Bijlage 1 - Nota Sociaal Domein 2023 - 2026

NOTA SOCIAAL DOMEIN 2023-2026

Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt de Nota Sociaal Domein 2023-2026 van de gemeente Amstelveen. Dit document biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen, uitdagingen en doelen die wij de komende jaren zien in onze gemeente. Voor onze inwoners zetten we in op de menselijke maat. Iedere inwoner heeft zijn of haar eigen verhaal. En dat verdient maatwerk. Wij willen alle inwoners die dat nodig hebben helpen om hun zelfredzaamheid te vergroten. En we willen ze de kans bieden om onbeperkt mee te doen in Amstelveen. Het was de afgelopen jaren voor veel mensen een moeilijke tijd. Corona, de oorlog in Oekraïne, de energiecrisis en andere ingrijpende gebeurtenissen hebben hun sporen achtergelaten. De kansenongelijkheid is daardoor helaas groter geworden. Deze ontwikkeling willen we omdraaien. Al onze inwoners zijn gelijk en zij verdienen gelijke kansen. Om dit te bereiken versterken we de dienstverlening. Nog meer dan voorheen zorgen we voor een eenvoudige en laagdrempelige toegang. We gaan uit van vertrouwen en stellen de vraag van de inwoner centraal. We maken de weg naar de gemeente en de mogelijkheden die wij bieden makkelijker bereikbaar. Als organisatie blijven we doorontwikkelen om onze inwoners zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. We werken integraal en versterken de wijken, zodat kwetsbare inwoners de hulp krijgen die zij verdienen.

We ondersteunen onder andere met werk, gezondheid, veiligheid, betrokkenheid en financien. Uiteindelijk willen we dat iedereen zo zelfstandig mogelijk functioneert. Dit alles moet onze inwoners in staat stellen om gezond en zonder belemmeringen te leven. Kinderen en jongeren, hun ouders, mensen met een beperking, onze internationale samenleving, onszelf en u. We zijn allemaal onderdeel van dezelfde gemeente. En iedereen hoort erbij, dus laten we naar elkaar omkijken en er voor elkaar zijn. Wat kunt u vandaag doen om te helpen? En wat kunnen wij doen om u te helpen? Zo maken we Amstelveen samen nog mooier!

Met sociale groet,

Marijn van Ballegooijen en Frank Berkhout Wethouders Sociaal Domein

2

Inhoudsopgave I

Inleiding

4

II

Beschrijving sociaal domein

6

III

Visie

9

IV

De  twee speerpunten: menselijke maat in dienstverlening en versterking netwerken in kwetsbare wijken

10

V

Trends en ontwikkelingen

14

VI

Maatschappelijke doelstellingen van Amstelveen

18

Doelstelling 1

inwoners voelen zich betrokken bij elkaar

19

Doelstelling 2  inwoners hebben een baan of een opleiding die bij hen past

20

Doelstelling 3  inwoners ervaren zo min mogelijk financiële belemmeringen

21

Doelstelling 4  jeugdigen groeien gezond en veilig op en kunnen zich optimaal ontwikkelen

22

Doelstelling 5 inwoners beheersen de Nederlandse taal en hebben kennis van de samenleving

23

Doelstelling 6

inwoners helpen elkaar

24

Doelstelling 7

inwoners functioneren zo zelfstandig mogelijk

25

Doelstelling 8

er is minder geweld in afhankelijkheidsrelaties

26

Doelstelling 9  inwoners zijn in staat gezond te leven

27

Financiën sociaal domein en bedrijfsvoering

29

VII

Bijlagen Amstelveen in cijfers

30

Bijlage - Doelstellingen: Samenhang met Coalitieakkoord 2022 – 2026 en uitvoering

36

3

I

INLEIDING

‘Nederland is onmiskenbaar een welvarend land. Uit onderzoeken komt steeds naar voren dat de meeste mensen gelukkig zijn met hun leven, maar dat er tegelijkertijd sprake is van groeiende onzekerheid, toenemende ongelijkheid, verschillen in de mate waarin mensen meedelen in de economische groei en een onderhuids maatschappelijk ongenoegen.” Zo schrijft de Sociaal Economische Raad in haar rapport ‘Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving’. Nota Sociaal Domein 2023-2026 gaat door op deze thema’s.

Voor u ligt de nieuwe Nota Sociaal Domein 20232026 van de gemeente Amstelveen. Het is een overzichtsnota die kort en bondig inzicht geeft in de belangrijkste ontwikkelingen, opdrachten en beleidsnota’s van het sociaal domein. Deze nota is een update van de vorige Nota Sociaal Domein uit 2019 en borduurt voort op dezelfde doelstellingen. Deze doelstellingen zijn nog steeds relevant en wij vinden het belangrijk om de ingezette beleidslijnen, en met name de uitvoering daarvan, met kracht te vervolgen. De verdere uitwerking komt aan de orde in afzonderlijke beleidsnota’s en deelplannen. Amstelveen is een aangename, leefbare en groene stad met goede voorzieningen. Daardoor scoort Amstelveen vaak hoog in landelijke lijsten die dit meten. Ook in het Sociaal Domein gaat veel goed. Het is de wens dit te handhaven en het soms beter te doen. Onze inwoners zijn het meest gebaat bij een goede en zorgvuldige uitvoering, met oog voor de menselijke maat. In wijken waar veel kwetsbare inwoners wonen willen we een tandje bijzetten met een wijkgerichte aanpak en hulp nabij. Dit sluit aan bij het Coalitieakkoord 2022- 2026 ‘Warm hart voor Amstelveen – met kansen voor de toekomst’. De dragende elementen in het akkoord zijn daarin aangeduid als werken aan een gezond en groen Amstelveen, ontwikkelen in balans met voorzieningen, Amstelveen heeft hart

voor iedereen, de gemeente heeft een gezicht en onze plannen passen bij de beschikbare uitvoeringskracht. Voor de periode 2023-2026 wordt fors geïnvesteerd in onderwerpen als preventie, armoedebestrijding en mentale gezondheid. Naast onze inhoudelijke speerpunten hebben we aandacht voor de betaalbaarheid van ondersteuning en zorg en zetten we ons in voor een duurzaam zorgstelsel. Dat betekent onder andere dat we naast het bieden van goede hulp en preventie ook blijven inzetten op normaliseren. Dit houdt in dat we de hobbels in het leven niet te veel problematiseren en dat we uitgaan van mogelijkheden en herstel van het gewone leven. Niet alle problemen kunnen (door de gemeente) worden opgelost: de inwoner heeft hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. Trends en (landelijke) ontwikkelingen zorgen ervoor dat we op sommige beleidsterreinen moeten bijsturen terwijl we op andere terreinen gestaag kunnen doorgaan met reeds ingezet beleid. Wij vinden het van groot belang de bestaande dienstverlening in het sociaal domein voort te kunnen zetten en de bekendheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van dienstverlening en diverse voorzieningen te vergroten, in het bijzonder in kwetsbare wijken. Daarmee maken we werk van punten die zijn opgenomen in het coalitieakkoord 2022-2026.

4

Leeswijzer In deze overzichtsnota beschrijven wij wat onze visie is op het sociaal domein, hoe het sociaal domein is georganiseerd, welke (landelijke) trends en ontwikkelingen er op ons af komen en welke doelstellingen we nastreven, inclusief een opsomming van de bijbehorende beleidsnota’s. We gaan in op twee belangrijke speerpunten van de uitvoering, namelijk een goede dienstverlening met oog voor de menselijke maat en het versterken van netwerken in wijken met extra aandacht voor kwetsbare wijken. Er worden negen maatschappelijke doelstellingen benoemd, afgeleid van de doelstellingen uit de vorige nota. Per doelstelling schetsen we kort de stand van zaken: “wat we zien gebeuren in de samenleving”, waarom het belangrijk is om daaraan iets te doen, wat we daarvoor doen, welke indicatoren we gebruiken en welke beleidsnota’s of uitvoeringsplannen daarbij horen. De nota sluit af met een financiële paragraaf.

