Bijlage 1 – Jaarstukken 2024 GR OGZ Amstel
Tekst van het document
Jaarstukken 2024 14 april 2025
Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland
Inhoud Voorwoord 1 Programmaverantwoording 1.1 Gezond Leven 1.1.1 Preventieprogramma’s en advisering 1.1.2 Monitoring 1.2 Leefomgeving 1.3 Infectieziekten 1.3.1 Infectieziekten 1.3.2 Tuberculosebestrijding 1.3.3 Centrum voor seksuele gezondheid (CSG) 1.4 Hygiëne en Inspectie 1.4.1 Inspectie Kinderopvang 1.4.2 Hygiënezorg en Legionellapreventie 1.5 Jeugdgezondheidszorg 1.5.1 Op maat en wijkgericht werken 1.5.2 Kansrijke Start 1.5.3 Vaccinaties 1.5.4 Overgewicht en obesitas 1.5.5 Zorg voor nieuwkomers en vluchtelingen 1.5.6 Doelstellingen en indicatoren 1.6 Maatschappelijke en Geestelijke Gezondheidszorg 1.7 Forensische geneeskunde en medische advisering (FGMA) 1.8 Bedrijfsvoering 1.9 Rechtmatigheid 1.10 Algemene dekkingsmiddelen 1.11 Onvoorzien
3 5 7 7 8 10 12 12 15 16 18 18 19 22 22 23 24 25 26 26 34 36 38 38 39 39
2 Verplichte paragrafen 2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1.1 Kengetallen 2.2 Onderhoud kapitaalgoederen 2.3 Financiering 2.4 Bedrijfsvoering 2.4.1 Wet normering topinkomens (WNT)
40 40 43 44 44 45 45
3 Jaarrekening 3.1 Balans per 31 december 2024 3.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 3.3 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2024 3.4 Overzicht van het exploitatiesaldo naar taken / activiteiten 3.5 Toelichtingen 3.5.1 Toelichting op de balans per 31 december 2024 3.5.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 3.6 Resultaat per gemeente 3.7 Resultaatbestemming 2024
47 47 49 50 51 52 52 55 58 59
2
Voorwoord
Voor u liggen de jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland (GR OGZ Amstelland).
Openbare gezondheidszorg Amstelland GGD Amsterdam voert haar taken in de openbare gezondheidszorg uit in de Amstelland gemeenten (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn), op basis van het productenboek 2024 en het Basispakket JGZ (vastgesteld in 2024). Alle gezamenlijke kosten worden verdeeld onder de gemeenten op basis van inwoneraantallen. In de voorliggende jaarrekening is conform afspraak uitgegaan van de inwoneraantallen per 1 januari 2024 volgens het CBS.
Resultaat 2024 t.o.v. de geactualiseerde begroting 2024 De realisatie 2024 bedraagt € 259.947 waarmee het jaar is afgesloten met een positief totaalresultaat ten opzichte van de geactualiseerde begroting 2024. In dit jaarverslag wordt het stelsel van baten en lasten gehanteerd. Dit houdt in dat inkomsten en uitgaven moeten worden toegerekend aan het begrotingsjaar waarop zij betrekking hebben. Zodanig dienen de baten en lasten conform de BBV-regels afzonderlijk vermeldt te worden. Waar in dit jaarverslag in de financiële tabellen wordt gesproken over de begroting 2024 worden hier eveneens de baten bedoeld, op deze manier wordt voldaan aan de BBVregels1. Wanneer gesproken wordt over de begroting 2024 wordt hiermee de geactualiseerde begroting 2024 bedoeld. Het resultaat 2024 wordt veroorzaakt bij de hier opgenomen taken.
1 BBV-regels verwijst naar de wettelijke voorschriften, het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten.
3
Een toelichting op de substantiële afwijkingen is opgenomen bij de betreffende onderdelen in de programmaverantwoording.
Resultaat t.o.v. gemeentelijke bijdragen 2024
Het positief resultaat van 2024 is € 259.947. Het bestuur heeft besloten om een bedrag van € 55.000 in de gemeenschappelijk regeling achter te houden en niet terug te betalen. Dit bedrag wordt gebruikt om de bezuiniging van JGZ die gepland was voor 2026 een jaar uit te stellen. Hiervoor zal een reserve gevormd worden in 2025. In onderstaande tabel wordt het resultaat ten opzichte van de begrote jaarbijdragen weergegeven. Daarnaast is de verrekening uitgesplitst in basistaken, plustaken, bedrijfsvoering en reserves.
De afwijking van de begroting wordt veroorzaakt door lager uitgevallen personeelslasten bij JGZ, minder uitgevoegde plustaken, minder uitgevoerde inspecties bij Inspectie kinderopvang, lagere huisvestingskosten en de ontvangen rente. De verdeling van het resultaat over de gemeenten wordt bepaald door het verschil in de inwoneraantallen van de verdeelsleutel. Zo is de begroting 2024, ofwel de jaarbijdragen 2024, gebaseerd op de inwoneraantallen per 01-01-2023. Daarentegen is de realisatie 2024 berekend op basis van de inwoneraantallen per 01-01-2024. De afrekening van de realisatie conform inwoneraantallen per 01-01-2024 geldt zowel voor de basis- en plustaken als bedrijfsvoering en reserves. In onderstaande tabel is het verschil in de inwoneraantallen tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 af te lezen.
Reserves & Voorzieningen
In 2024 is een bedrag van € 78.501 gefinancierd uit de reserve Gezondheidsmonitor. Deze kosten betreffen het uitvoeren van veldwerkonderzoek inzake de Gezondheidsmonitor. Deze reserve wordt zoals afgesproken ook aangevuld met € 40.000 in 2024.
4
1 Programmaverantwoording
De Wet publieke gezondheid (Wpg) bepaalt dat elke veiligheidsregio een GGD in stand moet houden en een aantal taken op het terrein van publieke gezondheid gezamenlijk uit moet voeren. Deze gezamenlijkheid is bedoeld om ook in tijden van een crisis een goed werkende organisatie op regionaal niveau te hebben, die gemeenten kan ondersteunen bij de aanpak van de crisis. Om deze reden is de GR OGZ Amstelland ingericht. De deelnemende gemeenten hebben deze gemeenschappelijke regeling opgericht met het doel de taken op het terrein van de publieke gezondheid (beschreven in een productenboek) in gezamenlijkheid uit te voeren om op die manier invulling te geven aan de artikelen 1 en 2 van de Wet publieke gezondheid. Het bestuur van de GR werd in 2024 gevormd uit collegeleden van de deelnemende gemeenten.
Naam De heer Willem Kikkert De heer Marijn van Ballegooijen Mevrouw Marian Everhardt De heer Victor Frequin De heer José de Robles
Functie Lid Voorzitter Lid Lid Lid
Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn
5
Gemeenschappelijke regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland In 2024 is het bijgewerkte ‘Productenboek OGZ Amstelland’ vastgesteld door het bestuur van de GR. In dit productenboek zijn de activiteiten opgenomen die in het kader van de GR OGZ Amstelland door GGD Amsterdam worden uitgevoerd. Uitzondering hierop is de jeugdgezondheidszorg. Hiervoor is een apart basispakket opgesteld. De activiteiten in het productenboek zijn gecategoriseerd als basistaak of als plustaak. Hierbij geldt dat basistaken in alle deelnemende gemeenten worden uitgevoerd. Plustaken kunnen gezamenlijk door een aantal gemeenten of door gemeenten afzonderlijk worden afgenomen.
Zie hier de lijst basistaken zoals opgenomen in het productenboek en met tussen haakjes de uitvoerende afdeling: • Preventieprogramma’s en advisering, monitoring (Gezond Leven) • Milieu en gezondheid (Leefomgeving) • Infectieziektebestrijding, tuberculosebestrijding, centrum seksuele gezondheid, inspectie kinderopvang, technische hygiënezorg (Algemene Infectieziekten) • Jeugdgezondheidszorg • Vangnet zorg en overlast (maatschappelijke geestelijke gezondheidzorg) • Lijkschouwing en euthanasie (Forensische geneeskunde en medische advisering) De plustaken zijn: • Ondersteuning meldpunten Zorg & Overlast Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn • Ondersteuning in het primaire onderwijs van de adviseurs Gezonde School • Diverse plustaken JGZ: ▪ Meten en Wegen Diemen ▪ Opvoedkundig adviseur Diemen ▪ Preventieve Logopedie Diemen ▪ SMI Diemen ▪ Gezond Gewicht Aalsmeer ▪ Opvoedkundig adviseur Aalsmeer ▪ Opvoedkundig adviseur Amstelveen ▪ Meten en Wegen Uithoorn ▪ Opvoedkundig adviseur Ouder-Amstel ▪ Logopedie Ouder-Amstel ▪ BEER (Blended E-health for children at Early Risk) Uithoorn Verantwoording over de uitvoering van deze basistaken en plustaken vindt plaats op de volgende pagina’s.
