Agendabundel

In 2013 werd de sportnota ‘Amstelveen Beweegt Gezond!! 2013-2020’ vastgesteld door de raad en deze is opgevolgd in 2021 door de sportnota ‘Amstelveen Beweegt Nog Meer!!’. Uit deze laatste nota volgen de beleidsdoelen van de gemeente, te weten: 1 Heel Amstelveen in beweging: Amstelveen faciliteert sport en bewegen optimaal. 2 Iedereen kan meedoen: Amstelveense inwoners die extra stimulans en ondersteuning nodig hebben om gezond te bewegen en te sporten, krijgen die ook. 3 Topsporttalent wordt (h)erkend: jonge topsporttalenten kunnen blijven rekenen op ondersteuning en worden nog meer zichtbaar voor andere inwoners van Amstelveen. 4 Sport- en beweegstimulering met focus op samenwerking: meer dan voorheen nemen wij regie op gerichte, goed passende sport- en beweegstimulering voor die inwoners die wij nu nog onvoldoende bereiken met sport- en beweegaanbod. Daarbij vragen wij intensievere samenwerking van onze uitvoeringspartners met elkaar en met maatschappelijke partners. Het beleidsdoel ‘Heel Amstelveen in beweging’ is evalueerbaar omdat het is voorzien van beleidsindicatoren per leeftijdsgroep en streefwaarden. Alle andere beleidsdoelen zijn niet evalueerbaar want het ontbreekt aan beleidsindicatoren en streefwaarden.

Dat is een zwaarwegend punt, omdat de gemeente met name wil inzetten op verdere sportdeelname door een deel van de Amstelveense inwoners voor wie sport en bewegen nog niet vanzelfsprekend is. Dit kan allerlei oorzaken hebben. Denk aan een lichamelijke beperking maar ook aan sociale- en financiële drempels. Dit is dan ook een van de speerpunten in de nieuwe sportnota. 2

Hoe zijn beleidsdoelstellingen vertaald naar een uitvoerings- en/of samenwerkingsprogramma en benodigde (financiële) middelen?

De gemeente heeft een strategisch meerjarenplan voor sportaccommodaties waarin vraag en aanbod op elkaar zijn afgestemd. Verder zijn alle vier beleidsdoelen zoals hierboven gepresenteerd vertaald naar een uitvoeringsprogramma met uitvoeringsdoelen en acties. We lichten dat hieronder op hoofdlijnen verder toe.

Pagina 10

Voor het beleidsdoel ‘Iedereen kan meedoen’ en ‘Sport- en beweegstimulering’ zijn de uitvoeringsdoelen en acties gereconstrueerd en komen we tot vier hoofdonderwerpen waarlangs deze kunnen worden gecategoriseerd: focus op de doelgroep, samenwerking en regievoering, accommodaties en het verlagen van toegangsdrempels. Elk hoofdonderwerp bevat doelen die de gemeente wil realiseren en acties de gemeente wil nemen. Verder heeft de gemeente het onderwerp ‘samenwerking en regievoering’ handen en voeten gegeven door het afsluiten van een Lokaal Sportakkoord waar allerlei partijen zoals AmstelveenSport , Participe en sportaanbieders een bijdrage aan leveren. Partijen kunnen in het kader van dit akkoord subsidie aanvragen voor projecten en acties. Daarbij werken zij samen om de beleidsdoelen voor de doelgroepen te realiseren, met onder andere focus op de doelgroep van mensen die een belemmering ervaren om te sporten en te bewegen. De beleidsdoelen en het uitvoeringsprogramma zijn vertaald naar investeringen en structurele lasten en baten. Deze zijn te vinden in de perspectiefnota, de programmabegroting en het jaarverslag van de gemeente. Zo voorziet de gemeente in de Perspectiefnota 2024 een investering van in totaal circa €31 mln. voor accommodaties. De gemeente voorziet in de programmabegroting voor het jaar 2023 een saldo structurele lasten-baten van - €6,8 mln.

voor uitvoering van het sportbeleid, sportactivering en -accommodaties. De programmabegroting bevat ook een overzicht van beschikbare subsidies voor 2023. Voor dat jaar is in totaal €403 K aan subsidies begroot. Daarvan is een groot deel (€200 K) is bestemd voor Amstelveense verenigingen voor het nemen van maatregelen ter verduurzaming van sportaccommodaties. Ook in het jaar 2022 is dat budget beschikbaar, maar het is nauwelijks benut (6%). Een ander deel (€71 K) is bestemd voor sportstimulering en projectmatige activiteiten. Ook daar zien we dat in 2022 het budget nauwelijks is benut (circa 33%). Voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord heeft AmstelveenSport over de jaren 2020 t/m 2022 een budget van €244,3 K. Met dit budget worden algemene organisatieactiviteiten gefinancierd en concrete projecten voor de realisatie van de ambities van het Lokaal Sportakkoord. Lokale partners kunnen aanspraak maken het budget door aanvragen in te dienen. Er moet dan sprake zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties, waarbij één organisatie een Amstelveense sportaanbieder is. Daarnaast dient de aanvrager te zorgen voor cofinanciering d.m.v. een financiële bijdrage of een bijdrage in natura (diensten/goederen). T/m 2022 is ruim 20% van het budget uitgegeven aan projecten in het kader van ‘inclusief sporten en bewegen’, zie de tabel in bijlage 1.

Deze projecten zijn gericht op de doelgroep mensen die een belemmering ervaren om te sporten en bewegen.

Pagina 11

ONDERZOEKSVRAGEN 3 Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid? 4 Hoe is daarbij samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? In het bijzonder: > Welke afspraken zijn er met Amstelveen Sport en wat zijn de uitvoeringsprestaties van dit sportbedrijf? > Hoe wordt Amstelveen Sport gefinancierd en wat is daarbij de bijdrage van de gemeente? 5 Hoe ervaren sportaanbieders de samenwerking met de gemeente en met Amstelveen Sport in het bijzonder? 6 Zijn er knelpunten in de uitvoering van het sportbeleid en zo ja, welke zijn dit? > In het bijzonder ten aanzien van de toegankelijkheid van sport voor mensen die een belemmering (hebben) ervaren om te sporten en te bewegen. TOEGEPASTE NORMEN • De gemeente en samenwerkingspartners realiseren de gestelde doelen en activiteiten uit het uitvoeringsprogramma. • Er is een constructieve samenwerking met en tussen samenwerkingspartners.

3

Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid?

Allereerst heeft de gemeente een sportnota beleid ontwikkeld en vastgesteld, alsmede een strategisch meerjarenplan voor de sportaccommodaties. Voor de laatste heeft de gemeente onderzoek laten uitvoeren door het gespecialiseerde bureau ‘Mulier Instituut’ om de huidige match tussen vraag en aanbod in beeld te krijgen alsmede toekomstige ontwikkelingen die daarop van invloed zijn, zoals de langere termijn bevolkingsgroei van Amstelveen. Als laatste is het beleid van de gemeente, zoals beschreven in de sportnota vertaald naar een Lokaal Sportakkoord met lokale partners. De gemeente heeft verder financiële middelen ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van het beleid. Het gaat daarbij om investeringen in accommodaties, structurele middelen voor de uitvoering en subsidies. Daarbij merken we op dat de beschikbare subsidies nog matig worden benut door partners uit de lokale samenleving. Zie de beantwoording van de voorgaande vragen. Voor ouders met een laag inkomen heeft de gemeente de Amstelveenpas, waarmee zij onder andere een financiële bijdrage van de gemeente kunnen vragen om hun kinderen te laten sporten en te bewegen. Ouders kunnen een aanvraag doen voor een Amstelveenpas door een formulier te downloaden van de gemeentelijke website.1 Ook kunnen zij bij het Amstelveenloket terecht voor vragen over inkomensondersteuning, welzijn en zorg.

Doelgroepen worden echter niet vanuit preventie actief geïnformeerd.2 Informatie over de Amstelveenpas is ook te vinden op een webpagina van de gemeentelijke website. Daar ligt de nadruk echter op culturele en sociale activiteiten; een financiële bijdrage voor sport wordt niet expliciet onder de aandacht gebracht. Momenteel ligt een nieuwe minimanota bij de raad ter besluitvorming. In deze nota is aangekondigd dat er een sportaanbod wordt gerealiseerd voor volwassenen, gekoppeld aan de Amstelveenpas.