5

II

BESCHRIJVING SOCIAAL DOMEIN

Onder de term ‘sociaal domein’ verstaan we alle inspanningen die de gemeente verricht rondom werk en inkomen, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd, op basis van onder andere de volgende wetten: Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet inburgering en de Jeugdwet. In de ruime, integrale zin van het woord vallen onder ‘sociaal domein’ ook alle aanverwante velden en wetten, zoals onderwijs, leerplicht, minimaregelingen, (jeugd)gezondheidszorg, Wet publieke gezondheid (WPG) en Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (WVGGZ). Deze nota spitst zich vooral toe op de rol van de gemeente en de gemeentelijke taken.

De organisatie van het sociaal domein in de gemeente Amstelveen Het Sociaal Domein in de gemeente Amstelveen bestaat uit verschillende afdelingen en vakteams. Er is sprake van samenwerking met diverse (externe) aanbieders, diensten, organisaties en andere gemeenten. Samen werken wij continu aan een goede dienstverlening aan de inwoners die hulp of ondersteuning nodig hebben. Er wordt gewerkt vanuit het principe dat hulp ‘zo kort en licht als mogelijk, zo zwaar en lang als nodig’ is en vanuit de integrale gedachte ‘één gezin, één plan’. De medewerkers van de gemeente geven indicaties en beschikkingen af voor diverse hulpvormen. Voor jeugdhulp geldt dat er ook andere wettelijke verwijzers zijn, nl. huisartsen, medisch specialisten en de jeugdbescherming. Naast de gemeentelijke vakteams die zich met een speciaal vakgebied bezig houden zijn er twee gemeentelijke teams specifiek belast met problematiek in de breedte: het Sociaal loket en het Sociaal Team. Voor werkzoekenden en inwoners die een opleiding willen volgen is er het Werkplein AA. Sociaal loket Het Sociaal loket, voorheen bekend als ‘Amstelveenloket’ is de integrale toegang van het sociaal domein. Inwoners kunnen er terecht met vragen over jeugdhulp, Wmo/zorg, welzijn, een bijstandsuitkering, schuldhulpverlening, regelingen voor inwoners met een laag inkomen of minimaregeling en urgente woonproblematiek.

Het Sociaal loket is niet als een vast team georganiseerd, maar bestaat uit medewerkers

die rouleren vanuit de verschillende vakteams. Zij werken een dag(deel) per week in het loket en verspreiden de kennis die zij opdoen in het loket in het eigen vakteam. Het loket geeft informatie en advies, voert vraagverhelderingsgesprekken, bekijkt met de inwoner de mogelijkheden in het preventieve voorveld en/of welke ondersteuning van de gemeente nodig is. Het is ook de toegang tot het Meldpunt Zorg van de GGD. Inwoners kunnen als zij dat wensen een onafhankelijke cliëntondersteuner inschakelen. De komende jaren is er extra aandacht voor het loket met focus op de inwoner, die in één keer goed geholpen moet worden. Het versterken van integraal werken is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Daarom zorgen we ervoor dat medewerkers zo gemakkelijk mogelijk kunnen verbinden en samenwerken met interne collega’s en netwerkpartners. Wij vinden het belangrijk dat inwoners de medewerkers van de gemeente persoonlijk kunnen spreken. Voor baliebezoek is het loket op afspraak open. Een vrije inloop is veelal ook mogelijk. Voor het laagdrempelig beantwoorden van vragen over de digitale overheid is er een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) bij de bibliotheek. De recente verschuiving van landelijke naar lokale subsidieverstrekking is een kans om dit Informatiepunt in samenhang met de bestaande lokale toegang te versterken.

De verdere ontwikkeling van het Sociaal loket krijgt de komende jaren aandacht in het programma ‘menselijke maat’ in de pijler ‘laagdrempelige toegang tot het sociaal domein’.

6

Sociaal Team Het Sociaal Team ondersteunt inwoners met meervoudig complexe problematiek. Dat wil zeggen: problemen op meer dan twee leefgebieden, waarbij zelfredzaamheid en perspectief in het leven onder druk staan. Dit team richt zich op het vergroten van zelfredzaamheid zodat inwoners weer grip op het leven ervaren. Extra focus ligt op het borgen van de veiligheid van kinderen en kwetsbare personen. Het Sociaal Team is bij uitstek een multidisciplinair team, met medewerkers vanuit verschillende specialismen. Het Sociaal Team biedt integrale, systeemgerichte en oplossingsgerichte ondersteuning aan: 1. huishoudens met problemen op twee of meer leefgebieden, waarbij de zelfredzaamheid beperkt of niet aanwezig is; 2. overlastgevers en zorgmijders; 3. huishoudens waar huiselijk geweld speelt; 4. huishoudens in een zorgtraject na een tijdelijk huisverbod; 5. huishoudens waar meervoudige en transgeneratieve problematiek speelt; 6. huishoudens die in aanmerking komen voor een specifiek zorgtraject (IHV13w) ter voorkoming van een jeugdbeschermingsmaatregel* * IHV13w staat voor ‘intensieve vrijwillige hulpverlening in een traject van 13 weken’. Dit is een werkwijze die door het Sociaal Team uitgevoerd wordt.

Het is een gecombineerd hulpaanbod van volwassenen-GGZ en jeugdhulp met als doel om de veiligheid van minderjarige kinderen te vergroten in een relatief kort traject van dertien weken. Dit alles ter voorkoming van een dwangmaatregel (Ondertoezichtstelling), die door een gecertificeerde instelling zou moeten worden uitgevoerd.

De toegang naar het Sociaal Team verloopt via het Sociaal loket of via zorgprofessionals en is daarmee niet rechtstreeks toegankelijk voor inwoners. Het Sociaal Team heeft een regierol in een complex speelveld van diverse afdelingen binnen de gemeente, betrokken dienstverlenende instanties, hulp- en zorgverleners. Daarom is er de komende periode extra aandacht voor de positie van het Sociaal Team in dit speelveld en voor het aanscherpen van deze rol.

Werkplein AA Het Werkplein AA is de laagdrempelige toegang voor onze inwoners op het gebied van werk, scholing en re-integratie. Het Werkplein ondersteunt inwoners richting werk en of scholing, altijd dicht bij huis. Daarbij is ook aandacht voor laaggeletterdheid. Er is oog voor de menselijke maat en voor de basis op orde: kwaliteit wordt getoetst aan kaders, er wordt planmatig en projectmatig gewerkt. Het Werkplein richt zich op een duurzame uitstroom van werkzoekenden. Daarom kunnen inwoners met behoud van uitkering een opleiding volgen. Deze opleiding draagt eraan bij dat zij duurzaam aan het werk blijven. Outreachend werken Naast hun werk vanuit het raadhuis gaan de medewerkers van verschillende afdelingen wanneer nodig ook op huisbezoek. Jongerenwerkers zijn aanwezig op alle middelbare scholen. Daarnaast zijn jeugdhulpverleners actief op alle Amstelveense basisscholen. Op deze manier zijn ze direct benaderbaar voor ouders en leerkrachten. Problemen kunnen zo in een vroeg stadium worden herkend. Hulpaanbod en contractering Via aanbesteding koopt de gemeente een divers hulpaanbod in. Over het algemeen contracteert de gemeente meerdere aanbieders binnen een raamcontract. Op deze wijze kunnen inwoners zoveel mogelijk zelf een keuze maken voor een bepaalde aanbieder.

Ook kan het een manier zijn om wachtlijsten bij een bepaalde aanbieder te omzeilen door voor een andere aanbieder te kiezen. Bij sommige zorgsectoren gaat dit niet op omdat daar sprake is van een personeelstekort in de volle breedte. Inwoners kunnen zelf kiezen of zij hulp in natura of een persoonsgebonden budget willen ontvangen. Het contractmanagement maakt afspraken met aanbieders over de dienstverlening, het resultaat, de prijs en de kwaliteit. Naast dit (gespecialiseerde) aanbod wordt ook gewerkt aan een sociale basis voor iedereen, bijvoorbeeld met welzijnswerk en preventief jeugdaanbod, waarmee geïndiceerde hulp deels voorkomen kan worden. De GGD speelt hierin een belangrijke rol met de uitvoering van de Wet Publieke Gezondheid.