6
1.1 Gezond Leven De afdeling Gezond Leven zet in op preventie, het bevorderen en het beschermen van de gezondheid (in de breedste zin van het woord) van alle inwoners van Amstelland. Gezond Leven is dé kennis-, advies- en innovatieafdeling van de GGD voor duurzame preventie van ongezondheid en het creëren van gelijke kansen op gezondheid. Er is extra aandacht voor de meest kwetsbare groepen, waar de mogelijkheden voor het behalen van gezondheidswinst het grootst zijn. Er wordt vanuit verschillende disciplines samengewerkt, met positieve gezondheid als uitgangspunt, waarbij aangesloten wordt op de leefwereld van de inwoners in al hun diversiteit. Met en voor hen wordt gewerkt aan een gezonde sociale, fysieke en zorgomgeving.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?
1.1.1 Preventieprogramma’s en advisering Gezonde School Aanpak Voortgezet Onderwijs Alle tien de Voortgezet Onderwijs (VO)-scholen in de Amstelland-gemeenten hebben gewerkt aan de aanpak Gezonde School met ondersteuning van een adviseur Gezonde School. Op de scholen werd gewerkt aan één of meerdere van de Gezonde School-pijlers met thema’s zoals tabak-, alcohol- en drugspreventie, welbevinden, mediawijsheid, bewegen & sport, relaties & seksualiteit en voeding. Voorbeelden van interventies zijn onder andere Mentorlessen over Stress voor het thema welbevinden, Helder op School en ouderavonden ter preventie van tabak-, alcohol- en drugsgebruik, lessen en ouderbijeenkomsten over relaties & seksualiteit, de Gezonde Schoolkantine voor een gezond voedingsaanbod, en het beperken van het gebruik van mobiele telefoons onder leerlingen. Er is ook samengewerkt met externe partijen zoals Brijder, Qpido, jongerenwerk en het Voedingscentrum. Ondersteuning PO Diemen en Ouder-Amstel adviseur Gezonde School De Primair Onderwijs (PO-) scholen in de gemeenten Diemen (7) en Ouder-Amstel (6) ontvingen in 2024 advies en ondersteuning van een adviseur Gezonde School. Inzet adviseurs gezondheid en welbevinden De adviseur ondersteunt met kennis en kunde op het gebied van gezondheidsbevordering en -preventie en is het eerste aanspreekpunt voor de beleidsadviseurs van de gemeenten in de regio.
De adviseur zorgt voor de verbinding tussen projecten en programma’s Gezond Leven en de gemeenten. Er zijn heel diverse werkzaamheden verricht. Aan het begin van 2024 is een bijeenkomst georganiseerd voor een verdieping op het thema middelengebruik. Gedurende het jaar is herhaaldelijk deelgenomen aan de bijeenkomsten van de thematafel Preventie en de thematafel Ouderen2. Voor de thematafel Preventie is de verkenning op de ketenaanpakken afgerond. Ook is deelgenomen aan de werkgroep valpreventie voor de regio Amstelland waarbij is geadviseerd op de communicatiestrategie. Daarnaast zijn mogelijkheden aangeboden voor deelname aan valpreventietrainingen in Amsterdam. Met de gemeenten is onderzocht of er ingeschreven kon worden op ZonMw-subsidies3. Vanaf maart is actief samengewerkt met de regioadviseur Rookvrije Regio. Op het thema sport en bewegen is deelgenomen aan de regionale expertbijeenkomst van de Vereniging sport en gemeenten. Voor beleidsmedewerkers is een inspiratiesessie georganiseerd over lokaal effectief mentaal gezondheidsbeleid, onder leiding van het Trimbos Instituut. 2 Deelname van adviseurs zoals bij thematafels gebeurt vanuit de GR-middelen. Vanuit externe middelen
(IZA/GALA) wordt extra expertises bekostigd.
3 ZorgOnderzoek Nederland Medische Wetenschappen
7
Daarnaast heeft er op verzoek advisering en verkenning plaatsgevonden over verschillende onderwerpen. In Amstelveen is deelgenomen aan de werkgroep preventie Amstelveen, ondersteuning verleend bij een onderzoek naar bewegen door jongeren in drie Amstelveense wijken en er is input geleverd op de uitvoeringsagenda gezondheid 2025-2026 van Amstelveen.
1.1.2 Monitoring Gezondheidsmonitor Jeugd Kindmonitor (0-4 jarigen) - In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen voor publicatie van de kindmonitor (0-4 jarigen)over kalenderjaren 2022 en 2023, publicatie verwacht in Q1 2025. In 2024 is gewerkt aan het voorbereiden van het analyseren van de data bestanden 2022 en 2023. De vertraging is het gevolg van de coronaperiode, een herziening op de methode en de inrichting van een nieuwe website (lancering 2024). In 2025 zullen de 3 onderzoeksjaren 2022, 2023 en 2024 gepubliceerd worden. Kindmonitor (4-12 jarigen) - Publicatie van de uitkomsten van ‘Jij en je Gezondheid PO, schooljaar 2022-2023’ op de website Gezondheid in Beeld (november 2024) en voorbereidingen publicatie ‘Jij en je Gezondheid PO, schooljaar 2023-2024’ (verwacht Q1 2025). Voortgezet onderwijs (12-18 jarigen) - Publicatie 8 schoolrapportages voor deelnemende scholen aan de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 (april 2024); - Publicatie van de resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 op de website Gezondheid in Beeld (mei 2024); - Oplevering 5 gemeenterapportages van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 (publicatiedatum, januari 2025).
Gezondheidsmonitors (jong)volwassenen en ouderen Jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) - Uitvoer veldwerk voor werving respondenten voorjaar 2024 en oplevering factsheet en tabellenboek resultaten van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 (publicatie op 21 januari 2025. Deze wordt sinds corona gefinancierd door ZonMw) Volwassenen en Ouderen (18 jaar en ouder) - Publicatie van de factsheet ‘Middelengebruik in de regio Amstelland’, resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen 2022 (januari 2024); - Uitvoer van voorbereidingen en veldwerk voor werving respondenten najaar 2024 voor de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024. Overige monitortaken: - Doorontwikkeling monitorwebsite ‘Gezondheid in Beeld’, lancering van de nieuwe website Gezondheid in Beeld was 28 mei 2024. - Informeren van de beleidsambtenaren over nieuwe rapporten en cijfers.
8
De totale realisatie in 2024 voor Gezond Leven en de gezondheidsmonitor is lager uitgevallen door lagere materiele kosten voor de gezondheidsmonitor Jeugd en door minder overige personele kosten op de programma’s. Het gaat over het gehele jaar om zo’n drie weken aan personele inzet, wat minder is geweest dan de inschatting die was gemaakt. De feitelijk gerealiseerde uren worden geregistreerd op basis van tijdschrijven. Dat betekent dat het voor kan komen dat de uiteindelijke inzet af kan wijken van de initiële inschatting. In 2024 is dit het geval geweest. De afgesproken taken zijn uitgevoerd. Door o.a. langer ziekteverlof en extra opgenomen ouderschapsverlof is dit verschil te verklaren.
9
1.2 Leefomgeving Het team Milieu en Gezondheid van de afdeling Leefomgeving werkt aan het voorkomen of verminderen van negatieve gezondheidseffecten en het bevorderen van positieve gezondheidseffecten als gevolg van milieufactoren bij mensen in Amstelland. In 2024 was er vooral aandacht voor de onderwerpen geluid, luchtkwaliteit, klimaatverandering en PFAS. Bij het onderwerp geluid waren er vraagstukken over bouwplannen, windturbines en laagfrequent geluid. Op het gebied van luchtkwaliteit staat houtstook in de belangstelling.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Het aantal meldingen van burgers is over de jaren heen tamelijk stabiel en zit meestal rond de 40 meldingen. In 2024 zijn 41 meldingen behandeld. In tabel 1.2.1 staat het aantal meldingen per gemeente weergegeven. De meeste vragen gingen over vocht en schimmel, geluidoverlast en luchtkwaliteit (waaronder houtrook). Verder waren er ook vragen over chemische stoffen, stankklachten, Schiphol, bodemvervuiling, overlast van dieren, elektromagnetische velden, lichtvervuiling en koolmonoxide. De stookwijzermeldingen worden apart geteld en stijgen in aantal, onder andere vanwege mediaaandacht voor het onderwerp houtstook en gezondheid. In Uithoorn zijn geen meldingen van de stookwijzer geweest, de meldingen bleken niet goed te worden doorgegeven vanuit de stookwijzer website aan de GGD. Dit is inmiddels hersteld. De grafiek op de volgende pagina toont het aantal meldingen vanaf 2020. Omdat klimaatverandering een belangrijk actueel onderwerp is, werd samenwerking op dit onderwerp versterkt. De GGD was betrokken bij een landelijke, succesvolle pilot om laagfrequent geluid (bromtonen) door mensen zelf te laten meten, met behulp van telefoons. Het aantal meldingen over dit onderwerp groeit de laatste jaren. Er werd een onderzoek uitgevoerd naar de tevredenheid van bewoners over een geluiddempend rooster (comfortbox) in de gevel.
