Agendabundel
Tekst van het document
Keuzemogelijkheden/alternatieven
Voorgestelde besluiten 1 tot en met 3: vaststelling, autorisatie budgetten, bestemming saldo Ingevolge artikel 191 lid 1 van de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de begroting vast en heeft de autorisatiefunctie (artikel 189 lid 3 Gemeentewet). Daarmee is er een geldige titel voor het rechtmatig doen van uitgaven ter uitvoering van de gemeentelijke taken. De programmabegroting 2024 bevat de vertaling van de bestuurlijke kaders zoals door de raad op 19 juli 2023 vastgesteld bij de Perspectiefnota 2024 inclusief bijbehorende aanvullende notitie over de uitkomsten van de meicirculaire. De voorliggende begroting geeft voor 2024 een positief saldo te zien van afgerond € 9,6 miljoen. Dit is in lijn met het vastgestelde kader bij de Perspectiefnota 2024 met enkele aanpassingen:
Pagina
1.
2.
3. 4.
4 van 7
Raadsbrief afdoening M04-d.d. 19 april 2021: In de Perspectiefnota was € 45.000,per jaar gedurende vier jaar opgenomen voor het Bestuurlijk Interventie Team. Via een raadsbrief is gemeld dat dit € 450.000,- per jaar moet zijn. Zoals aangegeven is dit in de programmabegroting 2024 verwerkt ten laste van het incidentele begrotingssaldo. In de Perspectiefnota was een dotatie voorzien aan de reserve Wagenpark om een negatieve stand te voorkomen. Deze dotatie moet echter in 2024 plaatsvinden in plaats van in 2025. Dit betreft een budgettair neutrale verschuiving. In de Perspectiefnota is de verduurzaming van de Noorddammerweg voorzien, de hiermee samenhangende onderhoudsvoorziening kan in 2024 incidenteel vrijvallen. Bij de uitwerking van de perspectiefnota naar de Programmabegroting toe zijn er diverse kleinere afrondingsverschillen ontstaan. Per saldo bedragen deze over de periode 2023 – 2027 € 27.000,- nadelig ten laste van het incidentele begrotingssaldo.
Onderstaand overzicht zet de meerjarige begrotingssaldi op een rij. positief bedrag is tekort; negatief bedrag is tekortverlaging/overschot
2024
2025
2026
2027
Totaal begrotingssaldo
-9.573
-794
2.641
-890
# Waarvan eenmalige middelen
-9.573
-794
2.641
-890
0
0
0
0
Resteert structureel begrotingssaldo
Het hoofdstuk Algemeen Beeld in de Programmabegroting geeft een totaaloverzicht van de samenstelling van het begrotingssaldo en een specificatie van de hierin verwerkte besluitvorming.
Pagina
5 van 7
In de Perspectiefnota is inzicht gegeven in het meerjarig verloop van de algemene reserve. Deze is geactualiseerd in de programmabegroting en kent samengevat het volgende verloop:
Algemene reserve bedragen x €1.000 2023
2024
2025
2026
2027
Geraamde stand per 1jan
52.945
55.325
64.898
65.692
63.051
Bestaand verloop Algemene Reserve (tot PN2024)
-29.350
20.847
17.694
-435
7.863
731
-19.692
-11.443
-3.493
-3.557
# Waarvan verwachte winstafdracht grondexploitaties Perspectiefnota 2024 Toevoegingen
32.301
21.748
3.441
11.608
4.045
Eenmalige toekenningen
-1.316
-12.549
-9.036
-9.944
-7.025
Raadsbrief Motie 04 - 19 april 2022
-450
-450
-450
-450
Correctie dotatie aan negatieve reserve Wagenpark
-562
562
Begroting 2024
Vrijval onderhoudsvoorziening
332
Diverse afrondingsverschillen in uitwerking stand algemene reserve 31dec
14
-100
26
73
14
55.325
64.898
65.692
63.051
63.941
Negatief bedrag is tekort; positie bedrag is tekortverlaging/overschot
De verwachte stand per 31 december 2027 is hoger dan was aangegeven in de Perspectiefnota. Het saldo bedroeg toen € 50,0 miljoen tegenover € 63,9 miljoen in de programmabegroting. Het verschil wordt verklaard door: 1.
Effecten van de jaarstukken waren nog niet volledig in beeld waren ten tijde van de Perspectiefnota. De begin stand per 1 januari 2023 is hoger.
€ 2,5 miljoen
2.
In de uitwerking is het bestaande verloop van algemene reserve (op basis van besluitvorming t/m de Perspectiefnota 2024) geactualiseerd. Met name het toevoegen vaan jaarschijf 2027 geeft een groot effect.
€ 8,4 miljoen
3.
Het effect van de Meicirculaire 2023 was niet in de Perspectiefnota opgenomen maar in een aparte notitie.
€ 4,4 miljoen
4.
Aanpassingen n.a.v. raadsbrief BIT, afrondingsverschillen en vrijval onderhoudsvoorziening
- € 1,4 miljoen
TOTAAL
€ 13,9 miljoen
Voorgesteld besluit 4 en 5: investeringsplan Samen met de begroting leggen wij voorstellen tot kredietautorisatie aan u voor. De kredietautorisatie riolen vindt voor het overgrote deel plaats via het jaarlijkse Meerjarenprojectenplan buitenruimte (MPP), welke is behandeld bij de Perspectiefnota 2024. Dit uitvoeringsprogramma omvat echter niet de noodzakelijke investeringen in rioolgemalen. De daarvoor benodigde kredietautorisatie ad € 694.000,- maakt onderdeel uit van dit raadsvoorstel. Voor de vervanging bedrijfsmiddelen stellen wij u voor een krediet van € 6.050.000,beschikbaar te stellen. Het gaat om tien investeringen in vrachtauto's, veegmachines,
Pagina
6 van 7
inzamelvoertuigen en diverse machines. Deze investeringen komen ten laste van de reserve vervanging bedrijfsmiddelen, die structureel wordt gevoed vanuit de jaarlijkse begroting op basis van een onderliggend meerjarig vervangingsschema (“ideaalcomplexen”). Voorgesteld besluit 6: verlaging van de interne rekenrente De gemeente Amstelveen heeft momenteel nog een liquiditeitsoverschot uitstaan via schatkistbankieren. Op deze uitstaande gelden worden weer rente-inkomsten verwacht door oplopende rentestanden. De afgelopen jaren lag de rente rond de ‘0’ waardoor er nagenoeg geen inkomsten waren. Aan de andere kant betalen we ook rente over het door ons geleende geld. De rente die we ontvangen, wordt samen met de rente die we betalen verdisconteerd in de begroting via de interne rekenrente. Doordat we nu weer rente ontvangen heeft dat een effect op de interne rekenrente en gaat deze omlaag. Voorgesteld wordt de interne rekenrente in 2024 te verlagen van 2% naar 1,25%, conform de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Voorgesteld besluit 7: Uitkomsten van de notitie septembercirculaire 2023 en de bijstandsgelden 2023/2024 De notitie informeert u over de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 en de bekendmaking van de bijstandsbudgetten 2023 (definitief) en 2024 (voorlopig) .