7

Samenwerking: regierol in beleidsteams Sociaal Domein Behalve de uitvoerende rol in het sociaal domein heeft de gemeente ook een regisserende rol. De gemeente werkt met vele externe partners samen. De diverse beleidsteams sturen op het gezamenlijk bereiken van maatschappelijke doelen met partijen als de GGD, welzijnsorganisaties, huisartsen, (passend) onderwijs, jeugdhulpaanbieders, zorgkantoren et cetera. Kwaliteitscyclus en participatie We leren in het sociaal domein over onze uitvoering. Niet alleen van eigen evaluaties en herijkingen, maar ook van gesprekken met adviesraden en van klachten. De ervaring van inwoners met onze dienstverlening in het sociaal domein hou-

We leren van klachten. Deze behandelen we in eerste instantie informeel in een gesprek. De meeste klachten worden op die manier naar tevredenheid afgehandeld. Wanneer dit niet zo is, is een formele afhandeling mogelijk met hoor en wederhoor. De kwaliteit wordt geborgd door registratie van hulpverleners bij het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) of bij Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG) en door het toezicht vanuit de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Vanuit de gemeente zien contractmanagers toe op de kwaliteit van zorg van aanbieders.

den we bij met cliëntervaringsonderzoeken. Verder krijgt de gemeente gevraagd en ongevraagd advies van de Participatie Raad Sociaal Domein (PSD) en van de Cliëntenraad Minima.

8

III

VISIE

Wij willen dat alle inwoners, met of zonder beperkingen, mee kunnen doen in de samenleving. En dat ieder kind veilig en gezond kan opgroeien. Inwoners moeten zelf regie kunnen voeren over hun leven. Amstelveen bevordert zelfredzaamheid en financiële zelfredzaamheid van haar inwoners door te zorgen voor goede voorzieningen, zoals voor iedereen toegankelijke wijkcentra, sportvoorzieningen en preventief aanbod van diverse aard. Soms zit het tegen en is er een helpende hand nodig. Als gemeente zijn we er op die momenten, ook als dit langdurig nodig is. We bieden dan ondersteuning op maat, met oog voor onze inwoners.

Amstelveen wordt gezien als een prettige gemeente om te wonen en met de meeste Amstelveners gaat het (meer dan gemiddeld) goed. Er zijn echter ook inwoners met wie het aanzienlijk minder goed gaat. We zien dat er sprake is van kansenongelijkheid. Het maakt uit of je goed Nederlands spreekt, goed kunt lezen en schrijven, of je ouders een goede opleiding hebben, of er voldoende geld is, of je gezond bent, een beperking hebt, of dat dit niet het geval is. Recentelijk zijn er onderwijs­ achterstanden ontstaan als gevolg van Corona, die de kwetsbaarste groep het hardste raakt. Des te meer van belang dat we kansengelijkheid bevorderen. Soms vinden juist kwetsbare inwoners het moeilijk om hun weg te vinden als zij een hulpvraag hebben, vooral als er sprake is van meerdere problemen tegelijk. Landelijk gezien is het vertrouwen in het openbaar bestuur afgenomen, onder andere als gevolg van de kinderopvangtoeslagaffaire.

Dit wantrouwen beperkt zich niet tot de Belastingdienst maar strekt zich uit naar alle overheidsdiensten, waaronder gemeenten. We willen dit vertrouwen terugwinnen door nog meer focus te leggen op een zorgvuldige, eerlijke en menselijke dienstverlening. De menselijke maat staat hierbij voorop. We denken in mogelijkheden en oplossingen in plaats van beperkingen, en zorgen voor een excellente communicatie en begeleiding van inwoners die om hulp vragen. Met een collectieve aanpak gericht op onze dienstverlening in de wijken en specifiek gericht op inwoners van een aantal kwetsbare wijken proberen we het verschil te maken. We moeten keuzes maken waar we op inzetten. In wijken waar het doorgaans goed gaat, maken we pas op de plaats. We zorgen voor voldoende voor­ zieningen voor iedereen, maar zetten extra in op de kwetsbare wijken.

In de komende periode willen wij daarom focussen op de volgende twee speerpunten: 1. Versterking dienstverlening aan inwoners die hulp nodig hebben: menselijke maat; 2. Versterking van netwerken in kwetsbare wijken. In het volgende hoofdstuk werken we beide onderwerpen nader uit. De gemeenteraad wordt over de voortgang geïnformeerd.

9

IV

DE TWEE SPEERPUNTEN: VERSTERKING DIENSTVERLENING EN VERSTERKING NETWERKEN IN KWETSBARE WIJKEN

Speerpunt 1: Versterking dienstverlening: Menselijke maat We zien graag het vertrouwen vanuit inwoners in de gemeente versterkt door met samenwerkingspartners de menselijke maat leidend te laten zijn in de uitvoering: we stellen de vraag van de inwoner centraal. De komende jaren werken we nog meer vanuit het doel de dienstverlening en communicatie in lijn te brengen met de behoefte van de inwoner. Onze definitie van de menselijke maat is dat 'de inwoners van Amstelveen zich gehoord, gezien en geholpen voelen'. Het is onze ambitie om daarvoor te zorgen.

Deze ambitie hebben we uitgewerkt, in de vijf pijlers van een toekomstbestendige dienstverlening: 1. Een eenvoudige en laagdrempelige toegang • We willen dat inwoners weten welke ondersteuning de gemeente kan bieden en dat het eenvoudig is om in contact te komen of een aanvraag te doen.

2. Een klantvriendelijke bejegening • Inwoners die in contact zijn met de gemeente voelen zich gezien, gehoord en geholpen. • Het is duidelijk wat de gemeente verwacht en wat inwoners van de gemeente mogen verwachten. • De regels die de gemeente uitvoert zijn complex. We helpen inwoners die hulp nodig hebben. Vertrouwen is daarbij het uitgangspunt.

10

3. Werken vanuit de bedoeling • Mensen die afhankelijk zijn van de gemeente willen we dienstverlening bieden die zoveel mogelijk aansluit bij de menselijke maat. Zo zorgen we dat de wet- en regelgeving die we uitvoeren, ingezet wordt zoals deze bedoeld is. • Daar waar het knelt, zoeken we naar een maatwerkoplossing.

(zodat de gelijke rechten gewaarborgd zijn), terwijl de menselijke maat ook vraagt om rekening te houden met - en waar mogelijk tegemoet te komen aan - de specifieke hulpvraag of ondersteuningsbehoefte vanuit de unieke omstandigheden van de betreffende persoon. Amstelveen hanteert de menselijke maat als kernwaarde in de dienstverlening.

4. De klantvraag centraal • We betrekken de inwoner goed tijdens het intakegesprek en achterhalen de vraag achter de vraag. • De inwoner krijgt één compleet antwoord, samengesteld vanuit verschillende expertises wanneer dat nodig is. • Vaak is er een samenloop van zorgen of problemen. Daarom werken we goed samen, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als naar buiten én met de inwoner. Dit geldt in het bijzonder bij de overgang van de Jeugdwet naar andere wetten wanneer een jeugdige 18 jaar wordt.

Ook landelijk is er aandacht voor dit speerpunt. Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK) heeft het Rijk tot 2028 meerjarig (POK)-middelen beschikbaar gesteld aan overheidsdiensten en uitvoeringsorganisaties om de dienstverlening aan inwoners op het gebied van het sociaal domein te versterken. De volgende landelijke actielijnen zijn daarbij voor de gemeente van belang: 1. Versterking wijkteams: uitvoeringscapaciteit en coördinatie tussen de verschillende soorten van hulpverlening in het sociaal domein; 2. Integraal werken in het sociaal domein, vooral bij de aanpak van meervoudige problematiek; 3. Versterking van de gemeentelijke ombudsfunctie (rechtsbescherming).

