Beleidsplan De toekomst in Balans, beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024

24

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

9. Planning Wat Implementatie nieuwe klantvolgsysteem (Stratech) Start Noodfonds Balans

Wanneer Q2 2020 Q2 2020

Start schuldhulpverlening ondernemers

Q3 2020

Communicatie campagne ondernemers Start pilot “snel-er-vanaf”, GGZ en Schulden Uitvoering onderzoek n.a.v. motie armoedepreventie Start implementatie matchingssysteem vroegsignalering Implementatie nieuwe WGS

Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020

Communicatieplan schuldhulpverlening Herijking beleidsregels schuldhulpverlening

Q1 2021 Q1 2021

Afwegingskader Saneringskredieten en oprichting Amstelveens waarborgfonds Implementatie digitale begeleiding

Q2 2021 Q2 2021

Wijziging Wgs t.a.v. vroegsignalering invoeren Onderzoek naar uitbreiding HBO en WO m.b.t. Moneyways Convenant bewindvoering Start project JAS n.a.v. motie ‘Perspectief op kansrijk leven’

Q3 2021 Q3 2021 Q3 2021 Q3 2021

Uitvoering cliëntervaringsonderzoek Integrale werkwijze jongeren evalueren Evaluatie noodfonds Balans Evaluatie schuldhulpverlening aan ondernemers

Q4 2021 Q4 2021 Q4 2021 Q4 2021

Evaluatie digitale begeleiding Evaluatie pilot ‘snel-er-vanaf’, GGZ en Schulden

Q1 2022 Q1 2022

Aanpassing website met betrekking tot kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Gereed

Vanaf 2021 jaarlijks een rapportage met betrekking tot resultaten schuldhulpverlening

Jaarlijks

25

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

10.

Meerjarenraming 2020

2023 € 975.000

2024 € 975.000

Meerjarenraming: 2020 2021 2022 2023 Begroting nieuw beleid: 1 Schuldhulpverlening aan € 130.000 € 100.000 € 100.000 ondernemers (extra vte in verband met verwachte toestroom ondernemers). 2 Uitbreiding capaciteit in € 25.000** € 75.000 € 75.000 verband met toename aanvragen als gevolg van Corona en aanzuigende werking 3 Handhaving huidig ni€ 69.000 € 69.000 € 69.000 veau vroegsignalering 4 Uitbreiding vroegsignale€ 175.000 € 175.000 € 175.000 ring in verband met wetwijziging 5 Preventie jongeren scho€ 30.000 € 30.000 € 30.000 ling 6 Algemene communicatie € 25.000 € 25.000 € 25.000 conform communicatieplan in nota 7 Digitale begeleiding voor € 25.000 € 25.000 € 25.000 jongeren en digitaal niet vaardigen 8 Waarborgfonds sane€ 50.000 ringskredieten 9 Pilot JAS € 50.000 € 100.000 € 100.000 10 Motie armoedepreventie: € 20.000 PM PM projectleider voor uitvoering Actieplan Armoedepreventie Totaal: € 599.000 € 599.000 € 599.000 *Nog niet in begroting opgenomen. ** Voor 2021 restant beschikbaar vanuit Coronanoodfonds (zie ook 13).

2024*

Budget t.b.v. formatie dienstverlening

11 12 13 14

Budget via andere financiering Van Ark gelden: Pilot GGZ en schulden Budget digitale transformatie: Matchingssyteem vroegsignalering Corona noodfonds: noodfonds Balans Corona noodfonds: SHV aan ondernemers (inhuur specialist en on the job training)

2021 € 975.000

2022 € 975.000

-

-

-

-

-

2020

2021

2022

2023

2024

€ 85.000

-

-

-

-

€ 25.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 50.000

-

-

-

-

€ 12.500

€ 137.500

-

-

-

26

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

15

Corona noodfonds: Extra capaciteit in verband met corona

€ 25.000

€ 75.000

-

-

-

Toelichting meerjarenraming: 1. Schuldhulpverlening aan ondernemers: In verband met extra toestroom van ondernemers is er capaciteitsuitbreiding nodig. 2. Uitbreiding capaciteit ivm Corona: Op basis van de verwachtingen zoals omschreven in deze beleidsnota verwachten wij de komende jaren meer inwoners te moeten bedienen als gevolg van Corona en de aanzuigende werking door de uitbreiding van vroegsignalering en communicatie. Voor de periode vanaf 1 oktober 2021 tot 31 december 2021 is hier extra € 25.000 voor nodig. Vanaf 2022 € 75.000. 3. Handhaving huidig niveau vroegsignalering: In het Uitvoeringsplan Vroegsignalering zijn voor 2019 en 2020 incidenteel middelen ter beschikking gesteld voor de uitbreiding van activiteiten op het gebied van vroegsignalering van schulden. Naast signalen van Eigen Haard wordt nu ook op signalen van het CAK geacteerd. Hiervoor was € 69.000 beschikbaar gesteld. Om dit de komende jaren te continueren is dit bedrag in de meerjarenraming opgenomen. 4. Uitbreiding vroegsignalering in verband met wetswijziging: Als gevolg van de wetswijziging per 1 januari 2021 verwachten wij dat een uitbreiding van de capaciteit nodig is met betrekking tot het verwerken van de signalen in het kader van de vroeg signalering, waaronder huisbezoeken. Hiervoor is € 175.000 opgenomen in de meerjarenbegroting. 5.

