Bijlage 1 - Koersdocument Duurzaam Amstelveen
Tekst van het document
Hoe de sporen samenkomen Die gelden bij nieuwbouw en bij grote verbouwingen, | Opwek Energie op Rijksvastgoed een kleinere locatie in | — de RES-bijdrage, de opvolging van de vastgelopen en worden richting 2030 strenger. De vraag is dus niet | dezelfde zone. Samen met de Hogeschool van Amsterdam | dak- en parkeerterreinsporen en de uitkomsten van langer of een eigenaar wil, maar wanneer het moet. | onderzoeken we sinds januari 2025 bovendien of de | beide verkenningen — werkt het college uit in het plan A9-zone kan uitgroeien tot een Positive Energy District: | van aanpak duurzame opwek, waarbij ook de Visie op Voor de volgorde werkt de gemeente met de | een gebied dat meer energie opwekt dan het gebruikt | Zonne-energie en de provinciale zonneladder worden zonnetrap uit de Visie op Zonne-energie: eerst daken, | (driejarig onderzoek, mede gefinancierd uit het EU- | geactualiseerd. Het plan is naar verwachting in 2027 dan parkeerterreinen en gevels, en daarna pas | programma Driving Urban Transition). Anders dan bij | gereed; de raad wordt daarover geïnformeerd, en ook zonnevelden op de grond. Dat sluit aan bij de landelijke | BTAZ gaat het hier niet om één locatie, maar om het slim | zodra de resultaten van de verkenningen beschikbaar zijn. voorkeursvolgorde, die inmiddels in de wet staat.
Sturingsinformatie Werksporen voor opwek | Portefeuille | Energietransitie De provincie sluit zonnevelden op natuurgrond en open | Beoogd CO2-effect | Geen eigen reductiepost — voorwaardenscheppend. Het plan van aanpak brengt weiland uit; opwek op en rond bedrijventerreinen krijgt | maatregelenpakket | daarnaast het opwekpotentieel in beeld en maakt daarbinnen keuzes per bron (aandeel juist voorrang. In het kader van de RES is al in kaart | lokale opwek: 17% nu, ~27% autonoom in 2040). gebracht welke locaties in de regio kansrijk zijn. Voor | Opdracht (Keuze 2) | Het college stelt een plan van aanpak duurzame opwek 2027–2030 op dat per spoor — Amstelveen lopen daaruit twee verkenningen — naast | o.a. zon op dak, parkeerterreinen, het BTAZ-perceel, de A9-zone en de RES-bijdrage — de het grootste spoor, zon op dak, waarvan de nieuwe | mogelijkheden, beperkingen, kosten, effecten op het energiesysteem en ruimtelijke aanpak in het plan van aanpak landt. | consequenties in beeld brengt en de bestuurlijke keuzes voorlegt. Het plan kiest zelf geen richting of locatie; die afweging maakt de raad op basis van het plan. Zonneveld BTAZ. In het coalitieakkoord is afgesproken | Preciezer | Tot het plan van aanpak er is, is niet goed door te rekenen wat het gemeentelijk aandeel te onderzoeken of op bedrijventerrein Amstelveen-Zuid, | doorrekenen | in de opwekgroei kan zijn.
langs de N201, een zonneveld kan komen. De gemeente | Keuzes, planning, | De grootste beperking is het elektriciteitsnet: TenneT schat in dat netcongestie voor kocht daar een perceel van 8,2 hectare; na aftrek van | financiën | Amstelveen zeker niet vóór 2037 is opgelost. Zonder extra netcapaciteit heeft meer leidingstroken, de groene rand, de ontsluiting en het | opwek beperkt effect — opslag en slim laden worden dan net zo belangrijk als nieuwe trafostation resteert maximaal 7 hectare aan panelen. Dat | panelen. Voor de uitwerking van het plan van aanpak is € 30.000 opgenomen in het levert naar schatting 17 tot 22 TJ per jaar op, tegenover | uitvoeringsbudget 2027 van het koersdocument (hoofdstuk 9). 180 TJ zonnestroom in heel Amstelveen in 2024. De | Besluit | Vastleggen dat het college het plan van aanpak duurzame opwek 2027–2030 ter verkenning is complex: het gaat vermoedelijk om tijdelijk | besluitvorming aan de raad voorlegt zodra het gereed is. gebruik van grond die op termijn een andere bestemming | Monitoring | Zie hoofdstuk 8, ‘Wat we per sector volgen’. 19 6 Circulaire economie Dat het restafval relatief hoog is, komt vooral door het soort woningen. Ruim de helft is hoogbouw of een Wat willen we | Figuur 8Figuur 8: De R-ladder — De R-ladder | appartementencomplex, en daar is afval scheiden Circulaire economie is de tweede pijler.
In een circulaire | aan de bron lastiger. Amstelveen werkt bewust economie gebruiken we grondstoffen zo lang mogelijk, | R1 – Refuse | zonder gedifferentieerd tarief: inwoners betalen dus waardoor er nauwelijks afval ontstaat. Dat vraagt om | Vermijden: product of dienst overbodig maken | niet per hoeveelheid afval. Daardoor blijven er drie een andere manier van produceren, consumeren en | instrumenten over: betere inzamelvoorzieningen, bouwen dan we gewend zijn, en het is bovendien een | R2 – Reduce | communicatie, en het verbeteren van specifieke voorwaarde voor een klimaatneutraal Amstelveen. | Minder gebruiken: minder grondstoffen | afvalstromen. en energie gebruiken Anders dan in de routekaart drukken we circulariteit | Waar gaan we naartoe niet uit in kilotonnen CO2, maar de klimaatwinst is er | R3 – Reuse | De doelen staan in paragraaf 3.2. Het Programma Hergebruiken: product wel degelijk. Hergebruik in de bouw bespaart tot 38% | opnieuw gebruiken | Circulaire Economie 2027–2030 werkt ze uit langs drie CO2 en hergebruik van textiel scheelt ongeveer 3,6 kilo | waardeketens — voedsel en organische reststromen, CO2 per kilo. Als we daarnaast de voedselverspilling | consumptiegoederen en textiel, en de gebouwde in Amstelveen en Aalsmeer halveren, voorkomen we | omgeving — en langs de aanpak samen met de stad: jaarlijks ongeveer 12,7 miljoen kilo CO2.
| subsidies, circulair inkopen en samenwerking met Hoe hoger op | ondernemers, onderwijs en initiatiefnemers. Dat de ladder, hoe De R-ladder bepaalt daarbij de volgorde: niet gebruiken | meer waarde | programma wordt als bijlage van dit koersdocument is beter dan hergebruiken, en hergebruiken is beter | behouden blijft | aangeboden. dan recyclen. Amstelveen stuurt zo hoog mogelijk op die ladder, omdat elke stap omhoog niet alleen minder | Waar staan we | Knoppen — hoe stuurt de gemeente afval oplevert, maar ook minder CO2. | Amstelveen doet het op afval en recycling beter dan | De gemeente verplicht inwoners en ondernemers vergelijkbare gemeenten. Toch laten de cijfers zien dat | niet tot circulair gedrag en stelt geen eisen boven er nog een flinke stap te zetten is. | op bestaande wet- en regelgeving. Wel heeft zij vier Indicator | Stand | Doel Recyclepercentage | 46% (2024) | 60% in 2030 (EU 65% in 2035) Restafval per inwoner | 151 kg (2025, voorlopig) | 100 kg in 2026 Circulair inkopen & aanbesteden | 40% (2025) | 100% in 2030 (MRA-doel) Textielinzameling (VNG-kernindicator) | 3,6 kg/inwoner (2025) | 10 kg/inwoner (Actieplan Circ.
Textiel 2025) 20 rollen: zelf het goede voorbeeld geven via inkoop, | uitproberen en meedoen; ondernemers presenteren | het MRA Pact Houtbouw en het convenant Circulaire aanbesteding en bouw; inwoners en ondernemers | hun verdienmodellen en vinden elkaar via matchmaking | Bouwmaterialen. ondersteunen bij reparatie, hergebruik en delen; | en ketenoverleg. De pop-up keert jaarlijks terug, mits ruimte bieden aan circulaire initiatieven; en regels en | bereik en deelname dat rechtvaardigen. Daarnaast | Afval en grondstoffen. Het Grondstoffenplan 2027– processen zo toepassen dat circulair werken wordt | komen er vier aanvullende voorzieningen voor delen, | 2030 werkt de keuzes voor inzameling en verwerking gestimuleerd. Het Programma Circulaire Economie | ruilen, uitwisselen en inleveren, elk op een andere | uit, zonder gedifferentieerd tarief (diftar). Het 2027–2030 werkt dit uit langs drie waardeketens en een | trede van de R-ladder, en via de Amstelveenpas een | Programma Circulaire Economie 2027-2030 richt zich ketenoverstijgende actielijn. | korting op kledingreparatie bij lokale kleermakers | op de treden daarboven: het voorkomen van afval en en schoenmakers. De gemeente bouwt de platforms | het langer gebruiken van materialen. Minder restafval Voedsel en organische reststromen. Amstelveen | niet zelf, maar maakt gebruik mogelijk.