5. Vergroten van lerend vermogen • We monitoren en reflecteren met het doel om te blijven leren. Deze uitgangpunten vormen onze ambitie. We zijn een meerjarig programma gestart om hier de komende jaren invulling aan te geven. Het is een lerende aanpak, waarbij we aansluiten bij wat werkt. De aandacht gaat uit naar het versterken van integraal samenwerken, maatwerk in geval van meerdere zorgen, vakmanschap, maar ook het concreet verbeteren van voorlichting, brieven, formulieren en van onze bereikbaarheid en bekendheid bij inwoners. Er is tot en met 2026 budget beschikbaar voor een extra impuls. Dienstverlening is echter nooit ‘af’. Daarom zetten we een werkwijze neer om structureel de aandacht te houden op de kwaliteit van dienstverlening en communicatie. Periodiek bezien we aan de hand van klant­signalen waar en hoe het beter kan. Uitvoering geven aan meer oog voor de ‘menselijke maat’ is niet eenvoudig. Aan de ene kant is er de noodzaak van generieke wet- en regelgeving

Deze POK-middelen hebben een sterke overeenkomst met het hier beschreven speerpunt 'Versterking dienstverlening: menselijke maat'. Er is met name ingezet op systeemleren, integraal werken en uitvoeringscapaciteit en organisatie van het Sociaal loket. De komende jaren wordt verder geïnvesteerd in bovenstaande actielijnen. Daarnaast zijn er in het voorjaar van 2023 door de gemeenteraad drie avonden georganiseerd waarbij inwoners gevraagd werd naar hun ervaringen met de gemeentelijke dienstverlening in het sociaal domein. Vaak werd het belang genoemd van goed luisteren en, zeker bij complexe zaken, de tijd nemen om het gesprek te voeren. Wij zien dit belang: een goede uitvraag kost weliswaar meer tijd (en dus geld) maar is essentieel voor het komen tot de juiste oplossing. Het kan ook leiden tot lagere kosten als bijvoorbeeld ouders en jeugdigen met zware problematiek in één keer goed worden geholpen.

11

Hieronder staan de belangrijkste opbrengsten van de gesprekken met de raad over de uitvoering van het sociaal domein. De uitkomsten zijn onderdeel van deze nota en krijgen een plek in de uitvoering van het programma 'Menselijke maat' Een laagdrempelige toegang:  Vereenvoudiging van aanvragen en processen  Hulp bij het invullen van formulieren  Goed luisteren en kijken naar de context  Een duidelijke website waar informatie goed te vinden is  Dichtbij scholen en wijken  Behoefte aan inloopspreekuur  Behoefte aan een apart telefoonnummer voor sociaal domein  Andere naam voor het Amstelveenloket

Tips voor tijdens het traject  Heldere procedures en vervolgstappen  Duidelijk zijn over wat wel en wat niet kan  In contact blijven met de inwoner/niet loslaten waar dat niet kan en als nodig een vaste contactpersoon aanwijzen die betrokken blijft tijdens het gehele traject  Goed samenwerken binnen de gemeente: warm doorverwijzen Bejegening  Ruimte geven aan menselijk contact, een luisterend oor  Uitgaan uit van vertrouwen  Begrijpelijke taal (aandacht voor minder taalvaardigen) Lerend vermogen  Transparant zijn over fouten, ervan leren  Hierbij luisteren naar de inwoners

Speerpunt 2: Versterking netwerken in (kwetsbare) wijken Sterke netwerken zijn het sociaal cement voor een wijk of buurt. Veel daarvan is informeel en organiseert zich zelf. Denk hierbij aan het contact tussen buren, even bijspringen bij levensgebeurtenissen, de afvalcontainer buiten zetten, boodschappen doen voor elkaar et cetera. Informele zorg vanuit de omgeving en het netwerk is een fundament voor het sociaal domein. Culturele diversiteit en verschillende normen en waarden zijn daarbij een kans en uitdaging. In het internationaal beleid van Amstelveen is dit geadresseerd. Naast de informele zelforganisatie van wijkbewoners is er een meer formeel georganiseerd netwerk in wijken van zorg- en welzijnswerkers. Zoals wijkcoaches, ouderenadviseurs, sociaal beheerders en wijkverpleging. Als gemeente investeren we in deze netwerken. Daarbij vinden wij het belangrijk dat partijen inwoners goed kunnen ondersteunen door efficiënte samenwerking en kennisdeling.

We werken uit hoe wijkgericht werken vanuit het sociaal domein onze dienstverlening en die van partners verder kan versterken. We gaan daarom verder met het verbinden van zorg en welzijn in wijk-netwerken. Dit doen we in nauwe afstemming met alle betrokken partijen zoals de organisatie voor welzijnswerk, wijkverpleging en de gemeente. Als gemeente pakken we daarin een faciliterende of regisserende rol. We hebben bijzondere aandacht voor wijken, buurten of straten waarin meer kwetsbare inwoners wonen. Denk aan wijken als Bankras-Kostverloren, Keizer Karel Park, Groenelaan, Uilenstede en Patrimonium. We stimuleren kansengelijkheid en willen meer inwoners bereiken die de gemeente niet zo makkelijk weten te vinden of misschien wantrouwen koesteren naar de overheid. Ook hebben we aandacht voor buurt-specifieke problematiek, zoals de toename van klachten over mentale gezondheid op Uilenstede.

12

We kijken of we kwetsbare inwoners beter kunnen bereiken door een stevig netwerk in de wijk op te zetten. Een samenwerkingsnetwerk waarvan de leden elkaar goed kennen en dat onder andere zorgt voor het organiseren van preventieve activiteiten voor zowel kwetsbare jeugd als volwassenen. Bijvoorbeeld op een school of op andere locaties waar veel inwoners toch al komen. Een andere belangrijke taak van het netwerk is het fungeren als vraagbaak en als wegwijzer naar hulp of ondersteuning. Maar soms ook als actieve hulpverlener, zoals bijvoorbeeld de gemeentelijke jeugdhulpverleners die al actief zijn op de basisscholen.

opgepakt. Er is aandacht voor rolverdeling en hoe we vanuit beschikbare kennis over de wijk keuzes kunnen maken.

We willen de samenwerking tussen jeugdhulp en de school verder versterken, bijvoorbeeld door een goed werkend zorgteam op de basisschool op te zetten. Een team waarin ook de Jeugdgezondheidszorg (GGD JGZ) en de praktijkondersteuner van de huisartsen een belangrijke rol kunnen spelen. Verder wordt onderzocht of er vrij toegankelijk licht hulpaanbod op of via school kan worden georganiseerd. We willen daarbij focussen op enkele wijken/scholen waar relatief de meeste inwoners met een lagere sociaaleconomische status wonen, zoals bijvoorbeeld de wijk Groenelaan. Deze plannen moeten nog nader worden uitgewerkt waarbij de instemming en medewerking van de onderwijsbesturen randvoorwaardelijk is. Bij overeenstemming kunnen de plannen als pilotproject(en) worden

Het is van belang dat er binnen de gemeente meer samenwerking ontstaat tussen het fysieke en het sociale domein. Het resultaat hiervan is dat in nieuwe ontwikkelingen de realisatie van maatschappelijke voorzieningen vroegtijdig een plek krijgt. En andersom dat onderwerpen als een gezonde leefomgeving ook vertaald worden naar eisen aan de fysieke leefomgeving. Vanuit de omgevingswet zijn er kansen om ontwikkelingen en ontwerp van de buitenruimte te toetsen aan principes vanuit het sociaal domein, zoals gezondheid en toegankelijkheid. Het is daarbij de kunst om aan te sluiten bij de behoefte, kwetsbaarheden en kansen van een buurt of wijk. De ene wijk is de andere immers niet. Op deze manier kan de stad zich in balans ontwikkelen.

Voor de jeugdigen in het voortgezet onderwijs (VO) wordt bekeken hoe de samenwerking tussen onze jongerenwerkers - nu al aanwezig op de scholen voor VO - en het welzijnswerk versterkt kan worden. Een ander voorbeeld van aansluiten in de wijk is de deelname van het Sociaal loket aan de financiële cafés in de wijken. Verder zetten wij waar nodig een wijkregisseur in als verbinder tussen diverse partijen in de wijk en de gemeente.

13

V

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

De huidige tijd kenmerkt zich door vele onzekerheden op diverse niveaus. De coronacrisis lijkt naadloos te zijn overgegaan in een vluchtelingencrisis en een energiecrisis. Daarnaast hebben we te maken met oplopende inflatie en een zeer krappe arbeidsmarkt waardoor zorg en dienstverlening in de volle breedte onder druk staan. We zien een toenemende regeldruk om een veilige, open en controleerbare overheid te waarborgen. Tegelijkertijd is het vertrouwen in de overheid niet erg groot. Deze ontwikkelingen hebben invloed op het beleid in Amstelveen.