Deze aanvullende informatie is aangekondigd in de Programmabegroting 2024 en kan worden betrokken bij de Raadsbehandeling van de Programmabegroting 2024 op 8 november 2023. Samenvatting uitkomsten 1) De septembercirculaire en bekendmaking BUIG-budgetten betekenen “onderaan de streep” een incidenteel voordeel van per saldo € 1,5 miljoen over de jaarschijven 2023-2027. De incidentele voor- en nadelen in de verschillende jaren komen ten gunste/laste van de (meerjarige ontwikkeling van de) algemene reserve; 2) Structureel verbetert het begrotingsbeeld met € 0,8 miljoen per 2026. Dit bedrag komt beschikbaar ter dekking van het nog openstaande tekort Jeugd/Sociaal Domein in 2026 en verder. Dit openstaande tekort bedraagt in de Perspectiefnota 2024 afgerond € 5,6 miljoen. De uitkomsten van de meicirculaire 2023 boden de ruimte om ter dekking hiervan € 2,8 miljoen structureel te reserveren. Aan deze stelpost kan nu € 0,8 miljoen worden toegevoegd. 3) De circulaire bevat verder de nodige specifieke taakmutaties. Deze mutaties worden budgettair neutraal verwerkt in relatie met samenhangende uitgaven- en of inkomstenposten. Verreweg het meest relevant is de toekenning van de middelen voor de Energietoelage 2023 (2e tranche). Die ontbreekt nog in deze circulaire in afwachting van de inwerkingtreding van de nieuwe Participatiewet.
De stemming hierover in de Tweede Kamer is inmiddels geweest, de stemming in de Eerste Kamer moet nog plaatsvinden. In deze notitie wordt geanticipeerd op het beschikbaar komen van de middelen. 4) De toekenning van het definitieve BUIG-budget 2023 (bijstandsgelden) en het voorlopige budget 2024 betekent samen met een actuele prognose van de bijstandsuitgaven € 0,2 miljoen voordeel in 2023, oplopend naar € 0,6 miljoen voordeel vanaf 2024.
Participatie
N.v.t.
Pagina
7 van 7
Kantekeningen en risico’s
1.
Recent spelen er ontwikkelingen rond het COBRA museum, echter is er nog geen definitieve uitkomst. In de begroting is in de paragraaf Weerstandvermogen & Risicobeheersing de volgende tekst opgenomen: Het is momenteel nog niet duidelijk of vanaf 2024 subsidie wordt versterkt aan het Cobra museum. In de begroting 2024 is een subsidiebedrag gereserveerd van circa €1,4 miljoen (begroting 2023 plus 8% indexatie). Voor het pand waarin het Cobra museum is gehuisvest zijn in de gemeentelijke begroting huurinkomsten van circa € 0,4 miljoen opgenomen (huurprijs exclusief BTW). Indien er geen subsidie wordt verstrekt leidt dit in 2024 tot een voordeel van circa € 1,4 miljoen met daar tegenover een mogelijk nadeel van circa € 0,4 miljoen.
Financiën
Het boekwerk Programmabegroting bevat veel financiële mutaties, die in onderlinge samenhang worden gepresenteerd en toegelicht. Daarbij is rekening gehouden met de geldende wettelijke voorschriften (Gemeente wet en BVV). De begroting kent een indeling in programma’s. Ieder programma bevat een financieel overzicht met een specificatie van de verwerkte mutaties, c.q. besluitvorming. Onder het hoofdstuk “Algemene Dekkingsmiddelen” zijn de inkomsten uit gemeentefonds, belastingen en rente/dividend, alsmede enkele gemeentebrede stelposten opgenomen en toegelicht. Vervolgstappen Uitvoering en procesplanning
Ingevolge artikel 191 Gemeentewet dient de door de raad vastgestelde begroting vóór 15 november naar Gedeputeerde Staten gestuurd te zijn. Voorafgaand aan de raadsbehandeling heeft de begroting ter inzage gelegen en is hieraan bekendheid gegeven. Er zal een persbericht volgen en de stukken zijn digitaal voor iedereen beschikbaar via de P&C portal https://amstelveen.pcportal.nl/ .
Evaluatie
N.v.t. Duurzaamheidsaspecten
N.v.t. Bijlagen
Programmabegroting 2024 Infographic
De secretaris,
De voorzitter,
Bert Winthorst
Tjapko Poppens
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
Programmabegroting 2024
Z23-083147 - D23-385599
Inhoudsopgave 1. Algemene financiële toelichting .......................................................... 4 1.1 Personalia..................................................................................................................5 1.2 Algemeen beeld .........................................................................................................6 1.3 Leeswijzer ............................................................................................................... 16 1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen .......................................................... 18
2. Programmaplan ................................................................................. 23 2.1 Sociaal domein......................................................................................................... 24 2.2 Onderwijs en ontplooiing ........................................................................................... 34 2.3 Economie en duurzaamheid ....................................................................................... 43 2.4 Openbare ruimte ...................................................................................................... 50 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling............................................................................................ 58 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid ................................................................................. 72 2.7 Overhead ................................................................................................................ 80 2.8 Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................... 82
3 Paragrafen ......................................................................................... 87 3.1 Lokale heffingen ....................................................................................................... 88 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 101 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................... 123 3.4 Bedrijfsvoering ....................................................................................................... 131 3.5 Verbonden Partijen ................................................................................................. 135 3.6 Grondbeleid ........................................................................................................... 152 3.7 Financiering ........................................................................................................... 157 3.8 Wet Open Overheid ................................................................................................ 164
4. Bijlagen ........................................................................................... 167 A Vertaaltabel programma/taakvelden ............................................................................ 168 B Verloop reserves en voorzieningen .............................................................................. 169 C Subsidies & gemeentelijke jaarhuren voor gesubsidieerde instellingen ............................. 171 D Meerjarenbalans ....................................................................................................... 183 E Overzicht structurele en eenmalige middelen ................................................................ 185 F Bestuurlijke planning ................................................................................................. 187 G Kaderstellende beleidsnota's ...................................................................................... 194 H Duurzaamheid .......................................................................................................... 197 I BBV-indicatoren ......................................................................................................... 199 J Geraamde baten en lasten per taakveld ........................................................................ 200
Programmabegroting 2024
3
1. Algemene financiële toelichting
4
Programmabegroting 2024
1.1 Personalia
Burgemeester en wethouders Burgemeester Tjapko Poppens Openbare orde en veiligheid, burgerzaken, horeca- en evenementenvergunningen, handhaving (woon-, adres-, indentiteitsfraude), algemeen bestuur, Zorgvlied, regionale samenwerking, internationale betrekkingen. Wethouder Herbert Raat Mobiliteit (verkeer, vervoer, parkeren), kunst, cultuur en media, vergunningen en handhaving, welstand en monumenten, sport, Oude Dorp, recreatie. Wethouder Adam Elzakalai Financiën, wonen, economische zaken, Project A9, Schiphol. Wethouder Floor Gordon Ruimtelijke ordening, Stadshart, A9 gebiedsregie, duurzaamheid, groen en water, gezonde leefomgeving (milieu), speeltuinen, natuur- en milieueducatie, participatie, diversiteit Wethouder Frank Berkhout Onderwijs, jeugdzorg, jeugd, cultuureducatie, openbare ruimte, dierenwelzijn, vastgoed, gemeentelijke organisatie (ICT, WOO, inkoop, dienstverlening). Wethouder Marijn van Ballegooijen Werk en inkomen, zorg en welzijn, diversiteit. Gemeentesecretaris Bert Winthorst Griffier Debby de Heus Directieteam Henk Huitink, directeur Bestuur ondernemingsraad Jim Udo, voorzitter Annemarie Malcorps, secretaris Mario van Deijzen, algemeen DB-lid
Programmabegroting 2024
5
1.2 Algemeen beeld
Inleiding De Programmabegroting 2024 bevat de vertaling van de bestuurlijke kaders zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 19 juli 2023 aan de hand van de Perspectiefnota 2024, inclusief bijbehorende aanvullende notitie over de uitkomsten van de mei-circulaire. Wij vervolgen de bestuurlijke koers die wij hebben neergelegd in het coalitieakkoord 2022 – 2026 ‘Warm hart voor Amstelveen – met kansen voor de toekomst’. Amstelveen biedt inwoners een goede kwaliteit van leven. Met de Perspectiefnota 2024 is er gekozen om dat hoge voorzieningenniveau in stand te houden en op onderdelen te verbeteren. Door het gezonde financieel beleid van de afgelopen jaren beschikt Amstelveen over ruime incidentele middelen (algemene reserve). Er zijn diverse eenmalige voordelen zoals een compensatie voogdij 18+, en door oplopende rente ook weer rente inkomsten. Ook ontvangen we de voorgefinancierde middelen voor de opvang van vluchtelingen terug vanuit het Rijk. Tezamen met het laten vrijvallen van het Lokaal Coronafonds en de actualisatie van de grexen is er ruimte om €50 miljoen aan incidentele uitgaven te doen. De algemene reserve heeft een verwachte omvang van €64 miljoen eind 2027 en geeft voldoende slagkracht naar de toekomst toe. Om de begroting ook structureel op orde te houden zijn in de Perspectiefnota 2024 maatregelen genomen.