Deze roosters worden toegepast bij nieuwbouw met een hoge geluidbelasting. De GGD neemt deel aan de Maatschappelijke Raad Schiphol en de expertgroep van de Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid. Daarnaast speelt er zowel regionaal als landelijk veel op het gebied van het plaatsen van windturbines. De plaatsing van windturbines verloopt moeizaam en levert veel discussie op. De GGD neemt deel aan het landelijke expertisepunt windenergie en gezondheid. Zie hieronder een greep aan onderwerpen waarover afzonderlijke gemeenten zoal zijn geadviseerd. • In Diemen zijn uitgebreide adviezen verstrekt over geluid. Er werd geadviseerd over de resultaten naar tevredenheid van de comfortbox als geluidmaatregel. Er is meerdere keren geadviseerd bij bewonerscommunicatie over onderzoeken naar lood in de bodem. Kortere adviezen werden gegeven over de luchtkwaliteit, mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van subsidieaanvragen in het kader van GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord), beleidsontwikkeling over lichtvervuiling, houtstookmeldingen. • In Amstelveen is advies gegeven over de afstand van een eventueel aan te leggen sportveld tot de tunnelmond van de overkapte A9.
Ook is geadviseerd over: studentenwoningen bij Kronenburg, handhaving bij houtrookoverlast, de omgevingsvisie, harde muziek in een zwembad, volkstuin en PFAS, hitte en gezondheid, een gezonde leefomgeving, een sporthal en meerdere vragen voer Schiphol en PFAS, en SPUK-subsidie. • In Aalsmeer verstrekte we adviezen over de kwaliteit van zwemwater, PFAS (door vliegverkeer), en voor communicatie over houtstook. • In Ouder-Amstel waren vragen over houtstookmeldingen en over deelname aan het Schone Lucht Akkoord. • Met Uithoorn is contact geweest over de vragen die de GGD krijgt over het wonen bij Schiphol. We adviseerden over de aanpak van klachten over houtrook en laagfrequent geluid. Sinds de tweede helft van 2024 neemt het team milieu en gezondheid deel aan de omgevingstafel, waar geadviseerd wordt over bouwplannen, ruimtelijke ordening en gezondheid. 10
Aantal meldingen en adviezen per gemeente voor 2024 Aantal meldingen (excl. Stookwijzer) Stookwijzer meldingen Aantal adviezen Totaal
Aalsmeer
Amstelveen
OuderAmstel
Uithoorn
Diemen
1
19
12
4
5
20
84
29
0
23
3 24
19 122
3 44
16 20
12 40
Voor DUOAA
25 25
Totaal
41 156 78 275
Aantal meldingen per gemeente en totaal 50 40 30 20 10 0
2020
2021
2022
2023
Aalsmeer
Amstelveen
Ouder-Amstel
Uithoorn
Diemen
totaal
2024
Aantal meldingen vanaf 2020 per gemeente en in totaal
De realisatie viel in 2024 iets hoger uit dan begroot. Team Milieu en Gezondheid heeft ten opzichte van de begroting meer uren besteed ten behoeve van de GR OGZ Amstelland gemeenten.
11
1.3 Infectieziekten De doelstelling van de afdeling Infectieziekten is de bestrijding van infectieziekten. Dit gebeurt onder andere door screening van risicogroepen, onderzoek en behandeling van mensen met een seksueel overdraagbare aandoening en door bron- en contactonderzoek van patiënten. Deze screening wordt uitgevoerd door de teams Algemene Infectieziekten (AIZ), TBC bestrijding, Centrum voor seksuele gezondheid (voorheen Soa-polikliniek), en Hygiëne & Inspectie. De afdeling verricht, veelal in samenwerking met andere instellingen, ook wetenschappelijk onderzoek naar infectieziekten. Daarnaast verzorgt zij diagnostiek voor tbc en soa, en ook voor huisartsen en zorginstellingen in de regio.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?
1.3.1 Infectieziekten Conform de Wet Publieke Gezondheid is er een meldingsplicht voor laboratoria en behandelend artsen om een patiënt met een meldingsplichtige infectieziekte – bijvoorbeeld mazelen, kinkhoest, of de bof – te melden bij de GGD. Het team Algemene Infectieziekten gaat vervolgens na waar of wie de bron van de infectieziekte is, en wie van de contacten beschermd kunnen worden door vaccinatie, antibiotica of andere maatregelen. Bij het laatste kan gedacht worden aan hygiënemaatregelen, of tijdelijk wegblijven van een kinderdagverblijf, school, of werk. Daarnaast is er een meldingsplicht voor instellingen om een ongewoon aantal zieken te melden, zodat de GGD kan adviseren over diagnostiek, en hygiëne- en overige beheersmaatregelen. Uitbraken van infectieziekten kunnen leiden tot onrust. Denk bijvoorbeeld aan een schoolgaand kind met hersenvliesontsteking of een griepuitbraak in een verpleeghuis. De GGD heeft daarom ook de rol om de juiste informatie te verschaffen en te adviseren. Het team Algemene Infectieziekten is verantwoordelijk voor uniforme en betrouwbare informatievoorziening naar huisartsen, ziekenhuizen, bestuurders, burgers en meer. Scholing van artsen en verpleegkundigen om deze taak goed te blijven uitvoeren is hierbij essentieel, ook met betrekking tot het beheren van Infectieziektenuitbraken.
Hieronder volgt een kort overzicht van infectieziektemeldingen in de Amstellandregio. Nota bene: onderstaande figuren en cijfers betreffen de periode van 1 januari 2024 t/m 17 december 2024. Daarnaast zijn de figuren exclusief meldingen van Mpox (monkeypox), deze worden apart geregistreerd.
Infectieziektemeldingen Amstelland per gemeente (2024)
2024
Figuur 1. Totaal aantal cases van meldingsplichtige infectieziekten in de Amstellandgemeenten van 2020 t/m 2024.
2
el st m
ee r
de r-A
2023
20
Ou
2022
lsm
2021
en
2020
en
43
22
Aa
0
45
el ve
50
73
37
Am st
100
105
em
150
58
Di
200
rn
250
149
160 140 120 100 80 60 40 20 0
oo
286
300
th
350
Ui
Infectieziektemeldingen Amstelland per jaar (2020-2024)
Figuur 2. Totaal aantal cases van meldingsplichtige infectieziekten in de Amstellandgemeenten in 2024, uitgesplitst per gemeente.
12
Het aantal meldingen van infectieziekten in de regio Amstelland is in 2024 sterk gestegen ten opzichte van voorgaande jaren: van 105 naar 286. Dit komt met name door een verhoogd aantal meldingen van kinkhoest. Naast infectieziektemeldingen vanuit artsen en laboratoria ontvangt de GGD ook zogeheten artikel 26meldingen. Dit zijn meldingen van instellingen waar mogelijk kwetsbare groepen samenkomen, zoals verpleeghuizen, basisscholen of een maatschappelijke opvang. Deze instellingen zijn op grond van artikel 26 van de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) verplicht om een ongewoon aantal zieken – bijvoorbeeld met gastro-enteritis (darminfecties), luchtwegklachten, huidaandoeningen of geelzucht – te melden aan de GGD. Hieronder volgt een overzicht van dergelijke meldingen vanuit de Amstellandgemeenten.
Infectieziektemeldingen Amstelland per gemeente (2024)
Artikel 26 meldingen Amstelland per jaar (2020-2024) 90
81
80
50
70
40 30
2021
2022
2023
2024
Figuur 3. Totaal aantal artikel 26-meldingen vanuit instellingen in de Amstelland-gemeenten van 2020 t/m 2024.
el
4
r-A m
st
n
ve e el st
2020
Am
0
n
10
7
de
0
7
Ou
20
9
r
10
ee
30
Ui th oo r
20
Aa lsm
37
en
40
48
em
44
48
Di
60 50
54
60
Figuur 4. Totaal aantal artikel 26-meldingen vanuit instellingen in de Amstellandgemeenten in 2024, uitgesplitst per gemeente.