1 Bron: https://www.amstelveen.nl/home/publicatie/aanvraagformulier-amstelveenpas 2 Bron: interviews

Pagina 12

Verder heeft de gemeente gelden aangevraagd en ontvangen in het kader van De Brede Regeling Combinatiefuncties en financiert daarmee de inzet van verschillende functionarissen zoals de buurtsportcoaches, de combinatiefunctionaris onderwijs, beweegcoaches et cetera. Het beleidsinstrumentarium, de uitvoeringsplannen en middelen zijn hiermee beschikbaar maar Amstelveen heeft hogere ambities. Zo wil de gemeente: > Meer investeren in het verbinden van sporten en bewegen met de beleidsdomeinen Jeugdhulp en Wmo; > Het verder verbreden van sporten en bewegen naar de gezondheidsnota en het armoedebeleid; > De samenwerking tussen sportaanbieders, en tussen sportaanbieders en welzijns- en zorginstellingen, verder versterken door daar meer regie op te voeren. 4

Hoe is daarbij samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? In het bijzonder: welke afspraken zijn gemaakt met AmstelveenSport?

Per 16 mei 2019 is Sportbedrijf Amstelveen omgezet van een stichting naar een besloten vennootschap AmstelveenSport BV, met als enig aandeelhouder de gemeente Amstelveen. De gemeente is eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties. De gemeente investeert hierin en draagt de kapitaallasten. De gemeente verhuurt deze accommodaties aan AmstelveenSport. AmstelveenSport exploiteert en onderhoudt vervolgens de accommodaties (deels) op eigen risico, met een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4,2 mln. in 2022 inclusief subsidies). Hiertoe hebben de gemeente en AmstelveenSport een exploitatieovereenkomst afgesloten. AmstelveenSport heeft op hoofdlijnen de volgende drie kerndoelen: 1 De (commerciële) exploitatie van de zwembaden en accommodaties en faciliteiten voor sporten en bewegen; 2 Het in opdracht uitvoeren van het sport- en beweegbeleid van de gemeente Amstelveen; 3 Het verrichten van werkzaamheden en verlenen van diensten (zoals geven van adviezen) op het gebied van sporten en bewegen, waaronder het organiseren van evenementen. 5

Hoe ervaren sportaanbieders de samenwerking met de gemeente en met AmstelveenSport in het bijzonder?

Voor de sportaanbieders en scholen is de (commerciële) exploitatie van zwembaden en accommodaties, alsmede het organiseren van evenementen, het meest zichtbare dat AmstelveenSport uitvoert. Uit gesprekken in het kader van dit onderzoek geven zij aan dat AmstelveenSport hier het accent op legt. Het uitvoeren van het sport- en beweegbeleid, als het gaat om inwoners die een beperking ervaren om te sporten en te bewegen te stimuleren en te faciliteren, is voor scholen en sportaanbieders minder zichtbaar. AmstelveenSport voert hier ook geen verbijzonderd beleid op en geeft aan in alle gevallen inclusief te handelen. Zo neemt AmstelveenSport bij alle sportevenementen die zij organiseert deze doelgroep integraal mee en daar zijn ook verschillende voorbeelden van. Dit vanuit het uitgangspunt dat sportevenementen toegankelijk moeten zijn voor iedereen, met of zonder beperking. Daarnaast neemt AmstelveenSport deel aan projecten in het kader van het Lokaal Sportakkoord en werkt daarbij samen met partners zoals de gemeente, scholen, Participe, de Rabobank en Zorg en Zekerheid. Deze projecten richten zich op de doelgroepen kinderen en ouderen, of in het algemeen op alle inwoners van Amstelveen. De samenwerking tussen de gemeente en AmstelveenSport met scholen, welzijns- en zorginstellingen en sportaanbieders, voor de doelgroep mensen die een beperking ervaren, is nog incidenteel.

Dat blijkt uit meerdere gesprekken die zijn gevoerd in het kader van dit onderzoek, alsmede de matige benutting van subsidies die zijn bedoeld om via samenwerking mensen die een beperking ervaren te laten sporten. Wel nemen in de wijkteams van Participe ook mensen van

Pagina 13

AmstelveenSport deel, maar de aansluiting met sportaanbieders is ook hier nog incidenteel. Scholen en sportaanbieders richten zich hoofdzakelijk op eigen initiatief op deze doelgroepen en daar zijn binnen Amstelveen ook veel goede voorbeelden van. 6 Zijn er knelpunten in de uitvoering van het sportbeleid en zo ja, welke zijn dit? In gesprekken in het kader van dit onderzoek zijn verschillende knelpunten aangeven en in sommige gevallen ook oplossingsrichtingen. We vatten deze in de onderstaande tabel samen. Suggesties/knelpunten Focus op de doelgroep • Uit een evaluatie van het beleid over de periode t/m 2020 geeft de gemeente aan dat een verdere groei van ambities nog mogelijk is door de doelgroep ‘inwoners met een beperking’ meer te faciliteren. • AmstelveenSport speelt nog geen zichtbare rol om de kwetsbare doelgroep te stimuleren om te sporten. Het beeld is dat AmstelveenSport zich met name bezig houdt met het (technisch) beheer en de exploitatie van accommodaties en een breed programma dat daarmee is gericht op alle inwoners van Amstelveen. Daarmee is er dus geen focus op de specifieke doelgroep van mensen die een belemmering ervaren om te sporten en bewegen. Samenwerking en regievoering Integraal werken: • Het zou helpen als er meer zicht is bij de werkvelden Jeugdhulp en Wmo op het aanbod van sport en bewegen voor kwetsbare doelgroepen.

De samenwerking tussen welzijnsorganisaties en sportaanbieders is namelijk nog incidenteel van aard en kan verder worden geïntensiveerd. • Het is belangrijk om bij ruimtelijke ontwikkeling ook ruimte te claimen voor sporten en bewegen. De ruimte binnen het grondgebied van Amstelveen is namelijk schaars. Wijkgericht werken: • Een meer wijkgerichte aanpak is nodig en door een programmatische aanpak van projecten kunnen activiteiten meer in samenhang worden uitgevoerd. Probeer eenmalige projecten en acties om te buigen naar een duurzaam programma voor de langere termijn. Wijkteams en buurtsportcoaches kunnen hierbij een rol spelen. Uitvoeringskracht: • Het is voor vrijwilligers van sportaanbieders niet makkelijk om met aanvragen aan te sluiten op de gelden die beschikbaar zijn vanuit het Lokaal Sportakkoord. Er is te weinig bekend over het aanvraagproces, onduidelijkheid over wat er ingediend moet worden en het vraagt veel inspanning om een aanvraag te doen. • Het begeleiden van teams van mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking vraagt specifieke kennis, vaardigheden en ervaring van trainers en coördinatoren. Het aantal mensen die dit kunnen doen is beperkt en er zijn dan ook zorgen over de continuïteit. • Om aan te sluiten op het Lokaal Sportakkoord is het nodig om projecten en activiteiten in samenwerking te ontwikkelen en uit te voeren.

Dit vraag om een behoorlijke inspanning van het bestuur en vrijwilligers van sportaanbieders, echter de capaciteit en ruimte in deze groep is beperkt. Verlagen van toegangsdrempels • De informatie en de toeleiding vanuit de gemeente en AmstelveenSport is nog te beperkt. Ouders van kinderen met een beperking, of de mensen met een beperking zelf, vinden hun weg door eigen ervaringen of tips van anderen. Het is veelal een zoektocht en het zou helpen als er een platform is waar informatie, kennis en ervaringen worden uitgewisseld en waar vraag en aanbod makkelijker bij elkaar komen. • Probleem is het vervoer van mensen van en naar de trainingen en wedstrijden. Sportaanbieders betalen dit nu zelf en krijgen geen ondersteuning van de gemeente. Accommodaties en aanbod • De doelgroep kwetsbare mensen is relatief klein. De schaal is onvoldoende is om te investeren in aangepaste voorzieningen en accommodaties. Hiertoe is meer samenwerking en bundeling van krachten nodig. • Het wordt als een gemis ervaren dat de verplichte zwemlessen bij scholen zijn afgeschaft. Zwemlessen wordt gezien als een basis om al op jonge leeftijd te sporten en te bewegen en er worden meerdere doelen tegelijkertijd mee gerealiseerd.