Met een mix aan besparing op de organisatiekosten en lastenverzwaring zijn we in staat het huidige voorzieningen niveau op orde te houden. Al lange tijd is de OZB in Amstelveen alleen met de inflatie mee gestegen. In de huidige tijd kunnen we er niet omheen de OZB inkomsten te verhogen. Dit doen we in twee stappen, eerst met €2 miljoen in 2024 en dan oplopend tot €3,2 miljoen vanaf 2025. Wel lukt het ons om de stijging van de totale woonlasten OZB, Afvalstoffenheffing en Rioolrecht te beperken (+9%) tot iets boven de inflatieverwachting. We willen echter niet alleen de inwoners extra belasten maar ook onze bezoekers. Zij maken immers ook gebruik van onze voorzieningen. De inkomsten uit toeristenbelasting verhogen we met €0,8 miljoen en brengen deze meer in lijn met de om ons heen liggende gemeenten. Ook de gemeentelijke uitgaven worden tegen het licht gehouden en krijgt de organisatie een taakstelling van bijna €2 miljoen. Oproep vanuit de VNG Op de Algemene Ledenvergadering van de VNG van 14 juni 2023 is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ aangenomen. In deze resolutie is de grote zorg en onvrede verwoord over het ontbreken van een structureel financieel perspectief voor gemeenten. Tevens kondigt de resolutie aan, dat de VNG een begrotingsadvies uitwerkt voor het opstellen van de programmabegroting 2024-2027.
Via een ledenbrief is een advies gegeven dat uit twee onderdelen bestaat 1. 2.
Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting. Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven.
De VNG geeft in de brief aan dat het presenteren van een niet sluitende begroting eigenlijk niet kan binnen deugdelijk financieel beleid. In de huidige situatie van onzekerheid over het uitblijven
6
Programmabegroting 2024
van een structureel perspectief vanuit het Rijk vindt de VNG het echter een verantwoorde keuze toch een tekortbegroting te laten zien. Ook Amstelveen heeft ingestemd met de resolutie omdat ook wij zien dat de financiële verhouding met het Rijk uit het lood staat. Wij onderschrijven de zorg en onvrede die de resolutie verwoordt. Dit hebben wij reeds verkondigd in achterliggende perspectiefnota’s en begrotingen. Tekorten binnen de jeugdhulp, onzekerheid over de financieringssystematiek (trap-op-trap-af) en een opschalingskorting raken ook ons. Ook wordt er met regelmaat gesproken over het ‘ravijn jaar 2026’ omdat na 2025 structureel veel minder te besteden is door gemeente en de oplossing voor het tekort sociaal domein nog hoogst onzeker is. Als dit beeld zo blijft kan dat niet anders dan door structureel ingrijpen in de begroting. Toch verschilt de situatie van gemeente tot gemeente en zo ook voor Amstelveen. Door het consistente financiële beleid beschikt Amstelveen over ruime algemene dekkingsmiddelen. Ook zijn in het verleden keuzes gemaakt om de sterke stijgingen van de gemeentefondsuitkering niet direct als structureel te beschouwen maar als incidentele inkomsten. Het weer wegvallen van deze inkomsten na 2025 heeft daardoor een minder groot effect. Amstelveen kampt net als alle andere gemeente met tekorten binnen de jeugdhulp.
Voor Amstelveen bedragen deze circa €4 tot €5 miljoen. Deze hebben we tot en met 2025 gedekt vanuit incidentele middelen. We zien dat de genomen maatregelen effect beginnen te krijgen, al is het nog te vroeg om te zien of dit tot lagere structurele tekorten leidt. We verwachten ook dat de afspraken die gemaakt worden in het kader van de hervormingsagenda een positief effect hebben op de financiën. Wij zien daarom geen noodzaak nu een tekortbegroting te presenteren. We continueren onze bestaande gedragslijn dat wij voor 2026 en verder eerst nader uitsluitsel afwachten om te weten voor welke opgave we komen te staan, om daar vervolgens zorgvuldig de afwegingen te maken die dit met zich meebrengt. Wij houden ons voorzieningenniveau in tijden van inflatie gelijk en verbeteren die op onderdelen. Een situatie die zeker niet voor alle gemeente geld.
Leeswijzer Dit hoofdstuk Algemeen Beeld geeft een samenvattend totaalbeeld van de begroting. Na de leeswijzer en een overzicht met de te autoriseren begrotingsbedragen volgt de concrete uitwerking van de begroting in zes bestuurlijke programma’s, een programma “Overhead” en een hoofdstuk “Algemene dekkingsmiddelen”. In het tweede deel van dit boekwerk volgen paragrafen die wettelijk voorgeschreven thema’s behandelen. In nauwe samenhang met de begroting maken de volgende stukken tevens onderdeel uit van de behandeling: Een afzonderlijke notitie over de uitkomsten van de jaarlijkse septembercirculaire gemeentefonds (na Prinsjesdag) en de bekendmaking van het voorlopige budget voor de bijstandsgelden 2023 (BUIG), zodat deze informatie nog onderdeel kan uitmaken van de besluitvorming. Deze notitie wordt op de gebruikelijke wijze toegevoegd zodra deze beschikbaar is; Het raadsvoorstel Tarievennota dat tegelijkertijd met de begroting wordt aangeboden met de bij deze begroting behorende tariefvoorstellen.