De inzichten | is niet alleen duurzamer, het bespaart ook kosten, zeker en Aalsmeer gooien samen jaarlijks miljoenen kilo’s | uit deze lijn voeden de verkenning van een circulair | nu het Rijk de belasting op het verbranden van afval voedsel weg. Vanaf 2027 pakken beide gemeenten dit in | ambachtscentrum op de nieuwe werflocatie; een | vanaf 2028 meer dan verdubbelt. één aanpak op: kortere ketens via een voedselhub voor | eventueel besluit over realisatie wordt op een later lokale distributie, minder verspilling in de horeca, meer | moment aan de raad voorgelegd. | Dwars door deze ketens heen zet de gemeente haar lokaal en circulair voedsel in de gemeentelijke inkoop en | eigen instrumenten in. Via inkoop en aanbesteding voedseleducatie op scholen. Daarmee sluit Amstelveen | Gebouwde omgeving. De Leidraad Duurzaam | creëert zij vraag naar circulaire producten, met als aan bij het MRA-netwerk Voedsel Verbindt. | Bouwen en Gebiedsontwikkelen (bijlage 3) is het | ambitie 100% circulaire inkoop in 2030 en sturing op de gemeentelijke beoordelingskader voor duurzaamheid | Milieukostenindicator (MKI) zodra die wettelijk wordt Consumptiegoederen en textiel. | bij gebiedsontwikkelingen en grotere bouwprojecten. | ingevoerd.
De Subsidieregeling Circulaire Initiatieven Textiel was, na de motie Amstelveen 4 Circulair | Voor circulariteit bevat de leidraad concrete criteria, | ondersteunt in 2027–2030 minimaal tien initiatieven Textiel, de eerste keten die is aangepakt; de Free | zoals hergebruik van materialen, demontabel bouwen, | uit de stad, met maximaal €10.000 per aanvraag en Fashion-programmering loopt door. Het circulair | materialenpaspoorten en het oogsten van bruikbare | 25% cofinanciering. Hoe de eigen organisatie er nu makersnetwerk koppelt reststromen aan lokale makers: | materialen bij sloop. Bij gronduitgiftes, tenders en | voor staat, staat in bijlage 1 (Verduurzaming eigen een reststromenonderzoek brengt in beeld welke | anterieure overeenkomsten gebruikt de gemeente deze | organisatie). bruikbare materialen in Amstelveen vrijkomen en welke | criteria om ambities vast te leggen en ontwikkelaars makers, reparatie-initiatieven en kringlooporganisaties | uit te dagen verder te gaan dan de wettelijke daar iets mee kunnen. Waar mogelijk gebeurt dat | minimumeisen. Projecten kunnen per criterium punten samen met het sociaal domein, zodat hergebruik ook | behalen op verschillende ambitieniveaus, waardoor participatie en werk oplevert.
De Circulaire Pop-up in | zichtbaar wordt in hoeverre een ontwikkeling bijdraagt het Stadshart, gestart in augustus 2026, laat inwoners | aan de gemeentelijke doelen. Bij het eigen vastgoed en ondernemers zien wat lokaal al mogelijk is, van | en in de openbare ruimte past de gemeente dezelfde meubels en kleding tot elektronica en producten | principes toe, onder meer met een pilot circulair asfalt van makers uit de buurt. Bezoekers kunnen kopen, | voor fietspaden. Regionaal werkt Amstelveen mee in 21 7 Klimaatadaptatie Wat willen we | Waar staan we | schaduw van bomen. Voor water en droogte gebruiken Klimaatadaptatie is de derde pijler en een even grote | Op de meeste groene indicatoren scoort Amstelveen | we de VNG-kernindicatoren in de tabel hieronder: toe- of opgave als de energietransitie. De urgentie staat los | boven het landelijk gemiddelde. Het groen is echter | afname van panden in aandachtsgebieden vanuit het van het CO2-doel. Zelfs als de uitstoot morgen naar nul | niet evenredig verdeeld. Zeven naoorlogse buurten, | water- en bodemsysteem, en de waterbergingscapaciteit, gaat, werkt de opwarming (die er al is) nog duizenden | onder meer in Westwijk-Zuid en Elsrijk, hebben meer | gemeten via het grondwatermeetnet dat sinds januari jaren door. | verharding en minder groen. | 2026 operationeel is.
Fijnere indicatoren zeggen meer over hoe groen werkt voor inwoners: hoeveel groen er De landelijke stresstest kijkt naar vier risico’s: | In dit koersdocument worden bewust indicatoren | per inwoner in een buurt is, en hoe dichtbij een koele plek wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Extreme | gebruikt uit de Klimaateffectatlas, omdat andere | ligt. Die moeten we lokaal meten en horen thuis in het regenbuien komen in de regio twee keer zo vaak voor | gemeenten diezelfde cijfers gebruiken. Zo kunnen we | Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie, met besluitvorming als vroeger. Het Nationaal Hitteplan gaat bijna elk jaar | ons vergelijken en de cijfers elk jaar op dezelfde manier | voorzien in het vierde kwartaal van 2027. De stresstest die aan. En de veengrond aan de noord- en oostkant van | bijwerken. Deze indicatoren meten vooral oppervlak en 1 | eind 2026 klaar is, legt daarvoor de basis. Amstelveen is gevoelig voor droogte en inklinking. Meer groen helpt tegen meerdere dreigingen tegelijk: | Indicator | Amstelveen | Landelijk / norm het koelt, het houdt water vast, het is goed voor | Groenaandeel grondgebied | 29,6% (2024) | 23,1% planten en dieren en het beschermt kwetsbare mensen | Boomkroonbedekking | 18,2% (2024) | 13,7% tegen hitte.
Biodiversiteit, een gezonde bodem en | Schaduw openbaar gebied | 44,9% (2024) | Streefwaarde 40% (gehaald) gezondheid zijn dus geen bijvangst, maar horen bij de | Buurten die de 30%-kroonnorm halen | 8 van de 47 | 3-30-300-norm klimaatopgave. | Hittestress-hotspots — buurten met een verhoogd risico op hitte, bijvoorbeeld | 7 buurten (~17.400 inw.) | Wijkgerichte aanpak Amstelveen begint niet op nul. Bijna 30% van het | door weinig groen en veel verharding grondgebied is groen en de bomen geven meer | Water — aandachtsgebieden water- en | Ontwikkelopgave | Toe- of afname van panden in gebieden schaduw dan gemiddeld in Nederland. Dat groen is | bodemsysteem (VNG-kernindicator) | met aandachtspunten vanuit het water- een van de sterkste troeven van de stad, en niet alleen | en bodemsysteem (Regionale Monitor om hoe het eruitziet. Het koelt de stad, houdt water | Klimaatadaptatie); doel nog te bepalen — vast en beschermt de gezondheid van inwoners. De | Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie opgave is dat groen te beschermen bij elke ingreep in | Droogte — waterbergingscapaciteit | Ontwikkelopgave | Toe- of afname van de capaciteit om de openbare ruimte, en het gerichter in te zetten in de | (VNG-kernindicator) | (grondwatermeetnet | water vast te houden bij extreem weer; operationeel sinds jan. | doel nog te bepalen — Uitvoeringsplan kwetsbaarste buurten.
| 2026) | Klimaatadaptatie Bron: Klimaateffectatlas / Waarstaatjegemeente.nl / Regionale Monitor Klimaatadaptatie 22 Figuur 9 Figuur 9: Boomkroonbedekking per buurt— Boomkroonbedekking per buurtKlimaatadaptatie werkt, na besluitvorming in het vierde | dit risico geen deel uit van het doel voor 2040. Het 30 | kwartaal van 2027, uit wat daarvoor nodig is. | coalitieakkoord vraagt daarnaast om een integraal 26 buurten | Actieplan Hitte. De stresstest die eind 2026 klaar 25 | Amstelveen vertaalt de ambitie naar tussendoelen: | is, vormt de onderbouwing voor dat plan én voor 20 | • 2026: bestaande grondwatermeetnet volledig | het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie. Parallel 15 | operationeel; geactualiseerde stresstesten met | start een verkenning Water, Bodem en Klimaat. Dit 10 | 8 buurten | 10 buurten | de DPRA-werkregio (waterschap en gemeenten) | koersdocument geeft het kader en de doelen; de afgerond, als basis voor het Uitvoeringsplan | verkenning en het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie 5 | Klimaatadaptatie. | leveren de uitwerking en de maatregelen. 0 | • 2030: de 3-30-300-regel is het uitgangspunt bij > 30% | 20-30% | < 20% | elke herinrichting; schoolpleinen zijn vergroend en | Knoppen — hoe stuurt de gemeente (norm gehaald) | bieden schaduw.