Preventie jongeren scholing: Dit betreft de financiering van Moneyways. 6. Algemene communicatie conform beleidsplan: In het beleidsplan is een communicatieplan aangekondigd. Hiervoor is €25.000 voor geraamd van 2021 tot en met 2023. 7. Digitale begeleiding voor jongeren en niet digitaal vaardigen: Ter ondersteuning van jongeren en in het kader van nieuwe manieren mogelijk maken gaan we in 2021 het programma De Online SchuldenCoach op maat laten maken voor onze gemeente. Deze digitale begeleiding wordt op maat gemaakt en sluit aan op de lokale sociale kaart. Daarnaast schaffen we een online cursus aan “stap uit je schuld” die de inwoner in zeven stappen op weg helpt naar een oplossing voor de schulden. Verder worden inwoners die niet digitaal vaardig zijn via het werkplein een training geboden in het beheersen van digitale vaardigheden. 8. Het waarborgfonds saneringskredieten is door het Rijk aangekondigd op Prinsjesdag. Vooruitlopend op een waarborgfonds breiden wij de mogelijkheid uit om saneringskredieten in te zetten door het instellen van een Amstelveens waarborgfonds. Het maximale saneringskrediet wordt verhoogd van €5.000 naar €25.000 zodat 90-95% van het klantenbestand waar een krediet een optie voor is in aanmerking komt. Vanaf 2022 verwachten wij een landelijk waarborgfonds.

Het bedrag van het waarborgfonds wordt dan ingezet om deel te kunnen nemen aan het landelie waarborgfonds. 9. Pilot JAS: In de beleidsnota is aangekondigd te starten met de Pilot Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS). In Q3 2021 wordt gestart. 10. De pilot GGZ en schulden wordt gefinancierd vanuit de “van Ark-gelden”. Deze gelden betreffen een overheveling van middelen vanuit 2019. 11. Motie focus op armoedepreventie: Voor de uitvoering van het Actieplan Armoedepreventie wordt voor enkele dagen per week een projectleider aangesteld. De kosten worden ingeschat op een bedrag van € 20.000. 12. Als gevolg van de wetswijziging is een matchingssysteem aangeschaft in 2020. De jaarlijkse kosten zijn geraamd en kunnen gedekt worden uit het digitale transformatiebudget. 13. Het Noodfonds Balans wordt nog geëvalueerd en is nu gefinancierd vanuit de Corona-maatregelen. Afhankelijk daarvan wordt deze voortgezet. 14. Corona noodfonds: Schuldhulpverlening aan ondernemers: Op 7 juli 2020 heeft het college besloten vanuit de Corona-maatregelen in te zetten op hulpverlening aan ondernemers. Door middel van training “on the job” worden consulenten door een specialist opgeleid om ondernemers te kunnen bedienen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021. Afhankelijk van de resultaten wordt bij de begroting van 2022 mogelijk voortzetting geadviseerd.

Onderdeel van dit budget is ook communicatie en opleiding medewerkers.

27

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

15. Corona noodfonds: Uitbreiding capaciteit vanaf 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021: Op basis van de verwachtingen zoals omschreven in de beleidsnota verwachten wij structureel meer inwoners te moeten bedienen als gevolg van Corona. Inkomsten Het kabinet heeft met gemeenten en andere partijen afspraken gemaakt om de aanpak van schulden en armoede te versterken. Door de coronacrisis krijgen naar verwachting meer mensen te maken met ernstige financiële problemen. Het kabinet stelt € 146 miljoen beschikbaar om onder meer de gemeentelijke schuldhulpverlening toe te rusten voor een grotere toestroom van hulpvragen. Ten tijde van het schrijven van dit beleidsplan is nog niet duidelijk hoeveel extra middelen worden beschikbaar gesteld voor de gemeente Amstelveen.

11.

Bijlagen

28

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 1. Overzicht uitwerking aanbevelingen en moties Aanbeveling/motie

Omschrijving

Reactie college d.d. 28 januari 2020

Aanbeveling 1 en 2 RKO

Maak meer gebruik van data ten behoeve van sturing van het proces en zorg ervoor dat gegevens dermate geregistreerd worden dat er aansluiting gezocht kan worden bij de landelijke Benchmark Armoede en Schulden van Divosa. Zet vaker een saneringskrediet in

Zoals in het rapport van BMC is aangegeven, is het team Balans Schuldhulpverlening momenteel bezig met de implementatie van een nieuw registratiesysteem ten behoeve van de uitvoering van schuldhulpverlening. De ingebruikname staat gepland voor 1 april 2020.

Aanbeveling 3 RKO

Motie Meer inzetten op saneringskrediet bij schuldhulpverlening Aanbeveling 4 RKO

Status van uitvoering per 1 juni 2020 Per 1 april 2020 is een nieuw registratiesysteem geïmplementeerd waardoor aangesloten kan worden bij de landelijke Benchmark.