Pagina 14

ONDERZOEKSVRAGEN 7 In hoeverre hebben de raad en het college zicht op het gebruik, de kosten en het beheer van de sportinfrastructuur? 8 In hoeverre zijn of worden de doelen van het sportbeleid gerealiseerd? 9 In hoeverre voldoet de sportinfrastructuur aan de huidige en toekomstige behoefte van inwoners? TOEGEPASTE NORMEN

• •

7

De beoogde maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. De sportinfrastructuur voldoet een de huidige en toekomstige behoeften van inwoners.

In hoeverre hebben de raad en het college zicht op het gebruik, de kosten en het beheer van de sportinfrastructuur?

ZICHT OP DE KOSTEN De gemeente heeft door het gespecialiseerde bureau Mulier Instituut onderzoek laten doen naar de financiële stromen binnen de sport in de gemeente Amstelveen. Hierbij zijn de gemeentelijk sportuitgaven, de dienstverleningsbijdrage aan het sportbedrijf AmstelveenSport, de kostendekkendheid van de sportaccommodaties, de huurtarieven en de contributies in kaart gebracht. Deze zijn vergeleken met gemeenten met een vergelijkbaar extern verzelfstandigd sportbedrijf en gemeenten in de regio. De conclusie uit het onderzoek is dat de contributies relatief te hoog zouden zijn ten opzichte van andere gemeenten. De gemeente Amstelveen onderschrijft deze conclusie echter niet. De gemeente is wel in gesprek met AmstelveenSport om het tarievenbeleid aan te passen. De tarieven zijn nu nog gebaseerd op historische tarieven en dat vraagt om actualisering. Tot op heden hebben de gesprekken nog niet geleid tot een nieuw tarievenbeleid. ZICHT OP HET GEBRUIK EN HET AANBOD De gemeente heeft door het Mulier Instituut ook onderzoek laten doen naar de capaciteit en het gebruik van binnen- en buitensportaccommodaties. Daaruit bleek dat de gemeente een ruim aanbod heeft. De mate waarin de binnensportaccommodaties worden benut is bijzonder goed. Ook scoort het zwembad De Meerkamp met het gemiddeld bezoekcijfer goed in vergelijking met landelijke cijfers.

Ten aanzien van de sportparken ligt voornamelijk de druk op tennisbanen en voetbalvelden; bij bevolkingsgroei zullen er capaciteitsproblemen ontstaan.

8

In hoeverre zijn of worden de doelen van het sportbeleid gerealiseerd?

Heel Amstelveen in beweging: uit de sportnota blijkt dat Amstelveen inmiddels op nummer 8 staat als meest sportende gemeente en op nummer 1 wat betreft de sportfaciliteiten voor georganiseerde sport in de lijst van vijftig grote gemeenten. In dat licht is het beleidsdoel ‘Heel Amstelveen in beweging’ gerealiseerd. Het ambitieniveau van de gemeente ligt echter nog hoger. Zo zijn de streefwaarden voor de verschillende leeftijdsgroepen nog niet geheel gerealiseerd. Iedereen kan meedoen: dit beleidsdoel is niet gerealiseerd. In de sportnota wordt daarom ook aangegeven dat er nog aandachtspunten bestaan. Er is namelijk ook een deel van de Amstelveense inwoners waarbij sport en bewegen nog niet vanzelfsprekend is. Dit kan allerlei oorzaken hebben, zoals een lichamelijke of verstandelijke beperking of sociale- en financiële drempels. Het probleem is echter dat de gemeente nog geen zicht heeft op de totale omvang van deze doelgroep en hiervoor ook nog geen beleidsindicatoren heeft vastgesteld. Dit is nog nodig om te bepalen in hoeverre de gemeente haar beleidsdoel voor de komende jaren weet te realiseren.

Pagina 15

Topsporttalent wordt herkend: ook hier ontbreken beleidsindicatoren om een uitspraak te doen in hoeverre dit beleidsdoel wordt gerealiseerd. Sport- en beweegstimulering met focus op samenwerking: Het Lokaal Sportakkoord zet in op samenwerking tussen allerlei partijen. In bijlage 1 presenteren we een overzicht van samenwerkingsactiviteiten/-projecten die tot op heden een financiële bijdrage ontvangen vanuit het uitvoeringsbudget van het Sportakkoord Amstelveen. Daaruit blijkt dat er al allerlei zaken in samenwerking worden opgepakt maar dat dit, gezien de lage benutting van het budget voor samenwerkingsprojecten, nog intensiever kan. Er is er nog veel ruimte voor verdere doorontwikkeling van samenwerking. 9

In hoeverre voldoet de sportinfrastructuur aan de huidige en toekomstige behoefte van inwoners?

De gemeente heeft door het Mulier Instituur onderzoek laten doen naar een duurzame match tussen vraag en aanbod van buitensportaccommodaties in de periode tot 2040. De gemeente Amstelveen groeit de komende jaren namelijk in inwonertal. De belangrijkste conclusies van het onderzoek waren: > Er is een tekort aan zaalruimte. De komst van een extra sporthal bij het Keizer Karel College en de nieuwe sportfaciliteiten van het Herman Wesselink College gaan een tekort aan zaalruimte oplossen; > Bestaande tennisbanen bieden onvoldoende ruimte voor de verwachte bevolkingstoename. De gemeente wil samen met de tennisverenigingen bekijken hoe dit op te lossen; > Het aantal voetbalvelden is in vergelijking met andere gemeenten laag en door de verwachte bevolkingstoename ontstaat een tekort.

Pagina 16

ONDERZOEKSVRAGEN 10 Hoe sturen college en raad op de realisatie van doelen van het sportbeleid, de uitvoering en op Amstelveen Sport in het bijzonder? > Hoe wordt de raad geïnformeerd over het halen van de doelstellingen op het gebied van het sportbeleid en de uitvoeringsprestaties van Amstelveen Sport? 11 Op welke wijze geeft de raad vorm aan de kaderstellende en controlerende rol en wordt de raad daarvoor door het college voldoende in positie gebracht? TOEGEPASTE NORMEN

• • •

10

De raad wordt door het college in staat gesteld om vooraf kaders te stellen en tussentijds te controleren in hoeverre de beleidsdoelen binnen de gestelde kaders worden gerealiseerd. De raad ontvangt hiervoor van het college tijdig volledige en juiste informatie. Op basis van de informatie stuurt de raad bij, in het geval dat nodig is.

Hoe wordt de raad geïnformeerd over het halen van de doelstellingen op het gebied van het sportbeleid en de uitvoeringsprestaties van AmstelveenSport?

De raad heeft met de jaarstukken van de gemeente geen helder zicht op de maatschappelijke effecten van het beleid en of dat in lijn ligt met de beleidsdoelen. Met de jaarstukken is het niet mogelijk de volgende vragen te beantwoorden: in welke mate lukt het nu om de mensen, die een belemmering ervaren om te sporten en te bewegen, ook daadwerkelijk te stimuleren en te helpen om dat wel te doen? Ook de informatie van AmstelveenSport is hiertoe ontoereikend. Er wordt geen verbinding te gemaakt tussen beleidsdoelen en maatschappelijke effecten. Het bevat verder geen gegevens over het aantal gebruikers van accommodaties, doelgroepen in het algemeen en kwetsbare doelgroepen in het bijzonder, gebruikerstevredenheid et cetera. De raad heeft ook geen scherp beeld van hoe groot de kwetsbare doelgroepen zijn waarvoor sporten en bewegen een belemmering is, zoals mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking, mensen met een sociale belemmering om te sporten en mensen met een laag inkomen. De gesproken raadsleden geven tegelijkertijd aan dat de raad zelf ook verantwoordelijkheid draagt voor een goede informatievoorziening. Zij geven het volgende aan: > Woordvoerders van de fracties kunnen elkaar meer informeren en opzoeken. Dat is vooral voor nieuwe raadsleden belangrijk want zij kennen vaak niet de historische context.

