
0
0
200
0
0
0
2.3 Correctie huur extra zwemwater
-675
-675
-675
-675
3.1 Correctie opbrengsten toeristenbelasting
-125
-120
-120
-120
4.1 Verlichtingsplan Stadshart
-200
0
0
0
0
0
0
0
-645
0
0
0
29
29
29
29
-4.000
0
0
0
5.3 Motie "Op zoek naar bezoek"
-145
-73
0
0
7.1 Verhogen opleidingsbudget Burgerzaken
-26
-26
-26
-26
8.1 Ophoging bezuinigingsopgave 2028 e.v.
0
0
187
187
-5.987
-1.009
-750
-750
2.2 Percentageregeling Kunst in de Openbare Ruimte (KOR) Dekking Reserve Kunst in de Openbare Ruimte
4.2 Verlaging inkomsten riooltarief en afvalstoffenheffing 4.3 Afval huishoudens 5.1 Correctie begroting nieuwe woonruimteverdeling 5.2 Aanpassing busstation Stadshart
Totaal Overige mutaties
18 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
2.1
Amendement Mediafonds
Op 19 juni 2024 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoorstel Versterking lokale publieke omroep in Amstelveen vastgesteld. Daarin is opgenomen dat het mediafonds in het nieuw op te stellen mediabeleid structureel wordt gemaakt. In lijn met deze uitspraak van de raad, wordt het Mediafonds een structureel onderdeel van het Amstelveens mediabeleid en verwerkt in de gemeentelijke begroting. 2.2
Percentageregeling Kunst in de Openbare Ruimte (KOR)
Om kunstprojecten in de openbare ruimte te realiseren wordt in 2026 een bedrag van € 200.000 uit de bestemmingsreserve onttrokken. Dit geld zal onder andere gebruikt worden voor het toevoegen van een kunstuiting aan het ontwerp voor het vernieuwde Stadsplein. Wat voor soort kunstuiting het zal worden, zal door middel van participatie bepaald worden. 2.3
Correctie huur extra zwemwater
Het extra zwemwater bij zwembad de Meerkamp is inmiddels gereed. De investeringen die hiervoor zijn gedaan hebben diverse financiële effecten. De kapitaallasten nemen toe, welke worden doorbelast aan AmstelveenSport. Hiermee samenhangend stijgt ook de exploitatievergoeding aan AmstelveenSport. In deze verwerking zijn de huurinkomsten deels dubbel verwerkt waardoor deze te hoog in de begroting staan en moet dit gecorrigeerd worden. 3.1
Correctie opbrengsten toeristenbelasting
De begroting van opbrengsten van de toeristenbelasting ligt niet in lijn met de gerealiseerde opbrengsten. Dit is de afgelopen jaren steeds incidenteel aangepast via de tijdvakrapportages. Wegens gederfde inkomsten als gevolg van COVID-19, tussentijdse tariefaanpassingen en de opvang van Oekraïners zijn begrote opbrengsten meermaals aangepast. Inmiddels is een discrepantie ontstaan en moeten we de begroting structureel bijstellen. 4.1
Verlichtingsplan Stadshart
Voor de aanpassingen aan het Stadsplein wordt het verplichtingsplan toegevoegd. Tekstueel is deze al opgenomen in de Perspectiefnota 2026 maar was niet verwerkt in de cijfers (zie paragraaf 4.2.2 uit de Perspectiefnota 2026). 4.2
Verlaging inkomsten riooltarief
Het riooltarief mag niet meer dan 100% kostendekkend zijn. Uit de opstelling voor de begroting 2026 (zie paragraaf Lokale heffingen) zien we dat ten opzichte van 2025 de overheadkosten zijn gedaald en ook de toe te rekenen BTW is lager. De stijging van het riooltarief is hierdoor gemaximeerd op 1,28%. Dat is lager dan de tariefindex (4,49%) uit de Perspectiefnota 2026. Dit vraagt om een bijstelling van deinkomsten en wordt verrekend met de stelpost loon- en prijsontwikkelingen (nominaal). 4.3
Afval huishoudens