Trends infectieziekten in de Amsterdam-Amstellandregio Jaaroverzicht kinkhoest met een in het voorjaar Het aantal kinkhoestmeldingen is in 2024 zeer sterk gestegen met meer dan 1.000 gevallen in ons werkgebied, waaronder meer dan 200 in de Amstellandgemeenten. Deze piek was een gevolg van de coronaperiode, waar het aantal kinkhoestgevallen eerst sterk daalde vanwege de coronamaatregelen. De inhaalslag van kinkhoest is inmiddels voorbij: de bescherming onder de bevolking is weer opgebouwd.
Figuur 5. Piek in kinkhoestmeldingen binnen de Amstellandgemeenten (januari t/m juli 2024)
13
Bof en mazelenmeldingen zonder uitbraak Naast kinkhoest zien we ook meldingen van bof-infecties in Amsterdam en Amstelland. Opvallend hierbij is dat gemelde infecties vooralsnog niet met elkaar in verband staan. Zij vormen dus geen uitbraak. Ook blijft de bron van infectie vaak onduidelijk. Wel ervaren we dat een deel van de gevallen zich bewust niet laat testen of vaccineren, en dit geldt ook voor hun omgeving. Tevens zagen we in 2024 meerdere gevallen van mazelen in Amsterdam, voor het eerst sinds de precoronaperiode. Geen van deze gevallen heeft geleid tot een uitbraak. In de regio Amstelland zagen we geen gevallen van mazelen. Schurft (scabiës) bij kinderdagverblijven Het aantal schurftgevallen is de laatste jaren stabiel, ook onder de risicogroepen (studenten en nieuwe Nederlanders). Echter weten we dat het aantal gevonden schurftgevallen een forse onderschatting is van het daadwerkelijke aantal infecties, ook omdat schurft niet meldingsplichtig is. Daarnaast ervaren we een toenemend aantal vragen en toenemende onrust bij kinderdagverblijven over schurft. Toenemende zorgen over schurft komen met name doordat bewijs van besmetting met schurft complex is en vaak niet wordt vastgesteld met een definitieve test (PCR of microscopie). Het schurft-spreekuur is in 2024 wederom ingezet.
Verder blijven we scabiës op de agenda zetten door voorlichting richting huisartsen, studenten en andere doelgroepen. Hondsdolheid (rabiës) en andere risico-accidenten Het aantal reizigers naar verre vliegbestemmingen lijkt weer op het oude peil. Dit zagen we terug in het contact over risicovolle dierenbeten. In veel landen buiten Europa moet er dan met de GGD een risicoafweging gemaakt worden of een serie beschermende vaccinaties tegen hondsdolheid gestart dient te worden. De GGD heeft voor de regio Amsterdam-Amstelland in totaal 351 maal een zogenoemde postexpositiebehandeling voor hondsdolheid (vaccinatie of antistoffen) gegeven. Naast hondsdolheid verwerkt de GGD ook prik-, spat-, spuug-, bijt-, en andere risicoaccidenten. De GGD adviseert betreffenden over vervolgstappen, zoals preventieve vaccinaties tegen hepatitis B-virus, of starten van preventieve behandeling om een hiv-infectie te voorkomen. Voor de regio AmsterdamAmstelland heeft de GGD afgelopen jaar 205 accidenten verwerkt. MPOX blijft aanwezig, besmettingen ook binnenslands In 2024 bleven circa 100 mensen in de regio Amsterdam-Amstelland zich melden met MPOX. De bron van hun besmetting ligt hierbij vaak in het buitenland, maar ook binnen de regio zelf. Vergeleken met vorige jaren lijken de meldingen gestabiliseerd te zijn.
De realisatie viel in 2024 hoger uit dan de begroting, omdat bij het begroten van de loonkosten onvoldoende rekening is gehouden met een CAO-stijging. De afwijking heeft ook te maken met een verandering in de inwoneraantallen die de basis vormen voor de doorbelasting.
14
1.3.2 Tuberculosebestrijding De werkzaamheden van de tuberculosebestrijding bestaan uit het voorkomen, bestrijden, opsporen en behandelen van tuberculose. Een belangrijk onderdeel is het bron- en contactonderzoek. Het doel is enerzijds om een bron op te sporen en verdere verspreiding van tuberculose te voorkomen en anderzijds om contacten te screenen op een tuberculose-infectie en te voorkomen dat geïnfecteerden tuberculose (tbc) krijgen. Immigranten uit landen waar veel tuberculose voorkomt worden gescreend als zij langer dan drie maanden in Nederland willen verblijven. Wanneer sprake is van de ziekte tuberculose en de tbcbacterie in de longen zit, kan tbc besmettelijk zijn. Een tuberculose-infectie is niet overdraagbaar maar een preventieve behandeling wordt wel geadviseerd; zo’n tien procent van de gezonde mensen die een besmetting heeft opgelopen wordt ziek.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? In 2024 zijn minder patiënten met tuberculose gediagnosticeerd dan de jaren ervoor. Het aantal cliënten met een tuberculose-infectie wijkt niet af van de verwachting. De instroom van immigranten uit landen waar tbc veel voor komt blijft de belangrijkste factor voor het aantal tuberculose-infecties. Sinds oktober 2024 is het screeningsbeleid aangepast. Bij de verplichte screening van 18-plussers uit deze groep, wordt niet langer alleen gecontroleerd op actieve tuberculose, maar ook meteen op de tbc-infectie. Tot afgelopen oktober kwam de oproep voor de niet-verplichte screening op de tbc-infectie na een maand. Dat de screening op de infectie voortaan al meteen wordt aangeboden leidt er naar verwachting toe dat een hoger aantal tuberculose-infecties wordt ontdekt in 2025. Aan mensen met de infectie adviseren we een preventieve behandeling ter voorkoming van de ziekte. Jaartal 2024 2023 2022 2021 2020
tbc 8 13 9 17 10
Tbc infectie 88 97 88 70 9
Er is conform het nieuwe productenboek afgerekend. Het aandeel van het aantal inwoners van de Amstelland gemeentes ten opzichte van de gehele populatie van de regio Amsterdam is 18,2%. Van de lasten van TBC wordt derhalve 18,2 % aan de GR toegerekend. Voor 2024 komt dat uit op € 191.317. Dit is redelijk in lijn met het begrote bedrag.
15
1.3.3 Centrum voor seksuele gezondheid (CSG) Het centrum voor seksuele gezondheid, de soa-polikliniek, is bedoeld voor de soa-bestrijding en het bevorderen van de seksuele gezondheid. De afdeling verzorgt spreekuren curatieve soa-zorg, met landelijke middelen voor Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg verstrekt door het RIVM. Hierbij is extra aandacht voor partnerwaarschuwing. Dit is een gemeentelijke taak. De groep ‘gewaarschuwden’ blijft de groep met het hoogste percentage aan gevonden soa’s (tussen de 30-40%). Voor de publieke gezondheidszorg is dit een zeer belangrijke groep. Bron- en contactonderzoek bij Amstelland-inwoners wordt gefinancierd vanuit de GR-middelen.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Het team heeft de onderstaande activiteiten uitgevoerd in 2024 voor de GR OGZ. Bron- en contactonderzoek, wordt ook wel partnerwaarschuwing genoemd. Het betreft het geven van uitleg aan cliënten over de mogelijkheid om partners te waarschuwen bij het afnemen van een soa-test, het informeren van personen over hoe hun partners te waarschuwen tijdens behandelconsulten en het uitvoeren van soa-testen bij gewaarschuwden. Testen bij personen die niet gewaarschuwd zijn worden betaald uit landelijke middelen voor aanvullende seksuele gezondheidszorg, waarbij de toelichting over partnerwaarschuwing met lokale middelen moet worden gefinancierd. In de onderstaande tabellen vindt u de volgende aantallen over 2024 per gemeente: - Totaal aantal consulten over de afgelopen vijf jaar - Aantal consulten met gewaarschuwden. De huisartsendata hieromtrent zijn niet voor de GGD beschikbaar dus dit betreft personen die bij het centrum seksuele gezondheid (CSG) terecht zijn gekomen voor een test na een waarschuwing. - Het vindpercentage. Dit is het percentage personen bij wie een soa is geconstateerd ten opzichte van het aantal geteste personen. Aantal consulten Aalsmeer
2024
2023
2022
2021
2020
124
155
146
99
76
1.531
1.505
1.770
1.517
1.088
Diemen
775
661
917
843
698
Ouder-Amstel
213
185
243
177
135
Uithoorn
148
144
169
128
86
Totaal
2.791
2.650
3.245
2.764
2.083
Amstelveen
Tabel: Aantal consulten naar aanleiding van een waarschuwing voor een soa gemeentenaam
2023
2022
2021
2020
Aalsmeer
2024 18
36
28
20
10
2019 14
Amstelveen
222
262
284
280
193
179
Diemen
140
99
175
154
148
125
Ouder-Amstel
53
38
52
42
30
30
Uithoorn
30
30
35
34
20
19
Totaal
463
465
574
530
401
367
16
soavindpercentages Aalsmeer
2024 18.5%
2023
2022
18.7%
Amstelveen
18.2%
Diemen
21,9%
2021 18,2%
2020 17,1%
18.1%
16,0%
15,8%
16,8%
13.7%
14.2%
18,2%
18,0%
17,6%
Ouder-Amstel
20.8%
16.8%
18,5%
18,1%
17,0%
Uithoorn
20.3%
23,7%
20,3%
16,3%
22.9%
De realisatie 2024 was in lijn met de begroting. Dit komt doordat de kosten voor de Amstelland gemeenten direct gerelateerd waren aan de geleverde inzet door de medewerkers van de SOA poli.