Programmabegroting 2024
7
Financieel begrotingsbeeld Hieronder vindt u een samenvatting van het begrotingsbeeld 2024-2027 als uitwerking van de Perspectiefnota 2024. BEGROTINGSBEELD BEGROTING 2024-2027
bedrag x € 1.000 positief bedrag is tekort; negatief bedrag is tekortverlaging/overschot 2024 2025 2026 2027
a) Vertrekpositie: Begrotingsboek 2023 Structurele begrotingssaldi begrotingsboek 2023 b) Perspectiefnota 2024, structureel b1) Autonoom/nominaal b2) Jeugdhulp b3) Investeringen Maatschappelijk Vastgoed (kapitaallasten) b4) Overige voorstellen Perspectiefnota 2024 structureel b5) dekkingsplan Perspectiefnota 2024 # Aanvullende inkomsten OZB # Aanvullende inkomsten Toeristenbelasting # Organisatie taakstelling # Stelpost Areaal # Stelpost Nominaal # Inzet Algemene Reserve b5) meicirculaire gemeentefonds / BUIG-gelden # Reservering ter dekking van structurele opgave 2026 e.v. STRUCTURELE BEGROTINGSPOSITIE 2023-2026
0
0
0
0
14.757
14.760
-686 6.699
-515 7.202
14.760 263 -142 8.391
14.848 263 328 8.370
-2.000
-3.200 -800 -1.710 -2.000 -13.737
-3.200 -800 -1.710 -2.000 -15.562
-3.200 -800 -1.710 -2.000 -16.099
-2.767 2.767
-2.767 2.767
-2.000 -16.300 -470
0
0
0
0
c)Eenmalige middelen c1)Besluitvorming t/m begroting 2023
-1.155
-6.251
3.928
-4.306
d) Perspectiefnota 2024: incidenteel d1) Autonoom/nominaal d2) Jeugdhulp * Dekking via Meicirculaire 2023 d3) Duurzaamheid * inzet reserve duurzaamheid voor duurzaamheid * inzet CDOKE middelen d4) Grote Projecten d5) Overige voorstellen Perspectiefnota 2024 incidenteel d6) Winst grondexploitaties / locatie ontwikkelingen d7) Amendement Actie voor gelijke kansen d8) Meicirculaire gemeentefonds / BUIG-gelden
2.527 5.456 -4.800 2.669 -1.425 -1.244 758 8.508 -20.567 100 -1.181
500 5.561 -4.000 2.419 -975 -1.444 1.628 5.247 -1.760 100 -1.681
1.470
450 562 -332 100
450 -562 -26
-73
-14
-9.573
-794
2.641 2.641
-890
-9.573
-794
-9.573 -9.573
-794 -794
e) Begroting 2024 e1) Raadsbrief (13-06-2023) afdoening Motie 04 /19-04-2023 e2) Correctie dotatie reserve Wagenpark van 2025 naar 2024 e3) Vrijval onderhoudsvoorziening Noorddammerwerg e4) Diverse correcties Begroting 2024 Totaal saldi eenmalige middelen # Eenmalige inzet middelen t.l.v. algemene reserve # Eenmalig surplus t.g.v. algemene reserve BEGROTINGSSALDO STRUCTUREEL & INCIDENTEEL # Per saldo t.l.v. de algemene reserve # Per saldo t.g.v. de algemene reserve
8
2.489 -1.377 -1.112 2.218 6.156 -10.885 100 -723
214 -100 -114 6.008 917 -4.045 100 0
450
450
-890
2.641
Programmabegroting 2024
2.641
-890 -890
Structurele begrotingspositie Vertrekpunt voor de voorliggende begroting is het meerjarenperspectief 2023-2026 in het boekwerk Programmabegroting 2023 (regel a). Aanvullend is verwerkt de besluitvorming bij de Perspectiefnota 2024 inclusief de notitie Meicirculaire 2023 (regel b). Dit resulteert in een structureel sluitende meerjarige begrotingspositie. Eenmalige middelen Naast structurele middelen zijn er eenmalige middelen. Dit betreft in de eerste plaats de tot aan de Perspectiefnota 2024 toegekende eenmalige middelen (regel c1). Dit gaat om afgerond € 6,9 miljoen voor de periode 2024 – 2027. Via de Perspectiefnota 2024 is voor de periode 2024 - 2027 circa €55 miljoen aan eenmalige lasten toegekend (regels d1-d5, d7 en d9). Tegenover deze incidentele uitgaven staan incidentele inkomsten in de vorm van de geraamde winstafdrachten uit grondexploitaties en locatie-ontwikkelingen (regel d6, afgerond € 37,3 miljoen). Onttrekkingen (regel d5) uit de reserve Duurzaamheid (€ 3,9 miljoen) en rijksmiddelen voor de energietransitie (€ 3,9 miljoen). Regel d2 en d8 vermelden de middelen die beschikbaar zijn gekomen via de meicirculaire 2023. Dit gaat om € 12,4 miljoen, verdeeld over de jaren 2024-2026. In de uitwerking van de Perspectiefnota 2024 naar de programmabegroting toe zijn een aantal correcties doorgevoerd (regel e).
Voor de zomer (13-06-2023) heeft uw raad een brief ontvangen naar aanleiding van de Motie Multidisciplinair Interventieteam (19-04-2023). Gedurende 4 jaar had €450.000 per beschikbaar moeten komen via de perspectiefnota maar per abuis was €45.000 opgenomen. Zoals in de raadsbrief aangegeven herstellen we dit met deze begroting. Verder is er een verschuiving verwerkt voor een in de Perspectiefnota opgenomen dotatie aan de reserve Wagenpark om een negatieve stand te voorkomen. De dotatie moet in 2024 plaatsvinden in plaats van in 2025. In de Perspectiefnota is een investering opgenomen voor de verduurzaming van de Noorddammerweg. Niet opgenomen was de eenmalige vrijval van een bedrag uit de onderhoudsvoorziening. In de uitwerking van de diverse posten ontstaan afrondingsverschillen. Dit geeft in 2024 een positief effect en in de jaren 2025-2027 kleine negatieve effecten.