> Voorheen was de commissiestructuur daarbij helpend maar dat is losgelaten. Hiervoor zijn thematische beeldvormende sessies in de plaats gekomen. De raadsleden ervaren dat als teveel ‘hap snap’. > De raad zal zelf ook in beeld moet hebben wat relevante informatie is voor de raad, en daar vervolgens ook vragen over stellen aan het college: wat willen we bereiken, hoe kunnen we meten of we dat ook bereiken, willen we dat per doelgroep weten of willen we enkel een algemeen beeld? 11

Op welke wijze geeft de raad vorm aan de kaderstellende en controlerende rol en wordt de raad daarvoor door het college voldoende in positie gebracht?

KADERSTELLENDE ROL De raad heeft de sportnota vastgesteld en daarmee zijn kaderstellende rol ingevuld. Verder is in het strategisch meerjarenplan 2023-2040 voor de sportaccommodaties vastgelegd hoe de gemeente wil omgaan met de fysieke voorzieningen voor de georganiseerde sport in Amstelveen. De aanleiding

Pagina 17

om een meerjarenplan op te stellen was een aangenomen motie van de raad in december 2021. De raad verzocht het college een meerjarenplan te maken voor binnen- en buitensportaccommodaties en dit plan elke vier jaar aan de raad voor te leggen. Er vinden rondom het onderwerp sporten en bewegen geen beeldvormende sessies plaats, zoals dat bijvoorbeeld ten aanzien van Ruimtelijke Ontwikkelingen en Cultuur wel regelmatig gebeurt. Er spelen tussentijds wel politieke vraagstukken. Het gaat dan met name om vraagstukken waarbij accommodaties een claim leggen op de openbare ruimte en daarbij concurreren met andere claims, bijvoorbeeld woningbouw. CONTROLERENDE ROL Zoals eerder beschreven in de voorgaande paragraaf ontvangt de raad onvoldoende informatie van het college om te controleren in hoeverre de beleidsdoelen worden gerealiseerd. Het gaat dan met name om de maatschappelijke effecten van het beleid. Beleidsindicatoren ontbreken: bijvoorbeeld hoeveel mensen behoren tot de kwetsbare doelgroep en hoeveel daarvan sporten en bewegen regelmatig? Daarnaast heeft de raad geen zicht op de mate waarin uitvoeringsdoelen worden gerealiseerd. Raadsleden geven aan geen zicht te hebben op de prestatieafspraken met AmstelveenSport en in welke mate deze worden gerealiseerd. Zij geven tevens aan geen zicht op de voortgang van het uitvoeringsprogramma van de gemeente of het Lokaal Sportakkoord.

Pagina 18

Deel 2

De Bevindingen

2

De bevindingen

Pagina 19

6

Het beleid en het uitvoeringsprogramma In dit hoofdstuk worden deelvragen 1 en 2 beantwoord. In paragraaf 6.1 behandelen we deelvraag 1 en in paragrafen 6.2 en 6.3 deelvraag 2. Elke paragraaf starten we met een samenvattend antwoord op de deelvraag waarna een verdere verdieping volgt. ONDERZOEKSVRAGEN 1 Welke beleidsdoelstellingen heeft Amstelveen op het terrein van bewegen en sport? 2 Hoe zijn die vertaald naar een uitvoerings- en/of samenwerkingsprogramma en benodigde (financiële) middelen?

6.1 De beleidsdoelen Welke beleidsdoelstellingen heeft Amstelveen op het terrein van bewegen en sport? Samenvattend antwoord op de deelvraag. De gemeente wil dat heel Amstelveen sport en beweegt en ziet daarbij dat sommige inwoners extra ondersteuning nodig hebben omdat zij een belemmering ervaren om te sporten en te bewegen. De gemeente wil deze inwoners extra ondersteunen en daarbij samenwerken met uitvoeringspartners. De sportnota In 2013 werd de sportnota ‘Amstelveen Beweegt Gezond!! 2013-2020’ vastgesteld door de raad en deze is opgevolgd in 2021 door de sportnota ‘Amstelveen Beweegt Nog Meer!!’. Uit deze laatste nota blijkt dat Amstelveen inmiddels op nummer 8 staat als meest sportende gemeente en op nummer 1 wat betreft de sportfaciliteiten voor georganiseerde sport in de lijst van vijftig grote gemeenten. Tegelijkertijd wordt in de laatste sportnota aangegeven dat er nog aandachtspunten bestaan. Er is namelijk een deel van de Amstelveense inwoners waarbij sport en bewegen nog niet vanzelfsprekend is. Dit kan allerlei oorzaken hebben. Denk aan een lichamelijke beperking maar ook aan sociale- en financiële drempels. Dit is dan ook een van de hoofddoelen en speerpunten in de nieuwe sportnota, zie het onderstaande kader.

Sportnota ‘Amstelveen Beweegt Nog Meer!!’ VIER HOOFDDOELEN EN DRIE SPEERPUNTEN VAN AMSTELVEEN 1 Heel Amstelveen in beweging: Amstelveen faciliteert sport en bewegen optimaal. 2 Iedereen kan meedoen: Amstelveense inwoners die extra stimulans en ondersteuning nodig hebben om gezond te bewegen en te sporten, krijgen die ook. 3 Topsporttalent wordt (h)erkend: jonge topsporttalenten kunnen blijven rekenen op ondersteuning en worden nog meer zichtbaar voor andere inwoners van Amstelveen 4 Sport- en beweegstimulering met focus op samenwerking: meer dan voorheen nemen wij regie op gerichte, goed passende sport- en beweegstimulering voor die inwoners die wij nu nog onvoldoende bereiken met sport- en beweegaanbod. Daarbij vragen wij intensievere samenwerking van onze uitvoeringspartners met elkaar en met maatschappelijke partners. Speerpunt 1: ervoor te zorgen dat Amstelveners kunnen sporten en bewegen zoals hij of zij dat kan en wil. Daarbij hebben vitale sportverenigingen een cruciale functie. Samen met vrijwilligers zijn zij het fundament voor een goed sportklimaat in Amstelveen. Daarnaast is het ook belangrijk om Amstelveense sporters die niet in verenigingsverband sporten te faciliteren met goede voorzieningen in de openbare ruimte en in de sportaccommodaties. Een sterkere verbinding tussen het sportaanbod in verenigingen en de ongeorganiseerde sport is daarbij van belang.

Pagina 20

Speerpunt 2: het wegnemen van fysieke en sociale drempels voor deelname aan sport en bewegen. Inwoners met een beperking moeten kunnen sporten binnen de faciliteiten en het regulier sportaanbod; inwoners met een laag inkomen mogen geen financiële drempel hebben om te sporten; inwoners uit de LHBTI+-gemeenschap moeten zich welkom voelen bij elke sportaanbieder in de stad. Speerpunt 3: Een derde speerpunt is om de rol van topsport als inspiratiebron te versterken: onze topsporttalenten moeten nog meer dan voorheen zichtbaar zijn voor andere inwoners, ambitieuze verenigingen moeten de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen; onze topsportevenementen moeten de ruimte en de zichtbaarheid krijgen die zij verdienen. De eerste ambitie ‘Heel Amstelveen in beweging’ is verder uitgewerkt in concrete maatschappelijke doelen. De gemeente Amstelveen doet dit met zogeheten effectindicatoren en met streefwaarden voor deze indicatoren. Daarmee worden de doelen evalueerbaar, zie de onderstaande tabel. Rondom de tweede ambitie ‘Iedereen kan meedoen’ bevat de sportnota verder geen vertaling naar concrete maatschappelijke doelen die met effectindicatoren en streefwaarden evalueerbaar worden gemaakt.