Landelijk en ook in Amstelveen hebben we te maken met de volgende trends in de samenleving: 1.

2.

3. 4. 5.

Demografisch is er sprake van dubbele vergrijzing: meer ouderen die gemiddeld ouder worden. Daarnaast is er een groei van de bevolking. Naast vergrijzing is er ook enige verjonging. Toenemende internationalisering van de bevolking waardoor vooral de groep 25-29 jarigen stijgt. Dit heeft effect op sociale samenhang, onderwijs, kinderopvang en gezondheidszorg. Er is een gebrek aan (betaalbare) woonruimte. Door ruimtegebrek staan maatschappelijke voorzieningen onder druk. Psychosociale aandoeningen (bijvoorbeeld eenzaamheid, depressie) en andere mentale problemen nemen toe.

6. Werkgevers hebben grote moeite om aan geschikt personeel te komen. Er zijn grote arbeidstekorten in de zorgsector met als gevolg wachtlijsten. 7. Er zijn minder vrijwilligers structureel beschikbaar. 8. Meer inwoners hebben moeite mee te komen omdat Nederland regeltechnisch ingewikkeld is, waarin digitalisering belemmerend kan werken. Risicogroepen zijn (licht)verstandelijk beperkten, mensen op leeftijd en anderstaligen. 9. Het vertrouwen in het openbaar bestuur neemt af.

14

De komende jaren komen er grote landelijke ontwikkelingen op ons af die een belangrijke rol spelen bij onze beleidsontwikkeling en/of uitvoering. Deze ontwikkelingen zijn soms wel en soms niet ingegeven door nieuwe wetgeving. In dit hoofdstuk lichten we de belangrijkste landelijke ontwikkelingen uit, voorzien van een korte toelichting. Hervormingsagenda Jeugd De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is in juni 2023 vastgesteld. De beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van de jeugdhulp zijn daarin centrale thema’s. De hervormingsagenda is opgebouwd uit acht lijnen: 1. Reikwijdte: jeugdhulpplicht voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen 2. Jeugdhulp steviger verbinden aan aanpalende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid 3. Stevige lokale teams en toegang 4. Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk 5. Kwaliteitsverbetering en blijvend leren 6. Verbeteren van de organisatie en inkoop van de specialistische jeugdhulp 7. Eenvoudiger uitvoering en inkoop, minder administratieve lasten en aanpak negatieve effecten marktwerking 8. Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel met data en monitoring De invoering van de Hervormingsagenda betekent veel voor de gemeentelijke uitvoering en de inkoop.

De inperking van de reikwijdte van (specialistische) jeugdhulp betekent ook dat er meer nadruk wordt gelegd op lichte preventieve hulp. De plannen uit de Hervormingsagenda worden de komende jaren gefaseerd ingevoerd. Voor een deel is nieuwe wetgeving nodig. Dit onderwerp komt nader aan de orde in de jeugd- en onderwijsagenda.

Toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming Het toekomstscenario is ontwikkeld in gezamenlijk opdrachtgeverschap van het Rijk (JenV en VWS) en de VNG. Het betekent een grote innovatie en verandering in de jeugdbeschermingsketen. Centraal in dit toekomstscenario staat de oprichting van regionale veiligheidsteams waarin de verschillende onderdelen van jeugdbescherming als één team met de gezinnen werken aan een veilige thuissituatie, zonder geweld. De gemeente Amstelveen draagt inhoudelijk bij aan de ontwikkeling in de regio. Op termijn moet het toekomstscenario een structurele oplossing bieden voor de knelpunten in de jeugdbescherming. Landelijk is wetgeving in de maak. De grootste knelpunten lijken overigens het gevolg van arbeidskrapte te zijn. Gemeentelijke gezinsaanpak laaggeletterdheid De gezinsaanpak is een onderdeel van de algemene aanpak van laaggeletterdheid. Eind 2024 moeten de Nederlandse gemeenten hierin de regierol vervullen. Ouders krijgen met de gezinsaanpak geletterdheid ondersteuning met als doel dat hun kinderen betere maatschappelijke kansen hebben. Arbeidsmarkt: Leven lang ontwikkelen De Sociaal-Economische Raad (SER) werkt aan een actie-agenda om initiatieven voor een 'leven lang ontwikkelen' aan te moedigen.

De problemen op de arbeidsmarkt zijn groot en acuut en de oplossing van die problemen is cruciaal om op andere belangrijke dossiers vooruitgang te kunnen boeken. Denk hierbij ook aan de adviezen van de commissie Borstlap over versoepeling van het ontslagrecht, regulering van (flex)werk en een leven lang ontwikkelen. Deze ontwikkelingen, de voorgenomen herziening van de Participatiewet en de ervaringen in coronatijd maken dat de gemeente bij het uitvoeren van de Participatiewet wendbaar moet zijn en focus moet aanbrengen. De gemeente heeft alles in huis voor wat inwoners op dit vlak nodig hebben.

15

Doordecentralisatie MOBW Gemeenten, rijk en andere partijen werken al jaren aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Deze wending moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Door de inzet van ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) zal verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig zijn. Om dit te realiseren zijn het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectief verdeelmodel voor gemeenten twee belangrijke instrumenten, die per 2025 worden ingevoerd. Beide maatregelen moeten ervoor zorgen dat elke gemeente voortaan verantwoordelijk is voor de ondersteuning van de eigen inwoners en hiervoor passende middelen ontvangt. Nu ligt deze verplichting nog bij de centrumgemeenten. Aanpak economische dakloosheid Gemeenten staan sinds 2021 aan de lat om inwoners die economisch dakloos zijn geworden te ondersteunen. De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan

deze groep bestaat met name uit begeleiding (basis op orde en zoeken naar vervolghuisvesting). Voor een deel gaat het ook om opvang in een tijdelijke woonvoorziening. In de regio Amstelland is sprake van een schaars aanbod van (tijdelijke) woonvoorzieningen. De aanpak van de woningmarktkrapte is de meest geëigende oplossing om economische dakloosheid te voorkomen, maar loopt in de praktijk tegen grenzen aan. Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen (WOZO) Het WOZO-programma bestaat uit verschillende maatregelen, initiatieven en projecten gericht op het anders organiseren van de ouderenzorg. WOZO beoogt de omslag naar ondersteuning en zorg die zich aanpast aan de veranderende voorkeuren van ouderen, en daarbij de financiële en personele druk op de zorg vermindert. Doel is te komen tot toekomstbestendige en passende zorg en ondersteuning, samen met de patiënt, op de juiste plek. Ouderen moeten en willen vaak langer (zelfstandig) thuis blijven wonen. Hiermee wordt de druk op het sociaal domein vergroot. Tegelijkertijd zijn er kansen omdat vitale ouderen graag een bijdrage leveren. Daarvoor loopt het GGD programma ‘vitaal oud worden’.

16

Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Mensen worden steeds ouder en het aantal chronisch zieken neemt toe. Tegelijkertijd zijn er steeds minder mensen die werkzaam zijn in de zorg, wat leidt tot personeelstekorten. De zorg staat onder druk. Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk te houden, kwalitatief goed en betaalbaar is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Regionale samenwerking 2. Samenwerking sociaal domein, huisartsenzorg en GGZ 3. Gezond leven en preventie Hierbij gaat het over het versterken van de rol van de gemeente in de preventie van (chronische) aandoeningen en het bevorderen van een sterke sociale basis, zodat meer mensen langer zelfredzaam blijven en meer in de samenleving met elkaar kunnen opvangen. Een deel van de ambities rond preventie en sterke sociale basis waarvoor de gemeenten aan de lat staan, zijn nader uitgewerkt in het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Beide akkoorden brengen vanaf 2023 extra middelen voor gemeenten met zich mee voor het uitvoeren van de in de akkoorden afgesproken opgaven: de middelen worden toegekend via Specifieke uitkeringen (SPUK GALA en SPUK IZA). Deze middelen zijn ook bedoeld voor de uitvoering van het WOZO-programma. Een aantal bestaande landelijke programma’s is opgenomen in de nieuwe regeling voor de uitvoering van GALA. Bijvoorbeeld de brede regeling combinatiefunctionarissen, gezond in de stad, sportakkoord en kansrijke start, waar onze gemeente in eerdere jaren ook rijksmiddelen voor ontving. De SPUK GALA kan elke gemeente voor zich aanvragen. De SPUK IZA kan alleen regionaal worden aangevraagd door een mandaat houdende gemeente. Amstelveen wordt mandaatgemeente namens de Amstellandgemeenten, met uitzondering van Diemen. De gemeente werkt op dit vlak regionaal samen met omliggende gemeenten, zorgverzekeraars, het zorgkantoor en andere partners in de zorg en welzijnssector. Gezamenlijke informatie wordt gedeeld in een regiobeeld en wordt uiteindelijk uitgewerkt in een regioplan.