17
1.4 Hygiëne en Inspectie Het team Hygiëne en Inspectie heeft twee taken: • Toezicht op kinderopvang (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en gastouders) en tatoeage- en piercingstudio’s. • Advies in het kader van de Wet publieke gezondheid om de hygiëne en infectiepreventie bij diverse instellingen en collectieve voorzieningen te verbeteren.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?
1.4.1 Inspectie Kinderopvang De GGD voert het toezicht risicogestuurd uit. Dit betekent meer waar nodig, minder waar kan. Om de inspectielast te bepalen, stelt de GGD een risicoprofiel op. Dit is een landelijk vastgesteld model met zeven indicatoren voor kwaliteit. Hierbij wordt gekeken naar de inspectiegeschiedenis, het kwaliteitsbeleid, personeelsverloop, meldingen en signalen en nalevingsbereidheid. Het risicoprofiel wordt na elk jaarlijks onderzoek (en indien nodig vaker) bijgesteld aan de actuele situatie. De kleuren variëren van groen (geen reden tot zorg; noch over de actuele situatie noch over de nabije toekomst) tot rood (reden tot zorg of serieuze zorg over de actuele situatie en reden tot serieuze zorg over de nabije toekomst). Voor voorzieningen voor gastouderopvang wordt geen risicoprofiel opgesteld. Daarnaast doet de Inspectie Kinderopvang nader onderzoek als in eerder onderzoek overtredingen zijn geconstateerd, om te beoordelen of deze overtredingen zijn hersteld. Naast het jaarlijks en nader onderzoek kan de Inspectie Kinderopvang ook incidenteel onderzoek doen naar de kwaliteit, bijvoorbeeld naar aanleiding van meldingen en signalen van ouders, beroepskrachten of uit de media. In 2024 zijn alle verplichte jaarlijkse inspecties uitgevoerd.
Voor de kinderdagverblijven (KDV), de buitenschoolse opvang (BSO) en gastouderbureaus (gob) betekent dit dat 100% van alle locaties geïnspecteerd is en voor gastouderopvang betekent dit dat 50% van alle locaties is geïnspecteerd. Bovendien hebben we in 2024 het flexibel toezicht verder uitgerold. Het flexibel toezicht houdt grofweg in dat per locatie wordt bekeken welke inspectie-eisen worden beoordeeld en dat er geen sprake meer is van een verplichte set aan inspectie-eisen die bij elke locatie wordt beoordeeld. Wat opvalt In Amstelveen zijn 13 onderzoeken na aanvraag uitgevoerd. Dit heeft o.a. te maken met een overname van locaties. In de vier andere gemeenten zijn juist geen nieuwe aanvragen geweest. Ook dat is opvallend. Jaarlijkse onderzoeken KDV, BSO en GOB Gastouders (50%) totaal
Amstelveen 91 11 102
Aalsmeer 22 9 31
Uithoorn 29 11 40
Ouder-Amstel 16 4 20
Diemen 27 6 33
18
In 2024 viel de realisatie lager uit dan de begroting. Dit is te verklaren doordat in de vier gemeenten Aalsmeer, Uithoorn, Ouder Amstel en Diemen geen aanvragen zijn geweest voor nieuwe kinderopvang. Deze waren wel van te voren verwacht. Er is ook bij enkele gemeenten minder gehandhaafd dan van te voren ingeschat, waardoor er minder vervolginspecties zijn uitgevoerd.
1.4.2 Hygiënezorg en Legionellapreventie Het hygiëneteam richt zich op de hygiëne en infectiepreventie van kwetsbare groepen. We adviseren (zorg)instellingen en signaleren ongewenste situaties. Tevens beantwoorden we vragen/signalen van burgers. Uiteraard adviseren we ook ten aanzien van legionellapreventie en evenementen en hebben we in 2024 weer een thematisch onderzoek uitgevoerd. Dat ging deze keer over de hygiëne bij zorgboerderijen. Het onderzoeksrapport wordt momenteel afgerond en dit wordt in het tweede kwartaal met de betrokkenen in de gemeenten besproken.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Hygiënezorg algemeen In 2024 zijn we direct betrokken geweest bij uitbraken met gastro-enteritis en luchtweginfecties. We geven dan infectiepreventie-adviezen, we ondersteunen het uitbraakmanagement van de betrokken zorginstelling bij bijvoorbeeld cohortering. Verder hebben we veel vragen beantwoord van met name verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties. De vragen gaan over uiteenlopende onderwerpen binnen de infectiepreventie. Legionellapreventie De GGD voert op basis van de Wet publieke gezondheid bronopsporing uit bij patiënten met Legionellose en adviseert instellingen en bedrijven als een verhoogde concentratie legionellabacteriën in water wordt aangetroffen. Meldingen In 2024 zijn regelmatig verhoogde concentraties legionellabacteriën (meer dan 1.000 kolonievormende eenheden per liter) in prioritaire drinkwaterleidingsystemen aangetroffen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (toezichthouder in deze) meldt verhoogde concentraties aan de GGD. Indien nodig en gewenst heeft de GGD de instelling of het bedrijf hierin geadviseerd. Totaal aantal meldingen: 124
19
Ziekenhuis
Hotel
Koeltoren
Zwembad
Sauna
Overig
Zorginstelling (MO)
Zorginstelling (VVT, VGZ)
Tabel met aantal legionella overschrijdingen in water 2024
Aalsmeer Amstelveen Ouderkerk a/d Amstel Uithoorn Diemen Kudelstaart De Kwakel
27 50
3
-
3 9
-
1
-
1 (watersportvereniging) 1 (Bungalow/recreatiepark)
6
-
-
-
-
-
-
-
17 2 -
-
-
-
-
1 2 -
-
-
Totaal
102
3
-
12
-
4
1
2
-
-
Patiënten In 2024 zijn er bij de GGD Amsterdam de volgende patiënten met legionellose in de Amstelland gemeenten gemeld: • 0 patiënten waarvan er sprake was van een ‘match’ op basis van serotypering tussen bron en patiënt in de Amstelland gemeenten. • 3 patiënten waarvan de vermoedelijke bron in de regio Amsterdam was. • 1 patiënten waarvan de vermoedelijke bron elders in Nederland was. • 2 patiënten waarvan de vermoedelijke bron in het buitenland was.
Vergelijking met vorige jaar jaren 140 120 100 80 60 40 20 0 meldingen patienten
2019 74 4
2020 109 0 meldingen
2021 56 3
2022 75 7
2023 113 7
2024 124 6
patienten
Het aantal keer dat er een verhoogde concentratie legionellabacteriën is aangetroffen en gemeld, was in 2024 hoger dan in 2023 (124 versus 113). Het aantal gemelde patiënten met legionellose was in 2024 lager dan in 2023 (6 versus 7).
20
Omdat het hier om beschikbaarheidsdiensten gaat en er niet per uur wordt afgerekend is de realisatie gelijk aan de begroting.
21
1.5 Jeugdgezondheidszorg Hier staan we voor De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Amsterdam is er voor alle (ongeboren) kinderen, jongeren tot 18 jaar en hun ouder(s) /verzorger(s) in Amstelland. Deze afdeling volgt preventief de ontwikkeling en gezondheid van kinderen en jongeren, geeft vaccinaties en ondersteunt ouders bij lichte opvoedvragen. Daarnaast monitort JGZ de gezondheid van groepen jeugdigen. Op basis van data en trends wordt gekeken wat er speelt en geadviseerd wat nodig is. In Amstelland werkt JGZ vanuit de eigen locaties samen met de sociale wijkteams. Het is een netwerkorganisatie die op individueel en collectief niveau samenwerkt met partners uit het sociale-, medische- en Publieke Gezondheidsdomein en uit de sociale basis. Hier gaan we voor Samen met onze partners willen wij verschil maken in het leven van kinderen en gezinnen. De middelen worden gebruikt voor kinderen, gezinnen, wijken en scholen die onze zorg en ondersteuning het hardste nodig hebben. We staan voor gelijke kansen op gezondheid voor elk kind. Juist door ongelijk te investeren, dus extra aandacht te geven aan die gezinnen die dit het hardste nodig hebben, dragen we bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. In deze jaarrapportage geven we op hoofdlijnen de ontwikkelingen en activiteiten over 2024 weer, samen met de resultaten die we hebben bereikt.