In de sportnota wordt als reden gegeven dat de focus van de gemeente lag bij kinderen en jongeren.3 Er wordt aangegeven dat de komende jaren nadrukkelijker zal moeten worden ingezet op inwoners met een beperking. Naast blijvende aandacht voor kinderen en jongeren, is rondom de doelgroep inwoners met een beperking nog de ‘grootste’ winst te behalen, want Amstelveen staat inmiddels hoog op de lijst van meest sportende gemeente. In het voorliggende onderzoek besteden we dan ook verder vooral aandacht aan het beleid en de uitvoering rondom deze doelgroep. Effectindicator 5 tot 11-jarigen bewegen minimaal 1 uur per dag

Nulmeting Streefwaarde Bron (jaar) 2024 54% 60% Gezondheidsmonitor (2018) GGD

12 tot 19-jarigen zijn elke dag minimaal 1 uur actief

46% (2018)

50%

Emovo Gezondheidsmonitor GGD Jongeren in beeld GGD

12 tot 19-jarigen voelen zich gezond

84% (2018)

86%

Volwassenen voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen

56% (2016)

60%

Gezondheidsmonitor GGD

65+ voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen

63% (2016)

65%

Gezondheidsmonitor GGD

55 tot 86-jarigen sporten tenminste 1 keer per maand

52% (2019)

55%

Stadspeiling

Tabel 6.1 Deel II: doelen en normen rondom de ambitie ‘Heel Amstelveen in beweging’. Bron: Sportnota Heel Amstelveen in beweging

De wettelijke kaders voor het bewegingsonderwijs De wettelijke verplichting van de gemeente op het terrein van sporten en bewegen beperkt zich tot het zorgdragen voor voldoende accommodaties om het bewegingsonderwijs te faciliteren. Elke leerling, vanaf 6 jaar, in het basis- en voortgezet onderwijs moet de mogelijkheid hebben om 90 minuten per week bewegingsonderwijs te krijgen. Kinderen in het speciaal onderwijs hebben recht

3 Bron: Sportnota ‘Amstelveen Beweegt Nog Meer!!’

Pagina 21

op 135 minuten per week. Kinderen jonger dan 6 jaar hebben recht op vijf lessen van 45 minuten per week.

6.2 De vertaling van beleid naar uitvoeringsprogramma of -plannen Hoe zijn de beleidsdoelen vertaald naar een uitvoerings- en/of samenwerkingsprogramma? Samenvattend antwoord op de deelvraag. De gemeente heeft een strategisch meerjarenplan voor sportaccommodaties, waarin vraag en aanbod op elkaar zijn afgestemd. Verder zijn alle vier de beleidsdoelen vertaald naar een uitvoeringsprogramma met uitvoeringsdoelen en acties. Voor het beleidsdoel ‘Iedereen kan meedoen’ en ‘Sport- en beweegstimulering’ hebben we in dit onderzoek de uitvoeringsdoelen en acties gereconstrueerd en komen tot vier hoofdonderwerpen: focus op de doelgroep, samenwerking en regievoering, accommodaties en verlagen toegangsdrempels . Elk hoofdonderwerp bevat doelen die de gemeente wil realiseren en acties de gemeente wil nemen. Het hoofdonderwerp ‘samenwerking en regievoering’ is handen en voeten gegeven door het afsluiten van een Lokaal Sportakkoord waaraan allerlei partijen zoals AmstelveenSport , Participe en de sportaanbieders een bijdrage leveren. Strategisch Meerjarenplan Sportaccommodaties 2023-2026 De gemeente heeft een meerjarenplan opgesteld, omdat de verwachting is dat Amstelveen tussen 2023 en 2040 zal groeien met 15.000 inwoners. Dat is een groei van circa 17% ten opzicht van het aantal inwoners per 1 januari 2023 (94.418 inwoners).4 Daarbij is er sprake van vergrijzing.

Het aantal inwoners jonger dan 20 jaar neemt met 4% toe en het aantal inwoners van 65 jaar en ouder neemt met 31% toe. In het strategisch meerjarenplan voor de sportaccommodaties is vastgelegd hoe de gemeente hierop wil aansluiten met de fysieke voorzieningen voor de georganiseerde sport in Amstelveen. Het meerjarenplan richt zich op (a) de binnensportaccommodaties zoals sporthallen, sportzalen en gymzalen waar zaalsporten worden beoefend. Andere typen overdekte sportaccommodaties zoals denksportcentra vallen buiten de reikwijdte; (b) een selectie van buitensportaccommodaties voor de beoefening van atletiek, hockey, honk- en softbal, korfbal, rugby, tennis en voetbal. Niet meegenomen zijn de accommodaties van commerciële sportaanbieders en de ongeorganiseerde sport in de buitenruimte. Belangrijke uitgangspunten van het meerjarenplan zijn: 1 Alle nieuw te bouwen accommodaties moeten voldoen aan de duurzaamheidseisen van de gemeente; 2 Alle nieuw te bouwen accommodaties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de gemeente. De accommodaties moeten toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Deze eis wordt overigens verder niet uitgewerkt in het strategisch meerjarenplan. Verder bevat het meerjarenplan een uitgebreide analyse van het huidige aanbod van sportaccommodaties en de toekomstige behoefte.

Daaruit blijken een aantal knelpunten en eventuele benodigde investeringen om deze op te lossen:

4 Bron: www.allecijfers.nl

Pagina 22

>

> >

Er is een tekort aan zaalruimte. De komst van een extra sporthal bij het Keizer Karel College en de nieuwe sportfaciliteiten van het Herman Wesselink College gaan een tekort aan zaalruimte oplossen; Bestaande tennisbanen bieden onvoldoende ruimte voor de verwachte bevolkingstoename. De gemeente wil samen met de tennisverenigingen bekijken hoe dit op te lossen; Het aantal voetbalvelden is in vergelijking met andere gemeenten laag en door de verwachte bevolkingstoename ontstaat een tekort. De gemeente verwacht dat dit de komende vier jaar met het huidige aanbod, maar door een betere verdeling van vraag en aanbod, valt op te lossen. Daarnaast wil de gemeente plannen maken voor het toevoegen van extra kunstgrasvelden waar tekorten ontstaan.

De komende vier jaar zet de gemeente dus niet in op extra investeringen maar wil meer aandacht voor de verdeling en benutting van het aanbod (veldverdeling en -bezetting) en daarbij fusiekansen tussen verenigingen en als nodig verhuizingen ondersteunen. Als laatste is er een toenemende vraag naar padelbanen. Het probleem is dat dit conflicten met omwonenden met zich mee kan brengen door een toename van geluidsoverlast. Tevens zou dit dat het ten koste kunnen gaan van reguliere tennisbanen omdat tennisverenigingen padelbanen als een lucratieve inkomstenbron zien. De gemeente wil dit kritisch volgen en de aanleg van padelbanen in de buitenlucht niet proactief stimuleren. De wettelijke kaders voor het bewegingsonderwijs Er is binnen Amstelveen ruim voldoende capaciteit aan accommodaties om het bewegingsonderwijs te faciliteren. Wel zijn er meer gymnastieklokalen nodig omdat de afstand die leerlingen moeten overbruggen niet te lang mag zijn. Daarom bevat het strategisch meerjarenplan voor de sportaccommodaties een vraag-aanbod analyse op wijkniveau. Daaruit blijkt het volgende: > De geplande sporthal bij het Keizer Karel College helpt om het huidige capaciteitstekort op te lossen; > In de wijk Bovenkerk-Westwijk Noord gaat door de komst van een nieuwe school een tekort ontstaan. De nabijgelegen accommodaties in de aangrenzende wijken bieden voldoende uitwijkmogelijkheden.

De vertaling van de sportnota De vier hoofddoelen zijn in de sportnota verder uitgewerkt naar allerlei uitvoeringsdoelen en acties. Dit beschouwen wij als een uitvoeringsprogramma, want hiermee worden doelen immers vertaald naar concrete acties in de uitvoering. In de tabellen van bijlage 2 presenteren we dit programma. We hebben daarbij acties die zijn gericht op de doelgroep die drempels ervaren om te kunnen sporten en bewegen en waarbij de gemeente wil inzetten op samenwerking met en tussen partners om de drempels zoveel als mogelijk weg te nemen, groen gemarkeerd. In de onderstaande tabel worden de acties voor inwoners die een beperking ervaren gebundeld. Daaruit blijkt dat er sprake is van een veelomvattend programma van acties. We hebben de acties gebundeld langs vier hoofdonderwerpen: focus op de doelgroepen, samenwerking en regievoering, accommodaties en verlagen toegangsdrempels .

Pagina 23

Focus op de doelgroepen Scholen en wijken waarin kwetsbare kinderen en jongeren zijn oververtegenwoordigd. Kinderen en jongeren met een migratieachtergrond. Mensen met een beperking of een chronische aandoening. Ouderen.