Programmabegroting 2024
9
Investeringen In de begrotingsraad van 11 november 2020 is besloten tot de instelling van het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed. De voor dit investeringsplan geldende uitgangspunten zijn vastgelegd in de Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021 zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 10 november 2021. Onderstaande overzichten zetten de investeringsplanning 2024-2027 op een rij zoals verwerkt in dit begrotingsboek. Dit is conform de besluitvorming Perspectiefnota 2024 met inachtneming van een aanpassing van een neutrale fasering tussen de jaarschijven via de besluitvorming bij de jaarstukken 2022 (afsluiting en overheveling van investeringskredieten). Het bovenste overzicht betreft de investeringen ten laste van de algemene middelen, het onderste overzicht betreft samenhangende investeringen waarvan de lasten worden gedragen door derden (rendabele investeringen via kostendekkende huren). In totaal beloopt deze investeringsplan een bedrag van afgerond € 141 miljoen, waarvan € 112,5 miljoen onrendabel en € 28,5 miljoen rendabel. Investeringsplan maatschappelijk vastgoed 2024-2027 en verder: onrendabel
Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2024
Wijkcentra Wijkcentrum Alleman Wijkcentrum Alleman Realisatie Wijkcentrum Alleman Subtotaal
359 1.748 626 2.733
359 1.463 1.822
285 626 911
Sport Binnensport KKC Uitbreiding zwembad Meerkamp Subtotaal
11.200 14.900 26.100
11.000 12.000 23.000
200 2.900 3.100
Onderwijshuisvesting Nieuwbouw Landtong Uitbreiding AC Nieuwbouw Kindcentrum de Scheg Nieuwbouw de Scheg, grondwerving Nieuwbouw Legmeer (school/sport) Nieuwbouw Orion, onrendabel Verduurzamen Noorddammerweg 51 Subtotaal
4.096 3.311 10.080 894 7.500 36.790 1.900 64.571
4.096 3.311
2.000 1.900 11.307
Cultuur Verbouwing Cultuurstrip Subtotaal
15.000 15.000
Overig Maatschappelijk Vastgoed Maatschappelijke ruimte Lindenlaan 315 B Subtotaal Totaal Bijbehorende kapitaallasten
10
2025
2026
2027ev
apart te voteren
x x x 0
0
x x 0
0
x x 1.920 894
5.760
2.400
3.760
7.500 2.790
28.240
6.574
16.050
30.640
1.000 1.000
5.000 5.000
9.000 9.000
0
4.250 4.250
150 150
4.100 4.100
0
0
112.654 11.942
37.279 1.086
19.685 2.754
25.050 3.487
30.640 4.615
Programmabegroting 2024
reeds gevoteerd
x x x x x
x
x
Investeringsplan maatschappelijk vastgoed 2024-2027 en verder: rendabel Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2024
2025
2026
2027ev
Sport Kantoren Amstelveen Sport Subtotaal
2.584 2.584
1.000 1.000
1.584 1.584
0
0
Onderwijshuisvesting Aanvullend Krediet Landtong, kinderopvang Nieuwbouw Legmeer, bso/ko c.a. Nieuwbouw Orion Nieuwbouw kinderopvang Lindenlaan 315 Nieuwbouw De Scheg Subtotaal
475 p.m. 2.600 4.000 3.120 10.195
475 700
p.m. 700
600 1.300
600 1.300
Overige rendabele investeringen Wijkcentrum Alleman, huisartsenpraktijk Medisch centrum, Lindenlaan 315 B Parkeergarage Oude Dorp en Raadhuis Subtotaal
1.790 4.150 10.000 15.940
Totaal
28.719
reeds gevoteerd
apart te voteren
x
x p.m.
600 3.200 480 4.755
600 800 1.440 2.840
1.190
1.190
600 4.150 5.000 9.750
5.000 5.000
0
6.945
14.174
6.300
1.300
x x x x
x x x
Overige investeringen Naast het investeringsplan Maatschappelijk Vastgoed kent de gemeente ook nog diverse overige investeringen. De investeringsplanning hiervan voor 2024-2027 komt uit op een volume van afgerond € 52,3 miljoen. Het overgrote deel hiervan maakt onderdeel uit van het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte, waarvan de jaarlijkse vaststelling bij de Perspectiefnota plaatsvindt met vervolgens bijstelling op de reguliere P&C-momenten (Tijdvakrapportages en jaarstukken). Het huidige MPP loopt tot en met 2026 waardoor er nog geen investeringen zijn geraamd in 2027. De lasten van de investeringen in riolen worden gedekt via het tarief rioolrecht. De investeringen in wegen, verkeer en groen worden gedekt binnen de structurele begrotingsbudgetten. Ten slotte is er nog de categorie investeringen in bedrijfsmiddelen. Deze worden ook uit structurele begrotingsbudgetten gedekt op basis van een meerjaren vervangingsschema met behulp van een reserve vervanging bedrijfsmiddelen. Voor 2024 betreft het tien investeringen met een verwacht investeringsvolume van €6 miljoen. Het gaat om diverse vrachtauto's, veegmachines, inzamelvoertuigen en diverse machines.
Omschrijving bedrag x € 1.000
invest. bedrag
2024
2025
2026
2027
Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Riolen Wegen Verkeersregelinstallaties Verkeer Groen & Spelen
14.022 11.241 2.783 4.521 2.277
4.248 5.277 823 2.381 1.052
5.833 3.479 1.350 1.360 740
950 2.485 610 780 485
2.991
Overig Rioolgemalen Bedrijfsmiddelen
7.685 9.800
694 6.050
625 200
5.788 600
578 2.950
52.329
20.525
13.587
11.698
6.519
Totaal
Programmabegroting 2024
11
Reserves en voorzieningen Algemene reserve en reserve stedelijke vernieuwing Samen met de algemene reserve fungeert de reserve “stedelijke vernieuwing” als gemeentelijke buffer voor onvoorziene calamiteiten. Uit dien hoofde is de minimale omvang voor beide reserves samen bepaald op € 15 miljoen (besluitvorming begrotingsraad 10 november 2021, vaststelling Nota risicobeleid, reservebeleid en activabeleid Amstelveen 2021). Uitgangspunt van beleid is verder, dat er niet voor verschillende begrotingsonderdelen afzonderlijke buffers (bestemmingsreserves) worden gevormd. Dat vormt ook het uitgangspunt voor de risicoanalyse ter onderbouwing van de gewenste minimum-omvang van de gemeentebreed benodigde buffer. Nauw hieraan verbonden is, dat de algemene reserve tevens voldoende handelingsmarge biedt voor frictie- en transitiekosten en eenmalige beleidsintensiveringen c.q. bestuurlijke prioriteiten in brede zin. Onderstaande overzichten zetten de actuele stand en ontwikkeling van de algemene reserve en de reserve “stedelijke vernieuwing” op een rij. ALGEMENE RESERVE (bedrag x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
Geraamde stand per 1jan
52.945
55.325
64.898
65.692
63.051
Bestaand verloop Algemene Reserve (tot PN2024) # Waarvan verwachte winstafdracht grondexploitaties
-29.350 731
20.847 -19.692
17.694 -11.443
-435 -3.493
7.863 -3.557
Perspectiefnota 2024 Toevoegingen Winstafdracht grondexploitaties Vrijval Coronafonds Ontvangst vooruitbetaalde Oekraïne gelden Tegemoetkoming Voogdij 18+ Rentevergoeding, onder uitputting kapitaallasten en overige mutaties Vrijval Stelpost Nominaal Meicirculaire 2023