De verwerking van lachgascilinders is kostbaar en zorgt nog steeds voor problemen. Oplossing zou moeten komen vanuit de verpakkingsindustrie of de Rijksoverheid. Zolang niet zeker is of er een oplossing komt of dat gemeente voor deze extra kosten opdraaien worden ze incidenteel gedekt vanuit de Algemene Reserve en komen ze niet terecht in het afvaltarief. Daarnaast zien w dat de structurele opbrengsten uit grondstoffen als glas, papier en metaal structureel lager liggen. Dit heeft wel een effect op het tarief waardoor de afvalstoffenheffing met 4,72% moet stijgen om de kostendekkendheid gelijk te houden als in 2025. Deze stijging is licht hoger dan de tariefindex (4,49%) uit de Perspectiefnota 2026. 5.1
Correctie begroting nieuwe woonruimteverdeling
De herziene regionale begroting die wij recent vanuit Gemeente Amsterdam voor de nieuwe woonruimteverdeling hebben ontvangen, laat zien dat de voorgestelde uitgaven in de komende jaren Programmabegroting 2026
19 van 182
lager zullen uitvallen. Daarom stellen we vanaf 2026 de begroting structureel bij door jaarlijks € 29.000 te laten vrijvallen. 5.2
Aanpassing busstation Amstelveen
Vanuit de Rijksoverheid (Ministerie I en W) is een Woningbouw op Korte Termijn (WoKT)-subsidie beschikbaar voor bovenplanse infrastructuurvoorzieningen die bijdragen aan de woningbouwopgave. In Amstelveen vragen we subsidie aan voor een nieuw busstation in het Stadshart. Dit busstation versterkt de bereikbaarheid van Amstelveen, voor de nieuwe en huidige bewoners. Naast een gevraagde Rijksbijdrage van €12 miljoen is sprake van €4 miljoen cofinanciering vanuit de Vervoerregio Amsterdam en draagt de gemeente zelf €4 miljoen bij. Via de Raadsbrief WoKTsubsidie busstation Stadshart van 26 augustus 2025 is de raad hierover geïnformeerd. 5.3
Motie "Op zoek naar bezoek"
De Raad heeft de motie "Op zoek naar bezoek" aangenomen. De uitvoering van deze motie in de vorm van een pilot loopt t/m 1 juli 2027 en geeft in deze periode gederfde inkomsten omdat bezoekers de eerste twee uur gratis kunnen parkeren. 7.1
Verhogen opleidingsbudget Burgerzaken
Het structurele opleidingsbudget is onvoldoende om de kosten te dekken voor de verplichte certificering van medewerkers Burgerzaken. Het opleidingsbudget neemt hierdoor structureel met € 35.000 toe. Aandeel voor Aalsmeer is € 9.000 en dit bedrag wordt opgenomen op de dienstverleningsbijdrage. 8.1
Ophoging bezuinigingsopgave 2028 e.v.
Om te zorgen voor een sluitende meerjarenbegroting wordt de al in de begroting opgenomen bezuinigingsopgave 2028 e.v. verhoogt met € 187.000 vanaf 2028.
20 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
1.3 Leeswijzer Algemeen Boekwerk Programmabegroting Deze begroting kent een indeling in 6 programma’s: 1) Sociaal domein, 2) Onderwijs en ontplooiing, 3) Economie en duurzaamheid, 4) Openbare ruimte, 5) Ruimtelijke ontwikkeling en 6) Bestuur, bevolking en veiligheid. Deze indeling is niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren en geldt als leidraad voor deze bestuursperiode. Ieder programma kent een beleidsinhoudelijke uitwerking en een financiële uitwerking. Het vervolg van deze leeswijzer geeft een nadere uitleg bij de opzet van deze programma’s. Na de programma’s volgen de onderdelen 7) Bedrijfsvoering en 8) Algemene Dekkingsmiddelen”. De programma’s met deze twee onderdelen omvatten samen de totale gemeentelijke lasten en baten die de gemeenteraad autoriseert. Een recapitulatie staat opgenomen voorafgaand aan programma 1. Na het overzicht algemene dekkingsmiddelen volgen wettelijk voorgeschreven paragrafen die thematisch inzicht geven in bepaalde onderwerpen, c.q. vanuit een bepaalde invalshoek een overzicht bieden. Concreet betreft dit lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en financiering. Aan het slot van het boekwerk zijn diverse bijlagen opgenomen met achterliggende detailinformatie.