Buurten die achterblijven op de | Bij klimaatadaptatie is de gemeente niet alleen Boomkroonbedekking per buurt ten opzichte van de 30%-norm Boomkroonbedekking per buurt ten opzichte van de 30%-(Bomenplan 2024). 8 van de 47 buurten halen de norm.3-30-300-regel krijgen voorrang bij het zoeken naar beleidsmaker, maar ook uitvoerder in de openbare norm (Bomenplan 2024). 8 van de 47 buurten halen de | ruimte voor extra bomen. | ruimte. Dat geeft directe invloed. Vier sporen lopen norm. | • 2040: Amstelveen is klimaatadaptief ingericht — | naast elkaar: bestand tegen wateroverlast, hitte en droogte. Waar gaan we naartoe | • 2050: versterken ecologische corridor stad-bos- | Bomenplan en vergroening. Het Bomenplan De ambities sluiten aan op het nationale | polder. | ‘Amstelveen Bomenstad’ plant ongeveer 130 extra Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Dat schrijft | bomen per jaar t/m 2028. Via het NK Tegelwippen voor dat Nederland in 2050 bestand is tegen het | Daarnaast stelt de Europese Natuurherstelverordening | stimuleren we bewoners om tegels te vervangen veranderende klimaat. Het coalitieakkoord 2026 houdt | eisen aan het groen in de stad. Tot 2030 mag het | door groen. Zes schoolpleinen worden vergroend en voor Amstelveen 2040 aan als streefdatum, voor | groenoppervlak en de boomkroonbedekking niet | schaduwrijk gemaakt: twee zijn afgerond. klimaatneutraal én klimaatbestendig.
| afnemen. Daarna moeten die toenemen. Wat dit precies betekent voor gemeenten, volgt uit het nationale | Klimaatbestendige wijkrenovaties. Bij het opnieuw Die datum vraagt een versnelling van tien jaar. Niet | herstelplan. Een concept daarvan wordt in september | inrichten van straten en wijken passen we standaard alleen ten opzichte van het Deltaprogramma, maar ook | 2026 verwacht; het definitieve plan is naar verwachting | klimaatmaatregelen toe waar mogelijk: wadi’s om ten opzichte van het Actieplan Klimaatadaptatie 2021– | in het najaar van 2027 gereed. Pas daarna is duidelijk | water op te vangen, verharding die water doorlaat, en 2026, dat 2050 als horizon aanhoudt. Bovendien loopt | welke eisen aan Amstelveen worden gesteld en wat dat | groen tegen hitte. De vernieuwde Leidraad Inrichting 2040 vooruit op het tempo waarin de buitenruimte | betekent voor het Bomenplan en het groenbeheer. | Openbare Ruimte (LIOR 2025) stelt daarvoor concrete normaal wordt vernieuwd: die cyclus duurt ongeveer | eisen. dertig jaar. Wie eerder wil, moet maatregelen los | Overstroming valt grotendeels buiten het gemeentelijk van dat natuurlijke moment uitvoeren, en dat kost | instrumentarium en loopt via de regionale | Grondwater en waterberging. Het grondwater- extra geld en extra mensen. Het Uitvoeringsplan | waterkeringen en het Waterschap.
Daarom maakt | meetnet levert sinds januari 2026 actuele gegevens. 23 Het meetnet verzamelde al eerder data, maar biedt nu een volledig beeld van de lokale grondwatersituatie. Met deze informatie kan de gemeente bij herinrichtingen beter inspelen op de omstandigheden ter plaatse. In natte periodes accepteren we wat water op straat, mits het niet tot schade leidt in gebouwen. Hitteaanpak kwetsbare groepen. De aanpak richt zich op de zeven buurten met de meeste hittestress. Voorrang krijgen buurten waar ouderen, kinderen en mensen met een chronische ziekte wonen. Concrete maatregelen zijn plekken met schaduw, drinkwatertappunten en koele looproutes. Het Actieplan Hitte werkt dit uit per wijk en per gebouw. Normeren bij inrichting en gebiedsontwikkeling. De gemeente stelt al op twee manieren eisen. In de openbare ruimte die zij zelf beheert doet de LIOR 2025 dat. Bij nieuwbouw en gebiedsontwikkeling doet de Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen dat. Zo zorgen we dat elke ontwikkeling bijdraagt aan het groen in plaats van eraan knabbelt. De grootste kansen liggen waar het groen van de stad en de ontwikkelgebieden elkaar raken. Daar kun je vergroening meteen in het ontwerp meenemen, in plaats van er achteraf iets in te passen. Klimaatadaptatie levert niet direct CO2-reductie op, maar versterkt de energietransitie wel.
Meer groen legt CO2 vast, vermindert de hitte in de stad en maakt buurten prettiger — juist de buurten waar ook de warmtetransitie loopt. Aanpassen aan het klimaat en uitstoot verminderen versterken elkaar, zeker in de naoorlogse wijken waar beide opgaven samenkomen. 24
Governance: van apart document naar de P&C-cyclus Het Koersdocument Duurzaam Amstelveen wordt onderdeel van de Planning & Control- cyclus, de vaste momenten waarop de raad de begroting en de jaarrekening bespreekt. Een los duurzaamheidsdocument wordt af en toe vastgesteld en raakt daarna uit beeld. Door de routekaart en de indicatoren in de begroting en de jaarrekening op te nemen, komt duurzaamheid elk jaar terug, met hetzelfde gewicht als de financiële cijfers. Dat gebeurt via een vaste duurzaamheidsparagraaf in de begroting. Jaarlijks is dat een compacte voortgangsrapportage op de indicatoren; elke twee jaar volgt een uitgebreide rapportage met duiding per sector en een geactualiseerd basispad. Die bundelt wat nu verspreid staat over programma’s als wonen, mobiliteit, economie, inkoop en openbare ruimte, en geeft de raad één plek om de voortgang op de drie transities en de keuzes uit hoofdstuk 1 te volgen en bij te sturen. De voortgang wordt afgezet tegen het meest recente basispad. Het CEGEM-model volgt de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het PBL, die jaarlijks verschijnt: in de even jaren als volledige verkenning met doorkijk naar 2040, in de tussenliggende jaren als actualisatie op hoofdlijnen. De tweejaarlijkse uitgebreide rapportage sluit daarom aan op de volledige KEV. Wat we per sector volgen We rapporteren op de volgende indicatoren per sector.