Waar terug te vinden in deze nota. Een uitwerking van de sturingsgegevens t.b.v. de raad is opgenomen in paragraaf 8.2

Een saneringskrediet is naar de mening van het college een mooi en doeltreffend instrument bij het saneren van schulden. Ook in de uitvoering is extra aandacht voor het saneringskrediet. Hierdoor is er een stijgende lijn in het aantal verstrekte kredieten. Wanneer een saneringskrediet de beste oplossing voor de inwoner is, wordt dit ingezet.

Uitwerking opgenomen in dit beleidsplan

Paragraaf 6.4.

Het college kan zich vinden in deze aanbeveling. We zullen de raad voorstellen de toegang te verbreden naar alle zelfstandigen.

Met de uitvoering van schuldhulpverlening aan zelfstandigen is reeds gestart vanwege de coronacrisis. De

Standaard een saneringskrediet inzetten, tenzij…

Schenk meer aandacht aan doelgroepen die nu vaak buiten de boot val-

2

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

len voor een schuldregeling, gericht op ZZP’ ers en studenten Motie ‘ Een goede schuldhulpverlening voor zelfstandigen’

Motie ‘Perspectief op een kansrijk leven’ Aanbeveling 5 RKO

Aanbeveling 6 RKO

Verbreed de toegang tot schuldhulpverlening zodat zelfstandigen onder regie van Balans ondersteunt kunnen worden Een pilot starten waarin toekomstperspectief van jongeren centraal staat Speel als gemeente een verbindende rol met betrekking tot ketenpartners als Participe, Voedselbank etc.

Voer opnieuw een cliëntervaringsonderzoek uit en betrek hierbij niet alleen inwoners die een traject doorlopen of hebben doorlopen, maar ook inwoners die alleen een adviesgesprek hebben gehad en/of inwoners

uitwerking voor de langere termijn is opgenomen in deze nota.

Paragraaf 6.3

Paragraaf 6.3

In Q3 2021 wordt gestart met Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS). Deze aanbeveling wordt door het college onderkend en komt ook terug in de beleidsnota ‘Iedereen doet mee’ met betrekking tot de minimaregelingen. Hierin is opgenomen dat de gemeente periodieke netwerkbijeenkomsten gaat organiseren voor organisaties en instanties die zich bezig houden met inwoners met een laag inkomen en/of schulden. Het college neemt deze aanbeveling ter harte. Begin 2020 wordt een nieuw clientervaringsonderzoek uitgevoerd

Paragraaf 6.2

Paragraaf 8.1

Het cliëntervaringsonderzoek (ceo) is uitgesteld vanwege het Coronavirus. In 2021 gaan we een ceo uitvoeren als zijnde een tussentijdse evaluatie van dit beleidsplan.

Paragraaf 3.5.

3

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Aanbeveling 7 RKO

waarvan de aanvraag is afgewezen. Zorg voor een interne koppeling, zodat inwoners die een laag inkomen hebben niet worden aangeslagen voor de gemeentebelasting.

Aanbeveling 8 RKO

Bereid de dienstverlening van de gemeente uit door bewindvoering in eigen beheer aan te bieden

Motie ‘Regie op bewindvoering’

Leg afspraken met betrekking tot de kwaliteit van bewindvoerders vast in een convenant Voorstellen doen om onnodig lange trajecten te voorkomen en overwegen schulden kwijt te schelden

Motie ‘Schuldhulpverlening, nieuwe manieren mogelijk maken’

Inwoners hebben al de mogelijkheid om, bij een eerste aanvraag voor kwijtschelding, toestemming te geven voor een automatische beoordeling van hun gegevens in de volgende jaren. De komende periode wordt onderzocht of een vereenvoudiging van de aanvraagprocedure mogelijk is. Het college gaat er vanuit dat de rekenkamer hier doelt op beschermingsbewindvoering, een groeiende kostenpost binnen het minimabeleid. In het nieuwe beleid geven we aandacht aan het monitoren van de kwaliteit van bewindvoering.

Het onderzoek is uitgevoerd.

Paragraaf 7.3

In Q3 2021 worden de resultaten rondom het sluiten van een convenant met bewindvoerders met de gemeenteraad gedeeld.

Paragraaf 6.5.

Zie een nadere uitwerking in paragraaf 6.4. en 7.1.

Paragraaf 6.4. en 7.1.

4

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 2: Evaluatie beleidsplan Schuldhulpverlening in Balans 2016-2020 Hieronder zijn schematisch de resultaten weergegeven van de actiepunten uit het vorige beleidsplan “schuldhulpverlening in Balans 2016-2020”. Door middel van een vinkje wordt weergegeven wat de status is van het actiepunt gevolgd door een toelichting. Actiepunten beleidsplan 2016 – 2020 Een methodiek ontwikkelen zodat de schuldhulpverlening van Amstelveen vergeleken kan worden met andere gemeenten op basis van cijfers die landelijk worden gehanteerd.

Ten behoeve van een structurele samenwerking met het sociaal team afspraken blijven maken over de afstemming van werkzaamheden, rollen en verantwoordelijkheden. In contact treden met middelbare scholen om de mogelijkheden van preventieprojecten voor scholieren te bespreken.