Eerst gaan we inhoudelijk in op onderstaande onderwerpen: • Op maat en wijkgericht werken; • Kansrijke Start; • Vaccinaties; • Overgewicht en obesitas; • Nieuwkomers en zorg voor vluchtelingen. Daarna komen de doelstellingen en indicatoren aan bod.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?
1.5.1 Op maat en wijkgericht werken De JGZ ziet (bijna) alle kinderen (en hun ouders) en speelt een belangrijke rol door het signaleren en klein houden van vragen en zorgen over opvoeden en opgroeien, om te voorkomen dat deze uitgroeien tot grotere problemen. Hiermee dragen we bij aan de beperking van de instroom in duurdere (jeugd)hulp. Vanuit de missie en visie wil zij gezinnen in een kwetsbare situatie nog beter bereiken om (gezondheids)problemen te voorkomen. Datagestuurd en outreachend werken en zorg op maat dragen hieraan bij. Er is steeds beter in beeld in welke gemeenten en wijken gezinnen in een kwetsbare situatie wonen. Hierdoor kunnen we gezinnen beter bereiken voor zorg en ondersteuning die aansluit op hun behoeften. Hieronder een aantal voorbeelden van activiteiten en resultaten uit 2024. • In maart is samen met drie basisscholen in Amstelveen in de wijk Middenhoven een netwerkbijeenkomst georganiseerd met het thema ‘de beste overgang van kinderopvang naar basisschool’. Er was een breed scala aan netwerkpartners aanwezig waaronder de kinderopvang/VVE, samenwerkingsverband Amstelronde, jeugdhulpverleners en scholen. Dit was een vervolg op de bijeenkomst van vorig jaar. Door deze bijeenkomsten weten netwerkpartners elkaar beter te vinden en verlopen overdrachten beter.
Ook wordt er voor de leeftijd van 4 jaar met elkaar afgestemd of en welke extra ondersteuning een kind op de basisschool nodig heeft. • Er is een mooie samenwerking tot stand gekomen met huisartsen praktijk Bankras in Amstelveen. Een jeugdarts heeft daar een aantal keer een ochtend (eigen) spreekuur gehouden. Zo nodig kon de huisarts of praktijkondersteuner van de huisarts (POH) aansluiten bij een 22
•
•
•
• •
• •
•
contactmoment. Na het spreekuur organiseerden de JGZ casuïstiek overleg met de huisartsen en de POH jeugd. Het bleek dat schoolkinderen die bij de huisarts komen, vaak op verzoek van school komen voor een verwijzing naar jeugdhulp. Het is in deze situaties goed de jeugdgezondheidszorg te betrekken en/of daarnaar te verwijzen, omdat JGZ kennis heeft over de schoolsituatie en kijkt met een brede blik. Hierdoor kunnen direct de juiste stappen egzet worden ter ondersteuning van de jeugdige. In Uithoorn zijn sinds september BEER-trajecten (plusproduct). BEER staat voor Blended Ehealth for children at Early Risk. De BEER-interventie is bedoeld om jonge kinderen met ontwikkelingsproblemen te helpen. Juist ook zonder dat precies duidelijk is wat er aan de hand is. Zo krijgen meer kinderen op tijd de juiste hulp. Het is een training voor ouders van jonge kinderen (12 tot ongeveer 36 maanden) bij wie de ontwikkeling anders verloopt dan verwacht. De training bestaat uit zeven huisbezoeken. Ouders zijn tevreden over deze interventie en vinden het van toegevoegde waarde op het reguliere aanbod. In oktober is in Ouder-Amstel voor het eerst de Ouder-Kind speelinloop voor ouders en kinderen gestart. Tijdens de speelinlopen kunnen ouders vragen stellen over de opvoeding en ontwikkeling van hun kind.
Ouders gaven aan het prettig te vinden om gelijk hun vragen te kunnen bespreken met een Ouder-Kind coach of met de jeugdverpleegkundige. Ook gaven ze aan dat het goed is om te zien dat de kinderen tijdens de speelinloop contact leren maken en leren samenspelen. Dit initiatief draagt bij aan ‘de beweging naar voren’: het klein houden van kleine zorgen of vragen en voorkomen dat deze groter worden en er meer hulp nodig is. Een jeugdverpleegkundige in Uithoorn heeft alle basisscholen bezocht, samen met een jeugdarts en klantmanager onderwijs (leerplichtambtenaar), om in brede zin te kijken naar het verzuimbeleid van de school. Er is gekeken naar de structuur: hoe melden ouders ziek, wat doet school hiermee, hoe wordt er geregistreerd en op welk moment gaat wie binnen school met ouders in gesprek over zorgwekkend verzuim en welke vervolgstappen zijn mogelijk. We hebben afspraken gemaakt met de scholen over taken (wie doet wat) in het verzuimbeleid en verwachten hiermee bij te dragen aan een sluitende keten verzuimpreventie. Afgelopen jaar zijn de jeugdspecialisten van MOC het Kabouterhuis vervangen door nieuwe specialisten. Zij weten de JGZ in Uithoorn goed te vinden. Doordat er regelmatig contact is over kinderen kan er zo nodig snel (samen) naar passende hulp doorverwezen geworden.
In november heeft JGZ in het Amstelland ziekenhuis een symposium ‘Aanhoudende lichamelijke klachten’(Alk) gehouden dat geopend werd door de wethouder van Amstelveen. Het was voor en door ketenpartners die te maken hebben met kinderen met aanhoudende lichamelijke klachten (Alk). Naar aanleiding van dit symposium wordt er gekeken naar een gezamenlijk zorgpad om deze gezinnen nog beter multidisciplinair te kunnen ondersteunen. In Aalsmeer heeft JGZ alle voorscholen bezocht, en is de samenwerking versterkt. In 2024 zijn in Diemen weer veel opvoedspreekuren geweest voor ouders met opvoedvragen. Hierbij wordt zeer intensief met het sociale wijkteam samengewerkt. De oudercursussen zijn afgelopen jaar ook op scholen aangeboden zodat het dichterbij de vertrouwde omgeving van ouders plaatsvindt. In Diemen zijn inloopspreekuren georganiseerd met een lactatiekundige. Ook komt de lactatiekundige aan huis bij gezinnen die dit echt nodig hebben, maar niet zelf kunnen bekostigen( plusproduct).
1.5.2 Kansrijke Start De 1e 1000 dagen van een kind (-9 maanden tot 2 jaar) zijn een cruciale periode voor de verdere ontwikkeling. Het welzijn en de gezondheid van ouders en kind voor, tijdens en na de zwangerschap blijken een belangrijke voorspeller te zijn van die latere fysieke en mentale gezondheid. De Jeugdgezondheidszorg speelt een belangrijke preventieve rol in Kansrijke Start en de geboortezorgketen. We borgen de doorgaande lijn van pre- naar postnatale zorg. Het afgelopen jaar is onder meer het volgende bereikt. 23
•
• • •
•
• •
•
De mogelijkheid voor een prenataal contactmoment is (en wordt nog steeds) actief aangeboden aan aanstaande ouders in een kwetsbare situatie. Dit gebeurt via de verloskundigen en via de inloop die de JGZ organiseert voor vaccinaties tegen maternale kinkhoest. De aanmeldingen vanuit de verloskundigen komen langzaam op gang. We constateren dat dit veel investering en een lange adem vergt. De samenwerking met het AMC is versterkt. Via de gynaecoloog uit het AMC is het verzoek gekomen bij JGZ Ouder- Amstel om prenatale huisbezoeken uit te voeren. In Amstelveen is opnieuw met de huisartsen en verloskundigen besproken wat het prenataal huisbezoek inhoudt en wanneer dit voor zwangere vrouwen aangevraagd kan worden. Vanuit de Amstelland gemeenten is er geïnventariseerd wat er nodig is voor het optimaliseren van de ketenaanpakken Kansrijke Start en overgewicht. De JGZ heeft hier een bijdrage aan geleverd en in december deelgenomen aan een overleg waarin besproken is wat er binnen bestaande kaders regionaal geïnitieerd kan worden om de samenwerking en de inzet van interventies te optimaliseren. Dit wordt nog verder geconcretiseerd. In 2024 heeft de gemeente Ouder-Amstel (vanuit SPUK-) middelen preventieve logopedie ingezet met als doel om kinderopvangorganisaties en scholen te ondersteunen bij het signaleren van kinderen met spraak- en taalproblemen.