Zij horen bij de principebesluiten in hoofdstuk 5. Sector Indicatoren Effect (alle sectoren) • CO2-uitstoot per sector, kton (Klimaatmonitor) • Aardgasverbruik per sector, m³ (Klimaatmonitor) • Elektriciteitsverbruik per sector, kWh (Klimaatmonitor) Woningen • Aantal wijken met vastgesteld uitvoeringsplan Warmteprogramma • Gerealiseerde labelsprongen per jaar (Calcasa) • Aantal VvE’s in begeleiding • Aantal gebouwen overgestapt op een aardgasvrij alternatief en aantal geïsoleerd/ verduurzaamd (CRM-systeem Warmteprogramma; wettelijk verplichte terugblik bij elke vijfjaarlijkse herijking) Verkeer • Aantal elektrische auto’s en laadpunten per 1.000 inwoners • Aandeel emissieloos wagenpark landelijk (t.o.v. de EU-vlootnorm-planning) • Voortgang uitwerking maatregelenpakket verkeer (besluitvorming in het mobiliteitsbeleid) Bedrijven • Aandeel kantoren dat aan de label C-plicht voldoet (nu 99%) • Aantal grote energiegebruikers dat aan de energiewetgeving voldoet • Aantal uitgevoerde controles energiebesparingsplicht door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Duurzame opwek • Aandeel lokale opwek in het elektriciteitsverbruik (nu 17%) • Gerealiseerd vermogen op grote bedrijfsdaken • Voortgang BTAZ-zonneveld en A9-PED-verkenning • Gemelde netcongestieknelpunten bij Liander/TenneT 8 Sturen en verantwoorden 25
De rolverdeling is helder. De drie pijlers vallen onder | De VNG-kernindicatorenset bevat ook indicatoren meerdere portefeuilles. Elke portefeuillehouder is | voor de sociale en bestuurlijke pijler, bijvoorbeeld over verantwoordelijk voor het resultaat in het eigen domein | wonen, welzijn en vertrouwen. Dit koersdocument en legt daarover verantwoording af aan de raad. | beperkt zich tot de milieu-indicatoren; uitbreiding met De coördinerend portefeuillehouder duurzaamheid | de andere pijlers is een keuze voor een volgende versie. bewaakt de samenhang, agendeert de voortgang op de indicatoren in het college en biedt de rapportage | Figuur 10 — Kernindicatoren per SDG namens het college aan de raad aan: jaarlijks een | SDG | Thema | Indicator | Amstelveen (doel) | Bron compacte voortgangsrapportage, elke twee jaar een uitgebreide, over alle drie de pijlers in één document. | SDG 7 | Energie / | Woningen label B | 54,3% (2025) | Calcasa NTA8800 Zo kan de raad per pijler en per sector zien wie | Betaalbare en | gebouwde | of beter | 21% (2023) | Klimaatmonitor RWS duurzame energie | omgeving | Woningen met aanspreekbaar is als het tempo achterblijft.
| zonnepanelen Aansluiten op de SDG-rapportage | SDG 11 | Gebouwde | CO2-uitstoot per | 2,8 ton (2024) | Klimaatmonitor RWS Het koersdocument koppelt de rapportage aan | Duurzame | omgeving / | inwoner | 17,2 (2025) | Klimaatmonitor RWS vijf SDG’s, de Sustainable Development Goals | steden en | mobiliteit | Laadpunten van de Verenigde Naties: de doelen 7, 11, 12, 13 | gemeenschappen | per 1.000 inw. en 15, die over milieu gaan. Dat is een praktische | SDG 12 | Circulaire | Circulair inkopen | 40% (2025) — | MRA-monitoring keuze. De Handreiking Duurzaamheidsrapportage | Verantwoorde | economie | gemeente | doel 100% | Actieplan Circ. Textiel en -verantwoording voor decentrale overheden | consumptie en | Textielinzameling | 3,6 kg (2025) — | 2025 (Coalition of the Willing, met o.a. VNG en CBS) en | productie | (kg/inw./jr) | doel 10 kg de kernindicatoren van het CBS zijn langs diezelfde | SDG 13 | Energietransitie | Uitstoot broeikasgassen | 292 kton (2024) | Klimaatmonitor RWS indeling opgebouwd, en juist voor deze vijf doelen | Klimaatactie | (routekaart) | totaal | −29% | Klimaatmonitor RWS zijn op gemeenteniveau meetbare cijfers beschikbaar. | CO2-reductie t.o.v.
1990 Rapporteren op SDG-indicatoren gebruikt daarmee | SDG 15 | Klimaatadaptatie | Groen (% oppervlakte) | Groen 29,6% | Klimaateffectatlas dezelfde brongegevens als PLECK al gebruikte, de | Leven op het land | / biodiversiteit | Boomkroonbedekking | (2024), NL 23,1%; | Waarstaatjegemeente Klimaatmonitor en het CBS, en maakt vergelijking met | boomkroon 18,2%, andere gemeenten mogelijk via Waarstaatjegemeente. | NL 13,7% nl. Het sluit bovendien aan bij het kader dat Rijk, VNG en provincie al hanteren en bij partijen die in SDG’s | Kernindicatoren per environmental SDG, conform de VNG-kernindicatorenset. denken, zoals banken en accountants. 26 Financiën | Rijksmiddelen | Figuur 11Figuur 11: Verdeling — Verdeling duurzaamheidsbudget 2025 duurzaamheidsbudget 2025 Voor duurzaamheid was in 2025 ongeveer € 3,2 miljoen | De uitvoering van klimaat- en energiebeleid wordt beschikbaar — het merendeel (72%) ging naar de | mede bekostigd uit de CDOKE-middelen. Het Rijk heeft | 10% | Energie- energietransitie, de rest naar circulaire economie (18%) | die tot en met ten minste 2030 bestemd, waardoor | transitie en klimaatadaptatie (10%). Daarnaast is er de Reserve | ze als structurele baat in de begroting staan en de | Circulaire Duurzaamheid, die op 1 januari 2026 € 5.177.000 | provincie ze als financieel toezichthouder accepteert | economie 18% | Klimaat- bedroeg.
Voor de uitvoering van dit koersdocument | als dekking voor structurele formatie. Voor 2031–2040 | adaptatie in 2027 wordt daaruit € 105.000 incidenteel gevraagd: | reserveert het coalitieakkoord van het kabinet € 800 | €3,2 mln € 50.000 voor het vervolgonderzoek naar de | miljoen per jaar voor de medeoverheden. Dat geeft | 2025 maatregelpakketten per sector (Keuze 2), € 25.000 voor | voor het eerst een meerjarig perspectief, maar ligt | 72% de CO2-monitoring van het Warmteprogramma en € | onder het advies van de Raad voor het Openbaar 30.000 voor de uitwerking van het plan van aanpak | Bestuur over de benodigde uitvoeringsmiddelen (circa duurzame opwek. Het uitvoeringsbudget van het | € 1,2 miljard per jaar, prijspeil 2026) en moet nog in de Programma Circulaire Economie 2027–2030 wordt apart | departementale begrotingen worden verankerd. Wat | Verdeling duurzaamheidsbudget 2025 (totaal € 3,2 mln). Verdeling duurzaamheidsbudget 2025 (totaal € 3,2 mln). Bron: meerjarenbegroting 2025. gevraagd (bijlage 2). | Amstelveen daaruit ontvangt, is nog niet bekend. | Bron: meerjarenbegroting 2025. 27 Bijlage 1 — Verduurzaming eigen organisatie 1. Wat willen we | 2.
Waar staan we | Verbruik gemeentelijke organisatie 2021-2024Verbruik gemeentelijke organisatie 2021–2024 Wie anderen vraagt te veranderen, moet zelf laten zien dat | Twee derde van de uitstoot van de eigen organisatie | 100% het kan. Amstelveen vraagt inwoners hun huis te isoleren, | komt uit het aardgasverbruik van gemeentelijke ondernemers hun bedrijf te verduurzamen en iedereen | gebouwen; ruim een kwart uit het wagenpark. De | 80% zorgvuldiger om te gaan met energie en grondstoffen. Dan | gemeente koopt sinds 2023 zelf 100% groene stroom mag de stad van haar gemeente hetzelfde verwachten. | in; de kleine resterende elektriciteitspost betreft | 60% Deze bijlage laat zien hoe de gemeente dat doet: in haar | Amstelveen Sport. Het aardgasverbruik van de gebouwen, haar wagenpark en haar inkoop. | gemeentelijke gebouwen (incl. Amstelveen Sport) daalde | 40% van 1.097.081 m³ in 2021 naar 1.002.587 m³ in 2024 De eigen organisatie is verantwoordelijk voor ruim één | (−8,6%); het elektriciteitsverbruik daalde van 8.357.338 | 20% procent van de Amstelveense uitstoot. Dat lijkt weinig, | kWh in 2021 naar 6.430.027 kWh in 2024 (−23,1%).
maar de invloed van de gemeente is groter dan haar eigen | 0% kilotonnen: met elke aanbesteding stelt zij eisen aan de | Bron | Uitstoot | Aandeel | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 markt en met elk verduurzaamd gebouw laat zij zien wat | (2024) | Aardgas | Elektriciteit er kan. Het goede voorbeeld is daarmee niet alleen een | Aardgas gemeentelijke | 2,14 kton | 68% | Gas- en elektriciteitsverbruik gemeentelijke organisatie gebouwen (incl. Amstelveen | Gas- en elektriciteitsverbruik gemeentelijke organisatie (incl. Amstelveen Sport), 2021–2024. kwestie van geloofwaardigheid, maar ook van invloed. | (incl. Amstelveen Sport), 2021–2024. De gemeente wil met haar eigen organisatie bovendien | Sport) vooruitlopen op de stad: waar Amstelveen als geheel 2040 | Brandstof wagenpark (incl. | 0,84 kton | 27% | Wagenpark. Van de 91 voertuigen rijden er 51 volledig als streefdatum heeft, mikt de organisatie zelf op 2035. | Amstelveen Sport) | elektrisch — meer dan in veel vergelijkbare gemeenten.