Ten opzichte van het vorige begrotingsboek bevat de nu voorliggende Programmabegroting 2026: 1. De besluitvorming via de behandeling van de Perspectiefnota 2026; 2. Besluitvorming met gevolgen voor de begroting 2026 via overige aparte raadsbesluiten.
Inhoudelijke uitwerking Programmaplan Algemeen deel per programma (inleiding en indicatoren) Ieder programma begint met een inleiding, gevolgd door een overzicht van indicatoren. In de tabellen met de indicatoren zijn zoveel mogelijk de meest recente cijfers ingevuld. Deze zijn niet altijd beschikbaar, ofwel omdat ze niet gereed zijn, ofwel omdat er in dat jaar geen onderzoek is geweest. Indicatoren met de bron BBV komen uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) van 5 maart 2016 (Stb. 101). Gemeenten zijn gehouden om in de programma’s in de begroting en in het jaarverslag, de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd, toe te lichten aan de hand van beleidsindicatoren. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen aan de orde de doelstellingen, actuele beleidsontwikkelingen en actuele bestuurlijke actiepunten. Als de actie “uitvoering” betreft, vindt de uitvoering doorlopend gedurende het jaar plaats. Daar waar sprake is van besluitvorming door college of raad staat in de kolom planning vermeld wanneer dit verwacht wordt. Verbonden partijen & Subsidies Als op een programma sprake is van relevante verbonden partijen, dan worden deze expliciet vermeld.
Uitvoeriger informatie over deze verbonden partijen staat in een aparte paragraaf. Een overzicht van gesubsidieerde instellingen met de geraamde subsidies en de gemeentelijke jaarhuren (voor zover van toepassing) staan per programma gespecificeerd in een aparte bijlage. In het overzicht van subsidies staan bedragen vermeld van minimaal € 100.000 waarbij huursubsidie geen onderdeel vormt van dit bedrag.
Programmabegroting 2026
21 van 182
Bijlagen In de bijlagen staan onder andere een overzicht van de geldende kaderstellende beleidsnota’s, de bestuurlijke planning (raads- en collegebesluiten; bestuurlijke afspraken) en een overzicht duurzaamheidsopgave. Financiële uitwerking Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht dat voorafgaat aan de programmaformulieren. Een nadere specificatie met toelichting is opgenomen in een financieel overzicht per programma. Voor Amstelveen geldt (net als in de jaarstukken) een verantwoordingsgrens van € 100.000. Financieel overzicht per programma Het financieel overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Deze indeling sluit aan bij het BBV-voorschrift, dat alle gemeenten in ieder geval een specificatie van lasten en baten naar gestandaardiseerde taakvelden “opleveren”. Naast de ramingen 2026, gesplitst naar lasten, baten en saldo staan de saldi vermeld voor 2024 (rekening) en 2025 (begroting), en ook voor het meerjarig perspectief 2027-2029. De saldi 2025 in dit overzicht zijn opgenomen volgens het boekwerk Programmabegroting 2025, zoals vastgesteld in de begrotingsraad van november 2024.
Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken. Toelichting verwerkte mutatie (ontwikkeling programmasaldo) Onder het financieel overzicht staat een verklaring van het verschil tussen de meerjarige programmasaldi in het vorige begrotingsboek (2025) en het nieuwe begrotingsboek (2026). Deze toelichting volgt de momenten van bestuurlijke besluitvorming en specificeert de afzonderlijke vormen van besluiten. Naast de uitwerking van nieuwe bestuurlijke besluiten bevat de begroting veel administratieve aanpassingen, die voortvloeien uit de toepassing van de geldende begrotingsuitgangspunten, wettelijke voorschriften en budgettair neutrale verschuivingen zonder inhoudelijke consequenties. Dit betreft met name de nominale ontwikkeling, de herberekening van de kapitaallasten en de kostenverantwoording en -toerekening volgens het BBV. Overig De begroting bevat veel overzichten waarin saldi en/of mutaties worden vermeld. Als regel geldt dan: Positieve bedragen Negatieve bedragen
-> extra middelenbeslag -> minder middelenbeslag
22 van 182
Programmabegroting 2026
= tekort/tekortverhoging = overschot/tekortverlaging
Z25-116011
2. Programmaplan
Programmabegroting 2026
23 van 182
2.1 Sociaal domein
Inleiding Gelijke kansen voor iedereen, ruimte voor de menselijke maat en voorkomen is beter dan genezen zijn uitgangspunten van ons sociaal beleid. Ontmoeting is de sleutel van onze stad, de veelkleurigheid van Amstelveen is haar kracht. Wij willen dat iedereen zich thuis voelt in Amstelveen, onafhankelijk van geloof, seksuele geaardheid, herkomst, beperking of uiterlijk. Daar werken we iedere dag hard aan, met en voor de inwoners die wat extra aandacht van ons nodig hebben. Indicatoren Omschrijving
Bron
Rapportcijfer sociale kwaliteit van de buurt
Stadspeiling
5,7
5,7
% Vrijwilligers (van bevolking 18 jr. e.o.)