17

VI

MAATSCHAPPELIJKE DOELSTELLINGEN VAN AMSTELVEEN

In dit hoofdstuk zijn de maatschappelijke doelstellingen voor het sociaal domein voor Amstelveen opgenomen. Per doelstelling wordt inzicht gegeven in de stand van zaken. Zoals wat we zien in de samenleving, wat we doen, en welke subdoelstellingen, indicatoren en beleidsnota’s bij de doelstelling horen. We volgen zo mogelijk de indicatoren zoals die gebruikt worden in de programmabegroting. Deze indicatoren kennen hun basis in de motie ‘sturen op effect’ van 18 juli 2018 en de motie ‘Verhogen maatschappelijk effect meer samenwerking subsidiënten’ van 24 maart 2021. We merken op dat het detailniveau van de indicatoren kan verschillen. Dit komt omdat gebruik wordt gemaakt van verschillende bronnen, zowel interne als externe waarbij andere parameters zijn afgesproken.

In aparte beleidsnota’s en uitvoeringsplannen wordt nader ingegaan op de onderwerpen (zie voor een overzicht van nota’s en uitvoeringsplannen ook de bijlage). De datum die erachter staat is voor de meeste plannen de datum van vaststelling in het college. Het merendeel van de plannen is een uitwerking van door de raad gestelde kaders. Onder het kopje 'wat doen we daarvoor' staan de belangrijkste taken genoemd die we uitvoeren om de doelstelling te behalen. Het zijn taken van uiteenlopende aard: Het kan zowel gaan om de uitvoering van een wettelijke taak als om taken waarmee we lokale ambities willen waarmaken.

De volgende maatschappelijke doelstellingen zijn geformuleerd: Doelstelling 1: Inwoners voelen zich betrokken bij elkaar Doelstelling 2: Inwoners hebben een baan of opleiding die bij hen past Doelstelling 3: Inwoners ervaren zo min mogelijk financiële belemmeringen Doelstelling 4: Jeugdigen groeien gezond en veilig op en kunnen zich optimaal ontwikkelen Doelstelling 5: Inwoners beheersen de Nederlandse taal en hebben kennis van de samenleving Doelstelling 6: Inwoners helpen elkaar Doelstelling 7: Inwoners functioneren zo zelfstandig mogelijk Doelstelling 8: Er is minder geweld in afhankelijkheidsrelaties Doelstelling 9: Inwoners zijn in staat gezond te leven

18

DOELSTELLING 1 INWONERS VOELEN ZICH BETROKKEN BIJ ELKAAR

Wat zien we in de samenleving? Amstelveen is de laatste jaren sterk gegroeid. De diversiteit van de Amstelveense bevolking neemt toe, onder andere door een relatief grote internationale populatie en er is sprake van een vergaande individualisering. Tevens komen er steeds meer ouderen, die langer zelfstandig thuis blijven wonen. Amstelveen wil een stad zijn waar inwoners zich thuis voelen, mee kunnen doen en kansen krijgen. Ongeacht herkomst, beperking, seksuele geaardheid of inkomen en opleiding. We willen bouwen aan een sterke sociale basis en een inclusieve, veilige, toegankelijke en leefbare samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken. Algemene voorzieningen zoals ontmoetingsmogelijkheden en activiteiten maken daarvan onderdeel uit. Wat doen we? 1. Opdrachtverlening aan welzijnswerk, wijkcentra; 2. Bevorderen sociale samenhang door bewonersinitiatieven; 3. Inzet wijkcoaches; 4. Aanjagen en organiseren van initiatieven diversiteit en inclusie.

Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Tegengaan van eenzaamheid, met ‘Better together’, de coalitie tegen eenzaamheid in Amstelveen;  Tegengaan van discriminatie;  (Fysieke) toegankelijkheid verbeteren. Indicatoren:  De sociale kwaliteit van de woonomgeving wordt voldoende gewaardeerd;  Tenminste 60% van de inwoners voelt zich betrokken bij de gemeente;  Aantal meldingen bij het meldpunt discriminatie. (Is in ontwikkeling, een streefwaarde wordt in de P&C cyclus verder ingevuld). Welke nota’s horen hierbij?  Diversiteitsagenda, inclusief lokale inclusieagenda (najaar 2023)  Visie ‘Amstelveen Ontmoet Elkaar’  Internationaal beleid 2023-2026: werken aan een internationale stad in balans (2023)  GGZ Samenwerkingsagenda (Q4 2023)

19

DOELSTELLING 2 INWONERS HEBBEN EEN BAAN OF EEN OPLEIDING DIE BIJ HEN PAST

Wat zien we in de samenleving? Betaalde arbeid is de belangrijkste bron van welvaart en het beste instrument om armoede te bestrijden en sociale ongelijkheid te verminderen. Participatie gaat over meedoen in de samenleving. Over gezien worden en kansen krijgen om bij te dragen naar vermogen. Als het moeilijk is om op eigen kracht te participeren, dan is er een stevig vangnet: de Participatiewet. Hetzelfde werkt ook andersom. Als de basis (de bestaanszekerheid) op orde is kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren en leren waardoor de kansen op de arbeidsmarkt toenemen. Voor sommige inwoners is het niet eenvoudig om zelf werk te vinden. We hebben het dan vooral over ouderen, jongeren zonder startkwalificatie, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. Het risico is groot dat zij (blijvend) in de bijstand belanden, met alle nadelige gevolgen. We vinden het daarom belangrijk om inwoners duurzaam te begeleiden naar betaald werk of, als dit nog niet aan de orde is - naar vrijwilligerswerk of een opleiding. We maken een opleiding mogelijk naast een uitkering wanneer dit inwoners helpt duurzaam aan het werk te komen.

Wat doen we? 1. Uitvoeren van de Participatiewet, onder andere verstrekken van bijstandsuitkeringen (bestaanszekerheid); 2. Ten aanzien van economische groei en regionale arbeidsmarkt: doorontwikkeling naar een regionaal werkcentrum Groot- Amsterdam (RWC-GA) en uitvoering Strategische agenda Groot Amsterdam; 3. Ondersteuning naar werk en of opleidingen; 4. Uitvoering naar werk en of opleidingen. Indicatoren:  Percentage bijstandsuitkeringen ten opzichte van verwachte aantal op basis van BUIG;  Aantal plaatsingen doelgroepregister in relatie tot banenafspraak RMT Arbeidsmarkt Groot A’dam. Welke nota’s horen hierbij?  Koersdocument Werk en Inkomen (2024).

20

DOELSTELLING 3 INWONERS ERVAREN ZO MIN MOGELIJK FINANCIËLE BELEMMERINGEN Wat zien we in de samenleving? Financiële zorgen en armoede zijn een belemmering om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Er zijn diverse onderliggende oorzaken voor financiële zorgen, zoals werkloosheid, gebrek aan opleiding, echtscheiding, een slechte gezondheid of psychische problematiek. Wanneer financiële zorgen lange tijd aanhouden, ontstaat het risico op problematische schulden en/of andere problemen. Als gevolg daarvan kan het doen- en denkvermogen van betrokkenen worden beperkt. Er ontstaat dan een soort vicieuze cirkel waarin problemen elkaar versterken. Wij willen deze vicieuze cirkel doorbreken en inwoners met financiële problemen zo effectief mogelijk ondersteunen. Door het bieden van financiële of materiële steun, maar ook door toe­leiding naar werk of opleiding (zie doelstelling 2), of door het stimuleren van een gezonde levensstijl (zie doelstelling 9). Daarnaast willen we ons met preventie richten op een brede doelgroep.

Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Inwoners worden zo goed mogelijk geïnformeerd en zoveel mogelijk behoed voor financiële belemmeringen;  Inwoners zijn zo financieel zelfredzaam als mogelijk is;  De doelgroep maakt gebruik van de minimaregelingen;  Kinderen ondervinden zo min mogelijk hinder van de financiële problemen van ouders;  Jongeren worden ondersteund richting financiële zelfstandigheid;  Inwoners met betalingsachterstanden zijn zo vroeg mogelijk in beeld en krijgen begeleiding aangeboden;  Inwoners met financiële belemmeringen ontvangen laagdrempelige praktische ondersteuning.

Wat doen we? 1. Uitvoering participatiewet (bijstandsuitkering); 2. Ondersteuning naar werk/opleiding (Werkplein); 3. Uitvoeren Wet gemeentelijke schuldhul­pverlening (Balans); 4. Bieden van Minimaregelingen voor inwoners met een laag inkomen; 5. Uitvoeren van de Bijzondere bijstand; 6. Ondersteuning van instanties zoals de Voedsel- en de Kledingbank; 7. Preventieve voorzieningen, zoals Financieel Café, hulp bij thuisadministratie, cursus omgaan met geld; 8. Verbindingen maken tussen financiële- en mentale gezondheidsproblematiek, onder andere door het project ‘W in de wijk: samen werken aan wijken waar iedereen welkom is’ (voormalige naam: ‘GGZ in de wijk’).

Indicatoren:  het aantal succesvolle contacten naar aanleiding van meldingen in een gegeven jaar volgt ten minste het landelijk gemiddelde (18% in 2022);  Van de succesvol uitgestroomde inwoners meldt 75% zich binnen 5 jaar niet opnieuw voor schuldhulpverlening. Welke nota’s horen hierbij?  Nota Armoedebeleid; verschijnt eind 2023  Werkagenda GGZ 2023-2026 'Samen werken aan maatschappelijk herstel' (voor het onderdeel samenhang mentale gezondheidsproblematiek en schulden) (Q1 2024)  Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 (In 2024 nieuwe nota schuldhulpverlening)

21

DOELSTELLING 4 JEUGDIGEN GROEIEN GEZOND EN VEILIG OP EN KUNNEN ZICH OPTIMAAL ONTWIKKELEN

Wat zien we in de samenleving? Met de meeste jeugdigen gaat het goed. Toch is er momenteel reden tot zorg. Steeds meer tieners (met name meisjes) en jongvolwassenen ervaren een verslechtering van de mentale gezondheid, enerzijds een effect van het corona tijdperk en anderzijds van een toenemende (prestatie)druk op jongeren en het gebruik van social media. Het merendeel van jeugdigen met jeugdhulp heeft gescheiden ouders. Daarnaast zien we dat juist zij die hulp het hardst nodig hebben - de jeugdigen met complexe problematiek - vaak niet goed kunnen worden geholpen. Dit komt met name door arbeidstekorten bij aanbieders waardoor lange wachtlijsten ontstaan. We vinden het van groot belang dat jeugdigen die hulp nodig hebben kunnen rekenen op een goed hulpaanbod, of dat nu lichte of zware hulp is, of toezicht vanuit de jeugdbescherming. Gezondheid, veiligheid en ontplooiing zijn belangrijke voorwaarden om op te groeien tot zelfstandige, zelfredzame volwassenen. Wat doen we? 1. Uitvoering van de Jeugdwet; • Onderzoek en toeleiding naar (specialistische) hulp • Opdrachtgever van Veilig Thuis • Opdrachtgever van de Gecertificeerde Instellingen (GI) voor jeugdbescherming en jeugdreclassering • Opdrachtgever van een divers palet van ca. 130 jeugdhulpaanbieders specialistisch aanbod * • Aanwezigheid gemeentelijke jeugdhulpverleners op alle basisscholen • Poortwachtersfunctie t.a.v.

dyslexie

2. Preventie: ontmoeten, gezondheid, ontwikkeling, welbevinden, vrije tijd; 3. Amstelveen is onderweg naar JOGG gemeente (jongeren op gezond gewicht); 4. Uitvoeren van jeugd- en jongerenwerk met een signalerende en verbindende rol voor jongerenwerk; 5. Aandacht voor zwem-, sport- en veilige speelfaciliteiten; 6. Armoedebeleid gericht op jeugdigen uit gezinnen met laag inkomen; 7. Uitvoering van straf- en casusregie; 8. Opdrachtverlening aan GGD JGZ; 9. Regionale samenwerking bij de transitie van verblijfsgroepen naar kleinschalige woonvoorzieningen; 10. Inzet op verblijf thuis nabij, m.n. pleegzorg; 11. Aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren; 12. Netwerksamenwerking met onderwijs, kinderopvang, huisartsen, GGD, Veilig Thuis, GI’s enzovoort; 13. Uitvoering van trajecten (IHV13w), ter voor­ koming van een jeugdbeschermingsmaatregel; 14. Aansluiting passend onderwijs en jeugdhulp; 15. Uitvoering onderwijsachterstandenbeleid, waaronder taalklassen voor nieuwkomers en voorschoolse educatie; 16. Stimuleren kansengelijkheid; 17. Uitvoering van de leerplichtwet; 18. Onderwijshuisvesting; 19. Jongerencoach (tot 27 jaar) op het werkplein.

* Uiteenlopend aanbod op gebied van onder andere hulp aan jeugdigen met gedragsproblemen of een verstandelijke beperking, bij psychische problemen en stoornissen, psychosociale problemen, dyslexie, hulp en zorg aan jeugdigen en hun opvoeders bij opgroeien opvoedingsproblemen, in de vorm van ambulante hulp, verblijf in een instelling, pleegzorg of 24/7 crisiszorg.

22

Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Jeugdigen kunnen zich optimaal ontwikkelen en ontvangen daarvoor de juiste ondersteuning;  Ernstige problemen voorkomen door gerichte preventieve maatregelen en voorzieningen;  Meer kinderen ontvangen hulp thuis-nabij in plaats van verblijf in (grootschalige) behandelgroepen;  Huiselijk geweld en kindermishandeling worden zo vroeg mogelijk gesignaleerd en aangepakt;  Jeugdigen gaan naar school;  Jeugdigen behalen een startkwalificatie/ maken hun opleiding af. Indicatoren:  Aandeel succesvol afgesloten trajecten specialistische jeugdhulp ten opzichte van het totaal aantal afgesloten trajecten. Doel is 80% succesvol;  Aandeel jeugdigen onder de 23 jaar met jeugdhulp ten opzichte van het totaal aantal jeugdigen onder de 23 jaar in de gemeente. Het doel is afname;

 Aandeel jeugdigen met residentiële hulp (jeugdhulp met verblijf) ten opzichte van jeugdigen met jeugdhulp zonder verblijf. Stabilisering van de verhouding is het doel;  Aantal meldingen huiselijk geweld bij Veilig Thuis*  Aantal jeugdbeschermingstrajecten en IHV13w trajecten blijft gelijk of daalt;  Percentage nieuwe voortijdig schoolverlaters ten opzichte van totaal onderwijsdeelnemers blijft gelijk of daalt. * De interpretatie van het aantal meldingen bij Veilig Thuis is niet eenduidig: een stijging van het aantal meldingen kan wijzen op een stijging van huiselijk geweld: het kan er echter ook op wijzen dat er vaker gesignaleerd en gemeld wordt bij Veilig Thuis.

Welke nota’s horen hierbij?  Onderwijs-jeugdagenda (voorjaar 2024)  Regioplan huiselijk geweld en kindermis­ handeling (2022)  Verordening jeugdhulp (2021)  Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs 2025-2039 (Eerste helft 2024)

Goedemorgen!

Alles goed?