Elektriciteit (Amstelveen Sport) | 0,14 kton | 4% Zakelijk verkeer | 0,03 kton | 1% | De grootste stap van de afgelopen jaren is de overstap Waar we | Waar we | op hernieuwbare diesel (HVO100) in 2025: dit levert staan | naartoe willen | in de CO2-Prestatieladder circa 720 ton reductie per Elektrisch | 56% (2024) | 80% in 2028, | jaar op, op basis van de lagere emissiefactor voor wagenpark | 90% in 2030 | hernieuwbare diesel. CO2-uitstoot | 2,14 kton | Sterk gereduceerd, gemeentelijke | (2024) | richting nul | Gebouwen. De uitstoot is sterk geconcentreerd: de tien gebouwen | (routekaart 2035) | grootste gasverbruikers zijn samen goed voor 85% van Circulair inkopen | 40% (2025) | 100% in 2030 | het gasverbruik, zwembad De Meerkamp alleen al voor (% van volume) | 52%. Het eerste pand is inmiddels verduurzaamd (zie CO2-uitstoot | 3,15 kton | Vrijwel klimaat- | hoofdstuk 3). hele organisatie | (2024) | neutraal in 2035. 28 Energielabels. Alle gebouwen binnen het | 3. Waar gaan we naartoe | Het zwembad De Meerkamp is hierin het belangrijkst: maatschappelijk vastgoed van de gemeente Amstelveen | dit gebouw gebruikt ruim de helft van al het gas van waarvoor een energielabel verplicht is, beschikken over | Wagenpark | het gemeentelijk vastgoed. De raad heeft gekozen voor een geldig energielabel.
Van deze gebouwen heeft 53% | Alle nieuwe personenauto’s en lichte bedrijfswagens | nieuwbouw in plaats van renovatie. Een raadskrediet een energielabel A of hoger, 20% een label B of C en | worden elektrisch aangeschaft. Daarmee groeit het | is er nog niet; in de meerjarenbegroting staat een 27% een label D tot en met G. De gemeente werkt via | aandeel elektrisch van 56% (2024) naar 80% in 2028 en | reservering voor deze variant, die de gemeente gezien de vastgoedroutekaart verder aan het verduurzamen | 90% in 2030. Nu volgen ook de zware voertuigen. In | de gestegen bouwkosten opnieuw valideert. van de vastgoedportefeuille, waarbij de nadruk ligt op | 2025 rondde de gemeente een grote aanbesteding af het terugdringen van het energieverbruik en de CO2- | voor tien voertuigen boven de 3.500 kilo; die worden | Kleinere gebouwen pakt de gemeente ondertussen uitstoot van de grootste energieverbruikers. | in 2026 en 2027 geleverd. De eerste zware elektrische | ook aan. Dat gebeurt op het moment dat een installatie voertuigen zijn in 2026 aangeschaft. | toch vervangen moet worden. Waar het stroomnet nog Verdeling energielabels gemeentelijk Verdeling energielabels gemeentelijk | geen ruimte biedt, kiest de gemeente voor een hybride maatschappelijk vastgoedmaatschappelijk vastgoed | Wat nog niet elektrisch kan — zoals tractoren en | oplossing: warmtepomp én gasketel samen.
Dit levert al rioolvoertuigen — rijdt op hernieuwbare diesel; | winst op tegen lage kosten, als tussenstap naar helemaal daarvoor volgt in 2030 een apart plan van aanpak. | aardgasvrij. Voor een paar gebouwen blijft gas nodig, 15% | De beperking is het volle stroomnet: Liander kan | zoals voor de warmte die het crematorium gebruikt. 5% | de aansluiting van de gemeentewerf voorlopig niet verzwaren. Daarom laadt de gemeente slim en | De uitstoot daalt dus niet gelijkmatig, maar 4% | onderzoekt zij opslag van stroom in batterijen. | sprongsgewijs. Het grootste deel van de winst komt 3% | 53% | pas na 2030, zodra het zwembad klaar is. De realisatie 13% | Gebouwen | van deze reductie is daarmee mede afhankelijk van De gemeente richt zich eerst op de gebouwen met | nog te nemen bestuurlijke besluiten, met name over 7% | het hoogste energieverbruik. De vijftien grootste | het krediet voor De Meerkamp. Tot die besluiten zijn verbruikers staan daarom als eerste op de planning | genomen, is de verwachte daling een raming, geen voor verduurzaming. Deze gebouwen worden onder | toezegging. A t/m A++++ | B | C | D | E | F | G | andere uitgerust met een warmtepomp, terwijl de Energielabelverdeling van het gemeentelijk maatschappelijk Energielabelverdeling van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed in bestaande gasketel voorlopig beschikbaar blijft als Inkoop vastgoed in Amstelveen.
53% van de gebouwen heeft label Amstelveen. 53% van de gebouwen heeft label A of hogerback-up voor koude periodes. Dit is nodig omdat het De gemeente zet haar inkoop- en aanbestedingskracht A of hoger | elektriciteitsnet nog niet overal voldoende capaciteit | in om circulaire oplossingen en CO2-reductie heeft. Zo wordt de CO2-uitstoot al aanzienlijk | te stimuleren. Bij aanbestedingen besteden Inkoop. Van de gemeentelijke inkoop is 40% circulair, | verminderd, terwijl tegelijk wordt toegewerkt naar een | we aandacht aan duurzaam materiaalgebruik, tegen een doelstelling van 50% in 2025. | volledig aardgasvrije gebouwvoorraad. | levensduurverlenging, hergebruik van materialen en het beperken van milieubelasting. Daarbij passen we 29 de MilieuKostenIndicator (MKI) toe binnen de geldende | 4. Hoe sturen we | Leidraad Duurzaam Bouwen en wet- en regelgeving. | Gebiedsontwikkelen CO2-Prestatieladder | Voor eigen bouwprojecten, gronduitgiftes en Samen met regionale partners werken we aan | Een onafhankelijke certificering waarmee de gemeente | aanbestedingen hanteert de gemeente de Leidraad het hoogwaardig hergebruik van bouw- en | haar eigen uitstoot jaarlijks meet en verantwoordt. | Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen sloopmaterialen. Door duurzaamheid en circulariteit | In 2024 was de uitstoot 5% lager dan in 2021; de | (bijlage 3).
De leidraad bevat concrete criteria mee te wegen in aanbestedingen stimuleren we de | streefwaarde was 25%. De overstap op hernieuwbare | voor energie, circulariteit, klimaatadaptatie, toepassing van secundaire grondstoffen en dragen we | diesel telt in die reeks nog niet mee: die stap alleen al | groen/ecologie en mobiliteit en wordt gebruikt bij aan een circulaire markt. | levert een (boekhoudkundige) reductie op van ongeveer | om duurzaamheidsambities vast te leggen en te 720 ton CO2 per jaar, ruim een vijfde van de uitstoot | beoordelen. Per criterium kunnen projecten punten Bij de actualisatie van het gemeentelijke inkoop- en | van de hele organisatie. Voortgang Parijsakkoord | behalen op verschillende ambitieniveaus, waardoor aanbestedingsbeleid onderzoeken we hoe circulariteit | (scope 1 en 2, gemeentelijke organisatie). De scope | inzichtelijk wordt in hoeverre een ontwikkeling bijdraagt en CO2-reductie verder kunnen worden verankerd in | 1+2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie daalde | aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelen. de gemeentelijke inkooppraktijk. De uitwerking hiervan | van 1.728 ton CO2 in 2021 naar 1.674,0 ton in 2024, een vormt een belangrijke basis voor de vervolgstappen | afname van 3,1%. Voor de eigen organisatie is nog geen | In 2026 is de leidraad geactualiseerd op basis binnen het programma Circulaire Economie 2027-2030.
| apart tussendoel vastgesteld. | van nieuwe wet- en regelgeving, recente beleidsontwikkelingen en praktijkervaringen. De volgende stap is ook de uitstoot buiten de eigen | Daarbij zijn onder meer indicatoren aangepast aan organisatie in beeld brengen, te beginnen bij de inkoop | de nieuwe norm voor emissievrije gebouwen, is de en het woon-werkverkeer van medewerkers. Als grote | leidraad in lijn gebracht met onder andere Het Nieuwe werkgever rapporteert de gemeente jaarlijks verplicht | Normaal, het Houtbouw Pact, het Bomenplan en over de werkgebonden personenmobiliteit van haar | het Grondwaterzorgplan, en zijn moeilijk toetsbare medewerkers; de cijfers uit dat rapport vormen de | indicatoren geschrapt of vereenvoudigd. Projecten basis om het reisgedrag van de medewerkers verder te | als Landtong en Middenwaard laten zien dat hoge verduurzamen. De gemeente sluit daarbij aan bij een | duurzaamheidsambities haalbaar zijn wanneer deze uniforme manier van verslaglegging, zodat gemeenten | vroeg in het ontwikkelproces worden ingebracht. onderling vergelijkbaar zijn. Deze bijlage hoort bij het Koersdocument Duurzaam Amstelveen en volgt dezelfde indeling: wat willen we, waar staan we, waar gaan we naartoe en hoe sturen we. De doelen en indicatoren uit het koersdocument zijn leidend; wijzigingen daar werken door in deze bijlage.