-2.918 6.661 11.645 3.300 2.523 10.200 890
20.567
1.760
10.885
4.045
1.181
1.681
723
-2.365 3.100
-500 -5.561 4.000 -2.419 2.419 -1.628 -5.247 -100
-1.470
-254 254 5 -2.021 -35
-2.527 -5.456 4.800 -2.669 2.669 -758 -8.508 -100
-2.489 2.489 -2.218 -6.156 -100
-214 214 -6.008 -917 -100
-450 562
-450
-450
14
-450 -562 332 -100
26
73
14
55.325
64.898
65.692
63.051
63.941
Eenmalige toekenningen - Autonome ontwikkelingen - Jeugd # Dekking via Meicirculaire 2023 - Duurzaamheid # Dekking via Reserve Duurzaamheid & CDOKE middelen - Grote projecten - Overige voorstellen - Amendementen bij PN 2024 Begroting 2024 Raadsbrief (13-06-2023) afdoening Motie 04 /19-04-2023 Correctie dotatie aan negatieve reserve Wagenpark Vrijval onderhoudsvoorziening Noorddammerweg Diverse afrondingsverschillen in uitwerking P.M.-posten # septembercirculaire/BUIG # overige openstaande agenda en risico's stand algemene reserve 31dec
12
Programmabegroting 2024
In de uitwerking van de Perspectiefnota 2024 naar de programmabegroting toe zijn een aantal correcties doorgevoerd met een effect op de algemene reserve. Voor de zomer (13-06-2023) heeft uw raad een brief ontvangen naar aanleiding van de Motie Multidisciplinair Interventieteam (19-04-2023). Gedurende 4 jaar had €450.000 per beschikbaar moeten komen via de perspectiefnota maar per abuis was €45.000 opgenomen. Zoals in de raadsbrief aangegeven herstellen we dit met deze begroting. Verder is er een verschuiving verwerkt voor een in de Perspectiefnota opgenomen dotatie aan de reserve Wagenpark om een negatieve stand te voorkomen. De dotatie moet in 2024 plaatsvinden in plaats van in 2025. In de Perspectiefnota is een investering opgenomen voor de verduurzaming van de Noorddammerweg. Niet opgenomen was de eenmalige vrijval van een bedrag uit de onderhoudsvoorziening. In de uitwerking van de diverse posten ontstaan kleinere afrondingsverschillen. Per saldo over de periode 2023 – 2027 gaat het om een bedrag van €27.000 nadelig. RESERVE STEDELIJKE VERNIEUWING (bedrag x € 1.000 Geraamde stand per 1jan
2023
2024
2024
2026
2027
13.696
8.159
9.159
10.159
11.159
1.463
1.000
1.000
1.000
1.000
9.159
10.159
11.159
12.159
Besluitvorming t/m Perspectiefnota 2022: Structurele dotatie gefaseerd naar € 1 miljoen Afdekking onrendabele top herontwikkeling Legmeer
-7.000
stand per 31dec
8.159
De geraamde stand van de algemene reserve komt eind 2027 uit op € 64 miljoen. Bij de perspectiefnota is besloten om het Coronafonds te laten vrijvallen en worden in 2023 de vooruitbetaalde Oekraïne gelden terug ontvangen. Tezamen met andere voordelen en de verwachte besparingen op de kosten voor jeugdhulp zorgen deze ervoor dat de omvang van de algemene reserve toeneemt ondank de voorgenomen uitgaven. In latere jaren groeit de algemene reserve door verwachte opbrengsten uit grondexploitaties. Dit is met de nodige onzekerheden omgeven. De reserve stedelijke vernieuwing bevat een geraamde onttrekking van € 7 miljoen als gemeentelijke bijdrage in de onrendabele top project Legmeer. Dit is het bedrag uit de besluitvorming ten tijde van de aanvraag van de WBI (Woningbouwimpuls). Zoals onderstaande grafiek laat zien blijft het totaalvolume van de algemene reserve en de reserve stedelijke vernieuwing boven het vastgestelde minimumbedrag van € 15 miljoen (stand per 1 jan.).
Programmabegroting 2024
13
De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. De omvangrijke portefeuille aan complexe, langjarige projecten/grondexploitaties met grote financiële impact (Legmeer/BTAZ, Mobiliteit, Stadshart, De Scheg) zorgt wel voor een fors risicoprofiel, dat blijvende alertheid vraagt. Reserve Duurzaamheid & CDOKE middelen De gemeenteraad van Amstelveen heeft tijdens de raadsvergadering van 26 september 2018 besloten haar aandelen in Eneco af te stoten en van de verkoopopbrengst € 15 miljoen te benutten voor investeringen in energietransitie en duurzaamheid. Op 12 februari 2020 is definitief ingestemd met de verkoop van de aandelen en is de bestemming van € 15 miljoen voor energietransitie en duurzaamheid herbevestigd. Hiervoor is de reserve duurzaamheid gevormd met een dotatie van € 15 miljoen. Daarnaast lopen ook de gelden van het Klimaatakkoord via deze reserve. In bijlage H staat een overzicht met een actuele stand van de ontwikkeling van de reserve Duurzaamheid na verwerking van alle besluitvorming tot en met de Perspectiefnota 2024. Er resteert een niet bestemd saldo van € 4,4 miljoen.
Naast middelen uit de reserve Duurzaamheid ontvangt Amstelveen de komende 3 jaar middelen vanuit de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE). Het gaat om een bedrag van circa €1,6 miljoen per jaar. De uitkering dient voor minimaal 90% ingezet te worden voor apparaatskosten. Zoals salarissen, inhuurkosten en sociale lasten voor ambtelijk personeel (inclusief ondersteunende taken zoals HR, financiën en ICT). Overige reserves en voorzieningen Voor het overige bevat de begroting tal van specifieke mutaties in reserves en voorzieningen. Deze staan per programma vermeld en onder bijlagen staat een totaaloverzicht "Verloop reserves en voorzieningen". Een totaaloverzicht van de gemeentelijke reservepositie komt ook aan de orde in de paragrafen Weerstandsvermogen en Financiering: De paragraaf weerstandsvermogen behandelt de relevante gemeentelijke risico’s én de aanwezige mogelijkheden om risico’s op te vangen. De conclusie daarvan is, dat de Amstelveense financiële positie onverminderd goed is. Wel staat tegenover een zeer goede begrotings- en reservepositie een toenemend risicoprofiel van substantiële omvang, met name door een aantal grote, meerjarige en complexe grondexploitaties en overige projecten (Legmeer/BTAZ, mobiliteit, Stadshart, De Scheg).
Het behouden van een goede financiële positie is daarmee geen automatisme, maar vraagt een alert beleid.
14
Programmabegroting 2024
De paragraaf Financiering laat zien dat Amstelveen op dit moment een liquiditeitsoverschot (kasreserve) heeft. Tegelijkertijd is onverminderd sprake van een forse investeringsagenda, dat tot uitdrukking komt in geraamde financieringstekorten in 2023 en 2024. De huidige kasreserve is dus evident van tijdelijke aard, al kan en zal het feitelijke verloop blijven afwijken van de ramingen (marktomstandigheden, planologische procedures, participatie, vergunningen enz.).