Handreiking opstellen over de activiteiten en procedures van Balans om de samenwerking met professionals en vrijwilligers verder te verbeteren. Aan het eind van de beleidsperiode 2016-2020 worden de resultaten van de samenwerking met Eigen Haard met de ‘vroeg er op af’- aanpak geevalueerd. Onderzoeken of de preventieve activiteiten met energiebedrijven kunnen worden uitgebreid en met de zorgverzekeraar kunnen worden opgezet.

√

√

√

√

Ook is Your Message Money van Team Alert ingezet op 1 VO college, gericht op leerniveau HAVO. Hierbij wordt ook peer-education toegepast. Er is een handreiking opgesteld waarin een traject schuldhulpverlening wordt uitgelegd. Dit is verspreid onder de netwerkpartners. Zie vroegsignalering paragraaf 5.2.

√ Vroeg er op af is uitgebreid naar het Centraal Administratie Kantoor waar ook de zorgverzekeraars op zijn aangesloten. √

Doelgroepen benaderen die de weg naar de schuldhulpverlening nog niet hebben gevonden.

In april 2020 is een nieuw registratiesysteem geïmplementeerd dat het mogelijk maakt de gemeentelijke cijfers te vergelijken met andere gemeenten (Benchmark Armoede en Schulden). Er zijn korte lijnen tussen de verschillende afdelingen binnen de AA organisatie. De overdracht vindt warm plaats. Dit is gedaan. Op scholen worden trainingen georganiseerd (Moneyways). Ook theatervoorstellingen van theatergroep Playback. Deze slaan aan en zoeken ook de samenwerking met Diversion om dit te koppelen aan Moneyways.

√/-

Energiebedrijven zijn nog niet aangesloten op Vroeg er op af. Met de wetswijziging per 1 januari 2021, zoals omschreven in het onderdeel vroegsignalering wordt hier verder vorm aan gegeven. Uit het rekenkameronderzoek Amstelveen komt naar voren dat we hier nog niet volledig in geslaagd zijn. De komende periode zullen we dan ook de toegang voor zzp’ers en ondernemers verbreden en zullen we

2

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

De schuldhulpverlening opnemen in het interne controleplan. De bestandsontwikkeling zal periodiek worden beoordeeld met het oog op de formatie die voor schuldhulpverlening beschikbaar is.

√

nog meer aandacht hebben voor jongeren. Gereed.

√

Voortdurend proces.

3

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 3: Evaluatie Vroeg Er Op Af Vroegsignalering en Eigen Haard De gemeente Amstelveen heeft met Eigen Haard sinds 2013 werkafspraken gemaakt om bij een huurachterstand van 1 tot 3 maanden een melding te doen bij Balans. Naar aanleiding van de resultaten is een convenant gesloten tussen Eigen Haard en Balans waarin de werkafspraken zijn vastgelegd. Voordat Eigen Haard een melding bij de gemeente doet, wordt de inwoner op de hoogte gesteld. Naar aanleiding van de melding gaan twee schuldhulpverleners van Balans op huisbezoek. Tijdens het huisbezoek wordt de oorzaak van de achterstand besproken en wordt gezamenlijk gekeken of verdere schuldhulpverlening noodzakelijk is. Wanneer een inwoner niet thuis is, wordt informatie achtergelaten waarin een tweede huisbezoek wordt aangekondigd. De huisbezoeken vinden zowel overdag als in de avond plaats om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Na een tweede huisbezoek volgt nog een poging telefonisch contact op te nemen met de inwoner. In de jaren dat deze vorm van vroegsignalering is geintroduceerd, zijn alle signalen van Eigen Haard over huurachterstanden onderzocht en is met alle betreffende inwoners getracht contact op te nemen. De werkwijze ziet er schematisch als volgt uit. Melding Planning Ronde 1

Terugmelding Ronde 2

Telefonisch contact Eindmelding

Eigen Haard stuur maandelijks meldingen naar de algemene postbus van Balans. Coördinator screent de meldingen en plant intern welke 2 consulenten van Balans er op af gaan. De consulenten van Balans gaan in tweetallen op huisbezoek en laten bij geen gehoor informatie achter over schuldhulpverlening. De consulten melden intern terug wat de resultaten van het eerste huisbezoek zijn. Het tweetal consulenten gaat een tweede keer (vaak in de avond) op huisbezoek wanneer er in de eerste ronde geen contact is geweest. Na de tweede ronde wordt gepoogd telefonisch contact te zoeken met de inwoner De coördinator meldt de bevindingen terug aan Eigen Haard.

4

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

In onderstaand figuur is aangeven wat de resultaten van VEOA – Eigen Haard waren in 2019.