DOELSTELLING 5 INWONERS BEHEERSEN DE NEDERLANDSE TAAL EN HEBBEN KENNIS VAN DE SAMENLEVING

Wat zien we in de samenleving? Amstelveen is in toenemende mate een internationale gemeenschap, bestaande uit internationale kenniswerkers en studenten, arbeidsmigranten, statushouders en ontheemden (Oekraïners). Een aanzienlijk deel van hen beheerst het Nederlands niet of nauwelijks wat de integratie bemoeilijkt. Voor inwoners die langere tijd in Nederland blijven is het vergroten van kennis van de Nederlandse

samenleving, taal en cultuur van groot belang voor een soepele integratie. Dat is ook van belang voor de sociale samenhang in Amstelveen. Daarnaast is er een groep (autochtone) inwoners die niet voldoende kan lezen en schrijven en daardoor moeite heeft om mee te komen in de samenleving en hun zaken te regelen.

23

Wat doen we? 1. Stimuleren van kennis over de Nederlandse en Amstelveense samenleving en de Nederlandse taal onder internationals; 2. Aanpak taalbeheersing Nederlands (voorschoolse educatie en laaggeletterdheid); 3. Ondersteuning schoolbesturen bij onderwijsaanbod voor nieuwkomerskinderen (taalklassen en internationale schakelklas); 4. Inburgering statushouders; 5. Aandacht voor de Nederlandse taal en maatschappelijke begeleiding in kwetsbare wijken. Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Anderstaligen leren zo snel mogelijk na hun aankomst Nederlands spreken, lezen en schrijven;  Tijdelijke migranten (internationals) worden snel na hun aankomst wegwijs gemaakt in de samenleving en de gemeente;  Laaggeletterden ervaren minder belemmeringen bij het functioneren in de maatschappij;  Statushouders zijn maatschappelijk betrokken, zelfredzaam en participeren, het liefst door studie of werk.

lessen in wijkcentra door vrijwilligers of docenten met een kleine vergoeding. We stimuleren dit waar nodig en houden dit aanbod voor de doelgroep in beeld. Indicatoren:  Percentage van de leerlingen dat is aangemeld voor de taalklas/internationale schakelklas dat zonder wachttijd deelneemt aan deze taalklassen;  90% (streefwaarde is 100%) van de geïndiceerde kinderen Voorschoolse Educatie (VE) neemt deel aan een VE peutergroep;  Het percentage statushouders dat 3 jaar na vestiging minimaal aan het (parttime) werk en uitgestroomd uit uitkering;  Aantal volwassenen dat gebruik maakt van een taalcoach en aantal volwassenen dat deelneemt aan een taaltraject (in relatie tot de 7% laaggeletterde inwoners in Amstelveen) (WEB). Welke nota’s horen hierbij?  Aanpak laaggeletterdheid Amstelveen en Aalsmeer 2022-2026 (februari 2023);  Onderwijs-jeugdagenda (gedeelte laaggeletterdheid, voorjaar 2024) .

Er is formeel en informeel taalaanbod. Taallessen door professionele taalaanbieders vallen onder het formele aanbod. Informeel aanbod bestaat uit de begeleiding van taalcoaches of laagdrempelige

DOELSTELLING 6 INWONERS HELPEN ELKAAR

Wat zien we in de samenleving? We vinden het belangrijk dat Amstelveners zorg voor elkaar dragen, bijvoorbeeld als buren, mantelzorger of vrijwilliger. Zoals bij de trends geschetst, biedt de vergrijzing ook kansen voor oudere vrijwilligers die graag iets betekenen.

Ook bij de groeiende groep internationals is veel bereidheid om te helpen. We willen hen meer betrekken. Daarnaast willen we bezien hoe de ervaring van vrijwilligersondersteuning in de sport- en cultuursector ook toegepast kan worden voor zorg en welzijn.

24

Wat doen we? 1. Opdrachtverlening aan welzijnswerk, wijkcentra; 2. Inzet wijkcoaches; 3. Mantelzorgondersteuning; 4. We ondersteunen en waarderen vrijwilligers. Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Inwoners nemen initiatieven voor (internationale) ontmoetingen en elkaar helpen;  Inwoners die anderen helpen (mantelzorgers en vrijwilligers) ontvangen ondersteuning om hun werk vol te houden;  Er zijn voldoende inwoners die zich als vrijwilliger inzetten.

Indicatoren:  Percentage vrijwilligers in de bevolking van 18 jaar en ouder;  Percentage mantelzorgers in de bevolking van 18 jaar en ouder;  Aantal geregistreerde mantelzorgers neemt toe;  Aantal mantelzorgers dat bereikt wordt neemt toe. Welke nota’s horen hierbij?  Diversiteitsagenda, inclusief lokale inclusieagenda (najaar 2023)  Visie ‘Amstelveen Ontmoet Elkaar’  Actieplan Mantelzorg 2019-2022 (update volgt in 2024)  Uitvoeringsplan SPUK GALA (okt 2023)  Nota aanpak eenzaamheid Amstelveen (2021)  Internationaal beleid 2023-2026: werken aan een internationale stad in balans (2023)

DOELSTELLING 7 INWONERS FUNCTIONEREN ZO ZELFSTANDIG MOGELIJK

Wat zien we in de samenleving? We zien dat de bevolking van Amstelveen vergrijst. Ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen en hebben daar in veel gevallen hulp(middelen) en ondersteuning bij nodig, zoals bijvoorbeeld hulp bij de huishouding, woningaanpassingen, een vervoersvoorziening of dagbesteding (voorzieningen vanuit de WMO). Ook zien we dat inwoners met zwaardere mentale gezondheidsproblematiek minder vaak worden opgenomen maar binnen de eigen woonom­ geving worden geholpen. Aanvullende lichte ondersteuning is meestal nodig om deze inwoners

zelfstandig te laten functioneren. Daarnaast hebben we in Amstelveen te maken met 'economisch daklozen' (inwoners die hun woning zijn kwijtgeraakt, bijvoorbeeld door echtscheiding). Het nijpend tekort aan (betaalbare) woningen maakt dat deze mensen niet makkelijk kunnen doorstromen naar een andere woning. Wij vinden het belangrijk om al deze inwoners te helpen om (weer) zelfstandig een huishouding te kunnen voeren en onderdeel te zijn van de maatschappij. Ouderen willen we samen met onze partners tijdig voorbereiden op ouder worden en hun veranderende woon- en eventuele zorgbehoefte.

25

Wat doen we? 1. Uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO); 2. Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW), inclusief ondersteuning economisch daklozen; 3. Opdrachtverlening aan maatschappelijk werk en welzijnswerk; 4. Aanpak dementie, onder andere inloopvoorzieningen, dagbesteding, sociale benadering dementie; 5. Ondersteuning mentale gezondheid en verslavingszorg in de wijk, onder andere inloop­ voorzieningen, inzet Sociaal-psychiatrisch Verpleegkundige (SPV) in Sociaal Team, project ‘W in de Wijk’ (voorheen GGZ in de wijk). Welke subdoelstellingen en indicatoren worden gebruikt? Subdoelstellingen:  Inwoners die hulp nodig hebben ontvangen hulp die hun zelfstandigheid en zelfred­zaamheid verbetert;  Inwoners met mentale gezondheidsproblematiek en/of (licht) verstandelijk beperkten worden extra ondersteund om makkelijker aan de samenleving te kunnen deelnemen.

Indicatoren:  Percentage cliënten WMO dat aangeeft door de ondersteuning zich beter te kunnen redden en beter de dingen kunnen doen die ze willen;  De uitstroom van economisch daklozen naar vervolghuisvesting of sociaal netwerk is minimaal 70%;  De uitstroom van economisch daklozen naar vervolghuisvesting of sociaal netwerk is minimaal 70%;  Het aantal inwoners dat uitstroomt uit Beschermd Wonen of Maatschappelijke Opvang via een woonurgentie in Amstelveen neemt jaarlijks toe. Welke nota’s horen hierbij?  Regioplan MOBW: 'een nieuwe start in Amstelland'  Verordening WMO  Woonzorgvisie Amstelveen (2022) en uitvoeringsprogramma woonzorgvisie ouderen Amstelveen (Q4 2023)  Werkagenda GGZ 2023-2026 'Samen werken aan maatschappelijk herstel' (Q3 2023)  Actieplan ‘de mens zien’ dementie 2023-2026 (december 2023)