Stadspeiling
26%
22%
% Mantelzorgers dat zich overbelast voelt
Stadspeiling
39%
35%
% Zelfstandig wonende ouderen
BRP
% Zelfredzaam door ondersteuning WMO
Klachten over zorgaanbieders
Cliëntervaring WMO Cliëntervaring WMO Klachtenteam
% Inwoners dat bekend is met Veilig Thuis
Stadspeiling
44%
% jongeren (13 t/m 16 jr.) 5 dagen of meer per week minstens 1 uur beweegt % Jongeren dat wekelijks rookt, klas 4
GGD
45%
GGD
7%
Cliënten met een maatwerk-arrangement p/10.000 inwoners Personen 18 jr. e.o. met bijstandsuitkering p/10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen p/10.000 inw. 15-64 jr. % Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin
BBV
-
530
570
BBV
214,7
204,2
206,9
BBV
122,3
118,6
127,7
BBV
3%
3%
% Werkloze jongeren (16-22 jaar)
BBV
0%
1%
% Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar) BBV
11,1%
11,4%
12,0%
% Jongeren met jeugdbescherming (van alle jongeren <18 jaar) Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar
BBV
0,6%
0,5%
0,5%
BBV
4
6
7
% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter
BBV
1%
1%
% Jongeren 12-22 jaar met jeugdreclassering (van alle jongeren 12-22 jaar)
BBV
0,3%
0,2%
% Participeren door ondersteuning WMO
2022
2023
2024
2025
93,5%
93,8%
93,7%
93,6%
78%
78%
75%
82%
76%
75%
78%
80%
835
487
540 48%
0,3%
Actuele BBV-indicatoren, een nadere toelichting op de indicator en de oorspronkelijke bron zijn te vinden op de (VNG) website: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/?short=s5f1h
24 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
Menselijke maat en wijkgericht werken In de eind 2023 vastgestelde nota Sociaal Domein hanteren we twee speerpunten, die terugkomen in beleid en uitvoering van het hele Sociaal Domein: Speerpunt 1: Versterking dienstverlening: Menselijke maat We zien graag het vertrouwen vanuit inwoners in de gemeente versterkt door de menselijke maat leidend te laten zijn in de uitvoering. Onze definitie van de menselijke maat is dat 'de inwoners van Amstelveen zich gehoord, gezien en geholpen voelen'. We hebben deze definitie uitgewerkt naar 5 pijlers. Deze vormen onze ambitie waaraan we de komende jaren invulling aangeven. Het is een lerende aanpak. De aandacht gaat uit naar het versterken van integraal samenwerken, maatwerk in geval van meerdere zorgen en vakmanschap. Maar ook het concreet verbeteren van voorlichting, brieven, formulieren en van onze bereikbaarheid en bekendheid bij inwoners. Er is tot en met 2026 budget beschikbaar voor een extra impuls. Speerpunt 2: Versterking netwerken in (kwetsbare) wijken Sterke netwerken zijn het sociaal cement voor een wijk of buurt. Veel daarvan is informeel en organiseert zichzelf. Denk hierbij aan het contact tussen buren, even bijspringen bij levensgebeurtenissen, de afvalcontainer buiten zetten, boodschappen doen voor elkaar et cetera.