In 2019 zijn er 135 signalen binnengekomen en zijn de schuldhulpverleners van Balans naar aanleiding van het signaal op huisbezoek gegaan. 26 signalen hebben geleid tot een traject schuldhulpverlening. In 47 gevallen gaf uiteindelijk de inwoner aan dat er geen verdere hulp noodzakelijk was. 7 personen zijn op een andere manier geholpen. In 55 gevallen is er, na een tweede huisbezoek en een poging telefonisch of schriftelijk contact te maken geen contact tot stand gekomen. De invloed van deze interventie kan echter zijn dat inwoners later alsnog de weg naar Balans schuldhulpverlening hebben gevonden danwel zelf afspraken hebben gemaakt met de woningbouw. Deze gegevens zijn niet voorhanden. Landelijk beeld In Amstelveen is naar aanleiding van een signaal met 59% van de gevallen contact geweest met de inwoner. Ter vergelijking in Amsterdam is het percentage 56%13. In Nijmegen14 zijn in een jaar tijd 318 adressen bezocht. Daar is het in 60% van de gevallen gelukt contact te leggen waarvan de helft aangaf hulp te willen ontvangen. Pilot vroeg er op af CAK In Amstelveen is sinds september 2019 gestart met een pilot VEOA - CAK. Het CAK is het Centraal Administratie Kantoor die onder andere de wanbetalersregeling zorgverzekering uitvoert. Wanneer een inwoner 6 maanden zijn zorgverzekering niet heeft betaald wordt een zogenaamde “bestuursrechtelijke” zorgpremie opgelegd.

Door in te loggen op een beveiligde portal kan door Balans gezien worden wie er in de zogenaamde wanbetalersregeling voor de zorgverzekering zit. Ook deze inwoners krijgen 2x een huisbezoek en wordt er door Balans schriftelijke informatie achtergelaten. Balans zet in op het maken van contact, om een inschatting te maken van een (eventueel) passend hulpaanbod. Dit kan gaan om bemiddeling met de schuldeiser (de zorgverzekeraar), een eenmalig advies of het inzetten van een traject schuldhulpverlening.

13 14

Gemeente Amsterdam, jaarverslag schuldhulpverlening 2019 Gemeente Nijmegen, Evaluatie Vroegsignaleringsproject Op de Rit

5

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Sinds september 2019 heeft team Balans 220 CAK meldingen verwerkt. In het 1e kwartaal, is 33% van de inwoners waarbij is ingezet op contact maken ook daadwerkelijk bereikt. Bij één op de vijf inwoners is een vervolgtraject ingezet en het merendeel vond een oplossing na bemiddeling met de schuldeiser of een eenmalig advies. In het 2e kwartaal is bij een tussentijdse evaluatie gebleken, dat het aantal inwoners dat is bereikt is toegenomen van 33% naar 45%. Ook was er een (lichte) stijging zichtbaar in het aantal aanmeldgesprekken dat is voortgekomen uit deze interventie, van één op de vijf naar één op de vier inwoners. Er is hiervoor geen direct oorzaak aan te wijzen. Op basis van kennisdeling op dit onderwerp met andere gemeenten, kan wel worden gesteld dat in meerdere gemeenten het eerste kwartaal niet representatief is gebleken Signalen van energiebedrijven Momenteel ontvangt Balans ook signalen van achterstanden bij energiebedrijven. Dit varieert van € 5 tot vele honderden euro’s. Tot op heden wordt een brief gestuurd naar de adressen met een achterstand van meer dan € 350. In deze brief staat uitleg over schuldhulpverlening en een uitnodiging contact op te nemen indien hulp noodzakelijk is.

6

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 4: Preventie Het voorkomen van schulden is beter dan saneren. Daarom is Amstelveen actief in het bieden van preventie van armoede en schulden. Schuldpreventie en armoedebestrijding is een mix van maatregelen, activiteiten en voorzieningen die er op gericht zijn dat mensen financieel vaardig worden en zich zo gedragen dat zij hun financiën op orde houden. Het Amstelveenloket is een belangrijk onderdeel van preventie. Door inwoners de mogelijkheid te bieden om laagdrempelig hulp te zoeken en vragen te stellen worden kleine problemen direct gesignaleerd en waar mogelijk opgelost. Ook minimaregelingen en de Amstelveenpas spelen een rol in het voorkomen van schulden. Voor sommige inwoners is de drempel om naar het Raadhuis toe te komen te hoog. Daarom financiert de gemeente netwerkpartners die in de wijken een preventief aanbod hebben. Financieel café Een van deze netwerkpartners is het Financieel Café. Het café is een samenwerking tussen Participe en Humanitas. Bij het Financieel Café kunnen inwoners van Amstelveen terecht voor diverse vragen die financieel gerelateerd zijn. Men kan bij het financieel café terecht voor onder andere budgettips en adviezen, hulp bij ordenen van de administratie, lezen van brieven en het geven van uitleg over de inhoud.

Ook kan men terecht voor ondersteuning bij het invullen van formulieren zoals kwijtschelding lokale lasten, aanvragen (bijzondere) bijstand, minimavoorzieningen, WMO. De geschoolde vrijwilligers helpen verder bij het maken van een overzicht van inkomsten en uitgaven en daar waar niet te complex het maken van een overzicht van schulden en betalingsafspraken. Doordat inwoners laagdrempelig en anoniem terecht kunnen bij het Financieel Café wordt voorkomen dan inwoners in de schulden raken. Ook kunnen mensen bij het Financieel Café terecht om andere wijkbewoners en lotgenoten te ontmoeten. Men kan met elkaar in gesprek gaan over hoe het is om rond te komen van een laag inkomen en elkaar bruikbare tips geven op het gebied van voordelig en goed eten, goedkope maar leuke uitjes met het gezin en nog veel meer. Humanitas Thuisadministratie Sinds enkele jaren zijn vrijwilligers van Humanitas Amstelland actief op het gebied van thuisadministratie. Onze inwoners kunnen daar geholpen worden om de grip en weer regie te krijgen op hun financiën. Met ondersteuning van een vrijwilliger kan voorkomen worden dat een deelnemer aanspraak moet maken op professionele (schuld)hulpverlening. Ook inwoners die zich melden voor schuldhulpverlening worden door de gemeente actief (en warm) doorverwezen naar Humanitas.