30 Inleiding Amstelveen werkt aan een circulaire economie. Niet als doel op zich, maar als middel. Het helpt om grondstoffen verantwoord te gebruiken, de CO2- uitstoot te verminderen en de lokale economie te versterken. Zo blijft de stad leefbaar, ook voor volgende generaties. De urgentie is groot: grondstoffen worden schaarser, Europese regelgeving stelt steeds concretere eisen en de klimaatopgave vraagt om een fundamenteel andere omgang met materialen, voedsel en de gebouwde omgeving. Amstelveen heeft de ambitie om toe te werken naar een volledig circulaire economie in 2050 en meer hergebruik van grondstoffen in 2030. Dat betekent dat materialen langer in gebruik blijven en minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Hierdoor neemt de CO2-uitstoot af, wat bijdraagt aan de klimaat- en duurzaamheidsdoelen van Amstelveen. Met dit programma zet Amstelveen een volgende stap in de uitvoering van de circulaire economie. We brengen focus aan in onze inzet, versterken de capaciteit voor uitvoering en ondersteuning van initiatieven, en zorgen voor helder eigenaarschap. Daarmee ontstaat meer samenhang tussen projecten en kunnen resultaten en voortgang beter worden gevolgd. Wat er de komende vier jaar concreet gebeurt, staat hierna beschreven: welke waardeketens worden aangepakt, welke partners daarbij betrokken zijn, wat het kost en hoe de voortgang wordt gevolgd.
Het programma begint niet bij nul, maar bouwt voort op wat er in de afgelopen jaren al in gang is gezet — van de Free Fashion Store en de circulaire pop-up van EcoVolve tot het reststromenonderzoek en het voorwerk voor het Circulair Ambachtscentrum BTAZ. Die beweging krijgt hiermee een stevige basis. Dit programma is een kapstok. Het benoemt de belangrijkste actielijnen en legt daarvoor de koers, de partners en de middelen vast. Het is nadrukkelijk geen uitputtende lijst: een circulaire economie ontstaat voor een groot deel in de stad zelf. Initiatieven die zich aandienen krijgen binnen dit programma een plek. Circulaire economie is een zelfstandige portefeuille. Dit programma is het nieuwe beleidskader voor die portefeuille en vervangt het onderdeel circulaire economie uit PLECK 7.0. Het gaat als Bijlage 2 mee met het Koersdocument Duurzaam Amstelveen, zodat de drie pijlers van het duurzaamheidsbeleid in samenhang aan de raad worden voorgelegd. De raad stelt het programma vast in een apart besluitpunt, in hetzelfde raadsbesluit als het Koersdocument, inclusief de formatie en het uitvoeringsbudget uit hoofdstuk 4. De opbouw: doelen en kaders (hoofdstuk 1), de aanpak samen met de stad (hoofdstuk 2), de acties binnen de belangrijkste waardeketens en opgaven van de circulaire economie (hoofdstuk 3) en de uitvoering, het geld en de monitoring (hoofdstuk 4).
Bijlage 2 — Programma Circulaire Economie 2027–2030 31
1.1 Context Amstelveen streeft naar een circulaire economie in 2050. Vier ontwikkelingen bepalen waarom dat nu nodig is. Grondstoffen worden schaarser De vraag naar grondstoffen neemt toe, terwijl de beschikbaarheid ervan niet vanzelfsprekend is. Dat maakt gemeenten kwetsbaar. Wie materialen langer gebruikt en grondstoffen lokaal in de kringloop houdt, is minder afhankelijk van nieuwe aanvoer. Europese wetgeving Europese regels raken gemeenten direct. Producenten worden verantwoordelijk voor de inzameling van hun eigen producten, er komen minimumeisen aan het ontwerp van producten, en inwoners krijgen recht op reparatie. Daar komt bij dat de belasting op afval in 2028 verdubbelt. Dat kost de gemeente geld. Economische kansen en lokale initiatieven Het Rijk en de regio investeren in het groter maken van circulaire initiatieven, onder meer via de MRA Circular Economy Deal. De gemeente kan Amstelveense ondernemers daarbij verbinden, versterken en ruimte geven. Rekenkamerrapport 2025 De Rekenkamer constateerde in 2025 dat de uitvoering van de circulaire economie om aanvullende capaciteit vraagt. Met dit programma zet Amstelveen een eerste stap in het versterken van de organisatie en de uitvoering, met een gerichte aanpak per waardeketen. Nut en noodzaak van een circulaire economie.
Onze economie is grotendeels lineair ingericht: we winnen grondstoffen, maken er producten van, gebruiken die en gooien ze weg. Tegelijk groeit de behoefte aan grondstoffen en staan klimaat, leefomgeving en biodiversiteit onder druk. Een circulaire economie biedt een manier om hier slim mee om te gaan door materialen langer te gebruiken, te repareren en hoogwaardig te hergebruiken. Voor Amstelveen biedt dat kansen om grondstoffen beter te benutten, de lokale economie te versterken en bij te dragen aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente. 1. Grondstoffen slim gebruiken We gebruiken steeds meer grondstoffen. In de afgelopen vijftig jaar is het grondstoffengebruik sterk toegenomen en zonder aanvullend beleid groeit dit verder. Tegelijk wordt slechts een klein deel van de gebruikte materialen opnieuw ingezet. Voor Nederland biedt dat een duidelijke opgave. Veel grondstoffen voor producten, gebouwen en de energietransitie komen van buiten het land. Door materialen langer te gebruiken, te repareren en te hergebruiken, worden we minder afhankelijk van nieuwe grondstoffen en benutten we bestaande materialen beter. Dat biedt kansen voor innovatie, ondernemerschap en nieuwe vormen van werk. Bedrijven die inzetten op reparatie, hergebruik en circulair ontwerp spelen in op een groeiende markt en versterken tegelijkertijd de leveringszekerheid van grondstoffen. 2.
Circulaire economie draagt bij aan een duurzame leefomgeving Het winnen, produceren en verwerken van grondstoffen vraagt veel energie en legt druk op natuur en milieu. Door materialen langer te gebruiken en hergebruik te stimuleren, neemt die impact af. Daarmee draagt circulaire economie bij aan gemeentelijke opgaven op het gebied van klimaat, groen, water en leefbaarheid. 1. Stand van zaken 32
Ook voor Amstelveen biedt dit kansen. Minder grondstoffengebruik betekent minder uitstoot, minder verspilling en een efficiënter gebruik van wat al beschikbaar is. Zo werken we aan een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving voor inwoners en ondernemers. De gebouwde omgeving speelt daarin een belangrijke rol. Juist bij nieuwbouw, renovatie en onderhoud valt veel winst te behalen door materialen langer in gebruik te houden en hoogwaardig te hergebruiken. Daarom versterken circulaire economie en energietransitie elkaar: energiezuinige gebouwen én slimmer materiaalgebruik zijn beide nodig om de duurzaamheidsdoelen van Amstelveen te bereiken. Wat circulaire economie oplevert In een circulaire economie houden we producten en materialen zo lang mogelijk in gebruik. Daarbij geldt een duidelijke rangorde, de R-ladder: de grootste winst zit bovenaan, bij niet aanschaffen en minder gebruiken. Recyclen is het sluitstuk, niet het doel. Paragraaf 1.3 licht die ladder toe. De aanpak verlaagt de CO2-uitstoot, beperkt de importafhankelijkheid en versterkt de lokale economie: reparatie, hergebruik en ambacht zorgen voor werk dichtbij huis. Waarom de gemeente een rol heeft Nederland werkt aan een circulaire economie. De belangrijkste regels daarvoor worden gemaakt door Europa en het Rijk. Tegelijk kunnen gemeenten op lokaal niveau een belangrijke bijdrage leveren.