Naast de informele zelforganisatie van wijkbewoners is er een meer formeel georganiseerd netwerk in wijken van zorg- en welzijnswerkers. Zoals wijkcoaches, ouderenadviseurs, sociaal beheerders en wijkverpleging. Als gemeente investeren we in deze netwerken. We gaan verder met het verbinden van zorg en welzijn in wijk-netwerken, en blijven de verbinding maken met scholen. We hebben bijzondere aandacht voor wijken, buurten of straten waarin meer kwetsbare inwoners wonen. 2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen • Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving; • Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; • Inwoners zijn in staat om gezond te leven; • Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar. Actuele beleidsontwikkelingen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De houdbaarheid van de Wmo staat onder druk door dubbele vergrijzing, personeelstekorten en beperkte toegang tot de Wet langdurige zorg (Wlz). Hierdoor neemt de vraag naar Wmoondersteuning toe. Ook het tekort aan geschikte woningen voor ouderen en mensen met een beperking vergroot de druk op de Wmo. De VNG en het Rijk onderzoeken gezamenlijk de toekomstbestendigheid van de Wmo 2015. Dit traject richt zich op de balans tussen taken, middelen en uitvoerbaarheid en resulteert naar verwachting eind 2025 in beleidsopties voor een houdbare Wmo.
Vooruitlopend hierop heeft het (demissionair) kabinet een wetsvoorstel aangekondigd om de eigen bijdragen voor individuele voorzieningen inkomensafhankelijk te maken. Inwerkingtreding wordt niet eerder dan 2027 verwacht. Het inkooptraject voor Wmo Begeleiding dat in september 2024 is gestart, is onlangs afgebroken. De raad is hier per raadsbrief d.d. 26 augustus 2025 al over geïnformeerd. Om de zorgcontinuïteit te waarborgen wordt ingezet op het afsluiten van overbruggingsovereenkomsten met de huidige zorgaanbieders voor de periode vanaf 1 januari 2026 tot de ingang van de nieuwe contracten. Hieraan is een risico verbonden dat deze overeenkomsten tot een financiële onrechtmatigheid leiden.
Programmabegroting 2026
25 van 182
Landelijke akkoorden GALA en IZA Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk te houden, kwalitatief goed en betaalbaar is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Regionale samenwerking; 2. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ; 3. Gezond leven en preventie. De SPUK IZA is een regionale uitkering, waarvoor Amstelveen namens de Amstelland gemeenten mandaathouder is. Regionaal wordt tussen de gemeenten, zorgverzekeraar en zorg- en welzijnsaanbieders samengewerkt aan thema’s preventie, ouderen en GGZ. Ook is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten. Gemeenten ontvangen van 2023 tot en met 2026 een brede specifieke uitkering (SPUK) voor programma's op het terrein van bewegen, gezondheid en sociale basis. In 2023 zijn opgeleverd, de uitvoeringsplannen van het Gezond en Actief Leven akkoord (lokaal) en in regionaal verband het regioplan van het Integraal Zorgakkoord. Op dit moment is de landelijke voortgang van het IZA of de komst van een vervolg akkoord en middelen nog onzeker. De samenwerking in de regio wordt vooralsnog wel voortgezet. Preventie, gezondheid en welzijn – De gezondheidsagenda Begin 2025 is de nieuwe gezondheidsagenda vastgesteld door de raad.
Veel van de activiteiten op het gebied van gezondheid en welzijn die voortkomen uit SPUK IZA en SPUK GALA zijn opgenomen in deze agenda. Dit samen met preventieve activiteiten die voortkomen uit het Coalitieakkoord en actualiteiten op het gebied van preventie, gezondheid, (mantel)zorg en welzijn. In dit kader wordt uitvoering gegeven aan onder meer de aanpak roken en vapen, de ketenaanpak valpreventie en de preventie van ondervoeding voor ouderen, Welzijn op recept, mantelzorgondersteuning, eenzaamheidsbestrijding, de interventie Nu Niet Zwanger en de Ketenaanpak kinderen met overgewicht. Ook hebben we aandacht voor het faciliteren van voldoende huisartsenzorglocaties, zoals in 2024 in de visie op de huisvesting eerstelijnszorg is vastgesteld. Ondersteuning van inwoners met dementie In 2024 is ‘De mens zien. Actieplan dementie 2024-2026’ vastgesteld. In 2026 gaan we verder met de uitvoering van dit actieplan. Aandachtspunten in 2026 zijn: 1. Het maken van afspraken met zorgverzekeraar over het borgen van de sociale benadering dementie; 2. Het continueren van de pilot Wmo dagbesteding na Wlz-indicatie, waarbij in bepaalde gevallen de mogelijkheid wordt geboden voor een overgangsperiode voor inwoners die nog graag bij de vertrouwde dagbesteding komen; 3. De ondersteuning van specifieke doelgroepen (inwoners met dementie en een migratieachtergrond en jonge mensen met dementie.