Ook kunnen zij een beroep doen op ondersteuning bij vragen over meertalig opgroeien en goed en verstaanbaar communiceren. De logopedist heeft contact gehad met (voor)scholen en kinderopvang organisaties in Ouderkerk en Duivendrecht. Binnen de kinderopvang heeft de logopedist groepsobservaties verricht, de pedagogisch medewerkers geïnterviewd en kinderen individueel gezien. Op basis hiervan zijn peuters verwezen naar logopedie of een andere vorm van zorg. Ook zijn er gesprekken gevoerd met ouders over meertalig opvoeden, taalstimulering en beeldschermgebruik en zijn er adviezen en handvatten meegegeven. Het ouder- en kindercafé is enkele jaren geleden in Uithoorn opgezet door een jeugdverpleegkundige en worden in dit kader groepsvoorlichtingen gegeven. Sinds de tweede helft 2024 wordt dit samen met netwerkpartners georganiseerd. De assistente van de JGZ in Ouder-Amstel heeft geregeld dat ouders vanuit Duivendrecht gebruik kunnen maken van ‘het Vervoertje’ om naar Ouderkerk te reizen voor hun afspraken bij de JGZ. Het initiatief verlaagt de drempel voor ouders. Zij zijn hier erg positief over. Ouders blijven wel aangeven dat het een gemis is dat er geen vaste locatie is in Duivendrecht. In Aalsmeer is geïnvesteerd in de samenwerking met de verloskundigen rondom kwetsbare zwangeren. Er vindt structureel overleg plaats en de voordelen worden door beide partijen steeds meer ervaren.
1.5.3 Vaccinaties De JGZ voert het Rijksvaccinatieprogramma uit en beschermt daarmee kinderen tegen bepaalde infectieziekten. De belangrijkste ontwikkelingen waren de vaccinatiecampagnes in 2024 en de vaccinatiegraden over 2023. Zie de bijlage op de laatste pagina van deze jaarrekening voor vaccinatiegraden. Deze zijn eind juni door het RIVM gepubliceerd en komen samen met de duiding aan bod bij de doelstellingen en indicatoren. In 2024 zijn door de jeugdgezondheidszorg een aantal initiatieven genomen om de toegankelijkheid en bereik van vaccinatiecampagnes te verhogen. Enkele highlights zijn: • De JGZ houdt zelf d0e opkomst voor de vaccinaties voor schoolgaande kinderen en jongeren bij. Dat is bijzonder in Nederland. De opkomst voor deze vaccinaties is in Amstelland in 2024 hoger dan in 2023. Te weten: 2% voor BMR/DTP, 1% voor Meningokokken en 5% voor HPV4. • De vaccinatie inhaalspreekuren in Amstelveen lopen goed. Met deze spreekuren kunnen we kinderen (vooral nieuwkomers) op korte termijn vaccineren. • Om angstige kinderen af te leiden en te troosten zijn we in Diemen gestart met bellenblazen bij het vaccineren. Kinderen zijn hierdoor sneller getroost en afgeleid en ouders reageren positief.
4 BMR = Bof, mazelen, rode hond, DTP = Difterie, kinkhoest, tetanus, polio. HPV = Humaan Papillomavirus.
24
• • • • •
We krijgen positieve reacties op het vaccineren op de locatie in Diemen. Een moeder: ‘Ik ben blij dat ik minder lang hoef te wachten, het is dichtbij en minder massaal.’ We zijn in het dorpshuis in de wijk Duivendrecht gaan vaccineren. Ouders waren erg blij dat er geen wachtrijen waren en dat de locatie dichtbij en laagdrempelig is. Ook in Ouderkerk vaccineren we nu op een locatie in de buurt. In Uithoorn zijn er ook plannen om dichterbij en in de buurt te vaccineren, om het halen van vaccinaties laagdrempeliger en toegankelijker te maken voor ouders en kinderen. In 2024 is de GGD in opdracht van de regiogemeenten gestart met een verkenning naar een passende aanpak en interventies om de vaccinatiegraden in de regio te verhogen. De eerste bevindingen zijn gepresenteerd in het regionale beleidsoverleg met de gemeenten en JGZ. In Aalsmeer geven we voorlichtingen over vaccineren op plekken waar ouders zijn, bijvoorbeeld op (voor)scholen. Ook zijn er spreekuren op locatie geweest speciaal voor angstige kinderen. Hierdoor is het gelukt om vrijwel al deze kinderen te vaccineren. Dit werd erg gewaardeerd door de ouders.
1.5.4 Overgewicht en obesitas De JGZ signaleert overgewicht en obesitas bij kinderen en bespreekt dit met de ouders en het kind. Samen wordt bekeken wat nodig is. Waar mogelijk worden kinderen en ouders gestimuleerd om gebruik te maken van reguliere buurt- en sportactiviteiten. Als het nodig is, wordt aanvullende hulp ingeschakeld. Bij overgewicht- of obesitasproblematiek zijn onderliggende problemen, zoals armoede en stress, vaak de oorzaak en wordt gekeken wat en wie er nodig is om de oorzaak op te lossen. Vaak is dat niet jeugdhulp, maar bijvoorbeeld hulp bij financiële problemen. • De gemeente Amstelveen heeft namens de regio Amstelland opdracht gegeven om een verkenning uit te voeren naar de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas. De JGZ heeft een bijdrage geleverd aan de verkenning. • Aalsmeer is in afwachting van de implementatie van de nieuwe landelijke beleidsregel Centrale Zorgverlener5 (CZV) voor kinderen met overgewicht en obesitas. Diemen heeft ook de wens geuit om met CZV aan de slag te gaan. Tot er meer duidelijkheid is rondom de nieuwe beleidsregel worden kinderen met overgewicht en obesitas door de JGZ begeleid met extra consulten. • In Diemen wordt het Fitkidz programma aangeboden aan kinderen met overgewicht of obesitas. Doel van het programma is dat kinderen een gezonde leefstijl gaan aannemen en weer of meer plezier in bewegen gaan krijgen.
Het programma is een samenwerking tussen diverse partners, waaronder JGZ. • Afgelopen jaar is in Diemen het initiatief genomen om bij kinderen met overgewicht in de thuissituatie het gesprek aan te gaan. Hiervoor zijn de jeugdarts en jeugdverpleegkundige gezamenlijk op huisbezoeken gegaan en is in de vertrouwde omgeving van het gezin aansluiting gezocht en gevonden. Dit heeft opgeleverd dat er bij deze gezinnen beter ingespeeld kan worden op de behoefte en de mogelijkheden. Ook is er meer bewustwording ontstaan in deze gezinnen wat uiteindelijk bijdraagt aan het succes van gegeven adviezen en ingezette interventies op het gebied van leefstijl. • In Amstelveen (locatie Zonnestein) werken we samen met Sunshine Kids. Sunshine Kids is een programma van 10 weken waarbij 10 jarigen uit Amstelveen professioneel worden begeleid om met een positieve start naar een gezonde leefstijl te groeien. In 2024 zijn nieuwe groepen van start gegaan.
5 De CZV is een jeugdverpleegkundige of arts die opgeleid is om meervoudige problematiek te signaleren en in kaart te
brengen.
25
1.5.5 Zorg voor nieuwkomers en vluchtelingen De JGZ biedt preventieve zorg aan nieuwkomers en vluchtelingenkinderen in AZC en (nood)opvanglocaties in de regio Amstelland en werkt hierbij samen met diverse partners. De Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (in AZC) wordt door COA gefinancierd, die van nieuwkomers niet. Hieronder staan voorbeelden uit 2024. •
•
• • •
In februari 2024 is de jeugdarts op Amsteltaal (taalschool in Amstelveen) aanwezig geweest tijdens een koffieochtend voor ouders. Tijdens deze ochtend is er gesproken over wat de jeugdgezondheidszorg is, waarvoor ouders bij de JGZ terecht kunnen, en hoe ze bij de JGZ een afspraak kunnen maken. Ook is het verschil tussen JGZ en de huisarts toegelicht. Het vaccinatieprogramma in Nederland is aan de orde geweest even als het belang dat ouders hun vaccinatie overzichten uit het land van herkomst doorsturen naar het RIVM. Daarnaast ging het gesprek over gezonde voeding. Als voorbeeld wat kun je als ouders in de lunchtrommel stoppen, hoe kun je zorgen voor gezonde eetgewoonten. Het was een groot succes, er waren 40 ouders aanwezig en in februari 2025 organiseren we weer een bijeenkomst. Op de school hebben we ook een vaccinatie informatie inloopspreekuur gehouden. Daar zijn 20 ouders op af gekomen met vragen als: ‘Heeft mijn kind nog vaccinaties nodig, welke vaccinaties mist mijn kind nog?’ Ter plekke maakten we afspraken voor het vaccinatie inhaalspreekuur op de JGZ locatie en maakten we foto’s van de vaccinatie overzichten uit het land van herkomst ten behoeve van het RIVM. We vaccineren in Amstelveen kinderen op de internationale scholen. Op deze manier maken we het voor kinderen en ouders makkelijk en laagdrempelig om hun vaccinaties te halen.