In Amstelveen is veel belangstelling voor reparatie, hergebruik en deelinitiatieven. Inwoners en ondernemers willen vaak wel aan de slag, maar lopen soms tegen praktische belemmeringen aan, zoals een gebrek aan ruimte, contacten of ondersteuning. Juist daar kan de gemeente het verschil maken. De gemeente heeft daarbij vier rollen. We geven zelf het goede voorbeeld via circulair inkopen, aanbesteden en bouwen. We ondersteunen inwoners en ondernemers bij reparatie, hergebruik en delen. We bieden ruimte aan circulaire initiatieven. En we passen onze regels en processen zo toe dat circulair werken waar mogelijk wordt gestimuleerd. De gemeente verplicht inwoners en ondernemers niet tot circulair gedrag en stelt geen extra eisen boven op bestaande wet- en regelgeving. Dit programma maakt daarom duidelijk wat de gemeente zelf doet, wat zij mogelijk maakt en waar zij samenwerkt met anderen. 33
1.2 Doelstellingen circulaire economie | MKI-sturing volgt de wettelijke invoering, die naar | De inzet van dit programma is erop gericht zo dicht Amstelveen vertaalt de ambitie uit het Koersdocument | verwachting vanaf 2027 begint in de grond-, weg- en | mogelijk bij de doelen te komen, maar het is niet Duurzaam Amstelveen naar meetbare doelen tot 2050. | waterbouw. | uit te sluiten dat een deel ervan in 2030 nog niet Met de indicatoren grondstoffenverbruik en restafval | volledig is gerealiseerd. Net als bij de CO2-routekaart per inwoner sluit dit programma aan bij de VNG- | Deze doelstellingen zijn ambitieus en blijven dat ook: ze | kiest Amstelveen ervoor om transparant te zijn over kernindicatorenset voor materiaalgebruik en circulaire | vormen de stip op de horizon waar Amstelveen naartoe | die mogelijke kloof tussen ambitie en realisatie, en economie. | werkt. Tegelijk wil de gemeente hierin realistisch zijn. | helder te communiceren wat wel en wat nog niet haalbaar is. Zo blijft de voortgangsrapportage via het Doelstelling | 2025 | 2030 | 2050 | Bron | Koersdocument Duurzaam Amstelveen eerlijk over Grondstoffenverbruik | – 80% van het afval | Circulair | EU CEAP / NPCE | wat is bereikt en wat nog moet gebeuren.
(landelijk doen) | gerecycled; circa 50% hernieuwbare of her- | 1.3 Begrippenkader gebruikte grondstoffen | Dit programma werkt met drie begrippen die door Circulaire inkoop (% van | 40% 1 | 100% | 100% | MRA / Koersdocument | het hele document terugkomen. De R-ladder is volume) | Duurzaam Amstelveen | een hiërarchisch model voor circulariteit, waarbij MKI-score (reductie t.o.v. | nulmeting | –15% | –40% | PIANOo / Duurzaam | R1 (Refuse — vermijden) de hoogste waarde basisjaar) | volgt | Inkopen | vertegenwoordigt en R5 (Recycle) de laagste. Het doel Circulaire bedrijvigheid | 5 | 25 | 50+ | EZ | is om zo hoog mogelijk op de ladder te blijven: liever (aantal actieve circulaire | vermijden of hergebruiken dan recyclen. ondernemingen) Restafval per inwoner | 151 (2024) | 100 kg | Verder | VANG / LAP | De Milieu Kosten Indicator (MKI) is de nationale omlaag | standaard voor het meten van duurzaamheidsprestaties Recyclepercentage | 47% (2024) | 60% | 65% in | Koersdocument | in aanbestedingen, inclusief CO2-impact. De Uitgebreide huishoudelijk afval | 2035 (EU) | Duurzaam Amstelveen/ | Producentenverantwoordelijkheid (UPV) verplicht EU-kaderrichtlijn afval | producenten om verantwoordelijkheid te nemen voor Hergebruik bouw- & sloopafval | 85% | 95% | 100% | Transitieagenda Bouw | de inzameling en verwerking van hun eigen producten.
Gemeenten zijn uitvoeringspartner: zij organiseren de Verduurzaming textielketen | Green Deal | 100% Circulair textiel | - | MRA Green Deal Circulair | inzameling en ontvangen daarvoor een vergoeding van ondertekend | Textiel 2 | de producentenorganisatie3. Die vergoeding is niet het Voedselketens lokaal/circulair | 15% | 30% | 75% | Aalsmeer / Farm to Fork 3 | Amstelveen neemt deel aan de UPV’s voor glas, papier, verpakkingen (PMD), Circulaire werkgelegenheid | Baseline | +100 | +500 | MRA Economische Agenda | matrassen, textiel en elektrische en elektronische apparaten. De UPV is rijksbeleid, verankerd in het Besluit uitgebreide producentenverantwoor- 1 | Het cijfer van 40% betreft de realisatie in 2025. Het eerder gestelde doel voor 2025 was 50% (PLECK 7.0); dat doel is niet gehaald. Amstelveen zet in dit delijkheid (2021) en uitgewerkt in sectorspecifieke regelingen; voor textiel programma in op 100% circulaire inkoop in 2030. | geldt de verplichting vanaf 2025, voor verpakkingen al langer. Uitbreiding 2 | Het doel van 100% circulair textiel in 2030 is een regionale ambitie van de MRA Green Deal Circulair Textiel. Amstelveen draagt daaraan bij met inzameling, naar andere productgroepen, waaronder luiers, is in voorbereiding op hergebruik, reparatie en gedragsverandering; het ontwerp en de productie van textiel liggen buiten het bereik van de gemeente. | rijksniveau.
34 hele verhaal. Een UPV stelt ook doelen en eisen aan producenten om hun producten beter recyclebaar te maken, mede op basis van wat gemeenten en verwerkers in de praktijk tegenkomen. Amstelveen levert die terugkoppeling bewust aan: zo werkt de UPV niet alleen als vergoeding achteraf, maar ook als prikkel om het product zelf duurzamer te ontwerpen. De R-ladder laat zien dat vermijden en hergebruiken altijd de voorkeur verdienen boven recyclen. Amstelveen stuurt in dit programma zo hoog mogelijk op de ladder. 1.4 Samenhang Dit programma beschrijft de gemeentelijke ambitie, prioriteiten en uitvoeringsagenda voor de circulaire economie in de periode 2027–2030. Het is het nieuwe beleidskader van de portefeuille Circulaire Economie en vervangt het onderdeel circulaire economie uit PLECK 7.0. Het heeft een eigen doelenkader, actielijnen en budget. Het gaat als Bijlage 2 mee met het Koersdocument Duurzaam Amstelveen: daar staan de doelen voor circulaire economie naast die voor energietransitie en klimaatadaptatie, en daar wordt de voortgang gerapporteerd. Daarnaast sluit het programma aan bij regionale, nationale en Europese afspraken. Nationaal sluit dit programma aan bij het Nationaal Programma Circulaire Economie, dat in 2025 is geactualiseerd, het programma Van Afval Naar Grondstof en de PIANOo-toolbox voor duurzaam inkopen.