Daarnaast continueren de subsidieregeling voor dementievriendelijke initiatieven. Langer thuis wonen en een passend woonzorgaanbod voor ouderen We implementeren de acties uit het Uitvoeringsprogramma behorende bij de Woonzorgvisie Ouderen 2022-2040 met daarin onder meer aandacht voor passend en gevarieerd woonaanbod voor ouderen en het tijdig voorbereiden op veranderende woonzorgbehoefte en ondersteuning nabij. In 2026 initiëren en faciliteren wij het maatschappelijke debat over wat de dubbele vergrijzing betekent voor de Amstelveense samenleving in zijn geheel en iedere inwoner persoonlijk. Hiertoe wordt een actieplan opgesteld (werktitel ‘Omzien naar elkaar’) en uitgevoerd. Daarnaast geven we ook in 2026 verder uitvoering aan het IZA Regioplan om in regionaal verband met onze samenwerkingspartners op zorg en welzijn, antwoorden te vinden op de uitdagingen waar de dubbele vergrijzing ons voor stelt. Op 1 januari 2025 is de Wet Domeinoverstijgende Samenwerking (DOS) in werking getreden. Deze wet maakt het mogelijk dat zorgkantoren onder voorwaarden kunnen investeren in preventieve maatregelen van uit de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit met als doel dat inwoners langer thuis kunnen 26 van 182
Programmabegroting 2026
Z25-116011
blijven wonen en dat de instroom in zwaardere zorg wordt beperkt. In Amstelveen zijn wij in 2023 en 2024 twee domeinoverstijgende projecten gestart met financiering door VWS middels de Specifieke Uitkering Domeinoverstijgende Samenwerking (SPUK DOS). Deze SPUK-regeling is vervallen met het in werking treden van de Wet DOS. Ondanks dat er nog veel onduidelijk is over de extra middelen die vanuit het Rijk in dit kader overgaan naar de zorgkantoren zetten wij voor 2026 volop in op de voortzetting van het domeinoverstijgende project ‘Van Ouderenzorg naar Samenzorg’ en op de voortzetting en regionale uitbreiding naar Amstelland van het project “Lang Leven Thuis flats en buurten'. Hospice en palliatieve zorg Begin 2025 heeft het college de Amstelveense Hospice visie gepresenteerd. Deze visie geeft de kaders over de ondersteunende rol van de gemeente richting een nieuw hospice initiatief. In 2025 wordt ook gewerkt aan een transformatieplan Palliatieve zorg in de regio, waarmee de samenwerking tussen zorg en welzijnspartijen in Amstelland rond palliatieve zorg beter georganiseerd en afgestemd wordt. Als dit plan gehonoreerd wordt vindt uitvoering plaats in 2026. Ondersteuning van inwoners met GGZ-problematiek In 2024 is ‘Een sociale basis voor mentale gezondheid. Samenwerkingsagenda GGZ 2024-2026’ vastgesteld.
In 2026 continueren we de uitvoering aan deze Samenwerkingsagenda, waarbij we zorgen voor een goede aansluiting met de regionale ontwikkelingen in het kader van het Integraal Zorgakkoord en het Mentaal Gezondheidsnetwerk Amstelland. We blijven de ondersteuning bij Werk & Inkomen en schuldhulpverlening voor deze doelgroep verder ontwikkelen. Het project W in de Wijk wordt gecontinueerd. In 2026 werken we verder samen met Participe, GGZ inGeest en TEAM ED in een pilot om inwoners die op de wachtlijst staan voor behandeling vanuit de GGZ alvast te ondersteunen vanuit het sociaal domein. Regionaal vanuit het Integraal Zorg Akkoord wordt gewerkt aan het Mentaal Gezondheidsnetwerk Amstelland waarin sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ intensiever met elkaar samenwerken om ervoor te zorgen dat inwoners met mentale problematiek op de juiste plek geholpen kunnen worden en capaciteit in de GGZ beschikbaar kan blijven voor diegenen die dit het meest nodig hebben. Ook komen er in alle Amstelland gemeenten laagdrempelige steunpunten voor inwoners met mentale klachten en/of sociaal-emotionele problematiek.