De kwaliteitsmedewerker van Balans staat in nauw contact met de coördinator van Humanitas. Periodiek vindt er overleg en evaluatie plaats. Door Balans zijn in 2019 trainingen georganiseerd aan de vrijwilligers om de werkwijze van Balans maar ook de minimaregelingen goed onder de aandacht te brengen. Training omgaan met geld Inwoners van Amstelveen die moeite hebben met rondkomen en wat meer zicht op hun uitgaven willen hebben kunnen een training Omgaan met geld volgen. Tijdens de training worden er ervaringen gedeeld en staan het tips geven over omgaan met geld centraal. De training gaat onder andere over het ordenen van de financiële administratie, maandbegroting en jaarbegroting. Hierdoor leert de inwoner de inkomsten en uitgaven op een rijtje te krijgen. Waardoor meer weloverwogen beslissingen worden genomen met als doel financiële problemen te voorkomen. Motie “focus op armoedepreventie” Bij de behandeling van de beleidsnota minimabeleid heeft de gemeenteraad de motie ‘Focus op armoedepreventie en perspectief voor minima’ aangenomen. Conform de oproep in de motie wordt in het actieplan armoedepreventie het preventieve armoedebeleid verder ontwikkeld om zo veel mogelijk te

7

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

voorkomen dat inwoners in een situatie van armoede (en schulden) terechtkomen. Daarnaast wordt beoogd armoede terug te dringen. Het uiteindelijke doel is het bieden van perspectief en het versterken van het vermogen van inwoners om mee te kunnen doen aan de samenleving. Een verdere uitwerking van preventie zal dan ook naar aanleiding van deze motie separaat aan de gemeenteraad worden aangeboden.

8

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 5: Proces schuldhulpverlening Als een inwoner van de gemeente zich meldt voor schuldhulpverlening heeft de gemeente de wettelijke taak om binnen vier weken het aanmeldgesprek te voeren. De gemeente Amstelveen heeft er voor gekozen om het eerste gesprek binnen één week te laten plaatsvinden. Gaat het om bedreigende schuldensituaties (dreigende huisuitzetting, afsluiting van gas, water of elektra) dan kan het eerste gesprek nog dezelfde dag plaatsvinden. De wet stelt hiervoor een termijn van maximaal drie dagen. Contact met de gemeente Een inwoner meldt zich bij het Amstelveenloket (fysiek, telefonisch of per e-mail) en geeft aan dat er sprake is van financiële problemen. Naar aanleiding van deze melding wordt een aanmeldgesprek gepland met een medewerker van Balans en waar nodig een Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg (MDO). In het aanmeldgesprek of naar aanleiding van het MDO worden adviezen gegeven, bijvoorbeeld om een uitkering aan te vragen of hulp bij de thuisadministratie te organiseren. In dit gesprek wordt ook beoordeeld of een schuldhulpverleningstraject moet worden aangevraagd. Aanvraag schuldhulpverlening Vanaf de aanvraag geldt de wettelijke termijn van de Algemene wet bestuursrecht en heeft de gemeente acht weken de tijd om een besluit te nemen op de aanvraag.

Wanneer de gemeente de aanvraag om schuldhulpverlening toekent, ontvangt de aanvrager naast de formele beschikking ook een plan van aanpak waaraan een verwacht tijdspad is toegevoegd. Deze aanvraag kan vervolgens leiden tot het volgende:  Stabilisatiefase Er zijn omstandigheden die een schuldbemiddelingstraject nog niet mogelijk maken waardoor de klant wordt geholpen in de zogenoemde ‘stabilisatiefase’. In deze fase krijgt de klant de opdracht om zaken te regelen die noodzakelijk zijn voor het welslagen van een schuldregeling. Dit heeft bijvoorbeeld betrekking op de situatie dat de klant wel een uitkering heeft maar nog landelijke toeslagen of bijzondere bijstand moet aanvragen. Ook wanneer de schuldensituatie nog onduidelijk is kan geen bemiddelingstraject worden opgestart. Dit laatste kan te maken hebben met betwiste vorderingen of onduidelijkheid over de boedelscheiding. Ook kan deze fase gebruikt worden voor het op orde brengen van de persoonlijke situatie. Denk hierbij aan het niet onder controle hebben van het bestedingspatroon, verslavingsproblemen of een problematische scheiding. Afhankelijk van de zwaarte van de problematiek duurt deze fase 3 tot 6 maanden. De klant krijgt gedurende deze fase wel begeleiding van een schuldhulpverlener maar het is nog niet mogelijk om een schuldregeling op te starten.