Sinds maart 2025 werken Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen daarnaast samen in de Krachtenbundeling Rijk-Regio voor de Circulaire Economie. Daarin stemmen de overheden hun beleid op elkaar af langs zes thema’s, waaronder circulair inkopen, ruimte voor circulaire bedrijvigheid, en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Europees geldt een groeiend pakket regels dat gemeenten direct raakt. De hoofdlijnen staan in de tekstvakken in paragraaf 1.1: producentenverantwoordelijkheid, minimumeisen aan het ontwerp van producten, het recht op reparatie en de verdubbeling van de afvalstoffenbelasting in 2028. Voor voedsel geldt daarnaast de Europese Farm to Fork-strategie. Regionaal werkt Amstelveen samen in de Metropoolre - gio Amsterdam, via MRA Voedsel Verbindt, de Circulaire Deal Bouwmaterialen en de Green Deal Circulair Textiel. Figuur 8: De R-ladder hoogste waardelaagste waarde R1 – Refuse Vermijden: product of dienst overbodig maken R2 – Reduce Minder gebruiken: minder grondstoffen en energie gebruiken R3 – Reuse Hergebruiken: product opnieuw gebruiken R4 – Repair Repareren: product herstellen voor verdere inzet R5 – Rcycle Recyclen: materiaal hergebruiken Hoe hoger op de ladder, hoe meer waarde behouden blijft 35
2.1 Subsidieregeling Circulaire Initiatieven Circulaire transities ontstaan zelden uitsluitend van bovenaf. Veel van de meest effectieve initiatieven komen voort uit de stad zelf: ondernemers die reststromen slim combineren, bewoners die repaircafés opzetten, samenwerkingsverbanden die nieuwe ketens bouwen. De gemeente kan deze energie versterken door financiële drempels weg te nemen, veelbelovende initiatieven een duwtje in de rug te geven en letterlijk en figuurlijk ruimte te bieden. De subsidieregeling Circulaire Initiatieven biedt een toegankelijk kader voor bewoners, bedrijven, non- profitorganisaties en samenwerkingsverbanden. Met een maximum van €10.000 per aanvraag en een verplichte cofinanciering van 25% worden initiatieven gestimuleerd die ook zelf commitment tonen. De regeling beoordeelt aanvragen op vier criteria: aantoonbare progressie op de R-ladder (40%), duurzaamheid en haalbaarheid (25%), lokale impact (20%) en aansluiting bij Koersdocument Duurzaam Amstelveen (15%). De stappen van aanvraag tot uitkering: 1. Indienen — aanvrager dient een projectplan in met beschrijving van het initiatief, beoogde impact op de R-ladder, begroting en beoogde cofinancier. 2. Toetsing — de gemeente toetst de aanvraag aan de vier beoordelingscriteria. Aanvrager ontvangt binnen vier weken een reactie. 3. Besluit — bij positief oordeel volgt een subsidiebeschikking.
Cofinanciering moet aantoonbaar geregeld zijn voor uitkering. 4. Uitvoering — aanvrager voert het project uit binnen de afgesproken termijn, met tussentijdse check-in na zes maanden. 5. Verantwoording — na afloop dient aanvrager een korte eindrapportage in met bereikte resultaten en geleerde lessen. 6. Kennisdeling — succesvolle initiatieven worden gedeeld via het lokale circulaire netwerk, zodat anderen ervan kunnen leren. Het doel is helder: in de periode 2027–2030 ondersteunt de regeling minimaal tien initiatieven, die samen bijdragen aan zichtbare gedragsverandering, nieuwe lokale waardeketens en een groeiende circulaire community. Daarmee levert de regeling een deel van de bredere doelstelling van 25 actieve circulaire ondernemingen in 2030 uit paragraaf 1.2. 2.2 Samenwerkingspartners Een circulaire economie vraagt om meer dan beleid en uitvoering. Overheid, onderwijs en bedrijfsleven moeten elkaar blijvend vinden en van elkaar leren. De deelname aan CirCollab is daar een invulling van. CirCollab is het regionale onderzoeksprogramma voor de circulaire economie in de Metropoolregio Amsterdam. Het wordt betaald uit de SPRONG-regeling, waarmee Regieorgaan SIA praktijkgericht onderzoek door hogescholen mogelijk maakt.
In de tweede fase is Amstelveen aangesloten als nieuwe partner, naast 32 andere partners en elf onderzoeksgroepen van onder meer de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Windesheim. Het onderzoek gaat over de bouw en over consumptiegoederen: precies de sectoren waar dit programma zich op richt. Ook kijkt CirCollab naar wat circulair samenwerken en ondernemen in de praktijk makkelijk of moeilijk maakt. Studenten en onderzoekers werken mee aan Amstelveense vraagstukken. Via CirCollab is er bovendien verbinding met het bredere MRA-netwerk, met Cirkelstad en met het G40- stedennetwerk, zodat kennis sneller wordt gedeeld. Mkb-ondersteuning en kwartiermaken voor circulair ambachtscentrum Naast financiële ondersteuning via de subsidieregeling zet Amstelveen in op verbinding. Circulaire ondernemers komen vaak verder als zij elkaar, hun afnemers en hun materiaalstromen weten te vinden. Daarom faciliteert de gemeente netwerkevents en thematische ketenoverleggen, in samenwerking met partijen die al actief zijn, zoals Green Business Clubs, duurzaamheidsloketten, afvalverwerkers, winkeliersverenigingen, maakgemeenschappen, de Fixbrigade en werkleerbedrijven. Voor mkb-ondernemers kan dit nieuwe contacten, samenwerkingsmogelijkheden en afzetkansen opleveren. Ook ontstaat ruimte om circulaire 2. Samen met de stad 36
producten, diensten en verdienmodellen verder te ontwikkelen. Waar passend is er aandacht voor stages, werkervaringsplekken en de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze inzet draagt ook bij aan de verkenning voor een circulair ambachtscentrum op de nieuwe werflocatie. Door ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere partners met elkaar te verbinden, ontstaat beter zicht op de behoefte, de mogelijke functies en de haalbaarheid van een dergelijke voorziening in Amstelveen. Een eventueel besluit over realisatie wordt op een later moment aan de raad voorgelegd. Daarnaast stimuleert de gemeente ondernemers om circulaire kansen te benutten en hun bedrijfsvoering toekomstbestendiger te maken. De gemeente brengt bestaande ondersteuningsmogelijkheden actief onder de aandacht, waaronder circulaire scans en de Circulaire Routekaart MKB van de provincie Noord- Holland. Met deze instrumenten krijgen ondernemers inzicht in hun materiaalstromen, grondstoffengebruik, kostenbesparingsmogelijkheden en circulaire kansen binnen hun eigen bedrijfsvoering. Op basis daarvan kunnen zij gerichte stappen zetten richting hergebruik, reparatie, productverlenging, circulaire inkoop en nieuwe verdienmodellen.
De uitkomsten van deze trajecten bieden niet alleen ondernemers zelf meer handelingsperspectief, maar kunnen ook nieuwe verbindingen opleveren binnen het lokale circulaire netwerk. Zo versterken individuele bedrijfsverbeteringen en samenwerking tussen ondernemers elkaar, wat bijdraagt aan een sterkere en toekomstbestendige circulaire economie in Amstelveen. Concrete acties staan beschreven in hoofdstuk 3: het circulair makersnetwerk (3.2.2), de circulaire pop- up (3.2.3) en ruimte voor circulaire makers (3.2.4). Deze paragraaf beschrijft de samenhang tussen deze onderdelen. 2.3 Circulair inkopen De gemeentelijke organisatie heeft directe invloed op de markt via haar inkoopkracht. Amstelveen zet die kracht bewust in als hefboom voor de circulaire transitie. De ambitie is 100% circulaire inkoop in 2030. Die ambitie komt uit PLECK 7.0 en de MRA-afspraken en is overgenomen in het Koersdocument. Inkoop raakt alle gemeentelijke domeinen en is een directe manier om vraag te creëren naar circulaire producten en diensten. Amstelveen wil via inkoop en aanbesteding gaan sturen op CO2-reductie en circulair inkopen. Daarvoor is eerst inzicht nodig in wat de gemeente inkoopt en welke milieu-impact daarbij hoort. Een onderzoek daarnaar loopt; de resultaten komen naar verwachting na vaststelling van dit programma beschikbaar.
Wat die opleveren, bepaalt mede waar sturing het meeste effect heeft. We passen de Milieu Kosten Indicator (MKI) toe binnen de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Naar verwachting worden vanaf 2027 MKI-verplichtingen ingevoerd voor aanbestedingen in de grond-, weg- en waterbouw: voor bepaalde materialen gaan minimale milieuprestatie-eisen gelden en wordt de MKI een verplicht gunningscriterium bij grote GWW-projecten. In de uitvraag hebben we daarnaast structureel aandacht voor duurzaamheid en circulariteit. Voor de uitvoering sluiten we aan bij de PIANOo-toolbox Duurzaam Inkopen en de handreiking circulaire inkoop van de VNG. Binnen de Krachtenbundeling Rijk-Regio werken de overheden aan een gezamenlijke regioaanpak en aan cofinanciering voor circulair inkopen. Samen zijn Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen een van de grootste opdrachtgevers van Nederland; door gebundeld op te treden krijgt de markt een sterkere prikkel om circulaire producten en diensten te ontwikkelen dan Amstelveen alleen kan geven. Amstelveen sluit aan waar dat de eigen inkoop versterkt. Bij het opstellen van het nieuwe inkoop- en aanbestedingsbeleid worden de vervolgstappen concreet uitgewerkt.