In Uithoorn hebben we een goede samenwerking met het Rode Kruis die de COA noodlocatie in het Buurtnest aansturen. Dit geeft vertrouwen in de recent voorgenomen plaatsing van nog eens 250 vluchtelingen in een nog te renoveren opvanglocatie in de gemeente Uithoorn. In Aalsmeer hebben we meerdere gesprekken gevoerd met vluchtelingenwerk om de samenwerking te versterken. Verder is er veel geïnvesteerd in het contact met de IB-er van de Taalschool, zodat ouders die de taal niet machtig zijn in contact komen met de JGZ. In 2024 hebben we in de periode dat er veel nieuwe kinderen op de taalschool kwamen een speciaal spreekuur gehouden voor onder meer vaccinaties. Dat werd erg gewaardeerd.
1.5.6 Doelstellingen en indicatoren Een opmerking vooraf bij deze paragraaf is dat aantallen in sommige gemeenten relatief klein zijn. Aantal kinderen in zorg in Amstelland
Aantal kinderen 0-4
Realisatie 2024 7.676
Realisatie 2023 7.905
Realisatie 2022 8.081
Aantal kinderen PO
18.321
18.067
18.501
Aantal kinderen SO
94
691
719
Aantal kinderen in zorg
Aantal kinderen VO
9.824
9.724
9.696
Totaal aantal kinderen onder zorg
35.915
36.387
36.997
•
•
Bij het aantal kinderen onder zorg in de leeftijdscategorie 0-4 zien we een kleine daling ten opzichte van 2023. Met name het aantal 0 en 1 jarigen is gedaald. Dit komt doordat de geboortegolf uit 2021 als gevolg van corona voorbij is. Het effect van de geboortegolf zien we terug in de hogere aantallen 3 jarigen. Het aantal leerlingen onder zorg in het primair onderwijs (PO) is gedaald, maar de SBO scholen zijn per 2024 opgenomen onder de categorie PO. Daarom zien we in de cijfers voor het PO een lichte stijging t.o.v. 2023. 26
• • •
Het aantal leerlingen op het VO is gestegen, dit komt mede omdat de praktijkschool per 2024 onder de categorie VO is meegenomen. Deze stond voorheen onder het speciaal onderwijs (SO). Voor het speciaal onderwijs zien we een daling. Dit wordt veroorzaakt doordat de SBO scholen en de praktijkschool onder het PO en VO zijn opgenomen met ingang van 2024. Het totaal aantal kinderen onder zorg is in 2024 gedaald ten opzichte van 2023.
Bereik 0-3 jarigen 2024 Locatie
0 jr 99% 99% 99% 100% 100% 100% 100% 99%
Aalsmeer Amstelveen Westwijk Amstelveen Zonnestein Diemen Duivendrecht* Ouderkerk a/d Amstel* Uithoorn Totaal
2023 3 jr 88% 91% 81% 88% 89% 94% 92% 89%
0 jr 99% 99% 99% 98% 98% 100% 100% 99%
2022 3 jr 92% 94% 91% 89% 96% 85% 91% 91%
0 jr 98% 99% 99% 100% 100% 100% 100% 99%
3 jr 92% 95% 92% 87% 86% 93% 96% 92%
* Omdat Duivendrecht geen JGZ-locatie heeft, is op aanvraag van de gemeente Ouder-Amstel in het bereik van 0- en 3-jarigen voor de plaatsen Duivendrecht en Ouderkerk a/d Amstel berekend op basis van de woonplaats (postcode) van het kind. Voor de andere gemeenten/plaatsen is het bereik berekend op basis van dossierlocatie.
De JGZ heeft in 2024 bijna alle 0-jarigen in Amstelland bereikt (99%, gelijk aan 2023) en het merendeel van de 3-jarigen (89%, in 2023 91%). De JGZ biedt zorg op maat. Dit betekent dat we niet alle kinderen meer op standaard momenten zien, maar naar behoefte en in samenspraak met de ouders. Het landelijke normpercentage wordt hiermee losgelaten. Bereik 5- en 10-jarigen 2024 Locatie Aalsmeer Amstelveen Westwijk Amstelveen Zonnestein Diemen Ouderkerk a/d Amstel Uithoorn Totaal
5 jr 98% 95% 92% 96% 97% 97% 96%
2023 10 jr 100% 98% 97% 92% 100% 100% 98%
5 jr 96% 91% 92% 98% 99% 98% 95%
2022 10 jr 100% 97% 99% 93% 99% 99% 98%
5 jr 94% 90% 97% 94% 100% 96% 94%
10 jr 96% 88% 67% 62% 94% 90% 83%
*Bereik van 5-en 10-jarigen is berekend op basis van de begeleidende JGZ-locatie horende bij de schoollocatie van een leerling, het bereik van 2024 is berekend over het schooljaar 2023-2024.
Het totale bereik van de 5 jarigen is in 2024 stabiel gebleven ten opzichte van 2023. Voor de 10-jarigen geldt een kleine daling in het percentage. Bereik 13-, 14-, 15- en 16-jarigen Locatie Aalsmeer Amstelveen Westwijk Amstelveen Zonnestein Uithoorn Totaal
13 jr 75% 70%
2024 14 jr 15 jr 95% 49% 68% 80%
13 jr 73% 82%
2023 14 jr 15 jr 87% 46% 87% 74%
16 jr 16% 41%
69%
0%
95%
77% 74%
89% 91%
29% 53%
13 jr 69% 75%
2022 14 jr 15 jr 94% 31% 80% 49%
16 jr 30% 46%
16 jr 92% 65%
34%
83%
72%
90%
40%
65%
55%
40%
76%
38% 30%
87% 82%
83% 83%
64% 71%
77% 50%
80% 73%
81% 77%
54% 46%
73% 72%
*Bereik van 13-, 14-, 15,- en 16-jarigen is berekend op basis van de begeleidende JGZ-locatie horende bij de schoollocatie van een leerling, het bereik van 2024 is berekend over het schooljaar 2023-2024.
27
Het totale bereik van de 13- tot en met 16-jarigen is gedaald t.o.v. 2023, met uitzondering van de 14jarigen. In het kader van zorg op maat ziet de JGZ niet meer standaard alle kinderen, maar kijken we op basis van een vragenlijst, signalen van school, ouders en de leerling zelf of een contactmoment nodig is. Vaccinatiegraden Met de vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma worden kinderen beschermd tegen besmettelijke infectieziekten. Hoge vaccinatiegraden zijn belangrijk om mensen tegen deze ernstige ziektes te kunnen blijven beschermen en om uitbraken te voorkomen. De algemene trend die we zien is dat de meeste vaccinatiegraden in de Amstelland gemeenten in 2024 zijn gedaald ten opzichte van de vaccinatiegraden in het rapport van het voorgaande jaar. Dit onderstreept de urgentie en het belang van de verkenning en een aanpak voor het verhogen van de vaccinatiegraden in Amstelland. Voor de verschillende leeftijdsgroepen zien we het volgende. •
• •
Bijna alle zuigelingen vaccinatiegraden (2 jaar) liggen in Aalsmeer, Amstelveen en Diemen onder de veilige WHO norm van 90% (en voor mazelen onder 95%). De daling van de vaccinatiegraden voor zuigelingen lijkt in Amstelveen en Diemen dit jaar minder sterk dan voorgaand jaar. In Aalsmeer stijgen enkele vaccinatiegraden voor zuigelingen ten opzichte van voorgaand jaar. De vaccinatiegraden onder zuigelingen liggen in de meeste Amstelland gemeenten (behalve Diemen) rond of boven het gemiddelde in Nederland, maar dus onder de veilige WHO norm. De vaccinatiegraden voor kleuters (5 jaar) en schoolkinderen (10 jaar) zijn in alle Amstelland gemeenten gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar en liggen onder de veilige WHO norm van 90% (en voor mazelen onder 95%). De vaccinatiegraad voor meningokokken bij adolescenten (15 jaar) is in bijna alle Amstelland gemeenten (behalve Uithoorn) gedaald, maar ligt wel boven het gemiddelde in Nederland (66,1%).