Samenwerking en regievoering Doel is meer betrokkenheid van verenigingen bij sportstimulering door het aanbieden van sporten die aansluiten bij de doelgroepen voor wie wat extra’s nodig is. 1 De gemeente wil meer regie voeren op of door: > De taakverdeling en samenwerking van uitvoeringspartners in wijkgerichte leefstijlverbetering, sport en bewegen. Dat vraagt om een programmatische aanpak binnen het gemeentehuis door op de beleidsvelden sport, zorg, welzijn en onderwijs meer integraal beleid te formuleren en te komen tot een eenduidige beleidsopdracht. Dan kan de samenwerking met de uitvoeringspartners effectiever worden ingezet. > Intensievere samenwerking tussen betrokken maatschappelijke- en uitvoeringspartners met betrekking tot de aard en locaties van het sportaanbod. > AmstelveenSport en Participe te vragen de concrete betrokkenheid van sportaanbieders en andere maatschappelijke partijen mee te nemen in hun doelgroep specifieke programmavoorstellen voor sportstimulering. Uitvoeringspartners vragen om gezamenlijke project- of programmavoorstellen te doen voor wijkprogramma’s, waarin niet alleen het aanbod maar ook hun samenwerking is uitgewerkt. De samenwerking is nu nog kwetsbaar en vaak ad hoc. Daarom wil de gemeente inzetten op een verdere versteviging van de samenwerkingsverbanden.

Dit wil de gemeente doen door bijvoorbeeld succesvolle projecten uit het Lokaal Sportakkoord te ondersteunen.

2

De gemeente wil ondersteunen: > Sportaanbieders en maatschappelijke partijen die actief willen werken aan een positief en inclusief sportklimaat. Dit door de ondersteuning van relevante projecten in het kader van het Lokaal Sportakkoord. > Intensievere ondersteuning van sportverenigingen bij het opzetten van sport- en beweegactiviteiten voor en de werving van ouderen. > Initiatieven voor passend aanbod bij reguliere sportaanbieders. Inzet is erop gericht dat mensen met een beperking of chronische aandoening zoveel mogelijk kunnen sporten binnen het regulier sportaanbod. Daarbij stimuleren van sportverenigingen en sportgroepen die gespecialiseerd zijn in het sportaanbod voor sporters met een beperking of chronische ziekte. De gemeente continueert de ondersteuning van Sportservice Noord Holland en AmstelveenSport voor deze doelgroep. > Beweegonderwijs op scholen met meer kwetsbare kinderen en jongeren.

3

De gemeente wil betere informatie: > Om te beoordelen wie, wat, waar nodig heeft om in beweging te komen, zodat onze aanpak aansluit bij de behoefte van inwoners. Deze informatie wil de gemeente winnen bij inwoners, sportverenigingen, maatschappelijke partners en partners in de uitvoering. Gebruik maken van bestaande bronnen die nu nog onvoldoende worden benut zoals de MQ-test die AmstelveenSport afneemt.

Pagina 24

Verlagen van de toegangsdrempels Het doel is het verlagen van fysieke en financiële drempels voor inwoners die nu geen toegang hebben tot sport- en beweegaanbod. 1 Inkomensondersteuning: > De gemeente wil financiële drempels verlagen voor inwoners die nu geen toegang hebben tot sport- en beweegaanbod. > Voortzetten van inkomensvoorziening voor deelname aan sport en bewegen via de Amstelveenspas en uitbreiden daar waar nodig. 2

Fysieke drempels verlagen: > De gemeente wil fysieke drempels verlagen voor inwoners die nu geen toegang hebben tot sport- en beweegaanbod.

3

De weg wijzen: > De gemeente wil zorgdragen voor overzicht van het aanbod en een heldere route naar het aanbod.

Accommodaties Het doel is het zorgdragen voor voldoende sport- en beweegaanbod voor kwetsbare groepen. 1 Verzorgen van voldoende sport- en beweegaanbod waaraan inwoners tegen lage kosten kunnen deelnemen. 2 Meer sport- en beweegaanbod dat goed aansluit bij de behoefte en beleving van kinderen en jongeren met een migratieachtergrond. 3 Alternatief voor GALM-aanpak om inwoners ouder dan 55 jaar te bereiken. GALM wordt positief gewaardeerd maar heeft een te laag bereik, daarom is een alternatief nodig. GALM is ontwikkeld als een bewegingsstimuleringsmethode om ouderen die onvoldoende lichamelijk actief zijn te activeren om meer te gaan bewegen. Tabel 4.2 Deel II: reconstructie vertaling beleid naar uitvoering voor kwetsbare doelgroepen.

Pagina 25

6.3 De financiële middelen Hoe zijn de beleidsdoelen vertaald naar de benodigde financiële middelen? Samenvattend antwoord op de deelvraag De gemeente voorziet voor uitvoering van het sportbeleid en -activering en sportaccommodaties in de Perspectiefnota 2024 een investering van in totaal circa €31 mln. voor accommodaties en in de programmabegroting voor het jaar 2023 een saldo structurele lasten-baten van -€6,8 mln. In de programmabegroting 2023 is in totaal €403 K aan subsidies begroot. Daarvan is ongeveer de helft bestemd voor Amstelveense verenigingen voor het nemen van maatregelen ter verduurzaming van sportaccommodaties. In 2022 is dat budget nauwelijks benut. De andere helft is bestemd voor sportstimulering en projectmatige activiteiten. Ook daar zien we dat in 2022 het budget nauwelijks is benut. Voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord heeft de gemeente een budget voor de jaren 2020 t/m 2022, dat wordt gefinancierd vanuit de rijksoverheid. Dat budget is bestemd voor de organisatie en de concrete uitvoering van projecten. Lokale partners kunnen aanspraak maken op dat laatste budget door aanvragen in te dienen voor projecten waarbij er sprake moet zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties, waarbij één organisatie een Amstelveense sportaanbieder is. Ook hier zien we dat het beschikbare budget voor projecten matig wordt benut.

Investeringen Uitgangspunt is dat bij nieuwe investeringen, zoals nieuwbouw of uitbreiding van een sportaccommodatie, de raad een besluit neemt voor het verstrekken van een krediet. Investeringen worden zoveel als mogelijk opgenomen in de Perspectiefnota. Een voorbeeld is de Perspectiefnota 2024 dat een meest actueel beeld geeft: > De gemeente voorziet de komende jaren een investering in zwembad De Meerkamp ten behoeve van uitbreiding van zwemwater. De oorspronkelijke businesscase betrof een investering van €12 mln. Door toegenomen prijsontwikkelingen komt het bedrag uiteindelijk uit op bijna €19 mln. Hiertoe is een kredietbesluit aan de raad voorgelegd. > Daarnaast bevat de Perspectiefnota 2024 een aanvullende jaarlijkse structurele exploitatiebijdrage van €675 K voor de jaren 2026 en 2027 aan AmstelveenSport, ten behoeve van de uitbreiding van het zwemwater (de zogeheten ‘hogere bijdrage door onrendabele investering’), een structurele bijdrage voor uitbreiding van de personele capaciteit van €126 K vanaf 2024 en een incidentele compensatie voor hogere energielasten van €385 K voor het jaar 2024. Investering Bedrag in € mln.

Bron: Perspectiefnota 2024 Onrendabele investeringen Binnensporthal Keizer Karel College 11,40 Zwembad De Meerkamp 18,90 Rendabele investeringen Denksportcentrum in combinatie met zwembad De Meerkamp (zie noot) 1,97 Kantoren AmstelveenSport in combinatie met zwembad De Meerkamp 2,58 Gezondheidscentrum in combinatie met zwembad De Meerkamp 3,50 Noot: De raad heeft inmiddels besloten dat plaatsing van het denksportcentrum boven het zwembad om financiële redenen geen doorgang kan vinden. Bron: raadsbesluit 21 juni 2023. Tabel 6.3 Deel II: investeringen nieuwbouw of uitbreiding accommodaties.