 Minnelijk traject Er wordt contact gelegd met schuldeisers om de schulden exact in beeld te krijgen. Er wordt berekend wat de klant naar draagkracht kan aflossen in 36 maanden en dit wordt voorgesteld aan de schuldeisers met het verzoek om het restant kwijt te schelden. Dit kan door middel van een schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Een weigerachtige schuldeiser kan worden gedwongen mee te werken door middel van een verzoek tot een dwangakkoord aan de rechtbank. Na uitbetaling van het krediet, of na 36 maanden aflossen bij een schuldbemiddeling, wordt het restant van de schulden kwijtgescholden.  Wettelijke schuldsanering Indien de schuldeisers niet akkoord gaan met de voorgestelde minnelijke regeling, wordt de klant toegeleid naar de wettelijke schuldsanering. Via een juridische procedure wordt de rechter verzocht om de klant toe te laten tot een schuldsanering op basis van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP). In dit geval wordt een WSNP-bewindvoerder toegewezen die zicht houdt op het nakomen van alle verplichtingen. Na 36 maanden wordt alles wat is gespaard verdeeld over de schuldeisers. De restschuld wordt niet meer op de klant ingevorderd. 9

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 6: Instrumenten schuldhulpverlening In onderstaand overzicht wordt beschreven hoe de inzet van de instrumenten schuldhulpverlening voor inwoners van Amstelveen is georganiseerd. Instrument Preventie

Inhoud Het ontstaan van schulden voorkomen door het verstrekken van informatie en voorlichting. Het voorkomen van problematische schulden door jongeren een lesprogramma aan te bieden, vroegtijdige signalering van betalingsachterstanden in de vaste lasten.

Adviesgesprek

Aanmeldgesprek

Intake

Moratorium

Stabilisatiefase

Niet alle inwoners hebben een traject schuldhulpverlening bij Balans nodig als er geen sprake is van problematische schulden. Een adviesgesprek is soms voldoende. Gesprek met een medewerker van het loket met specialisme schuldhulpverlening. Tijdens dit gesprek wordt integraal (financieel en (psycho)sociaal) naar het financiële probleem gekeken. Er worden afspraken gemaakt en adviezen meegegeven. Indien nodig kan een aanvraag worden ingediend voor een traject. Gesprek met een vaste consulent van Balans. Voor dit gesprek overlegt de klant alle benodigde stukken en informatie. Er volgt een beschikking met plan van aanpak. Indien er sprake is van een crisissituatie (ontruiming of afsluiting van energie) kan Balans de rechtbank verzoeken om een afkoelingsperiode af te kondigen waarin de ontruiming of afsluiting wordt aangehouden. De fase voorafgaande aan een schuldregeling waarin de klant de opdracht krijgt om zaken te regelen die noodzakelijk zijn voor het welslagen van een schuldregeling.

Wat hebben we in Amstelveen Elke inwoner van Amstelveen kan zich melden bij het Amstelveen loket met vragen over zijn financiële situatie. Het loket verstrekt informatie en advies over financiële aangelegenheden ook als er (nog) geen schulden zijn. Zo nodig kan vanuit het loket voor een inwoner een afspraak worden gemaakt voor een aanmeldgesprek bij Balans. Balans heeft (en ontwikkelt) preventieprojecten voor middelbare scholen waarmee de leerlingen leren om te gaan met geld. Met de meest voorkomende samenwerkingspartners zijn werkafspraken gemaakt over signalering en doorverwijzing. Tijdens een of meerdere gesprekken wordt advies gegeven over financiële zaken (inkomen, betalingsachterstanden, achteruitgang in inkomen), ondersteuning en eventueel doorverwijzing. Na een doorverwijzing, melding bij het loket of na een directe (telefonische) melding wordt een afspraak gemaakt voor het aanmeldgesprek.

De inwoner dient een aanvraag in voor een traject schuldhulpverlening. Balans biedt een integrale aanpak (voor financiële en (psycho)sociale problemen) en betrekt hier de samenwerkingspartners bij. De voorwaarden aan het traject worden besproken en de motivatie van de klant wordt beoordeeld. Balans probeert in eerste instantie zelf tot een afspraak te komen met de schuldeiser. Indien dit niet is gelukt, wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden van het moratorium.

Deze fase kan (afhankelijk van de situatie) 3 tot 6 maanden duren. Balans maakt afspraken met de klant over het regelen van inkomensondersteunende voorzieningen, aanvullende hulpverlening of juridische procedures.

10

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Instrument Schuldregeling/ minnelijk traject

Saneringskrediet

Schuldregeling/ wettelijk traject (WSNP)