Tarievenbeleid Algemene uitgangspunten De algemene uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid zijn: Een terughoudend beleid ten aanzien van lastenverhoging; Het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven; Het toepassen van een jaarlijkse indexering voor loon- en prijsontwikkeling. Bij de Perspectiefnota 2024 is de indexering voor 2024 vastgesteld op 8%. Sinds 2022 is sprake van stijgende inflatiecijfers. In eerste instantie met name door stijgende energieprijzen. In 2023 zien we doorwerking hiervan op tal van manieren. In de begrotingskaders worden de nominale grondslagen periodiek herzien in samenhang met de gemeentefondscirculaires. De algemene uitkering gemeentefonds is een grote inkomstenpost voor de gemeente en het Rijk houdt bij het accres (de groei) van het gemeentefonds rekening met loonen prijsontwikkelingen. Deze toegepaste indexering is afgestemd op de nominale uitgangspunten in de Voorjaarsnota van het Rijk, gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CPB, maart 2023). De eerstvolgende herijking volgt via de uitwerking van de septembercirculaire op basis van de Miljoenennota/Rijksbegroting 2024 en de daarin verwerkte Macro Economische Verkenningen (MEV).
Woonlasten (OZB, rioolrecht, afvalstoffenheffing) stijging rond inflatie (+ 9%) Het deel van de lokale lasten dat voor de burger het meest herkenbaar is en jaarlijks terugkeert betreft de zogeheten woonlasten. Dit betreft de onroerende zaakbelasting (OZB), het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. De in dit begrotingsboek verwerkte cijfers leiden samengevat tot het volgende woonlasten plaatje: OZB Rioolrecht Afvalstoffenheffing
+ + +
16,0% 6,4% 0,0%
Ondanks dat de PZB met 16% stijgt blijft de stijging van de totale woonlasten beperkt tot ets meer dan de verwachte inflatie. Voor een meerpersoonshuishouden in een koopwoning met een gemiddelde woningwaarde stijgen de woonlasten met afgerond 9% (circa €82 per jaar). Dit komt doordat het rioolrecht gelijk blijft en de afvalstoffenheffing met 6,4%. Het indexeren en verhogen van de OZB-opbrengst betekent dat het gemiddelde aanslagbedrag voor de burger stijgt. Een sterkere stijging van de WOZ-waarden leidt niet tot een hogere aanslag voor de burger en evenmin tot extra inkomsten voor gemeente. Tenslotte betaalt de burger de OZB-aanslag niet uit stenen of hypotheek maar uit het maandelijkse inkomen.
Overige tariefvoorstellen Een voorstel voor de bouwleges 2024, gebaseerd op een actuele prognose van bouwvolumes en relevante kosten en opbrengsten, is in voorbereiding voor de raadsvergadering van december. De op 1 januari 2024 in werking tredende Omgevingswet (Ow) en Wet Kwaliteitsbouw (Wkb) vragen om een herziening van de tarieven.
Programmabegroting 2024
15
1.3 Leeswijzer Boekwerk Programmabegroting Deze begroting kent een indeling in 6 programma’s: 1) Sociaal domein, 2) Onderwijs en ontplooiing, 3) Economie en duurzaamheid, 4) Openbare ruimte, 5) Ruimtelijke ontwikkeling en 6) Bestuur, bevolking en veiligheid. Deze indeling is niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren en geldt als leidraad voor deze bestuursperiode. Ieder programma kent een beleidsinhoudelijke uitwerking en een financiële uitwerking. Het vervolg van deze leeswijzer geeft een nadere uitleg bij de opzet van deze programma’s. Na de programma’s volgen de onderdelen 7) Bedrijfsvoering en 8) Algemene Dekkingsmiddelen”. De programma’s met deze twee onderdelen omvatten samen de totale gemeentelijke lasten en baten die de gemeenteraad autoriseert. Een recapitulatie staat opgenomen voorafgaand aan programma 1. Na het overzicht algemene dekkingsmiddelen volgen wettelijk voorgeschreven paragrafen die thematisch inzicht geven in bepaalde onderwerpen, c.q. vanuit een bepaalde invalshoek een overzicht bieden. Concreet betreft dit lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en financiering. Aan het slot van detailinformatie.
het
boekwerk
zijn
diverse
bijlagen
opgenomen
met
achterliggende
Ten opzichte van het vorige begrotingsboek, de Programmabegroting 2023, bevat de nu voorliggende Programmabegroting 2024: 1. De aanvullende besluitvorming in de begrotingsraad van 9 november 2022; 2. De besluitvorming via de behandeling van de Perspectiefnota 2024 in de raadsvergadering van 19 juli 2023; 3. Besluitvorming met gevolgen voor de begroting 2024 via overige aparte raadsbesluiten. Inhoudelijke uitwerking Programmaplan Algemeen deel per programma (missie en indicatoren) Ieder programma begint met een beknopt geformuleerde missie, gevolgd door een overzicht van indicatoren. De bijlage "Verplichte beleidsindicatoren BBV inclusief toelichting" bevat landelijk voorgeschreven indicatoren met toelichting. In de tabellen met de indicatoren en kengetallen zijn zoveel mogelijk de meest recente cijfers ingevuld. Deze zijn niet altijd beschikbaar, ofwel omdat ze niet gereed zijn, ofwel omdat er in dat jaar geen onderzoek is geweest. Als de reeks is beëindigd, staat dat in een noot onderaan de tabel. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen aan de orde het coalitieakkoord 2022 - 2026, actuele bestuurlijke actiepunten, actuele beleidsontwikkelingen en kengetallen.
Verbonden partijen & Subsidies Als op een programma sprake is van relevante verbonden partijen, dan worden deze expliciet vermeld. Uitvoeriger informatie over deze verbonden partijen staat in een aparte paragraaf. Een overzicht van gesubsidieerde instellingen met de geraamde subsidies en de gemeentelijke jaarhuren (voor zover van toepassing) staan per programma gespecificeerd in een aparte bijlage.
16
Programmabegroting 2024
Bijlagen In de bijlagen staan onder andere een overzicht van de geldende kaderstellende beleidsnota’s, bronvermeldingen, de bestuurlijke planning (raads- en collegebesluiten; bestuurlijke afspraken), een overzicht duurzaamheidheidsopgave en een lijst van gehanteerde afkortingen opgenomen. Financiële uitwerking Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht dat voorafgaat aan de programmaformulieren. Een nadere specificatie met toelichting is opgenomen in een financieel overzicht per programma. Financieel overzicht per programma Het financieel overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Deze indeling sluit aan bij het BBV-voorschrift, dat alle gemeenten in ieder geval een specificatie van lasten en baten naar gestandaardiseerde taakvelden “opleveren”. Naast de ramingen 2024, gesplitst naar lasten, baten en saldo staan de saldi vermeld voor 2022 (rekening) en 2023 (begroting), alsmede voor het meerjarig perspectief 2025-2027. De saldi 2023 in dit overzicht zijn opgenomen conform het boekwerk Programmabegroting 2023, zoals vastgesteld in de begrotingsraad van 9 november 2022.
Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken. Toelichting verwerkte mutatie (ontwikkeling programmasaldo) Onder het financieel overzicht staat een verklaring van het verschil tussen de meerjarige programmasaldi in het vorige begrotingsboek (2023) en het nieuwe begrotingsboek (2024). Deze toelichting volgt de momenten van bestuurlijke besluitvorming en specificeert de afzonderlijke vormen van besluiten. Naast de uitwerking van nieuwe bestuurlijke besluiten bevat de begroting veel administratieve aanpassingen, die voortvloeien uit de toepassing van de geldende begrotingsuitgangspunten, wettelijke voorschriften en budgettair neutrale verschuivingen zonder inhoudelijke consequenties. Dit betreft met name de nominale ontwikkeling, de herberekening van de kapitaallasten en de kostenverantwoording en -toerekening conform het BBV. Overig De begroting bevat veel overzichten waarin saldi en/of mutaties worden vermeld. Als regel geldt dan: Positieve bedragen Negatieve bedragen
-> extra middelenbeslag -> minder middelenbeslag
Programmabegroting 2024
= tekort/tekortverhoging = overschot/tekortverlaging
17
1.4 Door de raad te autoriseren begrotingsbedragen
Meerjarenbegroting Bedrag x € 1.000 Programma
Rekening Begroting
Begroting 2024
Begroting Begroting Begroting
2022
2023
Lasten
Baten
Saldo
2025
2026
2027
01 Sociaal domein
-78.477
-58.721
104.969
27.113
-77.856
-77.232
-71.577
-69.241
02 Onderwijs en ontplooiing
-24.113
-25.326
34.678
5.829
-28.849
-29.461
-28.133
-28.217
03 Economie en duurzaamheid
-1.779
630
3.549
3.900
352
1.377
1.402
1.427
04 Openbare ruimte
-20.314
-18.099
59.023
30.752
-28.272
-26.435
-26.679
-18.369
-455
474
37.086
57.492
20.406
171
6.097
2.161
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
-15.265
-15.079
21.493
2.952
-18.541
-18.239
-18.447
-17.877
07 Overhead
-38.373
-38.362
83.226
36.382
-46.844
-42.344
-41.490
-38.701
08 Algemene dekkingsmiddelen
188.917
151.535
6.327
193.433
187.106
193.315
178.931
180.063
Totaal saldo van baten en lasten
10.139
-2.949
350.349
357.852
7.503
1.153
104
11.247
Reservemutatie
-1.743
11.824
41.397
43.467
2.070
-359
-2.745
-10.357
Resultaat
8.396
8.875
391.746
401.319
9.573
794
-2.641
890
2026 Baten
Saldo
05 Ruimtelijke ontwikkeling
Uitsplitsing structureel en incidenteel begrotingssaldo bedrag x € 1.000 2024 Nr. Omschrijving Lasten Baten TOTAAL-GENERAAL a) incidentele baten/lasten 89.499 90.287 b) structurele lasten/baten 260.851 267.567 c) totaal lasten/baten 350.350 357.854 d) incidentele reservemut. 12.334 21.119 e) structurele reservemut. 29.064 22.348 f) totaal resultaat 391.748 401.321 Waarvan incidenteel saldo Structureel saldo
18
Saldo
Lasten
2025 Baten
-788 81.029 78.281 -6.716 277.356 281.239 -7.504 358.385 359.520 -8.785 6.519 10.061 6.716 24.418 20.535 -9.573 389.322 390.116 -9.573 0
Saldo
Lasten
2.748 59.352 53.890 -3.883 288.005 296.271 -1.135 347.357 350.161 -3.542 6.584 9.407 3.883 23.353 15.087 -794 377.294 374.655 -794 0
Programmabegroting 2024
2027 Baten
Saldo
5.462 19.575 18.868 -8.266 297.665 309.619 -2.804 317.240 328.487 -2.823 4.468 6.065 8.266 20.228 8.274 2.639 341.936 342.826 2.639 0
707 -11.954 -11.247 -1.597 11.954 -890 -890 0
Lasten
Grafisch overzicht lasten en baten per programma Begroting 2024 - lasten (bedrag x € 1.000)
Begroting 2024 - baten (bedrag x € 1.000)
Programmabegroting 2024
19
Begroting uitgesplitst naar programma en taakveld bedrag x € 1.000
lasten
baten
saldo
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
15.255
1.025
14.230
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
9.425
112
9.312
6.3 Inkomensregelingen
28.717
25.279
3.438
6.4 WSW en beschut werk
2.062
0
2.062
6.5 Arbeidsparticipatie
2.806
0
2.806
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
3.429
69
3.360
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
6.71a Hulp bij het huishouden (WMO)
7.354
0
7.354
6.71b Begeleiding (WMO)
4.311
628
3.683
6.71c Dagbesteding (WMO)
1.823
0
1.823
01 Sociaal domein
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
20.347
0
20.347
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
1.474
0
1.474
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
2.335
0
2.335
0
0
0
6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
1.714
0
1.714
7.1 Volksgezondheid
3.918
0
3.918
144
0
144
4.2 Onderwijshuisvesting
10.110
1.882
8.228
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
6.061
1.320
4.741
5.1 Sportbeleid en activering
5.240
0
5.240
5.2 Sportaccommodaties
2.740
2.386
354
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
5.325
0
5.325
5.4 Musea
1.722
0
1.722
02 Onderwijs en ontplooiing 4.1 Openbaar basisonderwijs
5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media
292
0
292
3.042
240
2.802
585
0
585
03 Economie en duurzaamheid 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijfsloket en -ontwikkelingen 3.4 Economische promotie
20
Programmabegroting 2024
679
701
-22
2.285
3.199
-915
bedrag x € 1.000
lasten
baten
saldo
2.1 Verkeer en vervoer
16.331
1.016
15.315
5.7 Openbaar groen en openluchtrecreatie
15.648
247
15.401
04 Openbare ruimte
7.2 Riolering
6.779
9.215
-2.436
7.3 Afval
11.415
14.860
-3.445
7.4 Milieubeheer
4.051
0
4.051
7.5 Begraafplaatsen
4.800
5.414
-614
4.691
14.064
-9.373
2.2 Parkeren
954
828
126
2.5 Openbaar vervoer
243
0
243
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
10.999
11.934
-935
8.1 Ruimte en leefomgeving
9.062
12.464
-3.402
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
6.800
12.879
-6.080
8.3 Wonen en bouwen
3.923
2.142
1.781
05 Ruimtelijke ontwikkeling 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
06 Bestuur, bevolking en veiligheid 0.1 Bestuur
4.356
0
4.356
0.2 Burgerzaken
4.349
2.718
1.631
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
6.911
0
6.911
1.2 Openbare orde en veiligheid
5.877
233
5.644
07 Overhead
83.226
36.382
46.844
344.022
164.419
179.603
producten excl. alg. dekkingsmiddelen 0.5 Treasury
1.665
651
1.014
0.61 OZB Woningen
1.317
15.029
-13.712
0.62 OZB Niet woningen
439
14.813
-14.374
0.64 Belastingen overig
69
0
69
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
0
162.940
-162.940
0.8 Overige baten en lasten
-170
0
-170
0.9 Vennootschapsbelasting (VPB)
3.007
0
3.007
350.349
357.852
-7.503
totaal begroting Verrekening met reserves (- = onttrekking)
-2.070
saldo (minusbedrag = begr.overschot)
-9.573
waarvan eenmalig
-9.573
waarvan structureel
0
Programmabegroting 2024
21
Top 10 lasten en baten per taakveld Top tien lasten taakvelden (bedrag x € 1.000)
Top tien baten taakvelden (bedrag x € 1.000)
22
Programmabegroting 2024