Pagina 26

Structureel In de programmabegroting valt het sportbeleid en de -accommodaties onder programma 2 ‘Onderwijs & Ontplooiing’. De hoofddoelen en actuele beleidsontwikkelingen worden in de programmabegroting nog eens weergegeven: > Sport in Amstelveen nog beter bereikbaar te maken voor alle Amstelveners; > Elke inwoner van Amstelveen moet kunnen sporten en bewegen, ongeacht fysieke of cognitieve mogelijkheden, leeftijd, sekse, herkomst of inkomen; > Ondersteuning van topsport(talenten) in onze gemeente en een podium bieden als rolmodel en inspiratie voor Amstelveners. De programmabegroting geeft zicht op de jaarlijkse structurele lasten en baten die gemoeid zijn met het sportbeleid en de -accommodaties, zie de onderstaande tabel. Uit de tabel blijkt dat de gemeente jaarlijks structureel circa €6,8 mln. uitgeeft aan het faciliteren en stimuleren van sporten en bewegen. Dat is circa 27% van wat de gemeente jaarlijks structureel uitgeeft aan het programma Onderwijs & Ontplooiing. De gemeente besteedt dit bedrag aan de uitvoering van de sport- en beweegnota, het Lokaal Sportakkoord, de verduurzamen sportaccommodaties en zet de Brede Regeling Combinatiefuncties voort. Verder is de gemeente eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties. De gemeente investeert in nieuwe accommodaties of uitbreidingen en draagt de kapitaallasten.

De gemeente verhuurt deze accommodaties aan AmstelveenSport die vervolgens de accommodaties (deels) op eigen risico, met een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4,2 mln. in 2022), exploiteert en onderhoudt. Hiertoe hebben de gemeente en AmstelveenSport een exploitatieovereenkomst gesloten. Daarnaast geeft de programmabegroting en het jaarverslag zicht op de subsidieregelingen. In het volgende hoofdstuk (paragraaf 7.1) gaan we daar verder op in. Daaruit blijkt dat in 2022 een groot deel niet is benut, voornamelijk omdat sportverenigingen nog geen gebruik hebben gemaakt van de subsidieregeling voor verduurzaming van sportaccommodaties. Ook worden de subsidieregeling voor brede sportstimulering nauwelijks benut (Jeugdsportstimulering en breedte- en sportevenementen). Programma Bron: Jaar 2023 uit de Programmabegroting 2023 Programma Onderwijs & Ontplooiing

Lasten in € mln. 29,9

Baten in € mln. 4,5

Sport Totaal 8,6 1,8 Sportbeleid en -activering 4,8 0 Sportaccommodaties 3,8 1,8 Tabel 6.4 Deel II: structurele jaarlijkse uitgaven ten behoeve van sporten en bewegen.

Saldo in € mln. -25,3 -6,8 -4,8 -2,0

Pagina 27

7

De uitvoering In dit hoofdstuk worden de deelvragen 3 tot en met 7 beantwoord in de verschillende paragrafen. Elke paragraaf starten we met een samenvattend antwoord op de deelvraag waarna een verdere verdieping volgt. ONDERZOEKSVRAGEN 3 Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid? 4 Hoe is daarbij samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? In het bijzonder: > Welke afspraken zijn er met Amstelveen Sport en wat zijn de uitvoeringsprestaties van dit sportbedrijf? > Hoe wordt Amstelveen Sport gefinancierd en wat is daarbij de bijdrage van de gemeente? 5 Hoe ervaren sportaanbieders de samenwerking met de gemeente en met Amstelveen Sport in het bijzonder? 6 Zijn er knelpunten in de uitvoering van het sportbeleid en zo ja, welke zijn dit? > In het bijzonder ten aanzien van de toegankelijkheid van sport voor mensen die een belemmering (hebben) ervaren om te sporten en te bewegen.

7. 1 De inspanningen van de gemeente Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid? Samenvattend antwoord op de deelvraag. Zoals eerder genoemd heeft de gemeente een sportbeleid ontwikkeld en vastgesteld, evenals een strategisch meerjarenplan voor de sportaccommodaties. Hiertoe heeft de gemeente onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau om de match tussen vraag en aanbod in beeld te krijgen alsmede toekomstige ontwikkelingen die daarop van invloed zijn, zoals de langere termijn bevolkingsgroei van Amstelveen. Als laatste is het beleid van de gemeente, zoals beschreven in de sportnota, vertaald naar een Lokaal Sportakkoord met lokale partners. De gemeente heeft verder financiële middelen ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van het beleid. Het gaat daarbij om investeringen in accommodaties, structurele middelen voor de uitvoering en subsidies (zie voorgaande paragraaf 6.3). Voor ouders met een laag inkomen bestaat de Amstelveenpas, waarmee zij een financiële bijdrage van de gemeente kunnen vragen om hun kinderen te laten sporten en te bewegen, zie het onderstaande kader.

De gemeente heeft gelden aangevraagd en ontvangen in het kader van De Brede Regeling Combinatiefuncties en financiert daarmee de inzet van verschillende functionarissen zoals buurtsportcoaches, cultuurcoaches, coördinator Sport en preventie, beweegcoaches et cetera. Integraal werken De ambities en doelen van het sportbeleid zijn binnen de beleidsdomeinen Jeugdhulp en Wmo nog niet voldoende bekend. Binnen de jeugdhulpverlening wordt er niet actief gewerkt met deze doelen. Binnen de uitvoering van de Wmo worden hooguit incidenteel tips gegeven aan cliënten over sporten en bewegen, maar de doelgroep wordt niet vanuit preventie actief hierover benaderd. Sporten en bewegen kan in contacten wel aan de orde komen maar dan moet daar wel een concrete hulpvraag aan ten grondslag liggen. Het is ook niet bekend bij de uitvoerders binnen de Wmo wat

Pagina 28

AmstelveenSport kan bieden aan ouderen. AmstelveenSport maakt dit ook niet actief kenbaar aan de uitvoering rondom Jeugdhulp of de Wmo. Verder zijn er vanuit deze werkvelden geen actieve en warme contacten met sportaanbieders. De gemeente ontvangt gelden in het kader van De Brede Regeling Combinatiefuncties. Dit is een regeling van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Doel van de regeling is het versterken van de toeleiding naar sport-, beweeg- en cultuuraanbod, zodat meer mensen actief betrokken raken en daarmee gezonder, actiever en fitter worden. Het gaat hierbij ook om kwetsbare groepen die achterblijven in sport-, beweeg- en cultuurdeelname. De regeling bouwt voort op het Nationaal Sportakkoord. De regeling is ondergebracht in de brede specifieke uitkering vanuit het rijk (SPUK). Als onderdeel van de SPUK kunnen gemeenten een budget aanvragen voor sport-, beweeg- en cultuurstimulering. Het budget is bestemd voor de inzet van zes functionarissen: profielen: buurtsportcoach, cultuurcoach, combinatiefunctionaris onderwijs, clubkadercoach, beweegcoach en coördinator Sport en Preventie. De Amstelveenpas Ouders met een laag inkomen kunnen gebruik maken van de Amstelveenpas in het geval zij financiële ondersteuning nodig hebben, onder andere om hun kinderen te laten sporten en te bewegen, zie het kader.

Voor volwassenen is deze regeling nog niet in te zetten voor sport. Momenteel ligt er wel een nieuwe minimumnota voor aan de raad ter besluitvorming waarin sportaanbod wordt gerealiseerd voor volwassenen en gekoppeld aan de Amstelveenpas.5 Daarnaast is er een zwemregeling voor volwassenen.

De Amstelveenpas De Amstelveenpas is een regeling voor kinderen tussen 4 en 18 jaar. Als ouders van deze kinderen een laag inkomen hebben kunnen zij een vergoeding krijgen voor de kosten voor sport, zwemles, culturele activiteiten, school en huiswerkbegeleiding, computer en internet. De vergoeding voor sport en culturele activiteiten (clubgeld, lessen en sportspullen) is €375,- per 12 maanden per kind. Daaraan zijn de volgende voorwaarden gesteld: • De ouders en kinderen wonen in de gemeente Amstelveen; • Ouders zijn Nederlander of hebben een geldige verblijfsvergunning; • Er wordt gekeken naar het netto maandinkomen inclusief vakantiegeld. Het inkomen is niet hoger dan 130% van de inkomensnorm bijzondere bijstand en minimaregeling. • Ouders hebben weinig of geen vermogen.