Nazorg Budgetbegeleiding

Inkomensbeheer

MDO

Inhoud Bij een schuldregeling in het minnelijk traject bemiddelt Balans tussen de klant en de schuldeisers voor een aflossingsregeling. De regeling duurt in beginsel maximaal 36 maanden (waarna kwijtschelding wordt verleend), Balans berekent de afloscapaciteit. Verder wordt er op toegezien dat de klant de gemaakte afspraken nakomt en wordt er ook tijdens de 36 maanden aandacht geschonken aan gedragsverandering. Bij een saneringskrediet krijgen de schuldeisers de afloscapaciteit (van 36 maanden) van de klant in één keer overgemaakt waarna kwijtschelding voor het restant van de schuld wordt verstrekt. De klant gaat hiervoor een lening aan bij een kredietbank waarop hij 36 maanden aflost. Na een mislukt minnelijk traject kan de klant een beroep doen op het wettelijk traject, de WSNP. De rechtbank beslist, mede op basis van de door Balans afgegeven WSNP-verklaring, of de klant tot de wettelijke schuldregeling wordt toegelaten. Balans moet aantonen dat het minnelijk traject eerst is geprobeerd. Het bieden van nazorg aan inwoners waarvan het traject is afgesloten. Om de financiële zelfstandigheid te bevorderen biedt Balans budgetbegeleiding. De inwoner legt het beheer van zijn inkomen in handen van een derde. Het inkomen wordt overgemaakt op de rekening van de beheerder waarvan alle rekeningen, vaste lasten en een eventuele schuldregeling wordt overgemaakt.

De inwoner krijgt leefgeld op zijn rekening overgemaakt. Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg.

Wat hebben we in Amstelveen Balans biedt een schuldregeling conform de landelijk geaccepteerde richtlijnen.

Als het inkomen stabiel is en het niet te verwachten valt dat het inkomen nog gaat stijgen kan een saneringskrediet aangevraagd worden via de Gemeentelijke Kredietbank Amsterdam (GKA). De gemeente staat borg voor de hoogte van de lening.

Balans geeft de WSNP-verklaring af en begeleidt de klant bij de zitting. Gedurende het WSNP-traject biedt Balans begeleiding

Balans geeft, indien nodig, nazorg na het beëindigen van een traject schuldhulpverlening. Uitgangspunt is dat de nazorg maximaal zes maanden duurt. Budgetbegeleiding is een vast onderdeel van een traject schuldhulpverlening en bestaat uit gesprekken over het aanleren van financiële vaardigheden, maar ook het verbeteren van inkomen of versterken van ondersteunend netwerk. Balans kan in een traject schuldhulpverlening het inkomen van inwoners (tijdelijk) beheren. Als het inkomensbeheer naar verwachting langdurig is (bijvoorbeeld bij verslavingsproblematiek of (licht) verstandelijke beperking) kan het inkomensbeheer overgedragen worden aan een externe organisatie/bewindvoerder. Door een MDO te organiseren ontstaat er een compleet beeld van de problematiek van de inwoner en worden afspraken gemaakt over de samenwerking en gecoördineerde en efficiënte hulpverlening. Bij een MDO kunnen onder andere de volgende interne en externe teams betrokken zijn. Zie ook paragraaf 6.1.

11

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 7: Saneringskrediet versus schuldbemiddeling Huidige werkwijze saneringskrediet Na de inventarisatie van de schulden wordt berekend hoeveel een inwoner kan aflossen in drie jaar. Dit bedrag is de afloscapaciteit en wordt als lening aangevraagd bij de Gemeentelijke Kredietbank Amsterdam (GKA). Het maximale krediet is €5.000. De gemeente Amstelveen staat borg voor de lening, waardoor de lening in de praktijk altijd wordt toegekend. Balans onderhandelt met de schuldeisers. Na akkoord van alle schuldeisers betaalt de GKA het krediet, minus de te betalen rente, uit aan Balans. Balans verdeelt dit bedrag onder de schuldeisers. De inwoner betaalt de lening in 36 termijnen terug aan de GKA.

Looptijd Gevolgen inwoner

Gevolgen schuldeisers

Gevolgen gemeente

Saneringskrediet 36 maanden (3 jaar) Na uitbetaling van het krediet is er nog maar 1 schuldeiser over. Stress wordt daardoor beperkt

Schuldbemiddeling 36 maanden (3 jaar) Na akkoord door de schuldeisers worden de schulden voor 3 jaar aangehouden.

Indien er geen noodzaak is tot verdere begeleiding kan het traject worden afgesloten

De inwoner houdt 3 jaar lang een contactpersoon voor ondersteuning bij financiële vragen

Een inkomensstijging leidt tot een grotere bestedingsruimte

Een inkomensdaling wordt verrekend in de afloscapaciteit. De bestedingsruimte blijft in de meeste gevallen gelijk.

Bij een inkomensdaling kan de lening mogelijk niet worden terugbetaald en bestaat het risico op een nieuwe problematische schuldsituatie Na ontvangst van de af loscapaciteit wordt de schuld afgeboekt.

Een inkomensstijging wordt verrekend in de afloscapaciteit en zorgt voor een hogere aflossing Inkomensvoordelen komen ten gunste van de schuldeisers

Er is direct duidelijkheid over de hoogte

De schuldeiser moet het dossier drie jaar open houden en in contact blijven met de schuldhulpverlener

Geen hogere aflossing bij een stijging van het inkomen Na uitbetaling hoeft geen contact meer te worden onderhouden met schuldeisers De mogelijkheden om te sturen op het gedrag en de onderliggende problematiek te beheersen zijn beperkt De gemeente staat borg indien het krediet niet wordt terugbetaald. De kosten hiervoor kunnen oplopen.

Na het akkoord van de schuldeisers wordt het traject minimaal 3 jaar aangehouden in verband met hercontroles op de afloscapaciteit. Betere mogelijkheden om te sturen op gedrag en eventuele onderliggende problematiek aan te pakken

12