Ondersteuning van personen met onbegrepen gedrag Via een ZonMW subsidie hebben de Amstelland gemeenten subsidie ontvangen om een aantal knelpunten in de ketenaanpak rondom personen met onbegrepen gedrag gezamenlijk verder uit te werken en de samenwerking in de keten te optimaliseren: • We onderzoeken of het huidige opvangaanbod voor de moeilijkste doelgroep (met psychiatrie/ overlast gevend gedrag) kan worden uitgebreid, of dat een Time Out voorziening (voor inwoners die tussen de wal en het schip terecht komen) haalbaar is; • We inventariseren en evalueren bestaande regionale zorg en veiligheid overlegtafels; • We onderzoeken hoe en waar we in de keten ervaringskennis in kunnen zetten; • We zetten in op extra vroegsignalering en bemoeizorg. Doordecentralisatie MOBW naar Begeleid Thuis en Beschermd verblijf Gemeenten, rijk en andere partijen werken aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Dit is een regionale aanpak waarbij de centrumgemeente Amsterdam geleidelijk taken overdraagt naar de Amstelland gemeenten. Deze beweging moet bevorderen dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. De inzet van specifieke ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) voor de OGGZ doelgroep heeft tot doel dat verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig is.
Vanaf medio 2024 doen de Amstelland gemeenten de eerste ervaringen op met het zelf indiceren van Begeleid Thuis zonder wooncomponent. Er is een tijdelijke regio coördinator Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf aangesteld die het proces begeleidt. De regio coördinator wordt bekostigd door de Amstelland gemeenten samen.
Programmabegroting 2026
27 van 182
Aanpak economische dakloosheid De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening. Tot en met 2026 ontvangen de Amstellandgemeenten (via Amstelveen als penvoerder) 1 miljoen per jaar vanuit Amsterdam.
Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
Type
Blijvend inzetten op adequate ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning Regionale samenwerking rond Integraal Zorg Akkoord
Uitvoering
Uitvoering van de Gezondheidsagenda, met preventie thema’s zoals roken en vapen, gezond gewicht, vaccinaties, welzijn op recept, eenzaamheid, mantelzorgondersteuning, vitaal ouder worden en valpreventie. Faciliteren dat er op nieuwbouwlocaties en in bestaande wijken met een tekort aan huisartsenlocaties, voldoende nieuwe huisartsen huisvesting gerealiseerd wordt. Faciliteren van de komst van een Amstelveens hospice
Uitvoering
Actieplan ‘De Mens Zien’ 2024-2026
Uitvoering
Uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie ouderen
Uitvoering
Samenwerkingsagenda GGZ 2024-2026
Uitvoering
Aanpak economische dakloosheid
Uitvoering
Planning
Uitvoering
Uitvoering
Uitvoering
Doordecentralisatie MOBW naar Begeleid Thuis en Beschermd verblijf Uitvoering Actieplan maatschappelijke dialoog ‘Omzien naar elkaar’ (werktitel)
Uitvoering
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen Werk: • Werk is een belangrijke voorwaarde om mee te doen in de samenleving. Het gaat om gezien worden en kansen krijgen. Inkomensondersteuning en re-integratie zijn twee gemeentelijke taken die voortvloeien uit de Participatiewet. Als de basis (bestaanszekerheid) op orde is kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren en leren waardoor de kansen op de arbeidsmarkt toenemen; • Inwoners worden gezien, gehoord en geholpen. Inburgering: • Inburgeraars leren een zo hoog mogelijk taalniveau tijdens hun inburgeringstraject. • Inburgeraars zijn zo veel als mogelijk zelfredzaam, duurzaam aan het werk en maatschappelijk betrokken, waar nodig worden zij financieel ontzorgd; • Invulling geven aan de regionale aanpak laaggeletterdheid waarbij taalbeheersing Nederlands voor anderstaligen een van de belangrijke doelstellingen is.