Ouders kunnen een aanvraag doen voor een Amstelveenpas door een formulier te downloaden van de gemeentelijke website.6 Ook kunnen zij bij het Amstelveenloket terecht voor vragen over inkomensondersteuning, welzijn en zorg. Dat kan fysiek maar ook digitaal. Medewerkers informeren de ouders dan over verschillende mogelijkheden, waaronder de Amstelveenpas. Uit gesprekken in het kader van dit onderzoek blijkt dat dit gebeurt naar aanleiding van een vraag van de desbetreffende inwoner. Doelgroepen worden niet vanuit preventie actief geïnformeerd.7 Als laatste is informatie over de Amstelveenpas ook te

5 Bron: ambtelijke verificatie conceptrapport van bevindingen 6 Bron: https://www.amstelveen.nl/home/publicatie/aanvraagformulier-amstelveenpas 7 Bron: interviews

Pagina 29

vinden op een webpagina van de gemeentelijke website, zie het screenshot. Daar ligt de nadruk echter op culturele en sociale activiteiten; een financiële bijdrage voor sport wordt niet expliciet onder de aandacht gebracht. Subsidieregelingen De programmabegroting en het jaarverslag geeft zicht op de subsidieregelingen. In het volgende hoofdstuk (paragraaf 5.1) gaan we daar verder op in. Daaruit blijkt dat in 2022 een groot deel niet is benut, voornamelijk omdat sportverenigingen nog geen gebruik hebben gemaakt van de subsidieregeling voor verduurzaming van sportaccommodaties. Ook worden de subsidieregeling voor brede sportstimulering nauwelijks benut (Jeugdsportstimulering en breedte- en sportevenementen). Subsidies Sportbeleid & activering Bron: Jaren 2022 en 2023 uit de Programmabegroting 2023 en het Jaarverslag 2022.

Begroot 2022 in € 1.000

Benut 2022 in € 1.000

Begroot 2023 in € 1.000

Totaal

423

227

403

Subsidieregeling Jeugdsportstimulering

Sportservice NoordHolland

Breedte- en topsportevenementen

Verduurzaming

RKAVIC en Hockeyvereniging HIC AmstelveenSport

Beschikbaar voor Amstelveense sportverenigingen voor verlaging contributie voor jeugdleden. Doel is brede sportdeelname jeugd stimuleren. Beschikbaar voor Sportservice Noord-Holland. Activiteiten ter ondersteuning van gehandicapte sporters en sportverenigingen en ter promotie van aangepaste sport. Beschikbaar voor Amstelveense aanvragers: • In het kader van sportstimulering. • Projectmatige activiteiten ten behoeve van breedtesport. Beschikbaar voor Amstelveense sportverenigingen ten behoeve van duurzaamheidsmaatregelen op de sportaccommodaties. Beschikbaar voor de voetbalclub en hockeyclub ten behoeve van onderhoud aan de velden. Uitvoeringskosten van projecten uit het Lokaal Sportakkoord. Zie paragraaf 7.2 voor een nadere toelichting.

32

13

33

21

21

22

53

11

56

14

11

15

200

12

200

73

65

77

30

94

0

Tabel 7.1 Deel II: subsidies ten behoeve van sporten en bewegen.

De doelgroep voor aangepaste sporten is klein. Vanwege deze kleine schaalgrootte is het dan ook moeilijk om daar meer structureel lokaal aanbod voor in te richten. Daarom subsidieert Amstelveen in regioverband het Samenwerkingsverband Aangepast Sporten. Uitvoering vindt plaats door Team Sportservice Noord Holland die adviseert, kennis deelt en informeert over aangepast sporten. Verder heeft de gemeente Amstelveen geen specifieke regelingen voor aangepaste sporten. Wel worden incidenteel subsidies verstrekt rondom een bijzondere gebeurtenis, bijvoorbeeld als een

Pagina 30

vereniging met een bepaalde doelgroep mee mag doen met landelijke, Europese of wereldkampioenschappen. De sportverenigingen kunnen ook gebruik maken van landelijke regelingen. Zo is er de BOSAregeling. Deze regeling is beschikbaar sinds 2019. Op investeringen in accommodaties kan subsidie worden verkregen: 20% over de totale investering inclusief BTW. Voor investeringen in rolstoeltoegankelijkheid, klimaatadaptie of verduurzaming is 10% subsidie te verkrijgen, dus 30% in totaal. De gemeente Amstelveen heeft hierop een aanvullende regeling en vult tot een derde van de investering aan. Verplichte zwemlessen op de scholen zijn er niet meer. Wel kunnen kinderen van ouders met een laag inkomen gratis het zwemdiploma halen.

7.2 Samenwerking met maatschappelijke partners uit de lokale samenleving Hoe is samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? Samenvattend antwoord op de deelvraag De gemeente Amstelveen heeft met sportaanbieders, zorg- en welzijnsinstellingen en scholen een Lokaal Sportakkoord afgesloten. Het Lokaal Sportakkoord richt zich mede op doelgroepen die bestaan uit mensen die een belemmering ervaren om te sporten. Dat ligt in lijn met de beleidsdoelen uit de sportnota van de gemeente. Lokale partners kunnen in het kader van het Lokaal Sportakkoord een projectbudget aanvragen voor projecten die een bijdrage leveren aan de realisatie van de beleidsdoelen. Er moet dan wel sprake zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties, waarbij één organisatie een Amstelveense sportaanbieder is. Tot op heden zijn budgetaanvragen voor tien projecten toegekend. Met AmstelveenSport heeft de gemeente een exploitatieovereenkomst afgesloten. De gemeente is eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties en investeert in nieuwe accommodaties of uitbreidingen en draagt de kapitaallasten. De gemeente verhuurt de accommodaties die in eigendom zijn van de gemeente, aan AmstelveenSport die vervolgens de accommodaties exploiteert en onderhoudt.

AmstelveenSport betaalt hiervoor huur aan de gemeente en ontvangt een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4.2 mln. in 2022). Lokaal Sportakkoord De rijksoverheid heeft de gemeenten gevraagd een eigen lokaal sportakkoord op te stellen, waarin lokale partners zoals sportaanbieders, zorg- en welzijnsinstellingen en scholen afspraken maken over activiteiten en projecten en wie daaraan een bijdrage kan en wil leveren. Ook de gemeente Amstelveen heeft een Lokaal Sportakkoord afgesloten. Voor de uitvoering heeft de rijksoverheid aan Amstelveen een budget van €50 K ter beschikking gesteld per jaar 2020 t/m 2022, in totaal dus €150 K.8 Uit de verantwoording van AmstelveenSport blijkt dat er voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord voor die jaren €200 K subsidies beschikbaar is gesteld, zie bijlage 1. Daarnaast heeft de gemeente voor het haar 2022 een extra budget van €44,3 K toegekend. Hiermee is een totaal budget beschikbaar van €244,3 K voor de jaren 2020 t/m 2022 voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord.9

8 Bron: Lokaal Sportakkoord Amstelveen 9 Bron: verantwoording uitvoeringsbudget Sportakkoord Amstelveen door AmstelveenSport, 23 januari 2023.

Pagina 31

Met dit budget financiert de gemeente, via AmstelveenSport, de algemene organisatieactiviteiten (zoals de inzet van een coördinator voor projecten en PR & Communicatie) en concrete projecten voor de realisatie van de ambities van het Lokaal Sportakkoord. Uit de tabel van bijlage 1 blijkt dit budget als volgt benut voor de periode 2020-2022: > De kosten voor algemene activiteiten bedroegen €71,6 K en daarmee 29% van het budget; > De kosten voor projecten om ambities van het Lokaal Sportakkoord te realiseren bedroegen €165,5 K, dat is circa 68% van het budget; > Ongeveer 3% van het budget is niet benut. Het Lokaal Sportakkoord richt zich op vier doelgroepen waarvan de eerste drie doelgroepen bestaan uit mensen die een belemmering ervaren om te sporten: mensen met een beperking, mensen in armoede en ouderen. Dat ligt in lijn met de beleidsdoelen uit de sportnota van de gemeente. Lokale partners kunnen een budget aanvragen voor projecten, waarbij er sprake moet zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties. Daarbij moet één organisatie een Amstelveense sportaanbieder zijn. Daarnaast dient de aanvrager te zorgen voor cofinanciering door middel van een financiële bijdrage of een bijdrage in natura (diensten/ goederen). Bijlage 1 bevat een overzicht van de aanvragen die tot op heden zijn gedaan en toegekend.